е 

ОТУЗ-АДЫР АЙЫЛДЫК КЕҢЕШИ

ТОКТОМ

Отуз-Адыр айылдык кеңешинин кезектеги XXIV сессиясынын (алтынчы чакырылыштагы)

2022-жылдын 14-апрели № 3

Отуз-Адыр айыл ѳкмѳтүнүн 2022-2026-жылдарга карата түзүлгѳн стратегиялык планын бекитүү жѳнүндѳ.

Кыргыз Республикасынын «Жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жөнүндө» Мыйзамынын II бѳлүмүнүн 3-главасынын 34-беренесинин негизинде Отуз-Адыр айылдык кеңеши

ТОКТОМ КЫЛАТ;

1. Отуз-Адыр айыл ѳкмѳтүнүн 2022-2026-жылдарга карата түзүлгѳн стратегиялык планы бекитилсин.(тиркеме тиркелет)

2. Отуз-Адыр айыл ѳкмѳтүнѳ айыл ѳкмѳтүнүн 2022-2026-жылдарга карата түзүлгѳн стратегиялык планына ылайык иш алып баруу жүктѳлсүн.(Н.Калматов)

3. Токтомдун аткарылышын кѳзѳмѳлдѳѳ Отуз-Адыр айылдык кеңешинин административдик иштер боюнча туруктуу комиссиясына тапшырылсын.(А.Беделов)

 

Отуз-Адыр айылдык кеңешинин тѳрагасынын орун басары

А.Каимов

 

                  723326

Бекитем

Отуз-Адыр айылдык

кеңешинин

төрагасынын орун

басары

 

Кыргыз Республикасы Ош облусу

Кара-Суу району Отуз-Адыр айылы

 

Отуз-Адыр айылдык аймагынын

2022-2026 жылдар үчүн

Стратегиялык өнүгүү мерчеми

                  2022-жыл

Мазмуну:

Кириш сөз.

1.    Стратегия элеси.

2.    Миссия.

3.    Отуз-Адыр  айылдык аймагынын профайлы.

4.    Тышкы чөйрөнү анализдөө.

5.    Отуз-Адыр айылдык аймагынын  бюджетин анализдөө.

6.    Менчик анализи (Тиркеме 1)

7.    SWOT - Анализи.

8.    Иш-чаралар:

8.1.        Социалдык багыт.

8.2.        Экономика.

8.3.        Айыл чарба.

8.4.        Инфраструктура.

8.5.        Кадрлар менен иштөө.

9.    Мониторинг.

10.Инвестициялык план

11.Сонку сөз.

Тиркеме 1. Отуз-Адыр айыл өкмөтүнүн балансасындагы муниципалдык менчик жөнүндө реестр.

 Тиркеме 2. Отуз-Адыр айылдык аймагынын инвестициялык планы.

Тиркеме 3. Отуз-Адыр айылдык Кеӊешинин стратегиялык өнүгүү планын бекитүү жөнүндө токтому.

Тиркеме 4.  Отуз-Адыр айылдык аймагы боюнча жарандарды сурамжылоонун жыйынтыгы.

Тиркеме 5.  Отуз-Адыр айылдык аймагынын жарандарынын муктаждыгын баалоо боюнча маалымат.

Тиркеме 6.  Жумушчу топтордун курамдары.

 Урматтуу айылдаштар!

Биз, Отуз-Адыр айыл өкмөтүнүн кызматкерлери, айылдык Кеңештин депутаттары, жаштар  өкүлчүлүктөрү жана ошондой эле кызыккан жарандык коомдун өкүлдөрү менен бирге жаӊы 2022-2026 -жылдарга карата стратегиялык өнүгүү мерчемин иштеп чыктык.

Урматтуу окурман, Сиздин колуӊуздагы Отуз-Адыр айыл аймагынын 2022-2026-жылдарга карата стратегиялык өнүгүү мерчеми менен толук таанышып чыгышыӊызды каалайт элем, себеби бул планды түзүүдө жумушчу топ өзүнүн болгон күч аракетин жумшап, кызыктуу идеяларды, алдыга койгон максаттарды белгилеп, кыялдануусун дагы жашырган жок. Жазылган ар бир сап айылдын өнүгүүсүнө түрткү боло турган дем менен курчалган.

Биз, Отуз-Адыр айылдык аймагынын тургундары, өнүгүү мерчемин ишке ашырылышына бардык мүмкүнчүлүктөрүбүздү жумшайбыз жана кандай кана кыйынчылык болбосун, биримдикте иш алып барып, айыл аймагыбызды эӊ алдынкылардан кылууга аракет жумшап, жарандарыбыздын бакубат жашоого жетишине түрткү берерибизге мен ишенем.

 

Отуз-Адыр айылдык аймагынын  айыл өкмөт башчысы:

Н.А.Калматов.

 

                                  1.Стратегия элеси.

Биз, Отуз-Адыр айылдык аймагынын тургундары келечекте айылдык аймагыбызды

ü  Айыл жана мал  чарбасы жаңы алдыңкы технология  менен өнүккөн,

ü  социалдык тармактары жогорку денгээлде (балдар бакчалары, мектептер, спорттук аянтчалар, китепканалар, медициналык имараттар жетиштүү, эл таза суу, газ жана электр энергиясы  менен толугу менен камсыз болот);

ü  сапаттуу билим жана сапаттуу медицина кызматы менен камсыз болгон;

ü  айыл жана мал чарба продукцияларын кайра иштетүүчү жана жергиликтүү ресурстар менен иштеген  ишканалар ачылып, эл жумуш орду менен камсыз болгон;

ü  эли бакубат турмуш жашоого жетишкен;

ü  экологиясы таза, көчөлөрү түз,асфальтталган, жарык, таза жана гүлдөрү көп,көчөнүн боюна ийне жалбырактуу дарактар отургузулган инфраструктурасы өнүккөн айылдарыбызды;

ü  эли маданияттуу, маданий мурастарды сактаган жана башка улуттардын да каада-салтын сыйлаган;

ü  башкарууда күчтүү, профессионал кадрларга ээ болгон, ынтымактуу жана билимдүү;

айылдык аймак деп көрөбүз!!!

                                    2.Миссия.

ü  Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы элеске жетүү үчун элине бардык шарттарды түзүү;

ü  Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы элеске жетүү үчүн ар бир жаранга, коомдук уюмга жана башка жарандык коомдук окутунун

ü  муниципалдык жана мамлекеттик органына Кыргыз Республикасын мыйзамдарына ылайык бирдей шарттарды түзөт;

ü  Башкаруу органында бардык иш чараларды ачык айкындуулук

ü  принциптеринин негизинде аткаруу;

ü  Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары айылдык аймактын өнүгүүсүнө толук маалыматтарды берүү, жарандарды чечим кабыл алуу процессине катыштыруу.

ü   

3.Отуз-Адыр айыл өкмөтүнүН профайлы.

Отуз-Адыр айыл өкмөтү Кыргыз Республикасынын Президентинин Жарлыгы менен 1996-жылы 16 сентябрда түзүлгөн. Айыл өкмөтү райондун борборунан алыстыгы 14 км., облустук борбордон 18 км., темир жол станциясынан 15 км, эл аралык «Ош» аэропортунан 32 км алыстыкта жайгашкан. Айылдык аймак статус алган Отуз-Адыр, Кыш-Абад, Ынтымак, Кара-Дөбө, Кызыл-Абад, Жаӊы-Кызыл-Суу, Савай-Арык ,Тынчтык  жана Фархад айылдарынан турат.

 Айылдык аймак  батыштан Мады, чыгыштан Сары-Колот, түндүктөн Савай, түштүктөн Катта-Талдык айылдык аймактары менен чектешет. Айылдык аймактын түштүгүнөн түндүккө карай дал ортосунан «Машраб-Сай» сайы өтөт. Чыгыштан батышка карай Отуз-Адыр каналы кесип өтөт. Ал канал 6 айылдык аймакты сугат суу менен камсыз кылып турат.

Айылдык аймактын  рельефи дыйканчылык жана мал-чарбасы менен иштөөгө ыӊгайлуу. Дениз деӊгээлинен бийктиги 900 – 1300 м. Климаты дыйканчылык үчүн  ынгайлуу, мезгил алмашуу өз убагында болот. Ошондуктан дыйкандар бир сезондо эки түшүм алууга мүмкүнчүлүк  алышат. Негизинен дарбыз, ашкабак, бадыраӊ-помидор, чеснок, пияз, картошка жана техникалык (пахта,жүгөрү,тамеки) өсүмдүктөрүдү өстүрүшөт. 350га мөмөлүү бак-дарак аянты бар. Ал жерге алма, өрүк, шабдаалы жана  алмурут тигилген,

Калктын саны 01.01.2022 жылга карата: кожолук саны 3075, калктын  саны 19146 адам, анын ичинен 8655 эркек,  8731 аялдар түзөт.

 

Калктын улуттук курамы:

• Кыргыздар – 15770
• Өзбектер – 1398
• Орустар – 7
• Корейлер – 1
• Башка улуттар – 210 түзөт.

 

Айыл өкмөтүнүн аппаратында 31 штаттык бирдик бекитилген. Аппаратта 19 эркек, 12 аял эмгектенет.

Айыл кенешинин курамы 21 депутаттан турат, алардын 21 тең эркек.

Айыл өкмөтүнүн киреше булактары:

• Жергиликтүү бюджет – 36117,3 миӊ сом (2021 жылга карата).
• Тендөөчү грант – 12098,4 миӊ сом
• Өсүү темпи – 140,9%
•  

Айылдык аймактын  калкынын:

• Мал чарбачылыгы менен – 30 %;
• Айыл чарбасы менен – 55%
• Соода-сатык – 10%;
• Кызмат көрсөтүү – 5%;

Тармактарында алектенишет.

Айылдык аймактын  жалпы жер аянты – 9839 га. Айыл чарба жерлери 6913 га.

• Жалпы айдоо аянты 3880 га,
• Сугат – 3011 га,
• Кайрак – 869 га,
• Жайыт – 1614 га,
• Бак-дарак – 383 га,
• КБФ – 700 га,
• Тамарка – 829 га
• Муниципалдык менчиктеги жерлер – 123га

жер аянтын түзөт.

 

Айылдык аймакта  мал чарбачылыгы боюнча 1 ветсервис жана 1 ветеринардык аптека, 7 ветеринар кызмат көрсөтүп жатат.

• Ийри мүйүздүү мал – 4725;
• Анын ичинен уйлар – 2483;
• Кой-эчкилер – 9998;
• Жылкы – 245;
• Yй канаттуулар – 13064 даана.

Алардан алынган продукциялардын түрлөрү:

• Эт (тирүүлөй салмакта) – 870 т;
• Сүт – 4147 т;
• Жүн – 21 т;
• Жумуртка – 682 миӊ дана

 

Айылдык аймактын 70% калкы таза суу менен камсыз болгон. Айылдык аймакта    калкты ичилүүчү таза суу менен камсыз кылуу боюнча 3 коомдук бирикме  кызмат көрсөтөт.

 Сугат суу маселеси айылдык аймакта анча эле көйгөй жаратпайт . Отуз-Адыр каналына 20куб метр суу келет. Жай айларында  айылдарга сугат суу график  менен берилет. Айылдык аймакта   3 СПА кызмат көрсөтөт.

Таштандыларды тазалоо иштери айыл өкмөтү жана жамааттар менен бирге жүргүзүлөт.

Айылдык аймакта  3 ФАП, 2 YДТ (үй–бүлөлүк дарыгерлер тобу) элге кызмат кылат.

Айылдык аймактын  аймагындагы чарба жүргүзүүчү субъектер:

• Дыйкан чарбалар – 384 ;
• Фермердик чарбалар – 23;
• Yрөнчүлүк чарба – 1 (буудай үрөөнүн даярдайт);
• Пахтаны кайра иштетүүчү цех – 1;
• Күнөскана – 5;
• Муздаткычтар – 3;
• АЗС – 3
•  

Дыйканчылыкта өндүрүлгөн продукциялар Ош жана Кара-Суу шаарларынын базарларында жана Бишкек-Ош автотрассасынын боюнда сатылат. Күнөсканаларда өстүрүлгөн помидор жана бадыраӊ , кышында Ош шаарында жана элге сатылып турат. Айыл чарба продукцияларын муздатып сактоо максатында 3 муздаткыч дыйкандарга кызмат кылат.

Айылдык аймактын  аймагында 7 орто мектеп  жана 5 бала бакчасы балдарга билим жана тарбия беришет.

Кара-Дөбө айылындагы №9 М.Тешебаев жана Жаӊы-Кызыл-Суу айылындагы Октябрдын 70-жылдыгы атындагы орто мектептердин имараттары авариялык абалда.

• Окуучулардын саны – 3801;
• Мугалимдер – 246 адам(195 жогорку,10 бүтө элек жогорку, 26 атайын орто билдимдүү)
• Класс-комплектердин саны – 140;

 

Ар бир мектепте китепкана жана спорттук аянтчалары бар. Мындан тышкары Отуз-Адыр айылында 1 китепкана,  1 маданий-спорт комплекси, 1 маданият үйү, 1 мини футбол аянтчасы  , 1 стадион бар.

Бала  бакчаларда:

• Балдардын саны – 375;
• Тарбиячылардын саны – 28

 

Айылдык аймактын территориясында «Мөл Булак» жана «Компаньон» кредиттик уюмдары  иштеп келет, бирок кредит берүүнүн пайызы жалпысынан 22 – 28% түзөт.

 1995-жылдагы реформада айылдык аймакта ар бир адамга жер негизинен 0,15 га суулу жана 0,03-0,06га кайрак жер бөлүнүп берилген. 1995-жылдан кийин төрөлгөн жаштардын жер үлүшү жок  жана жерди иштетүүдө кайтарымы аз болгондуктан , жаштардын 35-40% Россия Федерациясына иштөө үчүн кетет.

4.Тышкы чөйрүнү анализдөө.

Кара-Суу районундагы Отуз-Адыр айылдык аймагы Кыргыз Республикасынын «2022-2026-жылдар үчүн Кыргызстанды өнүктүрүү Стратегиялык планы»нын алкагында айыл аймагынын стратегиялык мерчеми кабыл алынган.

Стратегиялык мерчемдин негизги максаты айыл тургундарынын турмуш шартыны жакшыртуу, айылды көрктөндүрүү жана элге көрсөтүлүүчү социалдык кызматтардын сапатын жогорулатуудан турат. Булар элди таза ичимдик суу менен камсыз кылуу, медицина кызматынын сапатын көтөрүү үчүн YДТ жана ФАПтардын материалдык-техникалык базасын бекемдөө, ошондой эле мектептердин, бала бакчаларынын материалдык-техникалык базасын бекемдөө аркылуу билим сапатын жогорулатуу болуп эсептелинет. Элдин негизги киреше булагы болгон айыл жана мал  чарбасын өнүктүрүү, жер менен иштөөдө жаӊы технологияларды айыл тургундарына жеткирип туруу, жергиликтүү ресурстарды пайдалануу менен айылда кичи ишканалар ачууга көмөктөшүү аркылуу кошумча иш орундарын түзүү, айыл аймагынын инфраструктурасын жакшыртуу – көрктөндүрүү, жол, электр энергия, суу ресурстарын жана социалдык ,адмнистративдик объектилерди куруу менен ремонттоодон турат.

Айыл өкмөтү кабыл алган стратегиялык планды ишке ашыруу үчүн мамлекетибиз тарабынан кабыл алынган Программалар, Мыйзамдар негизинде иш алып барууда.

Мисалы үчүн: «2015-жыл улуттук экономиканы көтөрүү жылы» деп жарыялаган.

Мына ушул максатта айылдык аймактын аймагында да 15 тен ашык кичи ишканалар ачылды, булар мебелдерди даярдоо жана реставрация кылуу цехтери,  аялдар үчүн чеберкана, мончо, набайкана, коомдук тамктануу жайлары, соода түйүндөрү, күнөсканалар, муздаткычтар  жана башкалар.Бул ишканаларда 200 дөн ашык адам иш менен камсыз болушкан.

2015-жыл «Улуттук экономиканы көтөрүү» жылында  элдин турмуш шартын дагы да жакшыртуу жана айыл чарба продукцияларын сатууга шарт жаратуу максатында, Бишкек-Ош автотрассасынын боюнда күнү-түнү айыл чарба продукцияларын сатуучу түйүндөр ачылып, элдин киреше булагы көбөйүп жатат.

Отуз-Адыр айылдык аймагы тышкы инвестицияны алып келүүдө, чет элдик донорлор менен өз ара кызматташтык кылууда да тажырыйбасы жетиштүү. 2022-2026-жылдарга айылдык аймактагы 10 айылды ичилүүчү таза суу менен камсыз кылуу боюнча Бүткүл дүйнөлүк банктын каржылоосу менен АРИС аркылуу долбоорду ишке ашыруу үчүн макулдашылды.400млн сом каржыланат  АРИС тарабынан

MSDSP KG - Кыргызстандын Тоолуу Аймактарындагы Жааматтардын Өнүгүүсүн Колдоо Программасынын Коомдук Фонду (Ага-Хан фондунун демилгеси) «Коомчулуктардын демилгелерин колдоо аркылуу социалдык биримдикти бекемдөө»долбоору менен Отуз-Адыр айылы аркылуу өтүүчү Бишкек-Ош автотрассасынын боюна түнкү шам чырактарды орнотуу, Зымырык айылындагы балдар бакчасынын ички ажаатканасын куруу жана айылдык аймактагы мектептерге диопроекторлорду алып берүү боюнча долбоорлорду ишке ашырууга да жетишилди.

Айыл  өкмөтү ички инвесторлорду тартууда чоӊ иштерди алып барууда. Айылдардын ифраструктурасын жакшыртуу максатында , бизнес чөйрөсүнө аралашкан атуулдар айылдарга күнөсканаларды, муздаткычтарды, элди тейлөөчү заманбап мончолорду,  ири соода түйүндөрүн курууга жана автотрассага светофорду коюуга чоӊ салым кошуп жатышат.

Айыл өкмөтү өзүнүн стратегиялык мерчемин ишке ашырууда чет элдик инвестиция жана мамлекеттик ишканалар менен үзүрлүү кызматташтык кылып келүүдө.

 2018-2019-жылдарда айыл өкмөтү КР Финансы министрлигинин түрткү (дем) берүүчү грантынан 1 684 500 сом акча каражатын  алып келди. Ал каражаттарга Кыш-Абад айылындагы М.Тешебаев атындагы орто мектебинин короосуна  жеңүүчү болуп табылган ОсОО “Даут-Кылыч” ишканасы  тарабынан  2046квм брусчатка  басылды. Андан сырткары Отуз-Адыр орто мектебинин эшик жана полдорун оңдоого  жеңүүчү деп  табылган ОсОО Мега-Ремонт  ишкансы тарабынан  аткарылды. 2017-2021-жылдары «Машрап-Сай» сайынын чыгыш  жана батыш тарабына жалпы 400п/м дамба, элдин турак-жайларын сактоо максатында курулду.

2021-жылы Отуз-Адыр айылында жергиликтүү  бюджеттин эсебинен  1км С.Орозбаев көчөсүнө  4300миң сомдук асфальт  басылды.

2015-2016-жылдары Кара-Дөбө жана Жаӊы-Кызыл-Суу айылдарындагы 275 орундуу орто мектептердин курулуштары республикалык бюджеттин эсебинен башталып, 2023-2025-жылдары бүтүрүү мерчемделип жатат.

Ассамабиль коомдук кайрымдуулук  фонду тарабынан 10млн.сомдук ГСВ Магазин, Мечит, тигуу цех курулат.

Айыл өкмөтү өз алдына койгон максатына жетүү үчүн тышкы мамилелерди дагы да бекемдеп баруу керек, чет элдик инвесторлор, донордук уюмдар, мамлекеттик ишканалар, жергиликтүү өкмөттүк эмес уюмдар, жааматтар жана башкалар менен тыгыз байланышта болуусу зарыл.

5.Отуз-Адыр айыл өкмөтүнүн бюджетин анализдөө.

Бул документте Отуз-Адыр айыл өкмөтүнүн 2018-2021 жылдардагы бюджетин анализдөө көрсөтүлгөн.

Бюджетти анализдөө максаты-тенденцияларды аныктоо, бюджеттин чыгаша жана киреше бөлүктөрүнүн түзүлүшүн аныктоо, киреше булактарын көбөйтүү жана рационалдуу пайдалануу мүмкүнчүлүктөрүн табуу.

2018-2021-жылдардагы бюджеттин көрсөткүчтөрү киреше жана чыгашанын чындап даражасынан келип чыкты. 2021-2026-жылдарга коюлган сандар пландаштырылган мааниде.

А. Кирешелердин структурасы.

Бюджеттин киреше бөлүгү төрт негизги булактан түзүлөт:

1. Салыктан түшкөн киреше (мисалы: сатуудан түшкөн салык, милдеттүү жана ыктыядуу патенттин негизиндеги салык, кыймылсыз жана кыймылдуу мүлккө салык, айыл чарба жерлерине  төлөнүүчү салык ж.б);

2. Салыктык эмес киреше (мисалы: КБФ жерлерин пайдалануудан алынуучу ижара акылар, имараттарды пайдалануудан ижара акылар, администрациялык жыйымдар жана төлөмдөр жана башкалар);

3. Трансферттер (республикалык бюджеттин эсебинен келүүчү теӊдештирүүчү, категориялык жана түрткү берүүчү гранттар, чет өлкөлүк инвесторлордон жана донордук уюмдардан түшүүчү гранттар, демөөрчүлөрдүн салымдары);

• Тенденциялар (3 жыл: 2014-,2015-,2016-жылдар жана бюджеттин 2017-жылга долбоору).

Бюджеттин киреше тенденциясы төмөндөгү принциптердин негизинде түзүлгөн:

 Салыктык кирешелер көбөйүү эсебинде пландаштырылган. Салыктык эмес кирешелер туруктуу даражада пландаштырылат. Трансферттердин төмөндөгүчө тенденциясы бар.

Көргөзмөлүү төмөндөгү диаграмма түрүндө көрсөтсө болот

 миӊ сом

Отуз-Адыр айыл өкмөтүнүн кирешелер тенденциясы

 

• Жергиликтүү бюджеттин жалпы кирешелердин ичинен өздүк кирешелердин үлүшү (республикадан келчү акча каражаттарды кошкондо)

Таблицаны анализдөөдө көрсөткөндөй, жылдан жылга салыктык кирешелер кирешенин жалпы структурасы өстү (2019-жылда 72% тен 2021-жылы 111% ке чейин). Трансферттердин көлөмү төмөндөшү ачык айкын көрүнүп турат. Салыктык эмес кирешелер өзүнүн салыштырма салмагын сактап турат (60-63%).

 

Бул анализ оӊ тенденцияларды тастыктайт, жыйымдардын жогорулашы жана салыктык кирешенин салыштырмалуу салмагы төмөндөгү фактылар жөнүндө айтат:

-          салыктарды жыйноо жана бөлүштүрүү процесстерин жакшыртуу;

-          жергиликтүү булактардын эсебинен жергиликтүү бюджеттин кирешелеринин көбөйтүү;

-          калктын экономикалык активдүүлүгүнүн жогорулашы;

-          социалдык инфраструктурага кошумча чыгашаларды пландаштыруу мүмкүнчүлүктөрү.

 

• Жергиликтүү жыйымдардын жана салыктардын өлчөмү (максималдык деӊгээлдеби?)

Отуз-Адыр айыл өкмөтүнүн 2018-2021-жылдарга бюджетинин киреше бөлүгүнүн көрсөткүчтөрү төмөндөгү таблицада көрсөтүлгөн/

миӊ сом