Кыргыз Республикасынын Транспорт жана жол министрлигинин 2017-жылдын 8-ноябрындагы №3 буйругу менен бекитилген

 

 

Кыргыз Республикасынын жарандык авиация окуу жайларында окуган жана окууга тапшырып жаткан жактарды, борттук коштоочуларды, борттук операторлорду, учуучу, диспетчердик курамды медициналык күбөлөндүрүү жөнүндө

 

 

ЖОБО

 

 

Кыскартуулар

 

АБ–артериалык басым

АЛТ – аланинаминотрансфераза

КРАЭ-Кыргыз Республикасынын авиациялык Эрежелери

АСТ- аспартатаминотрансфераза

АХИ- авиациялык химикалык иштер

ВИЧ- адамдынвирусиммунодефицити

ВЛЭ-Дарыгерлик учкучтук экспертиза

ДУЭК – Дарыреглик-учкучтук экспертиза комиссиясы

АК- аба кемеси

ВЕП- велоэргометрическая сынам

ЖА – жарандык авиация

ГГТП- гаммаглютаминтранспептидаза

КБС – жүрөктүн коронардык оорусу

ЖАЭАО-  Жарандык авиациянын Эларалык организациясы

ДСИ – дене салмагынын индекси

ЭВК– Эларалык авиациялык комитет

МКБ – Ден соолукка байланыштуу оорулардын жана проблемалардын эл аралык статистикалык классификациясы

МОП – учууларды медициналык камсыздоо

МСБ – медик-санитардык бөлүм

МРТ- магниттик- резонанстык томография

НКУК- Кориолистин ылдамдануусунун үзгүлтүксүз кумулятивдүү таасири менен сынам

ПКУК -Кориолистин ылдамдануусунун үзгүлтүкүү кумулятивдүү таасири менен сынам

АКБ-аба кыймылын башкаруу

УҮИ – ультраүндүүизилдөө

ЧМТ – баш сөөк мээ травмасы

БНС-Борбордук нерв системасы

БДУЭК- борбордукдарыреглик-учкучтук экспертиза комиссиясы

ЩФ – щелочтуу фосфатаза

ЭГДС – эзофагогастродуоденоскопия

ЭКГ – электрокардиография

Эхо-КГ – эхокардиография

ЭЭГ - электроэнцефалография

ТҮШҮНДҮРМӨЛӨР

Жарандык авиация мекемесинин дарыгери –комиссия аралык мезгилинде авиациялык персоналдардын ден соолуктарынын абалына динамикалык байкоо жүргүзүүчү жана учууларды медициналык жактан камсыздоо боюнча комплекстүү иш-чараларды уюштуруучу дарыгер.

Дарыгерлик-учкучтук эксперттик комиссия (ДУЭК) – авиациялык персоналды медициналык жактан күбөлөндүрүүнү жүргүзүүчү жана алардын ден-соолугунун абалы боюнча окууга же кесиптик милдеттерди аткарууга жарактуулугу (жараксыздыгы) тууралуу медициналык корутунду бере турган дарыгер-адистерди, эксперттерди (терапевт, хирург, невролог, офтальмолог, оториноларинголог) камтыган комиссия.

Жеке баалоо (“ийкемдүүлүк”) - авиациялык персоналдын аныкталган оорусунун ачыктыгын, компенсациянын деңгээлин, патологиялык процесстеринин кайтарымдуулугун, аткарыла турган иштин мазмуунун жана учуу коопсуздугуна таасир бере турган башка факторлорду эске алуу менен алардын жарактуу/жараксыздыгы же дарылануу/ден-соолугун чыңдоо керектиги тууралуу  медициналык корутунду чыгаруу мүмкүнчүлүгү.

Медициналык корутунду – күбөлүк ээсинин ден-соолугунун абалы боюнча көрсөтүлгөн конкреттүү талаптарга ылайык келгендигин тастыктаган корутунду.

Медициналык күбөлөндүрүү – тийиштүү класстагы Медициналык корутунду алуу үчүн талапкердин психикалык жана физикалык ден-соолугунун абалы белгиленген талаптарга дал келүүсүн аныктоо максатында жүргүзүлүүчү комплекстүү медициналык иликтөө.

 

1-Глава. Жалпы жоболор

1. Учуучу диспетчерлик курамды, борт операторлорду, борт коштоочуларды жана бул адистиктер боюнча Кыргыз Республикасынын авиациялык окуу жайларында окуп жаткан жактарды медициналык күбөлөндүрүү Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын учууларын медициналык камсыздоо боюнча негизги бөлүгү болуп саналат.

2. Медициналык күбөлөндүрүүгө тийиш:

1)Аба кыймылын башкаруу боюнча диспетчерлерди, борт коштоочуларды, борт инженерлерди, штурмандарды, учкучтарды даярдоо боюнча жарандык авиация окуу жайларында окууга талапкерлер;

2)Учкучтарды, штурмандарды, борт инженерлерди, борт коштоочуларды жана аба кыймылын башкаруу диспетчерлерин даярдоо  боюнча жарандык авиацияынын орто жана жогорку окуу жайларынын окуучулары (угуучулары);

3) Учуучу курамдын жактары: коммерциялык учкучтар (учак, дирижабль, тик учак же көтөрүлүү күчүн жогорулатуучу системасы бар аба кемелери) авикомпаниялардын тилкелик учкучтары (учак, тик учак же көтөрүлүү күчүн жогорулатуучу системасы бар аба кемелери), көп сандуу экипаждын учкучтары (учак), штурмандар, борт инженерлер, борт механиктер, борт радисттер жана башка аба кемелеринин экипажынын учуучу курамынын мүчөлөрү;

4) экипажды тейлөө персоналына тийиштүү жактар: аба кемесинин борт операторлору, борт коштоочулары.

5) Сүйүүчү учкучар (учак, дирижабль, тик учак же же көтөрүлүү күчүн жогорулатуучу системасы бар аба кемелери), планерист учактар (дельтапланеристтер), эркин аэростат учкучтары, парашютисттер, жеңил аба кемелеринин учкучтары;

6)Аба кемелеринин кыймылын башкарууну жүргүзүүчү диспетчерлер;

3. 2.3. – 2.6. пункттарында саналган жактар “авиациялык персонал” жалпы түшүндүрмөгүнө кирет жана бул жобонун мындан аркы тексти боюнча колдонулат.

4. Аба кемесинин бортунда эпизоддук учууларды аткарган жактар (инженерлер, авиатехниктер жана башкалар) жарандык авиациянын мекемелеринен медициналык кароодон өтөт жана учууларга жолберме алат.

5. Дарыгерлик-учкучтук эксперттик комиссия, медициналык күбөлөндүрүүнүн жыйынтыгы боюнча авиациялык персоналдын ден-соолугунун абалы боюнча кесипкөйлүү ишмердике жарактуулугун аныктайт жана биринчи, экинчи, үчүнчү класстагы Медициналык корутунду (Medical assessment) берет.

6. Биринчи класстагы медициналык корутунду кандидаттарга жана төмөндөгү күбөлүк ээлерине берилет:

- коммерциялык учкуч (учак, дирижабль, тик учакже көтөрүлүү күчүн жогорулатуучу системасы бар аба кемелери);

- авикомпаниялардын тилкелик учкучтары (учак, тик учак же көтөрүлүү күчүн жогорулатуучу системасы бар аба кемелери);

- көп сандуу экипаждын учкучтары (учак);

- Учкучтарды даярдоо боюнча Кыргыз Республикасынын жарандык авиация окуу жайларынын окуучулары.

7. Экинчи класстагы медициналык корутунду талапкерлерге жана төмөндөгү күбөлүк ээлерине берилет:

- штурманга;

- борт инженерге;

- борт механике (учак жана тик учак);

- транспорттук аба кемелеринин борт радистине;

- транспорттук аба кемелеринин борт коштоочуларына;

- аба кемелеринин борт операторуна;

- учкуч-байкоочуга;

- парашютистке;

- сүйүүчү-учкучка (учак, дирижабль, тик учак же көтөрүлүү күчүн жогорулатуучу системасы бар аба кемелери);

- планерист учкучка (дельтапланеристке);

- эркин аэростат учкучуна;

- жеңил аба кемесинин учкучуна;

- жогоруда көрсөтүлгөн категориядагы авиациялык персоналды даярдоо боюнча Кыргыз Республикасынын жарандык авиация окуу жайларынын окуучуларына.

8. Үчүнчү класстагы медициналык корутунду талапкерлерге жана төмөндөгү күбөлүк ээлерине берилет:

- аба кыймылын башкаруу диспетчерине;

- аба кыймылын башкаруу диспетчерин даярдоо боюнча Кыргыз Республикасынын жарандык авиация окуу жайларынын окуучуларына.

9. Медициналык корутундунун жарактуулук мезгили КРАЭ-1 ылайык белгиленет.

10. Медициналык корутундунун жарактуулук мезгили, дарыгерлик-учкучтук эксперттик комиссиянын кезектеги күбөлөндүрүүсүнөн кийин ар 6 ай сайын авиациялык персоналды медициналык кароо жүргүзүүдө жарандык авиация мекемесинин дарыгери тарабынан тастыкталат жана бул тууралуу Медициналык корутундуда тийиштүү жазуу (белгилөө) жасалат.

11. Медициналык корутундунун жарактуулук мезгили медициналык көрсөтмөлөр медициналык корутундуда негизделген учурда кыскартылышы мүмкүн.

12. Медициналык корутунду авиациялык персоналдын Күбөлүгүнүн ажырагыс бөлүгү болуп саналат.

13. Медициналык корутундусу жок же анын жарактуу мезгили бүтүп калганда,Авиациялык персонал кесиптик милдеттерин аткарууга уруксат берилбейт.

14. Ден-соолукту сактоо жана чыңдоо боюнча жоопкерчилик авиациялык персоналга жүктөлөт.  Күбөлүктүн ээси ден соолуктун абалынын начарлашы, бузулушунун бардык учурлары тууралуу дарыгелик-учкучтук экспеттик комиссиянын дарыгер эксперттерин же жарандык авияция мекемесинин дарыгерин маалымдап туруу керек:

- кайсы болбосун милдеттерди аткарууга мүмкүндү бербей турган жаракат алганда;

- 20 сутка жана андан ашык убака чейин жумушка жараксыз болууга алып келүүчү ооруу менен сыркоологондо;

- кайсы болбосун хирургиялык операциядан кийин;

- кайсы болбосун аномалдык жыйынтыгы менен медициналык иликтөөдө;

- кайсы болбосун дары-дармек каражаттарын үзгүлтүксүз негизде колдонууда;

- кайсы болбосун аң-сезимди жоготууда;

- литотрипиянын жардамы менен таштарды майдалоодо;

- өтмө ишемикалык туткак учурда;

- үзгүлтүктүү жүрөк ритминде, фибриляцияны/жүрөк дүлөйүнүн калтыроосун камтуу менен;

кош бойлуу учурда.

Кесиптик милдеттерди аткаруу мүмкүнчүлүгү тууралуу суроо мындай учурларда Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын дарыгерлик-учкучтук эксперттик комиссиясы тарабынан чечилет.

2-Глава. Дарыгерлик-учкуч эксперттик комиссияда  медициналык күбөлөндүрүү тартиби

15. Медициналык корутундуну алуу жана жаңылоо максатыда авиациялык персоналды Медициналык күбөлөндүрүү Кыргыз Республикасынын жарандык  авиациясынын дарырелик-учкучтук эксперттик комиссиясы (ДУЭК) тарабынан жүргүзүлөт.

16. Медициналык күбөлөндүрүүнүн милдеттери төмөндөгүлөр:

- авиациялык персоналдын ден-соолугунун абалы боюнча кесиптик милдеттерди аткарууга жарактуулугун аныктоо;

- жарандык авиациянын окуу жайларына тапшыруучу талапкерлердин, учкучтарды, штурмандарды, борт инженерлерди, борт коштоочуларды, аба кыймылын башкаруу диспетчерлерин даярдоо боюнча окуу жайларда окуп жаткадардын ден соолугунун абалы боюнча фзизикалык өнүгүүсүн жана жеке психофизиологиялык сапаттарын аныктоо;

- учуулардын коопсуздугу үчүн авиациялык персоналдын өмүрүнүн узундугун, ден соолугун, жогорку кесиптик  ишмердүүлүк мүмкүнчүлүктү сактоого багытталган иш-чараларды өткөрүү;

- калабына келтирүү, дарылоо жана (же) айыктыруу иш чараларын өз убагында өткөрүү максатында, авиациялык персоналдын ден соолугундагы функционалдык четтөлөрдү жана тобокелдик факторлорун, ооруунун алгачкы белгилерин аныктоо.

17. Учкучтук ишке, аба кыймылын башкаруу ишине (АКБ), бортоператорлук, борт коштоочулук ишке, жарандык авиация окуу жайларында окууга жана Медициналык   корутунду алууга (жаңылоого) жарактуулугун аныктоо үчүн авиациялык персоналдын ден-соолугуна талаптар (мындан ары –авиациялык персоналдын ден-соолугуна Талаптар) бул Жобонун 1 жана 2 тиркемелеринде келтирилген.

18. Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясында авиациялык персоналды Медициналык күбөлөндүрүү дарыгерлик-укучтук эксперттик комиссия тарабынан жүргүзүлөт жана комиссиянын курамына төмөнкүлөр кирет: төрага, дарыгер-адис эксперттер (терапевт, невролог, хирург, офтальмолог, оториноларинголог) жана башка адистер, дайындоодо белгиленген тартипте жарандык авиация мекемеси менен макулдашылат.

19. Дарыгерлик-учкучтук эксперттик комиссия мүчөлөрү авиациялык медицина жаатында даярдыка ээ болот жана үзгүлтүксүз негизде өзүнүн квалификациясын жогорулатып турат. Дайындоо алдында дарыгерлик-учкучтук эксперттик комиссиянын мүчөлөрү өздөрүнүн авиациялык медицина жаатындагы талапка жооп берген квалификациялык деңгээлдерин жарандык авиация мекемесине көрсөтүшөт.

20. Дарыгерлик-учкучтук эксперттик комиссия мүчөлөрү күбөлүк ээлери жан квалификациялык белгилер өздөрүнүн милдеттерин аткаруу шарттары менен тааныш. ДУЭКтин ишинде төмөккүлөр катыша алат: ЖА мекемесинин дарыгери, авиакомпаниялардын жана кызматтарынын жетекчилигинин өкүлдөрү (окуу жайлардын), медициналык күбөлөндүрүүдөн өтүп жаткан адистер.

21. Кезектеги Медициналык күбөлөндүрүүгө жактарды жөнөтүү менчик түрүнө карабастан ЖА мекемелеринин жана авиакомпаниялардын, ЖА окуу жайларынын жетекчиликтери тарабынан жүргүзүлөт (5-Тиркеме).

22. Медициналык күбөлөндүрүү авиациялык персоналдын жеке арызы менен жүргүзүлсө болот.

23. Учкучтук иште үзүлүштөн кийин калыбына келтирүүдө(АКБ боюнча иште), учкучтук ишке кирүүдө (АКБ иши боюнча) авиациялык персоналды кезектеги медициналык күбөлөндүрүүгө жөнөтүү жолдомосу  ЖА мекемелеринин жана авиакомпаниялардын, ЖА мекемелеринин окуу жайларынын кадрлар бөлүмү тарабынан  кабыл алынып жаткан адистин кызматын жана адистигин көрсөтүү менен берилет. Бул жактар ДУЭКке аскердик билетин жана жумуштагы үзүлүш учурундагы ден-соолугунун абалы тууралуу маалыматтарды көрсөтөт (медициналык документ, амбулатордук ооруулуунун картасы же анын сыдыра көчүрмөсү, психоневрологиялык жана наркологиялык диспансерлердин медициналык корутундулары).

24. Башка ишканалардан (аскер авиациясы) жарандык авиация мекемелерине ишке кирүүчү учуучу курам, борт операторлор, борт коштоочулар, АКБ диспетчерлери, аларда башка медицина мекемелеринен алынган ден-соолугунун абалы боюнча жарактуулук корутундулары бар болгондугуна карабастан, Медициналык корутунду алуу максатында жарандык авиациянын ДУЭКтен Медициналык күбөлөндүрүүдөн өтүшөт.

25. Авиациялык персоналды кезексиз медициналык күбөлөндүрүүдөн өткөрүү жөнүндө чечимди ЖА мекемесинин дарыгеринин же ДУЭК экперт дарыгерлеринин көрсөтмөсүнө ылайык негиз бар болгон учурда ДУЭКтин төрагасы кабыл алат.

26. ДУЭКте медициналык күбөлөндүрүү учурунда авиациялык персонал бардык жумуштан бошотулат, алдын ала бир күн дем алыш берилет, күбөлөндүрүү эрежеге ылайык бир күндүн ичинд жүргүзүлүш керек.

27. Авиациялык персонал катуу ооруп калган же жаракат алган учурда ДУЭК Медициналык корутундуну сырттан кабыл ала алат (медициналык меемелердин берген документтеринин негизинде).

28. Медициналык корутунду берүү үчүн ДУЭКте  авиациялык персоналды Медициналык күбөлөндүрүүдө, аларды милдетүү текшерүүнүн көлөмү алдын ала каралган (4-Тиркеме).

29. Медициналык корутунду берүү максатында милдетүү текшерүү көлөмүн жүргүзүү үчүн ДУЭКтин дарыгер эксперттеринин иш-бөлмөлөрү керектүү медициналык аппаратуралар жана инструментарийлер (атайын шаймандар) (7-Тиркеме) менен жана көмөк жабдуулары (жазуу столдору, отургучтар, китеп шкафтары ж.б.) менен жабдууланат. Медициналык өлчөө аппаратурасы үзгүлтүксүз түрдө белгиленген тартипте текшерүүдөн өтүп туруш керек.

Дарыгер-эксперттердин иш-бөлмөлөрүн медициналык күбөлөндүрүү жана калкты кабыл алуу максаттарына пайдалануу үчүн авиациялык персоналды өз убагында күбөлөндүрүүнү камсыздоо үчүн иш-бөлмөлөрдүн иштөө графиги көрсөтүлүш керек.

30. Медициналык көрсөтмөлөр боюнча кошумча иликтөөлөр Кыргыз Республикасынын саламаттыкты сактоо министрлигинин илим изилдөө жана атайын медициналык мекемелеринде иликтөө жүргүзүү боюнча түзүлүүчү келишимдин негизинде жүргүзүлүшү мүмкүн.

31.Ысык климаттык шарттуу мамлекеттерге жөнөтүлүүчү авиациялык персоналды жана авиациялык химикалык иштерди аткаруучу жактарды медициналык күбөлөндүрүүдө (иш-чапардын узактыгы – үч айдан жогору), ДУЭК “Авиациялык персоналдые ден-соолугунун абалына Талаптар” (1 жана 2 Тиркеме) жана “Ысык климаттык шарттуу мамлекеттерде жумуштарга жана авиациялык химикалык иштерге медициналык каршылыктар” усулдарын (АХИ) жетекчиликке алат (3-Тиркеме).

32. Дарыгерлик учкучтук экспертизалоо максатында стационардык иликтөө түздөн түз медициналык көрсөтмөлөргө ылайык, ал эми сыркоосу бар жактарга ден соолугунун абалынын карама-каршы динамикасындажүргүзүлөт. Мындай иликтөөнүн зарылдыгы тууралуу чечимди ДУЭКтин төрагасы ЖА мекемесинин дарыгеринин көрсөтмөсү (же жарандык авиациянын окуу жайларынын дарыгеринин), же ДУЭКтин дарыгер эксперттеринин көрсөтмөсү боюнча кабыл алат. Стационардык иликтөө 14 күнгө чейинки убакта өткөрүлөт. Күбөлөндүрүлүүчүгө жөнөтүлүүчү медициналык корутунду стационардык иликтөөдөн кийин ДУЭК чыгарат. Убактылуу жумушка жараксыздык Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык, белгиленген тартипте жазып-катталат.

33. Жарандык авиация окуу жайларында окууга талапкерлер ден-соолугунун абалы боюнча аскердик кызматка жарактуу болгон учурда медициналык күбөлөндүрүүгө уруксат берилет. АКБ диспетчери адистиги боюнча окуу жайларга тапшыруучуларга медициналык күбөлөндүрүү “маанилүү эмес чектөөлөрү менен аскердик кызматка жарактуу” корутундусу болгон учурда уруксат берилет. Чет  мамлекеттик талапкерлерди жана адистерди медициналык күбөлөндүрүү бул Жобого жана Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелерине ылайык жүргүзүлөт.

34. Окууга талапкерлер ДУЭКке амбулатордук картасын же андан көчүрмөнү, жашаган жери боюнча психоневрологиялык жана наркологиялык диспансерлерден корутундуну, аскедик билетин же каттоо күбөлүгүн көрсөтөт.

35. ДУЭКтин дарыгер-эксперттеринин бири  тарабынан талапкерде окууга тоскоолдук берүүчү ооруу (кемчилик) аныкталган учурда, окууга жараксыздыгы тууралуу медициналык корутунду чыгарылат.

36. Ден-соолугунун абалы боюнча жарандык авиация окуу жайларында окууга жарактуу деп табылган талапкерлерге кесиптик тандоо максатында психологиялык иликтөө жүргүзүлөт.

37. Авиациялык персоналды медициналык күбөлөндүрүүнү уюштуруу жана көзөмөлдөө жана медициналык корутунду чыгаруу боюнча жоопкерчилик ДУЭКтин төрагасына жүктөлөт.

38. Конфликтүү же өзгөчө татаал диагностикалык жагдайлар пайда болгондо, ден-соолугунун абалы боюнча кабыл алынган чечим менен макул болбогон күбөлөндүрүлүүчү консультациялык жардам алуу үчүн Кыргыз Республикасынын жарандык авиация органына кайрылат. Бул тууралуу маалыматты ар бир медициналык күбөлөндүрүүдө, күбөлөндүрүлүүчүгө оозеки түрүндө ДУЭКтин төрагасы билдирет.

39.  Медициналык корутунду жоготулуп же жараксыз болуп калган учурда, талапкер ДУЭКтин төрагасына кезексиз медициналык күбөлөндүрүүнү өтпөстөн медициналык корутундуну катоо журналына дубликаттын номерин катоо менен калыбына келтирүү боюнча кайрылат.

3-Глава. ДУЭКте Медициналык корутундуну чыгаруу жана берүү тартиби

40. Окууга кесипкөйлүк жарактуулугун жана жараксыздыгын аныктоо үчүн авиациялык персоналдык ден-соолугунун абалына талаптар күбөлөндүрүлүүчүнүн адистигине ылайык көрсөтүлөт. (1 жана 2 Тиркеме).

41. АКБ боюнча иштерине, бортоператорлук, борт коштоочулук, учуу иштерине же жарандык авиация окуу жайларында окууга жарактуу же жараксыздыгы тууралуу медициналык корутундуну ДУЭКтин дарыгер-эксперттери: терапевт, невролог, хирург, оториноларинголог, офтальмологдор текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча чыгарат.

42. Авиациялык персоналды күбөлөндүрүүнүн жыйынтыгы боюнча ДУЭК төмөндөгү төмөндөгү туюндурмадагы медициналык корутундуларды кабыл алууга укуктуу:

- учкучтукка окууга жарактуу (штурманга, борт инженерлике, борт коштоочулукка, АКБ диспетчерлигине);

- коммерциялык учкуч болуп учуу иштерине (учак, дирижабль, тик учак же көтөрүлүү күчүн жогорулатуучу системасы бар аба кемелери), авиакомпаниялык тилкелик учкучтука (учак, тик учак же көтөрүлүү күчүн жогорулатуучу системасы бар аба кемелери), көпчүлүк экипаж учкучу(учак), штурмандыкка, борт инженерлике, борт механиктике, борт радисттике жарактуу;

-АКБ диспетчерлик, борт коштоочулук, борт операторлук ишке жарактуу;

-учкуч-байкоочулук учууларына, сүйүүчү-учкучтука (учак, дирижабль, тик учак же көтөрүлүү күчүн жогорулатуучу системасы бар аба кемелери), учкуч-планеристтике (дельтапланерист), учкуч-байкоочулука, эркин аэростат учкучтугуна, жеңил аба кемелеринин учкучтугуна жарактуу;

- парашюттук секирүүлөргө жарактуу;

- кийинки күбөлөндүрүү менен дарылоо (ден-соолугун чыңдоо) сунушталат;

 -учкучтукка окууга (штурмандыка, борт инженерлике, борт коштоочулука, АКБ диспетчерлигине) жараксыз;

- коммерциялык учкуч болуп учуу иштерине (учак, дирижабль, тик учак же көтөрүлүү күчүн жогорулатуучу системасы бар аба кемелери), авиакомпаниялык тилкелик учкучтука (учак, тик учак же көтөрүлүү күчүн жогорулатуучу системасы бар аба кемелери), көпчүлүк экипаж учкучу(учак), штурмандыкка, борт инженерлике, борт механиктике, борт радисттике жараксыз;

- АКБ диспетчерлик, борт коштоочулук, борт операторлук ишке жараксыз;

-учкуч-байкоочулук учууларына, сүйүүчү-учкучтука (учак, дирижабль, тик учак же көтөрүлүү күчүн жогорулатуучу системасы бар аба кемелери), учкуч-планеристтике (дельтапланерист), учкуч-байкоочулука, эркин аэростат учкучтугуна, жеңил аба кемелеринин учкучтугуна жараксыз;

- парашюттук секирүүлөргө жараксыз.

43.Учкучтука, штурмандыка, борт инженерлике жана учкучтук ишке окууга даярдык, парашюттук секирүү боюнча окуу-машыгууну камтыйт. Жекече балалоону камтыган “Авиациялык персоналдын ден-соолугунун абалына Талаптарга” ылайык медиицналык корутунду чыгарууда авиациялык персонал жарактуу же жараксыз деп табылышы мүмкүн же аларга ДУЭКте кийинки медициналык күбөлөндүрүү менен дарылоо (ден-соолугун чыңдоо) сунушталат. Бул учурда оорунун мүнөзү, анын ачыктыгы, патологиялык процесстин агымы жана катарымдуулугу, организмдин функционалдык булагынын сакталышы жана компенсация деңгээли, кесиптик ишмердикти улантууда оорунун күчөшүнүн жана кошумча оорулардын пайда болуу мүкүнчүлүгү, учуунун коопсуздугуна оорунун таасири, күбөлөндүрүлүүчүнүн жеке психофизиологиялык өзгөчөлүктөрү, анын аткарган иштеринин мүнөзү эске алынат.

44. Медициналык корутунду ДУЭКтин отурумунда чыгарылат жана аны медициналык документке каттап жазуу төмөндөгү схема боюнча жүргүзүлөт:

- ДУЭКтин аталышы жана корутунду чыгарылган күнү;

- ден-соолуктун абалы тууралуу корутунду (дени соо же клиникалык, функционалдык диагноздорду жетектөөчү, аныктоочу корутундулардан баштап көрсөтүлөт);

- кесиби боюнча интөөгө (окууга) ден-соолугунун абалы боюнча жарактуу/жараксыздыгы тууралуу корутунду;

- жекече баалолор каралган пункттар боюнча чечим чыгарууда корутундуну негиздөө;

- кесиптик милдетерди аткарууга же окууга жарактуу деп табылган жактар үчүн Комиссиялар аралык мезгилде ДУЭКтин сунуштардын жана динамикалык байкоолордун тобун аныктоо;

- учуу иштерине, АКБ боюнча иштерине, борт операторлука, борт коштоочулука жана окууга жарактуу деп табылган жактарга биринчи, экинчи же үчүнчү класстагы медициналык корутунду берүү боюнча тыянак (КРАЭ-1 боюнча 17 Тиркеме);

учуу иштерине, АКБ боюнча иштерине, борт операторлука, борт коштоочулука жана окууга жараксыз деп табылган жактарга корутунду “Мединициналык күбөлөндүрүүнүн жыйынтыгы тууралуу көрсөтмө” түрүндө  берилет (КРАЭ-1 боюнча 18-Тиркеме) жана жарандык авиация органына баалоого жөнөтүлөт.

45.Тийиштүү класстагы Медициналык корутундуну же  “Мединициналык күбөлөндүрүүнүн жыйынтыгы тууралуу көрсөтмөнү” жазып катоону, кол коюууну жана авиациялык персоналга тапшырууну ДУЭКтин төрагасы жүргүзөт. Медициналык корутунду (КРАЭ-1 боюнча 17 Тиркеме) так, даана, катасыз, оңдоолору жок толтурулат.

4-Глава. ДУЭКте Медициналык документтерди толтуруу 

46. Авиациялык персоналды медициналык күбөлөндүрүүдө (учкуч, диспетчердик курамды, борт операторлорду, борт коштоочуларды, учкуч-байкоочуларды, парашютисттерди, жеңил аба кемелеринин учкучтарын) сүрөтү бар медициналык китепчеси (учуучу курам үчүн - № 25/л формасында, диспетчерлер үчүн - № 25/д формасында жана борт оператор менен борт коштоочулар үчүн - №25/б) формасында) ЖА дарыгери тарабынан толтурулат жана КР ЖА мекемесинин мөөрү менен тастыкталат.

47.  Учкучтук ишке, АКБ боюнча  ишке кирүүчүлөрдү, борт оператор, борт коштоочулар, жердеги кызмат жумушчуларын медициналык күбөлөндүрүүдө, ДУЭКтин мөөрү менен тастыкталган сүрөтү бар медициналык картанын 1 нускасын толтурулат (КРАЭ-1 боюнча 19 тиркеме – медициналык күбөлөндүрүү картасы), карта толутурулгандан жана ДУЭКтин мүчөлөрү кол койгондон кийин жана ДУЭКтин төрагасы тарабынан такталган талапкердин ден соолгунун абалы боюнча жарактыгы тууралуу толук тыянакты жана медициналык күбөлөндүрүүнүн жыйынтыктарын камтыган медициналык китепчесинин көчүрмөсү конфиденциалдык принципти сактоо менен баалоо үчүн жарандык авиация органына жөнөтүлөт. Авиацтялык персоналга медициналык китепче алар тийиштүү кызматтарга жумушка киргенден кийин өздүк текшерүүдөн кийин ЖА мекемсинин дарыгери тарабынан  толтурулат (же жарандык авиация окуу жайынын дарыгери).

48. Жарандык авиация окуу жайына тапшыруучу талапкерди Медициналык күбөлөндүрүүдөн өткөрүүдө, сүрөтү менен ДУЭКтин медициналык картасы ДУЭКтин мөөрү менен тастыкталга 1 нускасы толтурулат.

49. Медициналык күбөлөндүрүү аяктагандан кийин, окууга жарактуу деп табылган талапкерлердин Медициналык карталары текшерүү маалыматтары менен бирге (флюрограмма, ЭКГ, аудиограмма ж.б.) жарандык авиация окуу жайнынын кабыл алуу комиссиясына жөнөтүлөт, ал жактан жарандык авиация окуу жайына берилет. Окууга жарактуу деп табылган талапкерлердин кол коюлган Медициналык карталарынын көчүрмөлөрү баалоо үчүн жарандык авиация органына жөнөтүлөт.

50. Окууга жараксыз деп табылган талапкерлердин Медициналык карталары ДУЭКтин архивинде 5 жыл сакталат.

51. Жарандык авиация окуу жайын аяктаган жактардын медициналык документтери өздүк иштери менен бирге окуу жайдын кадрлар бөлүмү тарабынан кызматка багытталган жери боюнча жарандык авиация мекемелерине жөнөтүлөт.

52. Медициналык документтер ЖА мекемеснинин дарыгеринин (же жарандык авиация окуу жайынын дарыгеринин)кабинетинде конфиденциалдуу принцибин сактоо менен сакталат. Ар бир авиациялык персоналдын медициналык күбөлөндүрүү карталары жабык бөлмөнүн ичинде тартиптлиши боюнча сакталат.  Алардын сакталышы боюнча Кыргыз Республикасынын ЖА мекемелеринин дарыгерлери (жарандык авиация окуу жайларынын дарыгерлери) жеке жоопкерчилик тартышат. Учуучу курамды, АКБ диспетчерлерин борт операторлорду жана борт кошоочуларды башка авиаишканаларга которгондо же жарандык авиация мекемесинен иштеп бошоткондо, окууга жолдомо бергенде, эркин бөлүштүрүүнү алган окуу жайдын бүтүрүүчүлөрүнө, медициналык документтер өздүк кол коюуусун менен чапталган түрдө алардын колуна тапшырылат.

53. Учуучу курамга, борт коштоочуларга, АКБ диспетчерлерине, жарандык авиация окуу жайларынын окуучуларына дарыгерлер тарабынан эсепке алынбаган, катталбаган медициналык карталарды,  анын ичинде амбулатордук карталарды жүргүзүүгө тыюу салынат.

54.Медициналык корутунду алуу максатында, медициналык күбөлөндүрүүнү алдында талапкер “Медициналык күбөлөндүрүүнү өтүү арызын” толтурат (КРАЭ-1, 16-тиркеме). Медициналык күбөлөндүрүүдөн өтүүдө, ДУЭКтин төрагасы бардык талапкерлерди төгүн маалымат берүү үчун жоопкерчилик тууралуу маалымат берет. Талапкер тараптан төгүн маалымат берилгендиги аныкталган учурда, ДУЭКтин төрагасы бул тууралуу жарандык авиация органын кат түрүндө маалымдайт.

55. ЖА дарыгери (же жарандык авиация окуу жайынын дарыгери) жактарды ДУЭКте медициналык күбөлөндүрүүгө даярдап жаткан учурда, стационардык текшерүүгө же консультацияга жөнөтүүдө персоналд өздүк кароодон өткөрөт жана медициналык документте экипризди толтурат жана анын мазмууну менен күбөлөндүрүлүүчү кол коюу менен тааныштырылат.

Экипризде төмөндөгү маалыматтар камтылышы керек:

даттануунун болуусу же жоктугу, ооруган оорулары, анын ичинде убактылуу жумушка жарасыздыгы менен; кайсы топ боюнча динамикалык (диспансердик)) байкоо жүргүзүлгөн;

учуу жүктөмдөрү, учуунун түрлөрү, учуу убактысынын узартуу ченемдери, кайрадан окутуу, авиациялык инциденттер;

кезектегии өргүүлөрдү колдонуу, санатордук-курорттук, калыбына келтирүүлүк дарылоо, дем алыш күндөрдүн үзгүлтүксүздүгү, өргүүлөр боюнча бересеси;

учуудан четтетүү боюнча маалыматтар (АКБ иштери боюнча), четтетүүнүн себептери;

дарыгерлердин ар кандай адистиктерин байкоо, ДУЭКтин сунуштарын жана дарылоо-ден-соолукту чыңдоо иш-чараларын аткаруу;

дарыгердин өздүк кароосунун маалыматтары;

диагноз;

күбөлөндүрүлүүчүнүн ден-соолугунун абалындагы динамикалар жана комиссиялар аралык мезгилде динамикалык байкоолордун эффективдүүлүгү боюнча  (жакшыруу, начарлоо, өзгөрүүсүз ж.б.) ЖА мекемесинин дарыгеринин тыянагы жана анын кесиптик милдеттерди аткарууну (окууну) улантуу боюнча сунушу;

56. Авиациялык персоналды БДУЭКке медициналык күбөлөндүрүүгө жөнөтүүдө, станционардык кароону же консультацияны, бардык байкоо жүргузүлгөнг жылдар боюнчабардык медициналык документтерди, акыркы үч жылдагы ЭКГ пленкаларын, рентген фотосүрөттөрүн жана башка текшерүү, бакоолор тууралуу маалыматтарды чапталган түрдө кол коюусу менен күбөлөндүрүлүүчүнүн колуна ЖА мекемесинин дарыгери тапшырат.

57.Авиациялык персоналды медициналык күбөлүндүрүүдө, текшерүүнүн жыйынтыктары (лаборатордук, рентгенологиялык, ЭКГ ЭЭГ жана башка) медициналык китепченин тийиштүү бөлүмдөрүнө киргизилип жазылат (ДУЭКтин Медициналык китепчеси). ДУЭКтин дарыгер-эксперттеринин консультациялары жана бардык жазуулар медициналык китепчелерге тартиптештирилген түрдө киргизилет.

58.Дарыгер-эксперттер медициналык документтерге күбөлөндүрүлүүчү жактын объективдүү текшерүү тууралу маалыматты, диагноз жана сунуштарын (ар кимиси өз кесиби боюнча) киргизет. Текшерүүнүн ырастыгы дарыгердин өздүк кол коюусу жана мөөрү менен тастыкталат. Медициналык документтерде сөздөрдү кыскартууга (жалпыда кабыл алынган сиволдордон тышкары) тыюу салынат.

59.Стационардык текшерүүнүн жыйынтыктары күбөлөндүрүлүүчүнүн медициналык документине ооруу таржымалынын көчүрмөсү түрүндө толтурулат.

60.Жумушка (окууга) жарактуулугунун деңгээли тууралуу Медициналык корутунду ДУЭКтин отурумунда чыгарылат. Бир мезгилде ДУЭКтин отурумунда диспансердик байкоо тобу аныкталат жана дарылоо-профилактикалык мүнөздөгү сунуштар иштелип чыгат. Авиациялык персонал динамикалык байкоонун пландары боюнча кол коюу менен тааныштырылыш керек.

61. ДУЭКтин бардык отурумдары протоколдор Журналында катталат (6-тиркеме). Ар бир отурум төрага тарабынан жана дарыгрелик учкучтук эксперттик комиссиянын бардык мүчөлөрү тарабынан кол коюлуп, ДУЭКтин мөөрү менен тастыкталат. Жарандык авиациянын окуу жайларына тапшыруучу талапкерлерге өзүнчө протоколдордун Журналы жүргузүлөт жана анда окуу жайдын аталышы тууралуу белги белгиленет.

62. ДУЭКте күбөлөндүрүүдөн кийин, ДУЭКтин төрагасы учкучтук ишке (АКБ диспетчерлигине, окууга) жарактуу деп табылган жактарга бектилиген форматагы тийиштүү класстагы медициналык корутундуну берет (КРАЭ-1 17-тиркемеси).

63. Учкучтук ишке (АКБ диспетчерлике, окууга) жараксыз деп табылган жактарга КРАЭ-1 18-тиркемесине ылайык бекитилген үлгүдөгү медициналык күбөлөндүрүүнүн жыйынтыктары тууралу көрсөтмө берилет.

64. Медициналык корутундунун “Өзгөчө белгилер” бөлүмүндө ДУЭКтин төрагасы медициналык корутундунун жарактуулугунун шарттарын көрсөтөт, мындан тышкары жүрөктүн жыйрылуу жыштык (ЖЖЖ) ченемдеринмн жекелик турлөрү, артериялык гипертензиясы барлардын артериялык басымдарынын көрсөткүчтөрү (АБ) жана башка сунуштар.  Бул маалыматтар ДУЭктин мөөрү менен тастыкталат.

65. Авиациялык персоналды медициналык күбөлөндүрүүнүн маалыматтарынын негизинде, ЖА органынын дарыгери (же жарандык авиация окуу жайынын дарыгери), ДУЭКтин төрагасы жана дарыгер-эксперттери бектилиген эсеп-отчеттуулук документациясын түзүшөт. Медициналык мүнөздөгү маалыматтар конфиденциалдуу болуп эсептелет.

5-Глава. Комиссиялар аралык мезгилде авиациялык персоналды медициналык  динамикалык байкоо жүргүзүү

66. Комиссиялар аралык мезгилде учкучтук курамга, АКБ диспетчерлерине, оку жайлардын окуучуларына, борт коштоочулар менен борт операторлорго медициналык динамикалык байкоону төмөндөгүлөр жүргүзөт:

- ЖА организациясынын дарыгерлери (же жарандык авиация окуу жайынын дарыгери);

- өзүнүн кесиби боюнча ДУЭКтин дарыгер-эксперттери.

67. ЖА организациясынын дарыгеринде (же жарандык авиация окуу жаынын дарыгеринде) мезгилдик медициналык текшерүүнү  төмөнкүлөргө жүргүзүлөт:

- коммерциялык учкучтарга (учак, дирижабль, тик учак же көтөрүлүү күчүн жогорулатуучу системасы бар аба кемелери), авиакомпаниянын тилкелик учкучтарына (учак, тик учак, көтөрүлүү күчүн жогорулатуучу системасы бар аба кемелери), көп экипаждуу учкучтарга (учак), штурмандарга, борт механиктерге, борт инженерлерге, борт радисттерге – ДУЭКте кезектеги медициналык күбөлөндүрүүдөн кийин 6 айдан кийин;

- учкуч-байкоочуларга, сүйүүчү-учкучтарга (учак, дирижабль, тик учак же көтөрүлүү күчүн жогорулатуучу системасы бар аба кемелери), планерист-учкучтарга (дельтапланеристтерге), эркин аэростат учкучтарына, парашютисттерге, жеңил аба кемлеринин учкучтарына жана аба кемесинин бортунда иш аткарган башка адистерге – 40 жашка чейин ар бир 12 айда, 40 жаштан жогорку жактарга ДУЭКте кезектеги медициналык күбөлөндүрүүдөн кийин ар бир 6 айда;

- АКБ диспетчерлерине, борт коштоочуларга, борт операторлорго - ДУЭКте кезектеги медициналык күбөлөндүрүүдөн кийин ар бир 6 айда (көрсөткүчтөр боюнча квартал сайын).

68. Мезгилдик медициналык текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча дарыгер төмөндөгу чечимдерди кабыл алышы мүмкүн:

- учууга уруксат берилет (АКБ боюнча ишке, борт операторлорго, борт коштоочуларга);

- окууга уруксат берилет;

- кезексиз дем алыш күнүн берүү сунушталат (кезектеги өргүү);

-дарылоого, консультация берүү сунушталат (амбулатордук, стационардык, санатордук, калыбына келтирүү боюнча, профилактикалык);

69. Авиация персоналгакомиссиялар аралык мезгилде лаборатордук, функционалдык-диагностикалык иликтөөлөрдү, дарылоо-профилактикалык жана ден-соолукту чыңдоо боюнча иш-чаралар бул Жобонун сунуштарына ылайык, ДУЭКтин дайындоосу боюнча же медициналык көрсөтмөлөрдүн бар болгон учурда жүргүзүлөт (15-Тиркеме). Борт коштоочуларга кароолорду жана текшерүүлөрдү Кыргыз Республикасынын саламаттыкты сактоо министрлигинин регламенттелген ченемдик документтеринин негизинде декреттелген контингент үчүн жүргүзүлөт.

70. Учкучтук курамга, АКБ диспетчерлерине, жарандык авиация окуу жайларында окугандарга, борт операторлорго жана борт коштоочуларга эпидемияга каршы иш-чаралар жана профилактикалык эмдөөлөр Кыргыз Республикасынын Мамсанэпидемкөзөмөлүнүн жана Кыргыз Республикасынын саламаттыкты сактоо министрлигинин бектилген талаптарына ылайык жүргүзүлөт.

71. ЖА организациясынын дарыгери (же жарандык авиация окуу жайынын дарыгери) авиациялык персоналды, жарандык авиация окуу жайларындагы окуучуларды (угуучуларды) медициналык текшерүүнү оорудан (жаркат алгандан) толук айыккандан, өргүүдөн (1 айдан ашык убакыт болгондо), учуу алдындагы (нөөмөт алдындагы) медициналык кароодо четтетилгенден, авиациялык окуя же олуттуу инцидент болгондон, кызмат тыныгуусунан кайткандан кийин, авиациялык окуу жайлардын бүтүрүүчүлөрүн медициналык көрсөткүчтөр боюнча жүргүзөт.

72. Башка жарандык авиация организацияларынан которулган же кызмат тыныгуусунан кийин  (АКБ иштери боюнча) жумушка киришкен учкуч курамынын адистери, АКБ диспетчерлери, жарандык авиация окуу жайларынын бүтүрүүчүлөрү учуу иштерине (АКБ иштери боюнча) медициналык кароодон кийин ЖА организациясынын дарыгери тарабынан уруксат берилет.

73. ЖА организациясынын дарыгери (же жарандык авиация окуу жайынын дарыгери) медициналык кароолордун жыйынтыгы боюнча ДУЭКтин төрагасына авиациялык персоналды кезексиз медициналык күбөлөндүрүү тууралуу негиздеме (көрсөтмөлөр бар болгон учурда) бериши мүмкүн.

74. ДУЭКке авиациялык персоналды кезектеги медициналык күбөлөндүрүүгө даярдоодо, ЖА организациясынын дарыгери (же жарандык авиация окуу жайынын дарыгери) күбөлөндүрүлүүчү жактарды жеке кароону жүргүзөт, комиссиялар аралык мезгилде экипризди толтурат, дарыгерлик-учкучтук экспертизалоо максатында (медициналык күбөлөндүрүү башталганга чейин 45 күндөн эрте эмес) лаборатордук жана инструменталдык текшерүүнү жүргүзүүнү уюштурат.

75. Комиссиялар аралык мезгилде аба кемелеринин экипажынын мүчөлөрүнө учуу алдындагы медициналык кароону жүргүзөт, АКБ диспетчерлерине кезекчиликке киришээр алдында нөөмөт алдындагы кароо жүргүзүлөт.

76. ЖА организациясынын дарыгери жана учуу алдындагы көзөмөлдүн кызматкерлери аба кемесинин бортунда жардам көрсөтүү үчүн медициналык каражаттарды комплекттөө (толуктоо) боюнча иш-чараларды жүргүзөт.

6-Глава. Учуу алдындагы көзөмөлдө Жарандык аба кемелеринин экипаж мүчөлөрүнүн жана кезекчиликке киришүү алдында АКБ диспетчерлеринин ден-соолугунун абалына талаптар

77. Учуу алдындагы (нөөмөт алдындагы) медициналык кароо учуулардын коопсуздугун медициналык жактан камсыздоо системасында негизги тутум болуп саналат, Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын организациясынын атайын уюштурулган медициналык пунктунда жүргүзүлөт.

78. Жарандык авиация аба кемелеринин экипаж мүчөлөрүнүн жана аба кыймылды башкаруу диспетчерлеринин ден-соолугунун абалы боюнча учууга жолдомо берүү (аба кыймылын башкарууга) учууга даярдык боюнча учуу алдында (нөөмөт алдындагы) көзөмөлдүн жүрүшүндө учуу алдындагы (нөөмөт алдындагы) медициналык кароодо жүргүзүлөт.

79. Жарандык авиация аба кемелеринин экипаж мүчөлөрүн учуу алдындагы жана аба кыймылын башкаруу диспетчерлерин кезекчиликке киришүү алдында  (мындан ары - АКБ диспетчерлери)   нөөмөт алдында (мындан ары учуу алдында (нөөмөт алдында) медициналык кароодон өткөрүү наркология, авиациялык медицина боюнча негизги адистиктерди (врач, фельдшер) окуган жарандык авиациянын медициналык кызматкерлери тарабынан жүргүзүлөт.

80. Учуу алдындагы (нөөмөт алдындагы) медициналык кароо ден-соолугунун абалы боюнча учууларды аткарууга, ал эми АКБ диспетчерлерин –аба кыймылын башкаруугауруксат берилбей турган жактарды өз убагында аныктоого багытталган. Учуу алдындагы (нөөмөт алдындагы) медициналык кароо медициналык кызматкердин иштөөсү үчүн керектүү медициналык жабдыктар жана инструментарийлер менен жабдууланат.

81. Учуу алдындагы (нөөмөт алдындагы) медициналык кароо индивидуалдык (жекече)тартипте жүргүзүлөт. Кароонун учурунда экипаждын башка мүчөлөрүнүн жана башка жактардын катышуусуна жол берилбейт.

82. Учуу алдындагы (нөөмөт алдындагы) медициналык кароо алдында кезекчиликтеги медициналык кызматкер экипаж мүчөлөрүнүн жана АКБ диспетчерлеринин КР ЖА ДУЭК Медицинкалык корутундусун текшерет.

83. Учуу алдындагы (нөөмөт алдындагы) медициналык кароо төмөндөгүлөргө карата жүргүзүлөт:

- аба кемесинин кабиналык жана учкучтук жкипаж мүчөлөрүнө;

- жалпы багыттагы авиациянын учкучтарына;

- парашюттук кызматтын инструкторлоруна, парашютисттерге;

- АКБ диспетчерлерине;

- жарандык авиация окуу жайларынын окуучуларына;

- авиациялык персоналга жана учуу тапшырмасына киргизилген, текшерүүчү жактарга.

84. Кабиналык жана учкучтук экипаждын мүчөлөрү учуу алдындагы медициналык кароону учуулардын алдында учууга чейин 2 саатан эрте эмес убакта өтөт. Учуу 6 саат жана андан жогорку убакка чейин кармалган учурда, учуу алдындагы медициналык кароо кайрадан өткөрүлөт.

85. Атайын учууларды аткаруучу борт инженерлер (борт механиктер), борт коштоочулар учуу алдындагы медициналык кароону учууга чейин 3,5 саатан эрте эмес убакта өтөт.

86. Жумуш убактысында бир нече рейс аткарган аба кемесинин экипаж мүчөлөрү учуу алдындагы медициналык кароону учуу алдында бир жолу өтөт.

87. Ререзвдик экипаж резервге киришээр алдында жана учуу алдында медициналык кароодон өтөт, эгерде медициналык кароодон кийин 6 саат жана андан көп убакыт өткөн учурда.

88.Штаттык медициналык кызматкери жок убактылуу аэродромдордон авиациялык иштерге учууларды аткарууда жана чет ммлекеттик аэродромдордон учуу алдында (эл-аралык учууларды аткарууда) медициналык кароо өткөрүлбөйт. Учуучу жана кабиналык экипаж мүчөлөрүн учууга уруксат берүү чечимин аба кеменин командири кабыл алат.

89. Учуучу жана кабиналык экипаж мүчөлөрүн, АКБ диспетчерлерин учуудан кийинки (нөөмөттөн кийнки) медициналык кароолор медициналык көрсөтмөлөр боюнча жүргүзүлөт.

90. АКБ нөөмөтүнүн бардык персоналы нөөмөт алдындагы медициналык кароону кезекчилике киришээр алдында өтөт. Учуулардын жетекчиси медициналык кароодон акыркы болуп өтөт жана АКБ нөомөтүнүн бардын персоналынын нөөмөт алдындагы медициналык кароого толук келүүсүн камсыздайт.

91. Жумуш убактысында бир нече секирүүнү аткарган парашюттук кызматтын инструкторлору медициналык кароодон бир жолу өткөрүлөт, бирок биринчи секирүүгө чейин 1 саатан эрте эмес убакта.

92. Учуу күнүнүн ичнде бир нече учууларды аткарган, Кыргыз Республикасынын жарандык авиация окуу жайларынын окуучулары жана угуучулары учуу алдындагы медициналык кароодон бир жолу өткөрүлөт, бирок биринчи учууга чейин 1 саатан эрте эмес убакта.

93. Учуу тапшырмасына киргизилген авиациялык персонал учуу алдындагы медициналык кароодон учуу үчүн ден–соолугунун абалы боюнча Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын медициналык мекемелериннен аба кемелеринде учууга уруксат берилген медициналык корутундуну көрсөтүү менен экипаж мүчөлөрү менен бирге өткөрүлөт.

94. Авиациянын башка түрлөрүнүн аба кемелеринин экипаж мүчөлөрүнө учуу алдындагы медициналык кароо бул Талаптардын негизинде жүргүзүлөт.

95. Учуу алдындагы (нөөмөт алдындагы) медициналык кароо өзүнө төмөнкүлөрдү камтыйт: ден-соолуктун абалына даттанууларды аныктоо боюнча сурамжылоо, учуу алдындагы (нөөмөт алдындагы) дем алуунун шарттары, уйкунун созулушу жана сапаты, тамактануу режими. Сүйлөө жөндөмү, ымдоо, эмоционалдуу абалы (дүүлүгүү, тынч, буйдалуу) бааланат.

Кароо өзүнө төмөнкүнү камтыйт: күнүмдүк жүрүм-турумдан, сырткы келбетинен, тери кыртышынын абалы жаны өңүнөн (кубаруу, гиперемия, акроцианоз, көзз тегерегиндеги шишик, көз челинин саргарышы ж.б.) четтелишин аныктоо, тамак бездерин кароо, тамактын катуу жана жумшак былжыр тандайларын, тилди, жарыкка көздүн карегинин реакциясы, мындан тышкары учуу шарттарына учуу форма кийиминин ылайыктыгы.

96. Пульсту изилдөө нур артериясынын пальпациясы менен жүргүзөт. Анын жыштыгын, чыңалуусун, толуусун, чоңдугун, формасын 30 сек. аралыгында 1 минутка эсептөө менен аныктайт. Учуучу курам учууларга жана АКБ диспетчерлери кезекчилике киришүүгө пульстун согушу минутасына 90 ашпаганда жана 55 кем эмес болгондо уруксат берилет. Аритмия, тахкардия, жана брадикардия учуудан (нөөмөттөн) четтетүүгө  жана кошмча текшерүүдөн өтүүгө ЖА организацисынын дарегрине жөнөтүүгө негиз боло алат. Тахикардияны же брадикардияны аныктоодо текшерүүлүүчүдөн абалы тууралуу кошумча сурамжылоо жүргүзүлөт, 5 минут дем алуу берилет андан кийин кайрадан пульстун жыштыгы эсептелет (тахкардия болгондо – дененин температураы текшерилет). Пульстун жыштыгы жогорудагы көрсөтүлгөн чектен чыгуусу ченемдин индивидуалдык түрү болгон учурда, учууларга (аба кыймылын башкарууга) уруксат берүү бул тууралуу Медициналык корутундунун артындагы “Өзгөчө белгилер” бөлүмүндө ДУЭКтин төрагасынын жазуусунгун негизинде жүргүзүлөт.

97. Кошумча атайын учууларды аткарган экипаждын мүчөлөрүнө кошмча артериялык басымды жана дененин температурасын ченөө жүргүзүлөт. Көрсөткүчтөр боюнча кошумча иликтөөлөр жүргүзүлөт: артериялык басымды ченөө, дененин температурасын, наркотикалык заттарды, алкоголдук ичимдиктерди колдонуу фактыларын аныктоо үчүн күбөлөндүрүү. Артериялык басымдын жогорулашы 5 минуттан кийин карадан ченегенден кийинки учурда эске алынат. Психоактивдүү заттарды колдонгондугуна шек болгон учурда наркотикалык, психотроптук заттарга, алклголго эксперр-тестирлөө өткөрүлүшү мүмкүн.

Артериялык басым 140/90 мм.рт.ст жогору эмес жа 100/60 мм.рт.ст. кем эмес болгон учурда учуучу курамды учууга жана АКБ диспетчерлери кезекчиликке киришүүгө уруксат берилет.

Артериялык басымдын чени жогорудагы көрсөтүлгөн чектен чыгуусу ченемдин индивидуалдык түрү болгон учурда, учууларга (аба кыймылын башкарууга) уруксат берүү бул тууралуу Медициналык корутундунун артындагы “Өзгөчө белгилер” бөлүмүндө ДУЭКтин төрагасынын жазуусунгун негизинде жүргүзүлөт.

98. Учуу алдындагы (нөөмөт алдындагы) медициналык кароо Журналын толтуруу (8 жана 9 -Тиркеме):

1) журналдык ар бир графасын толтуруу менен жазууну кезекчиликтеги медицинаык кызматкер жүргүзөт;

2) ден-соолугун абалына даттануулар жок болгон учурда учууга катышуучу экипаж мүчөсү (АКБ диспетчери), авиациялык персонал “Экипаж мүчөлөрүнүн кол” (АКБ диспетчери) деген графага кол коюшат;

3) даттануулар, медициналык кароо учурда оорунун объективдүү белгилери, чарчоо жана учуу алдындагы (нөөмөт алдындагы) дем алуу режиминин бузулушу жок болгон учурда кезекчиликтеги медициналык кызматкер учууга (аба кыймылын башкарууга) уруксат берүү жөнүндө жазат жана кол коет.

99. Журнал тигилген, барактары катар номерленген, жарандык авиациянын МСБ жетекчисинин колу коюлган жана мөөрү менен бекитилген болуш керек.

100. Учууга толтуруунун тартиби:

Акыркы экипаж мүчөмү медициналык кароодон өткөндөн кийинн, кезекчиликтеги медициналык кызматкер учуу тапшырмасына жарандык авиациянын мекемесинин аталышы менен штампты басат, күндү, айды, саатты, минутаны (UTC боюнча убакыт), учууга уруксат берилген авиациялык персоналдык жана экипаж мүчөлөрүнүн санын жазат жана кол коет.

101. Даттануулар, ооруулар, чарчоо белгилери, учуу алдындагы (нөөмөт алдындагы) жетишсиз дем-алуулар, алкоголдук ичимдиктерди же наркотикалык заттарды колдонгондугу тууралуу фактылар аныкталган боюнча учуудан (аба кыймылын башкаруудан) четтетилгенде, медициналык кызматкер учуудан (нөөмөттөн) четтеттүү Журналына жазуу киргизет (10-тиркеме), учуудан (нөөмөттөн) четтетилгендиги тууралу тактаманы берет (11-тиркеме), учуулардын жетекчилигине, аэродромдук-диспетчердик пунктунун диспетчерине  билдирет жана ЖА организациясынын дарыгерине жөнөтүлөт.

102. Учуудан (АКБ иштеринен) четтетүү себептери дайыма  талданып (учуу (нөөмөт) алдындагы көзөмөлдүн жооптуу кызматкери, ДУЭКтин төрагасы, ЖА организациясынын дарыгери тарабынан)  турат жана аларды жок кылуу боюнча тийиштүү чаралар көрүлөт.

103. Экипаж мүчөлөрүнүн (АКБ диспетчерин) алкоголдук ичимдик, дары каражаттарды (наркотикалык) колдонгондугу боюнча шектегенде, алгачкфы медициналык кароо белгиленген тартипте өткөрүлөт (12-Тиркеме).

 

 

1-Тиркеме

 

Учкучтук ишке, аба кыймылын башкаруу ишине, борт операторлук, борт коштоочулук ишке, жарандык авиация окуу жайларында окууга жана медициналык корутундуну алууга (жаңылоого) жарактыгын аныктоо үчүн авиациялык персоналдын ден-соолугунун абалына болгон талаптар