КАРА-БАЛТА ШААРДЫК КЕҢЕШИ

ТОКТОМ

2023-жылдын 10-октябры № 02

Кара-Балта шаарында маалыматтык-жарнак түзүмдөрүн жайгаштыруу жана эксплуатациялоо боюнча талаптардын эрежелерин бекитүү жөнүндө

“Жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 34-беренесине ылайык,Кара-Балта шаардык кеңешинин кезексиз сессиясы;

ТОКТОМ КЫЛАТ:

1. Кара-Балта шаарында маалыматтык-жарнак түзүмдөрүн жайгаштыруу жана

    эксплуатациялоо боюнча талаптардын, эрежелери 1,2 тиркемеге ылайык

    бекитилсин.

2. Бул токтом Ченемдик укуктук актылардын мамлекеттик реестрине киргизүү

    үчүн Чүй - Бишкек шаардык юстиция башкармалыгына жөнөтүлсүн.

3. Бул токтомдун аткарылыш көзөмөлү Регламент, депутаттардын этикасы жана укуктук маселелер боюнча туруктуу депутаттык комиссиясына жүктөлсүн.

Таркатылсын: көктөмөгө, КР Юстиция Министрлигине,Жайыл районунун шаар куруу жана архитектура боюнча башкармалыгына.

Кеңештин төрагасы                   М. Дуйшеналиев

  Тиркеме 1

                                                                                                                  КБШКТоктому

                                                                                               №__ _______2023ж

Чүй облусунда имараттардын, курулмалардын фасаддарынын көрүнүшү жана маалыматтык, жарнамалык конструкцияларды жайгаштыруу жана эксплуатациялоо эрежелери

Жалпы жоболор.

Негизги түшүнүктөр жана аныктамалар.

Зоналаштыруу.

Имараттардын жана курулмалардын фасаддарынын тышкы көрүнүшү.

Маалыматтык конструкциялар. Маалыматтык конструкцияларды жайгаштыруунун түрлөрү жана эрежелери.

Жарнамалык конструкциялар.Жарнамалык конструкцияларды жайгаштыруунун түрлөрү жана эрежелери.

Маалыматтык жана жарнамалык конструкцияларды жайгаштырууга жалпы эрежелер.

Жол кыймылынын коопсуздугу үчүн маалыматтык жана жарнамалык конструкцияларга эрежелер.

Куроо (монтаж) иштеринде жана маалыматтык жана жарнамалык конструкцияларды пайдаланууда (эксплуатациялоодо) талаптар.

Маалыматтык жана жарнамалык конструкцияларды Реестрге киргизүү үчүн арыздарды кароонун тартибине жалпы талаптар.

Реестрди жүргүзүүнүн тартиби.

Маалыматтык жана жарнамалык конструкцияларды ажыратуу (демонтаж).

Ушул Эрежелерди бузуу үчүн жоопкерчилик.

I. Жалпы жоболор

1. Маалыматтык жана жарнамалык конструкцияларды жайгаштыруу жана эксплуатациялоо эрежелери жана Бишкек шаарынын аймагында имараттардын, курулмалардын фасаддарынын сырткы көрүнүшү (мындан ары - Эрежелер), Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана Конституциясына, “Жарнама жөнүндө”, “Жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жөнүндө”, “Кыргыз Республикасынын мамлекеттик тили жөнүндө”, “Шаар куруу жана архитектура жөнүндө” мыйзамдарына, Кыргыз Республикасынын бир типтүү курулмалар, калктуу пункттарда жерди пайдалануу жана көрктөндүрүү эрежелерин, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2009-жылдын 19-сентябрындагы №597 токтому менен бекитилген.,“ГОСТ 33027-2014. Мамлекеттер аралык стандарт. Жалпы пайдалануудагы автомобиль жолдору. Тышкы жарнама каражаттарын жайгаштырууга талаптарга”, “ГОСТ Р 52044-2003. Автомобиль жолдорунда жана шаардык жана айылдык конуштарда тышкы жарнама. Тышкы жарнама каражаттарына жалпы техникалык талаптарга” ылайык иштелип чыкты жана техникалык талаптарды,  Жайыл районунун аймагындагы менчигинин түрүнө карабастан жер участокторунда, имараттарда жана курулмаларда же башка кыймылсыз мүлктө маалыматтык жана жарнамалык конструкцияларды жайгаштыруу жана пайдалануу боюнча эрежелер жана маалыматтык жана жарнамалык конструкцияларды ажыратуу тартибин жөнгө салат, ошондой эле учурдагы архитектуралык чөйрөнү комплекстүү чечүүнү камсыз кылуу, архитектуралык-тарыхый мурастарды сактоо, Чүй областынын бүтүндөй архитектуралык-эстетикалык көрүнүшүн калыптандыруу максатында имараттардын жана курулмалардын фасаддарын күтүү боюнча бирдиктүү жана милдеттүү эрежелерди белгилейт.

2.  Чүй областынын аймагында маалыматтык жана жарнамалык конструкцияларды жайгаштырууда жана пайдаланууда менчигинин түрүнө жана ведомстволук таандыктыгына карабастан бардык жеке жана юридикалык жактар үчүн ушул Эрежелерди сактоо милдеттүү.

3. Менчик ээлери, тиешелүү милдеттер жүктөлгөн имараттардын жана курулмалардын ээлери жана башка адамдар имараттарды, курулуштарды жана курулмаларды техникалык эксплуатациялоонун эрежелеринде жана ченемдеринде, көрктөндүрүү эрежелеринде, ушул Эрежелерде жана башка ченемдик укуктук актыларда белгиленген фасаддарды күтүү боюнча талаптарды сактоого милдеттүү.

4. Чүй областынын аймагында маалыматтык жана жарнамалык конструкцияларды жайгаштырууга жана маалыматты жана жарнакты таратууга, шаар куруу жана архитектура боюнча ыйгарым укуктуу орган тарабынан берилген архитектуралык-техникалык корутунду (АТК) болгондо гана жол берилет.

5. Имараттардын жана курулмалардын фасаддарынын сырткы көрүнүшү ушул Эрежелерде жана имараттын фасадынын паспортунда белгиленген талаптарга ылайык келүүгө тийиш.

6. Ушул Эрежелерде каралбаган, Чүй областынын аймагында маалыматтык жана жарнамалык конструкцияларды жайгаштырууга жана эксплуатациялоого, ошондой эле имараттын, курулманын фасадында уруксат берүүчү документтери каралбаган жарнакка жол берилбейт.

7. Бул Эрежелер жол кыймылынын белгилерине жана көчө-жол тармагынын көрсөткүчтөрүнө жайылтылбайт.

8. Бул Эрежелердин жоболору Жайыл районунун аймагында жайгашкан эл аралык, республикалык жана жергиликтүү маанидеги эстеликтердин тизмесине киргизилген маданий мурас объекттеринин фасаддарына жана жаңыдан табылган маданий мурас объекттерине жайылтылбайт.

II. Негизги түшүнүктөр жана аныктамалар.

9. Бул Эрежелерде төмөнкүдөй негизги түшүнүктөр жана аныктамалар колдонулат:

акцент – композициянын элементтерин көлөмү, формасы, түсү аркылуу бөлүп көрсөтүү жолу;

архитектуралык-техникалык документтер – маалыматтык жана жарнамалык конструкцияларды жайгаштыруу жана пайдалануу боюнча тексттик жана графикалык материалдарды жана техникалык талаптарды камтыган документ (архитектуралык-техникалык корутунду);

архитектуралык-мейкиндик чөйрөсү – каралып жаткан аймакты же объектти курчап турган жана аймакты же объектти шаардык чөйрөнүн бир бөлүгү катары кабылдоону калыптандыруучу имараттардын, курулмалардын жана шаардык чөйрөнүн башка элементтеринин жыйындысы;

архитектуралык чечим – курулуш үчүн документтердин архитектуралык бөлүгүндө катталган жана курулган архитектуралык объектте ишке ашырылган архитектуралык объектке, анын тышкы жана ички көрүнүшүнө, мейкиндикте, пландоого жана функционалдык уюштурууга автордук ой-максаты;

ачык жана жабык мейкиндиктердин балансы – фасаддын, анын бөлүктөрүнүн, түс чечимдеринин визуалдык композициялык тең салмактуулугу;

брандмауэр – фасаддын бардык элементтери аркылуу өткөн, өрттүн жайылышына бөгөт коюу максатында,  бир имараттын же чектеш имараттардын жана короолордун жайларын ажыраткан каптал же короо фасадынын өрткө туруктуу, негизинен жабык капиталдык дубалы. Терезелердин жоктугу жана коңшу имараттардын бийиктигинен ашкан бийиктиги менен мүнөздөлөт;

шаардык ландшафттын түрлөрү – көрүнүштүн (обзор) түзүлгөн туруктуу секторлорунда жалпы таанылган композициялык аяктаган түрлөр;

визуалдык кабылдоо – адам тарабынан фасаддын жана курчап турган шаар куруу чөйрөсүнүн өзгөчөлүктөрүн, аймактардын түзүлгөн пландоо түзүмүн (бүтүндөй, ошондой эле айрым бөлүктөрүн) таап, бөлүүсү, кабылдоо шарттарын эске алуу менен объекттин образын түзүү;

визуалдык маалымат – адам көргөндө кабылдаган мазмун, маани жана образдар. Визуалдык маалымат предметтердин формасы, жайгашуусу жана байланышы, графикалык белгилердин жана символдордун жазылыш мүнөзү, ариптердин формасы, түс мүнөздөмөлөрү, жарыктандыруу аркылуу берилген белгилүү бир образдуу мазмунга ээ;

шаардык чөйрөнүн визуалдык мүнөздөмөсү – коомдун шаар куруу, маданий жана социалдык иш-аракеттеринин жемиши катары шаар чөйрөсүнүн көзгө көрүнгөн өзгөчөлүктөрү;

жарнамалык конструкциянын ээси – жеке же юридикалык жак, маалыматтык жана жарнамалык конструкциялардын менчик ээси же болбосо маалыматтык жана жарнамалык конструкцияларга буюмдук укукка ээ башка жак;

ариптин гарнитурасы – сүрөттүн бирдейлиги менен бириккен жана белгилүү бир аталышка ээ болгон чийменин жалпылыгы;

имараттын, курулманын короо жактагы фасады – имараттын курулуш сызыгынан тышкары жайгашкан жана ачык шаардык мейкиндиктер менен визуалдык байланышпаган фасады;

маалыматтык талаа – түздөн-түз маалыматты берүү үчүн арналган объекттин конструкциялык бөлүгү.  Маалыматты жайгаштыруу үчүн объекттин маалыматтык талаасынын аянты (чоңдугу) - бул конструкциялык бөлүктүн бийиктигинин жана узундугунун көрсөткүчү;

карниз – фасаддын горизонталдуу чыгып турган элементи, имаратты, курулуштарды, курулманы же кабатты аяктаган дубалдын жогорку чыгып турган бөлүгү;

 композиция – искусство чыгармасынын түзүлүшүнүн негизи, бардык бөлүктөр функционалдык гана эмес, автордун идеясы, ниети менен да байланышкан негизги элементтерди жана бөлүктөрдү белгилүү бир ырааттуулукта түзүү, жайгаштыруу тутуму. Композицияны жайгаштыруудагы сүрөттөмө каражаттар: сызык, тегиздик, түс, көлөм, мейкиндик. Композицияны шайкеш келтирүү каражаттары: пропорция, симметрия, ыргак, чен өлчөм (масштаб), контраст, нюанс;

композициялык жалпылык – архитектуралык ой-максат, объекттин түзүлүшү, мейкиндик чечими, ошондой эле бирдиктүү жалпыны түзгөн анын айрым бөлүктөрүнүн биримдиги.  Композициянын бүтүндүгү композициянын элементтеринин бири да бүтүндүктү бузбастан алмаштырылышы же өзгөртүлүшү мүмкүн эместиги менен мүнөздөлөт;

кернинг – тамгалардын ортосундагы аралыкты алардын формасына жараша тандап өзгөртүү. Кернинг ар кандай эки тамганын ортосундагы аралыктын көрүнөө (визуалдук) бирдей болушу үчүн колдонулат.

лаконичность – байкоочуга олуттуу маалыматты кабарлоо үчүн зарыл болгон сүрөттөө элементтерин гана камтыган композициянын сапаты. Негизги композициялык элементтерге керектүү визуалдык акцент ашыкча, алаксыткан деталдарды жок кылуу менен ийгиликтүү ишке ашат;

имараттын, курулманын алдыңкы фасады – курулуш сызыгында жайгашкан же визуалдык жактан ачык шаардык мейкиндиктер менен байланышкан имараттын фасады; 

масштабдуулук (кош масштабдуулук) – адамдын санынын өсүшүнө карата объекттин өлчөмдөрүнүн катышы: архитектуралык курулуштар, скульптуралар, көрктөндүрүү элементтери же алардын бөлүктөрү;

ариптин жазылышы – бир гарнитуранын курамына кирген  терилген ариптин ар бир өзгөрүшү. Арипти жазуу төмөнкүлөргө карата айырмаланат: тыгыздыгы боюнча – тар, нормалдуу, кең; каныккан (насыщенный) – ачык, жарым боелгон (калың) арип, калың арип; кыйшайган – түз, курсивдүү;

имараттын көлөмдүк-мейкиндик чечими – имараттын тышкы көлөмдүк формасы;

пластика, ийкемдүүлүк – архитектурага, графикага, живописге мүнөздүү көлөмдүн, форманын көркөм көрүнүшү. Ийкемдүүлүк объекттин, курулуштун же ансамблдин жалпы, бирдиктүү образын түзүүдө бир формадан экинчи көлөмгө, имараттын бир бөлүгүнөн экинчи бөлүгүнө жумшак ырааттуу өтүүсүнөн көрүнөт;

имараттын жана курулманын фасадынын паспорту – булкыймылсыз мүлк объектисинин бардык тышкы параметрлерин жана архитектуралык-техникалык чечимдерин чагылдырган техникалык документ. Аны менен имараттын сырткы көрүнүшү жана анын курчап турган шаардык чөйрөгө шайкеш келүүсү, шаардын жалпы көрүнүшүн бузбоосу аныкталат;

    маалыматтык жана жарнамалык конструкциялардын объекттеринин Реестри (мындан ары - Реестр) – Бишкек шаарынын аймагындагы маалыматтык жана жарнамалык конструкциялардын бардык объектилери боюнча маалымат;

    жарнамалык аянт – жарнаманы көрсөтүү жана жайылтуу үчүн колдонулган жарнамалык конструкциялардын аянты;

жарнаманы жайылтуучу – ушул Эрежелерге ылайык ар кандай ыкмада, ар кандай формада жана ар кандай каражаттарды пайдалануу менен жарнамалык маалыматты жайгаштырууну жана (же) таратууну жүзөгө ашыруучу жеке жана юридикалык жактар;

маалыматты жана жарнаманы жайылтуу – маалыматтык же жарнамалык конструкцияны колдонуу менен маалыматты жана жарнаманы ачык көрсөтүү;

ыргак (ритм) – мүнөзү боюнча салыштырылган түрдүү элементтердин жана формалардын белгилүү мыйзам ченемдүүлүктө кезектешүүсү жана аларды белгилүү бир биримдикке алып келүү (алардын жайгашуу жана кезектешүү тартиби);

симметрия – кандайдыр бир нерсенин бөлүктөрүнүн борборуна, ортосуна карата шайкеш, пропорционалдуу жайгашуусу;

шайкештик жана пропорционалдуулук – жалпы объект менен анын бөлүктөрүнүн жана анын элементтеринин ортосундагы белгилүү бир өз ара байланыш жана катышы, мында бардык элементтер өз ара теңдемделген (сбалансированы);

социалдык жарнама – адамдардын аныкталбаган чөйрөсүнө даректелген жана кайрымдуулук жана башка коомдук пайдалуу максаттарга жетишүүгө, ошондой эле мамлекеттин кызыкчылыктарын камсыз кылууга багытталган маалымат;

шаар куруудагы чөйрө – ажырагыс байланышкан элементтердин жыйындысы: жаратылыш жана шаардык ландшафт, пландоо түзүмү, курулуш, жашылдандыруу жана көрктөндүрүү;

стилдик жалпылык – архитектуралык формалардын, фасаддын элементтеринин жана композициялардын каражаттарынын тарыхый жана идеялык түзүлгөн биримдиги, коомдун социалдык милдеттеринин, материалдык-техникалык мүмкүнчүлүктөрүнүн жана идеялык, эстетикалык көз-караштарынын мүнөзү;

унификация (бирдейлештирүү) – ар кандай түрдөгү объектилерди типтүү өлчөмдөрдүн, формалардын, касиеттердин натыйжалуу катарына кошуу. Унификациянын негизги максаты -  ар бир вариантты өзүнчө долбоорлоо жана өндүрүү зарылдыгын четтетүү. Унификация ошондой эле предметтик-мейкиндик чөйрөсүнүн композициялык жана конструктивдүү биримдигине жетишүүнүн каражаты болуп саналат;

ыйгарым укуктуу орган – маалыматтык жана жарнамалык конструкцияларды жайгаштыруу жана сырткы жарнакты жана маалыматты жайылтуу маселелерин жөнгө салуу ыйгарым укуктары берилген Бишкек шаарынын мэриясынын түзүмдүк бөлүмү;

шаар куруу жана архитектура боюнча ыйгарым укуктуу орган – шаар куруу жана архитектура боюнча мамлекеттик органдын аймактык органы;

фасад – имараттын же курулуштун, курулманын сырткы тигинен бети. Курулманын тибине жана анын планынын формасына, жайгашкан жерине жараша алдыңкы, каптал жана короо фасадын айырмалашат.

фирмалык стиль – ишкананын иш-аракети жана анын өндүрүмү менен байланышкан белгилүү бир туруктуу визуалдык образды түзүү максатында дайындуу ишкана, уюм үчүн атайын долбоорлонгон предметтердин, каражаттардын, символдордун жыйындысы;

маалыматтык жана жарнамалык конструкциялардын эскиздик долбоору – маалыматтык жана жарнамалык конструкциянын жайгашкан так орду, тыш өлчөмү жана андагы сүрөт жөнүндө маалыматты камтыган текст жана графикалык түрдөгү (графикалык материал же фотомонтаж) документтердин топтому; 

имараттын фасадынын эскиздик долбоору – имараттардын жана курулмалардын терезелерин, витриналарын, кире бериштерин жекече жабдуу жана жасалгалоо, маалыматтык элементтерди жана түзүлүштөрдү жайгаштыруу долбоору, фасаддардын түс чечимдери.

III. Зоналаштыруу

Зоналаштыруу  - ири шаарлардын регламенттери үчүн типтүү чечим 

Бүтүндөй район үчүн жалпы эрежелер принципиалдуу, бирок райондун борбордук бөлүгү үчүн регламент шаардын тарыхый, тынч (спальный) аймагы катары райондун борбору башка аймагына караганда катуураак.

Чүй областында архитектуралык-эстетикалык чөйрө 2 зонага бөлүнөт:

Катуу регламенттөө зонасы -  Жайыл районунун борбордук көчөлөрү

Бишкек-Ош, Бишкек-Чалдовар, КараБалта-Степное, Кара-Балта-Сары-Булак автомобиль жолдору менен чектелген.

Жалпы регламенттөө зонасы – 1-зонаны кошпогондо Жайыл районунун аймагы.

Катуу регламенттештирүү зонасы биринчи кезекте жергиликтүү жана республикалык маанидеги өзгөчө корголуучу эстеликтердин реестринде турган жана тарыхый-архитектуралык жактан баалуу курулуштарды камтыган жалпы шаардык борборду, ири шаардык магистралдарды, тарых жана маданият эстеликтерин камтыйт. Катуу регламенттөө зонасында ири соода борборлорундагы медиа фасаддарын орнотууну кошпогондо, ири тыш өлчөмдүү жарнамалык конструкцияларды жайгаштырууга жол берилбейт.

Жалпы регламенттөө зонасы – 1-зонаны кошпогондо, Чүй областынын бүтүндөй аймагы. 

Бул зонаны регламенттөө 1-зонага караганда бир аз катаал.

Бул зонада көрнөктүн бийиктиги 0,8м ашпоосу тийиш.

IV. Имараттын фасадынын паспорту. Жол-жоболоо тартиби. 

10. Имараттардын жана курулмалардын фасаддарынын сырткы көрүнүшү, ушул Эрежелерде жана имараттын фасадынын паспортунда белгиленген талаптарга ылайык келүүгө тийиш.

11. Имараттын жана курулманын фасадынын сырткы көрүнүшүнө жалпы талаптар имараттын фасадынын паспорту менен аныкталат, ал ар бир имарат жана курулма үчүн өзүнчө даярдалат.

12. Имараттын фасадынын паспорту имараттын же курулманын архитектуралык чечимине ылайык, ушул имаратты (курулманы) курууга долбоордук документтердин курамында даярдалат, ал жок болгон учурда - имараттын көлөмдүк-мейкиндик чечиминен келип чыгып, анын стилистикалык өзгөчөлүктөрүнөн, архитектуралык-мейкиндик чөйрөсүн жана шаардык чөйрөнүн визуалдык мүнөздөмөлөрүн, композициялык жана стилдик бүтүндүгүн, бирдейлешүүсүн, салыштырмалуулугун жана пропорционалдуулугун, горизонталдык жана вертикалдык октордун тутумуна, симметрияга, ыргакка ылайыктуулугун эске алуу менен.

13. Имараттын фасадынын паспорту шаар куруу жана архитектура боюнча ыйгарым укуктуу орган тарабынан имараттын фасадынын паспортунун бекитилген типтүү формасына ылайык, ушул Эрежелерде белгиленген тартипте жеке жана юридикалык жактардын арызы боюнча даярдалат. Шаар куруу жана архитектура боюнча ыйгарым укуктуу орган тарабынан имараттын фасадынын паспортун даярдоо акы төлөө негизинде жүргүзүлөт.

14. Имараттын фасадынын паспорту ыйгарым укуктуу органдын шаар куруу жана архитектура боюнча жетекчиси тарабынан бекитилет.

15. Жеке жана юридикалык жактар имараттын фасадынын паспортун даярдоо үчүн шаар куруу жана архитектура боюнча ыйгарым укуктуу органга арыз менен кайрылышат. Арыздарды кабыл алуу жана аларды андан ары аткаруу “Бирдиктүү терезе” принциби боюнча жүзөгө ашырылат.

Арызда төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

а) арыз ээси жөнүндө маалымат (талап боюнча паспорт, байланыш телефон номери, ишеним кат, турак жана турак эмес жайлардын менчик ээлеринин жалпы чогулушунун белгиленген тартипте ырасталган протоколу ж. б. у. с.);

б) имараттын жана курулманын жайгашкан жери;

в) ниеттердин сүрөттөлүшү;

Арызга төмөнкүлөр тиркелет: кыймылсыз мүлк бирдигине (имаратка жана курулмага) укук белгилөөчү жана укук ырастоочу документтердин көчүрмөлөрү, имараттын учурдагы сүрөтү жана эскиздик долбоор. 

16. Шаар куруу жана архитектура боюнча ыйгарым укуктуу орган арыз ээсине арыздын кабыл алынгандыгы жөнүндө ырастама берет.

17. Шаар куруу жана архитектура боюнча ыйгарым укуктуу орган 30 жумушчу күндүн ичинде имараттын фасадынын паспортун ушул Эрежелердин талаптарына ылайык даярдайт.

18. Зарыл болгон учурда, шаар куруу жана архитектура боюнча ыйгарым укуктуу органдын өкүлдөрү имараттарды жана курулмаларды визуалдык кароо үчүн, анын ичинде арыз ээсинин өкүлдөрүн тартуу менен барууга укуктуу.

19. Имарат же курулма маданий мурас объекттеринин бириккен коргоо зонасында жайгашкан учурда, имараттын фасадынын паспортунун долбоору бекитилгенге чейин эстеликтерди коргоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен милдеттүү түрдө макулдашылууга тийиш. Макулдашуу мөөнөтү 5 жумушчу күндөн ашпоого тийиш. Мында, ушул Эрежелердин 17-пунктунда көрсөтүлгөн имараттын фасадынын паспортун даярдоонун жалпы мөөнөтү, эстеликтерди коргоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдан макулдашуу алынганга чейин узартылат.

20. Имараттын фасадынын паспортун даярдоо бүтүндөй имараттын же курулманын фасады үчүн, ушул Эрежелерге ылайык келген имараттардын жана курулмалардын фасаддарынын маалыматтык элементтерин жана түзүлүштөрүн, жарнамалык конструкцияларын эске алуу менен жалпысынан жүзөгө ашырылат.

21. Арыз ээлери шаар куруу жана архитектура ыйгарым укуктуу органга кайрылууга укуктуу, эскиздик долбоорлору, терезелердин, витриналардын, кире бериштердин жабдууларын жана имараттардын дизайнын жана курулмалардын фасаддарынын маалыматтык элементтерин, түзүлүштөрүн жана жарнамалык конструкцияларды жайгаштыруусун тузүүнү боюнча.

22. Жеке эскиздик долбоор, ушул Эрежелердин талаптарына ылайык келген учурда шаар куруу жана архитектура боюнча ыйгарым укуктуу орган жеке эскиздик долбоордун негизинде, ушул Эрежелерде белгиленген тартипте фасаддын имаратынын паспортун даярдайт жана бекитет.

23. Имараттын же курулманын фасадынын өзгөрүшү имараттын фасадынын паспортуна ылайык келиши керек.

24. Өзгөртүүлөрдү эске алуу менен жаңы паспортту даярдабастан жана бекитпестен имараттын же курулманын фасадынын паспортуна ылайык келбеген фасадын өзгөртүүгө жол берилбейт.

25. Имараттын же курулманын фасадын өзгөртүү үчүн жеке жана юридикалык жактар шаар куруу жана архитектура боюнча ыйгарым укуктуу органга фасаддын архитектуралык чечиминин эскизи жана зарыл болгон учурда долбоордун авторунун макулдугу менен кайрылышат.

Терезелер жанавитриналар.

26.Жалпы жоболор.

26.1. Терезелерди жана витриналарды орнотууга, жабдууга жана жасалгалоого коюлуучу талаптар:

- имараттын фасадынын паспорту менен;

- имараттардын жана курулмалардын архитектуралык-көркөм баалуулугу;

- жайларды пайдалануунун максаты, арналышы;

- имараттардын жана курулмалардын негизги тирөөч конструкцияларынын техникалык абалы.

26.1.1. Терезелерди жана витриналарды жеке жабдуу жана жасалгалоо, ушул Эрежелердин 21-22-пункттарында белгиленген тартипте ишке ашырылат.

26.1.2. Терезелерди жана витриналарды өзгөртүүгө, анын ичинде алардын сырткы көрүнүшүн, түс схемасын өзгөртүүгө, терезе оюктарын жоюуга, алардын тыш өлчөмдөрүн жана конфигурацияларын өзгөртүүгө, витриналык конструкцияларды орнотууга байланышкан аракеттер ушул Эрежелердин 20-22-пункттарында белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат.

26.2. Терезелердин жана витриналардын түрлөрү жана жайгашуусу.

26.2.1. Терезелердин жана витриналардын түрлөрү жана жайгашуусу фасаддын паспорту, имараттын, курулманын конструкциялык тутуму, имараттын (курулманын) жайларынын пландалышы жана арналышы менен аныкталат.

26.2.2.Жайгашкан орду боюнча төмөнкүчө айырмаланат:

- алдыңкы фасаддын витриналары;

- алдыңкы фасаддын терезелери;

- короо фасаддарынын терезелери;

- жер төлө кабатынын терезелери;

- туюк дубалдарда, брандмауэрлерде жайгашкан терезелер;

- мансарддык терезелер;

- чатырда (үн, чатырдагы) жайгашкан терезелер.

26.2.3. Фасадда терезелердин жана витриналардын жайгашуусу, алардын тыш өлчөмдөрү, түзүлүшүнүн мүнөзү жана сырткы көрүнүшү имараттын же курулманын фасадынын паспортуна ылайык келүүгө тийиш.

26.2.4. Терезелердин жана витриналардын тыш өлчөмдөрүн жана конфигурацияларын жайгаштырууга, өзгөртүүгө, алардын түрүнө жана жайгашуусуна карабастан, имараттын же курулманын фасадынын паспортунда аныкталган фасаддын курамын бузууга алып келүүчү жаңы терезе оюктарын ачууга же мурдагыларын жоюуга, ушул Эрежелерде белгиленген учурлардан тышкары жол берилбейт.

26.2.5. Туюк дубалдарда, короо фасаддарында терезелердиоюуга,  эгерде алар көчөдөн көрүнүп турса, жантаймалардын тереңдигин, ачылыштын архитектуралык профилин өзгөртүүгө, архитектуралык контурларды сактоо менен оюкту коюуга, жалган терезелерди орнотууга, оюкту бөлүктөргө бөлүүгө жол берилбейт (2-тиркеме, 1, 2, 3-сүрөттөрдү караңыз).

26.2.6. Жоголгон терезе оюктарын калыбына келтирүү, салынган оюктарды ачуу, ошондой эле фасаддын алгачкы архитектуралык чечимин калыбына келтирүү боюнча башка чаралар ушул Эрежелердин 20-22-пункттарында белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат.

26.2.7. Терезе оюктарын эшикке кайра курууга шаар куруу жана архитектура боюнча ыйгарым укуктуу орган макулдашкан имаратты кайра пландаштыруу,  кайра конструкциялоо долбоорунун курамында фасаддын архитектуралык чечимине ылайык келген шартта, ушул Эрежелердин “Кирүү топторун түзүү жана жабдуу” бөлүмүндөгү талаптарды эске алуу менен жол берилет.

Фасаддын архитектуралык чечими жайды кайра пландаштыруу, кайра конструкциялоо долбоорунун курамында имараттын фасадынын учурдагы кире бериштерин, витриналарын, имараттардын жана курулмалардын фасаддарынын маалыматтык элементтерин жана түзүлүштөрүн, имараттын фасадынын паспортуна ылайык келген жарнамалык конструкцияларды эске алуу менен бүтүндөй имараттын фасады үчүн аткарылат.

26.2.8. Жайларды пайдалануунун мүнөзү өзгөргөндүгүнө байланыштуу имараттардын жана курулмалардын биринчи жана экинчи кабаттарынын терезе оюктарын алардын түзүлүшүнүн жана жабдууларынын айрым мүнөздөмөлөрүн (тыш өлчөмдөрүн, терезекөздүн сүрөтүн, терезе конструкцияларынын материалдарын) ушул бөлүмдө каралган өзгөчөлүктөрдү эске алуу менен, ушул Эрежелердин 23-25-пункттарында белгиленген тартипте өзгөртүүгө жол берилет.

26.3. Терезелердин жана витриналардын түзүлүшүнө жана жабдууларына талаптар.

26.3.1. Терезелердин жана витриналардын негизги түзүлүштөрү жана жабдуулары:

- архитектуралык оюк;

- оюкту архитектуралык жасалгалоо (жантаймалар, жик жапкычтар, тетиктер, жасалга элементтери);

- терезе жана витрина конструкциялары (терезе жана витриналыкблоктор,терезекөздөр);

- айнектөө, тунук бөлүгүн толтуруу;

- терезе текчелери, суу чыгаруу түзүлүштөрү.

26.3.2. Терезелердин жана витриналардын кошумча түзүлүштөрү жана жабдуулары болуп төмөнкүлөр саналат:

- коргоо түзүлүштөрү (торчолор, экрандар, жалюзалар (калканчтар);

- витринаны тосуу;

- чуңкурчалар (жер төлө жана цоколдук кабаттардын терезелери үчүн);

- кондиционерлөө жана желдетүү тутумдарынын тышкы блоктору;

- маркиздер;

- витриналарды жасалгалоо;

- кооздоп (көркөм) жарыктандыруу;

- жашылдандыруу.

26.3.3.Терезелердин жана витриналардын түзүлүштөрүнө жана жабдууларына жалпы талаптар болуп төмөнкүлөр саналат:

- фасаддын жалпы архитектуралык жана түс чечимдерине ылайык комплекстүү мүнөз;

- оңдоо, куроо, жасалгалоо иштеринин, колдонулган материалдардын жана конструкциялардын талаптагыдай сапаты;

- элементтердин жана конструкциялардын ишенимдүүлүгү, коопсуздугу;

- фасаддын техникалык абалын жана тышкы көрүнүшүн бузбастан орнотуу жана иштетүү;

- терезелерди жана витриналарды талаптагыдай күтүү.

26.3.4. Терезелердин жана витриналардын түзүлүшү жана жабдуулары ченемдик укуктук актылардын, курулуш эрежелеринин жана ченемдеринин талаптарын эске алуу менен аткарылышы керек.

26.3.5.  Имараттын паспотртуна, фасаддын түсүнө жана жасалгасына ылайык боёк жана жантаймаларды жалпы мүнөзүнө жараша жүзөгө ашырууга тийиш.

26.3.6.Төмөнкүлөргө жол берилбейт:

- имараттын фасадынын белгиленген паспорту менен фасаддын түсүнө жана жасалгасына ылайык келбеген жантаймаларды жана жик жапкычтарды сырдоого жана каптоого, оюктун айланасындагы фасаддын участкасын бөлүктүк сырдоого же каптоого;

- таш менен капталган тегиздиктерди сырдоого;

- тегиздиктердин жана жантаймалардын жасалгасын, оюктарды архитектуралык жасалгалоо элементтерин (жик жапкычтар, профилдер, жасалга элементтери) бузууга (2-тиркеме, 4-сүрөттү караңыз);

- туюк витриналардын түзүзүлүшүнө, айнектелген тегиздиктерди сырдоо жана пленка менен жабууга, айнектерди айнекблоктор менен алмаштырууга, тегиздиктин тердешине жана конденсаттын пайда болушуна алып келген сапатсыз айнектөө түзүлүштөрүнө, ошондой эле терезе оюктарын жана витриналарды толук жапкан имараттардын жана курулмалардын фасаддарынын маалыматтык элементтерин жана түзүлүштөрүн, жарнамалык конструкцияларды жана башка маалыматтарды сыртка жайгаштырууга;

26.3.7.Айрым терезе блокторун оңдоодо жана алмаштырууда жол берилбейт:

- имараттын фасадынын паспортуна ылайык келбеген түс чечимин,терезе көздөрдүн сүрөтүн жана калыңдыгын жана түзүлүштүн башка элементтерин жана терезелердин жана витриналардын жабдууларын өзгөртүүгө;

- витриналардын көрсөтүлгөн түзүлүшү имараттын фасадынын паспорту менен орнотулган учурларды кошпогондо, фасаддын тегиздигине, фасаддын тегиздигинен чыгып турган витрина түзүлүштөрүнө карата оюкта жайгашкан терезе блогун өзгөртүүгө;

- фасаддын тышкы көрүнүшүн бузган терезе кутусунун жана оюгунун ортосунда сапатсыз жик чечимдери. 

26.3.8. Фасаддын жалпы архитектуралык көрүнүшүн (терезекөздордүн сүрөтү жана калыңдыгы, түс чечими, түсүн жаңылоо жана материалдардын текстурасы) эске алуу менен имараттын фасадынын паспортуна ылайык, эски терезе толтурмаларын заманбап терезе жана витрина конструкциялары менен алмаштырууга жол берилет.

26.3.9. Тунук эмес, күңүрттөнгөн, күзгүлүү, түстүү айнектерди колдонууга ушул Эрежелердин 23-25-пункттарында белгиленген тартипте жол берилет.

26.3.11. Тосмо витриналарды орнотуу, айнектелген беттерди сырдоо жана жука материал менен каптоо, айнекти айнек блокторго алмаштыруу, беттин туманданышына жана конденсациянын пайда болушуна алып келген сапатсыз айнек, ошондой эле имараттын фасаддарынын жана түзүлүштөрүнүн маалыматтык элементтерин жана түзүлүштөрүн сырттан жайгаштыруу, терезе тешиктерин жана витриналарын толугу менен жаап турган конструкцияларга, жарнамалык конструкцияларга жана башка маалыматтарга жол берилбейт.

26.3.12. Имараттын (курулманын) фасадынын паспортунун формасына ылайык, терезелер жана витриналар, текчелер менен, суу чыгаруу тутумдары менен жабдылган, терезе конструкцияларынын же фасаддын негизги түсүнө окшош сырдалган болуусу тийиш.

26.3.13. Имараттын фасадынын паспортуна ылайык, торчолор жекече же типтүү долбоорлор боюнча аткарылат.

26.3.14. Имараттын фасадынын паспортунда каралбаган торчолорду орнотууга, ошондой эле имараттын фасадынын паспортунда каралган имараттардын жана курулмалардын фасаддарындагы торчолорду жоюуга жол берилбейт.

26.3.15. Имараттын фасадынын паспортунда каралбаган сырткы коргоочу экрандарды жана жалюздарды орнотууга жол берилбейт.

Архитектуралык деталдардын, жасалганын, фасаддын декорунун, кооздоонун жана оюктун архитектуралык жасалгасынын бузуктары менен торчолорду, тышкы коргоо экрандарын жана жалюздарды орнотууга жана жоюга жол берилбейт.

26.3.16. Торчолордун,  тышкы коргоо экрандарынын жана жалюздардын түс чечимдери, имараттын фасадынын паспортуна ылайык келүүсү, фасадда бирдий мүнөзгө ээ болуусу жана фасаддын жалпы архитектуралык кейпине шайкеш келүүсү зарыл.

26.3.17. Витриналардын тосмолорун орнотууга, оюктун төмөнкү чек арасынан бийиктиги кабаттын деңгээлинен 0,8м кем болгондо, фасаддын бетинен аралык 0,3м (чуңкурча жок болсо) ашпаса жол берилет. (2-тиркеме, 5-сүрөттү караңыз).

26.3.18. Витриналардын тосмолору имараттын фасадынын паспортуна ылайык келүүгө, фасадда бирдиктүү мүнөзгө ээ болууга жана фасаддын жалпы архитектуралык көрүнүшүнө ылайык келүүгө тийиш.

26.3.19. Тротуардын деңгээлинен төмөн жайгашкан жер төлө кабатынын терезелери үчүн, тротуардын минималдуу ченемдик энин эске алуу менен фасаддын бетинен 0,8 метрден ашпаган аралыкта чуңкурларды орнотууга жол берилет (2-тиркеме, 6-сүрөттү караңыз).

26.3.20. Чуңкурларда таш бордюр түрүндөгү тосмо, металл тор менен капталган же бийиктиги 0,4-1,0м болгон металл тосмо, уюштурулган арык түзүлүшү болушу керек, ошондой эле мезгил-мезгили менен тазалоо мүмкүндүгү менен таштандылардын түшүүсүнөн коргоо менен камсыз болушу керек (2-тиркеме, 7-сүрөттү караңыз).

26.3.21. Чуңкурлар имараттын фасадынын паспортуна ылайык келүүгө, бирдиктүү мүнөзгө ээ болууга жана фасаддын жалпы архитектуралык көрүнүшүнө, жасалгалоо материалдарына, түс чечимине шайкеш келүүгө тийиш.

26.3.22. Кондиционерлөө жана желдетүү тутумдарынын сырткы блокторун жайгаштырууга ушул Эрежелердин “Фасаддарды кошумча жабдуу” бөлүмүндө белгиленген талаптарга ылайык жол берилет.

26.3.23.Маркизаларды (тенттерди)жайгаштыруунун шарты болуп, бир тенттин бир эшиккеже терезегедал келиши саналат. Маркиздерди бардык эшиктердин, терезелердин жана витриналардын үстүнө жайгаштырууга жол берилет.

26.3.24. Маркиздерди экинчи кабаттын терезелеринин пайдубалынын деңгээлинен төмөн жайгаштырууга жол берилет. Тротуардын бетинен маркиздин төмөнкү четинин бийиктиги 2,5 метрден кем эмес. Маркиздер терезе жана эшик оюктарынын аянтынын 30% дан ашыгын ээлебеши керек (2-тиркеме, 8-сүрөттү караңыз).

26.3.25. Фасадга маркиздерди жайгаштыруу бирдиктүү, ирээттүү мүнөзгө ээ болууга, оюктун тыш өлчөмүнө жана контуруна ылайык келүүгө, архитектуралык тетиктердин, жасалганын, жасалгалоонун баалуу элементтеринин, даректөө белгилеринин көрүнүшүн начарлатпоого тийиш.

26.3.26. Маркиздерди архитектуралык тетиктерге, жасалга элементтерине, баалуу жасалгасы жана көркөм жасалгасы бар тегиздиктерге, фасаддын чегинде ар кандай бийиктикте бекитүүгө жол берилбейт (2-тиркеме, 9-сүрөттү караңыз).

26.3.27. Маркиздин түсү имараттын фасадынын паспортунун формасында каралган фасаддын түс чечими менен макулдашылышы керек.

26.3.28. Витриналарды жасалгалоо комплекстүү мүнөзгө, бирдиктүү түстүү чечимге жана жарыктандырууга, көркөм чечимдин жана аткаруунун жогорку сапатына ээ болууга жана имараттын фасадынын паспортуна ылайык келүүгө тийиш.

26.3.29. Маркиздерде жана витриналарда жарнама конструкцияларын жайгаштыруу талаптарына ылайык жарнамаларды жайгаштырууга, колдонуудагы уруксат берүүчү документтерде каралган жана ушул Эрежелерде белгиленген тартипти жана талаптарды сактоодо жол берилет.

26.3.30. Терезелерди жана витриналарды мезгилдик жашылдандыруу, архитектуралык чечимге жана фасаддын техникалык абалына зыян келтирбестен ирээттүү жайгаштырылып, бекем бекитилген конструкцияга ээ болушу керек. Жашылдандыруу элементтеринин жайгашуусу жана сырткы көрүнүшү фасаддын эстетикалык жагымдуулугуна өбөлгө түзүп, анын жабдууларын жана дизайнын комплекстүү чечүүнү камсыз кылуусу зарыл. Жашылдандырууну орнотууда зарыл болгон гидроизоляция, архитектуралык беттерди коргоо камсыз кылынууга тийиш.

26.3.31. Менчик ээлери, тиешелүү милдеттер жүктөлгөн имараттардын жана курулмалардын ээлери жана башка адамдар терезелердин жана витриналардын айнектерин жана жабдуу элементтерин дайыма тазалап турууну, терезелердин жана витриналардын учурдагы жана колдоочу оңдоосун (ремонт) камсыз кылышат.

Кирүү топторунун түзүлүштөрү жана жабдуулары.

27. Жалпы жоболор.

27.1. Кирүү топторунун түзүлүшүнө, жабдылышына жана жасалгаланышына коюлуучу талаптар төмөнкүлөрдө аныкталат:

- имараттын фасадынын паспорту менен;

- имараттын жана курулманын архитектуралык-көркөм баалуулугу менен;

- жайларды пайдалануунун арналышы, мүнөзү менен;

- имараттын, курулманын негизги тирөөч конструкцияларынын техникалык абалы менен.

27.2. Кирүү топторун жекече жабдуу жана жасалгалоо ушул Эрежелердин 21-22-пункттарында белгиленген тартипте ишке ашырылат.

27.3. Кирүү топторунун жана оюктарынын түзүлүшү, жабдылышы, алардын сырткы көрүнүшүн, түс чечиминөзгөртүү, кирүү топторун жоюу, тыш өлчөмдөрүн жана конфигурацияларын өзгөртүү, оюктарды орнотуу, эшик конструкцияларын, калканчтарды жана жабдуунун башка элементтерин орнотуу, тепкичтерди жана чуңкурларды орнотуу менен байланышкан аракеттер, ушул Эрежелердин 23-25-пункттарында белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат.

27.4.Кирүү топторунун түрлөрү жана жайгашуусу.

27.4.1. Кирүү топторунун түрлөрү жана жайгашуусу имараттын фасадынын паспорту, имараттын, курулманын конструкциялык тутуму, имараттын, курулманын жайларынын пландалышы жана арналышы менен аныкталат.

27.4.2. Кирүү топтору жайгашкан жери боюнча төмөнкүдөй айырмаланат:

- алдыңкы фасадда жайгашкан;

- короо фасадында жайгашкан;

- биринчи кабаттын жайында жайгашкан;

- жер төлө кабатынын жайында жайгашкан.

27.4.3. Фасадда кирүү топторунун жайгашуусунда, алардын тыш өлчөмдөрү, түзүлүшүнүн мүнөзү жана сырткы көрүнүшү имараттын фасадынын паспортуна ылайык келиши керек.

27.4.4. Имараттардын жана курулмалардын фасаддарында кирүү топторун жайгаштыруунун жана архитектуралык чечиминин негизги принциптери:

- фасадда жайгаштыруунун бирдиктүү мүнөзү жана тартиби;

- фасаддын негизги композициялык окторуна байлоо;

- кире бериштерди витриналар менен айкалыштыруу мүмкүнчүлүгү.

27.4.5. Кошумча кирүү топторун жайгаштыруу мүмкүнчүлүгү, имараттын фасадынын паспортун, жайлардын пландалышын, учурдагы кире бериштердин жайгашуусун, ошондой эле кире бериштердин архитектуралык чечимине зыян келтирбестен бул фасадга жайгаштыруунун чектик тыгыздыгын эске алуу менен фасаддын жалпы концепциясынын негизинде аныкталат.

27.4.6. Объекттин функционалдык багыты өзгөргөндө (турак жайдан турак эмес жайга), ушул Эрежелерде белгиленген талаптарды эске алуу менен шаар куруу жана архитектура боюнча ыйгарым укуктуу орган тарабынан макулдашылган, имаратты кайра пландоо, быгытын өзгөртүү же кайра конструкциялоо документтеринин курамында фасаддын архитектуралык чечимине ылайык келген шартта бир кире бериш топту курууга жана жабдууга жол берилет. Өрткө каршы ченемдердин талаптарын сактоо максатында, ушул пунктта белгиленген башка талаптар сакталган шартта эки кире беришти жабдууга жол берилет.

Фасаддын архитектуралык чечими жайды кайра пландоого, багытын өзгөртүүгө же кайра конструкциялоого документтердин курамында имараттын фасадынын учурдагы кире бериштерин, витриналарын, имараттардын жана курулмалардын фасаддарынын маалыматтык элементтерин жана түзүлүштөрүн, имараттын фасадынын паспортуна ылайык келген жарнамалык конструкцияларды эске алуу менен бүтүндөй имараттын фасады үчүн аткарылат.

27.4.7. Имараттын фасадынын паспорту менен аныкталган фасаддын композициясынын бузулушуна алып келген, алардын түрүнө жана жайгашуусуна карабастан кирүү топторун жайгаштырууга, тыш өлчөмдөрүн жана конфигурацияларын өзгөртүүгө, кошумча кире бериштерди орнотууга же учурдагыларын жоюуга жол берилбейт.

27.4.8. Долбоордо жана имараттын фасадынын паспортунда каралган имараттардын жана курулмалардын фасадындагы учурдагы кире бериштердин архитектуралык чечими жана композициялык мааниси сакталууга тийиш. Башка кирүү топторунун жайгашуусу, түзүлүшүнүн жана жабдууларынын мүнөзү долбоордо жана имараттын фасадынын паспортунда каралган фасаддагы кире бериштердин композициялык ролун бузбашы керек.

27.4.9. Имараттын алдыңкы фасадында кирүү топторун орнотуу, кызыл сызыкка жана түзүлгөн курулуш сызыгына ылайык фасаддын архитектуралык композициясын максималдуу сактоо принциби менен имараттын, курулманын ички мейкинидигинин эсебинен жүзөгө ашырылышы зарыл.

27.4.10. Имараттын, курулманын ички мейкиндигинен тышкары, ушул Эрежелерде белгиленген талаптарды эске алуу менен шаар куруу жана архитектура боюнча ыйгарым укуктуу орган тарабынан макулдашылган фасаддын архитектуралык чечиминин негизинде аларды кызыл сызыктардын чектеринде, тротуарлардан, өтмөктөрдөн жана жашылдандырылган аймактардан тышкары жайгаштыруу шартында кирүү топторун түзүүгө жол берилет. Фасаддын көрсөтүлгөн архитектуралык чечими имараттын фасадынын паспортуна ылайык келген имараттардын жана курулмалардын фасаддарынын учурдагы кире бериштерин, витриналарын, маалыматтык элементтерин жана түзүлүштөрүн, жарнамалык конструкцияларын эске алуу менен бүтүндөй имараттын фасады үчүн аткарылат.

27.4.11. Кирүү топторун туюк дубалдарга жана брандмауэрлерге орнотууга зарыл долбоордук негиздемелер болгондо жана ушул Эрежелерде каралган өзгөчөлүктөрдү эске алуу менен курулуш ченемдерине жана эрежелерине ылайык келгенде жол берилет.

27.4.12. Көп квартиралуу үйдө жайгашкан турак жайга өзүнчө обочолонгон түздөн-түз көчөдөн кире беришке жол берилбейт.

27.4.13. Имараттын, курулманын алдыңкы фасадында жер төлө же цоколдук кабаттарындагы жайга кире беришти орнотуу, фасаддын архитектуралык курамын максималдуу сактоо принциби менен имараттын, курулуштун ички мейкиндигинин эсебинен жүзөгө ашырылышы зарыл.

Имараттын, курулманын каптал фасадында жер төлө же цоколдук кабаттарындагы жайга кирүү топторун орнотууга, фасаддын архитектуралык курамын максималдуу сактоо жана жөө жүрүүчүлөр өтүүчү жолдун жана өрткө каршы техниканын өтүүчү жолунун минималдуу туурасын сактоо принцибине ылайык, зарыл долбоордук негиздемелер болгондо жана курулуш ченемдерине жана эрежелерине ылайык жол берилет.

Жер төлө же цоколдук кабаттардагы жайлардын кире бериштери бүткүл фасаддын чегинде бирдиктүү чечимге ээ болууга, биринчи кабаттын кире бериштери менен макулдашып жайгашууга, имараттын фасадынын паспортуна ылайык келүүгө, жөө адамдардын жана транспорттун жүрүшүнө тоскоолдук кылбоого тийиш.

27.4.14. Биринчи кабаттан, терезе жана эшик оюктарынан жогору турган же учурдагы терезе жана эшик оюктарынын деңгээлинен жогору жайгашкан кирүү топторун түзүүгө жол берилбейт (2-тиркеме, 10-сүрөттү караңыз).

27.4.15. Бардык кирүү топтору бүтүндөй фасаддын чегинде бирдиктүү архитектуралык чечимге ээ болууга, макулдашылып жайгашууга, фасаддын архитектуралык композициясын бузбоого, жөө жүрүүчүлөрдүн жана транспорттун кыймылына тоскоол болбоого тийиш.

27.4.16. Соода жана тейлөө объекттерине кире бериштер витриналарды орнотуу жана жасалгалоо менен, фасаддын көрсөтүлгөн объектке тиешелүү бөлүгүн жарнамалык жана маалыматтык жасалгалоо менен бирдиктүү комплексте чечилүүгө тийиш. Соода жана тейлөө объектисине тиешелүү фасаддын бөлүгүнүн комплекстүү чечими имараттын фасадынын паспорту менен аныкталган фасаддын жалпы композициясына ылайык келиши керек.

27.4.17. Жайларды пайдалануунун мүнөзү өзгөргөндүгүнө байланыштуу, имараттардын жана курулмалардын биринчи кабатынын кире бериштерин алардын түзүлүшүнүн жана жабдууларынын (эшик эн тилкелерин калканчтарды, тепкичтерди) айрым мүнөздөмөлөрүн, ушул Эрежелердин 23-25-пункттарында белгиленген тартипте өзгөртүүгө жол берилет.

27.4.18. Ушул Эрежелердин талаптарын эске алуу менен, шаар куруу жана архитектура боюнча ыйгарым укуктуу органда макулдашылган жайды кайра пландаштырууга, багытын өзгөртүүгө же кайра конструкциялоого документтердин курамында фасаддын архитектуралык чечимине ылайык келген шартта эшик оюгун терезеге кайра курууга жол берилет.

27.5. Кирүү топторунун түзүлүшүнө жана жабдууларына талаптар.

27.5.1. Кирүү топторунун түзүлүшүнүн жана жабдууларынын негизги элементтери болуп төмөнкүлөр саналат:

- архитектуралык оюк;

- оюкту архитектуралык жасалгалоо (жантаймалар, жик жапкычтар, тетиктер, жасалга элементтери);

- эшик толтургучтары;

- калканчтар, бастырмалар;

- баскычтар, тепкичтер, канаттар;

- чуңкурчалар (жер төлө жайларына кирүү үчүн);

- жарыктандыруу.

27.5.2.Кирүү топторунун түзүлүшүнүн жана жабдууларынын кошумча элементтери болуп төмөнкүлөр саналат:

- коргоочу түзүлүштөр (торчолор, экрандар, жалюзалар);

- багыттоо маалыматтарынын элементтери (көрнөктөр, астананын (подъезд), тепкичтин, квартиранын номерин көрсөтүү менен тактачалар).

27.5.3. Кирүү топторунун түзүлүштөрү жана жабдуулары имараттын фасадынын паспортуна ылайык бирдиктүү мүнөзгө ээ болушу керек.

27.5.4. Кирүү топторунун түзүлүштөрүнө жана жабдууларына жалпы талаптар болуп төмөнкүлөр саналат:

- фасаддын жалпы архитектуралык жана түс чечимине ылайык комплекстүү мүнөзү;

- оңдоо, куроо, жасалгалоо иштеринин, колдонулган материалдардын жана конструкциялардын талаптагыдай сапаты;

- элементтердин жана конструкциялардын ишенимдүүлүгү, коопсуздугу;

- фасаддын техникалык абалына жана сырткы көрүнүшүнө, жөө жүрүүчүлөрдүнжана транспорт кыймылынын ыңгайлуулугуна жана коопсуздугуна зыян келтирбестен орнотуу жана пайдалануу.

27.5.5. Кирүү топторунун түзүлүштөрү жана жабдуулары ченемдик укуктук актылардын, курулуш эрежелерининжана ченемдеринин талаптарын эске алуу менен аткарылышы керек.

27.5.6.Төмөнкүлөргө жол берилбейт:

- жантаймаларды жана жик жапкычтарды сырдоого, фрагменттүү сырдоого, имараттын фасадынын паспорту менен белгиленген түскө жана фасаддын жасалгасына дал келбеген кире бериштин тегерегиндеги фасаддын бөлүгүн каптоого;

- таш менен капталган тегиздиктерди сырдоого;

- жантаймалардын тегиздиктерин керамикалык плиталар менен каптоого;

-  жайнтаймалардын тегиздиктерин жана жасалгасын, оюкту архитектуралык жасалгалоо элементтерин (жик жапкычтар, профилдер, декор элементтери) бузууга (2-тиркеме, 11-сүрөттү караңыз).

27.5.7. Эшик толтургучтарын орнотууда, оңдоодо жана алмаштырууда төмөнкүлөргө жол берилбейт:

- имараттардын жана курулмалардын алдыңкы фасаддарында туюк метталдан эн тилкени (полотно) орнотууга;

- имараттын (курулманын) фасадынын паспортуна, фасаддагы башка кире бериштердин мүнөзүнө жана түс чечимине ылайык келбеген эшик толтургучтарын орнотууга;

- эшик толтургучтарын , фасаддын чегиндеги терезе жана витрина конструкцияларын ар түрдүүчө сырдоого;

- витриналар менен айкалыштырылган кире бериштерде туюк эшик эн тилкесин орнотууга;

- фасаддын тегиздигине карата оюкта эшик блогунун жайгашуусун өзгөртүү;

- имараттын фасадынын тегиздигинен чыгып турган кирүү эшигин орнотууга (2-тиркеме, 12-сүрөттү караңыз).

27.5.8. Эски эшик толтургучтарын заманбап эшик конструкциялары менен алмаштырууга, имараттын фасадынын паспортуна ылайык жол берилет.

27.5.9. Калканчтар жана бастырмалар имараттын фасадынын паспортуна ылайык жекече жана типтүү долбоорлорго ылайык аткарылат.

27.5.10. Имараттын фасадынын паспортунда каралган имараттардын жана курулмалардын фасаддарында калканчтарды жана бастырмаларды жоюуга жана имараттын фасадынын паспорту менен каралбаган, коопсуздук талаптарына жооп бербеген, фасаддын сырткы көрүнүшүн бузган калканчтарды жана бастырмаларды орнотууга жол берилбейт.

27.5.11. Турак жайлардын терезелеринин астында калканчтарды жана бастырмаларды орнотууга, имараттын негизги бөлүгүндө жайгашкан турак (турак эмес) жайлардан жогору полдун белгисинен ашпаган, чатырдын деңгээли туташтырылган жерлерде орнотулган шартта жол берилет.

 27.5.12. Баскычтардын, тепкичтердин, канаттардын,  чуңкурлардын түзүлүшү, ченемдик талаптарга жооп берип, пайдалануунун ыңгайлуулугун жана коопсуздугун камсыз кылууга тийиш. Түзүлүштүн мүнөзү, материалдары, түсү имараттын фасадынын паспортуна ылайык келүүгө тийиш.

27.5.13. Жер төлө кабатынын жайларына чуңкурлары бар кире бериштерди орнотууга, тротуардын жана өтүү жолунун ченемдик туурасын эске алуу менен жер астындагы инженердик тармактардын зонасынын чегинен тышкары, короо фасаддарында жол берилет.

27.5.14. Майыптардын жана башка адамдардын имараттарга жана курулмаларга кирүүсүн камсыз кылуу максатында, имараттарга жана курулмаларга тепкичтер менен кирүү кыйын болгон кире бериштеги тепкичтерге жантык жолдор (пандустар) жана кармагычтар орнотулушу керек.

27.5.15. Деңгээлдердин өзгөрүшү 0,4 метрден ашса, тосмо орнотуу керек. Фасаддагы тосмолордун мүнөзү бирдей стилде болууга, имараттын фасадынын паспортуна, металл декорунун жана жабдуунун башка элементтерине шайкеш келүүгө тийиш. Туюк тосмолорду орнотууга жол берилбейт.

27.5.16. Тепкичтердин бети жылдын кайсыл мезгилинде болбосун тайгаланбоосу тийиш. Адамдар үчүн коркунуч туудурган материалдарды жана конструкцияларды пайдаланууга жол берилбейт. Тепкичтерди айнектелген тактача, жылмаланган таш менен каптоого, тепкичтердин үстүн тайгаланууга жол бербөөчү атайын тазалоо же тепкичти туурасы 0,8 метрден кем эмес бекитилген резина килемчелер менен жабуу шартында жол берилет.

27.5.17. Ар кандай тегиздиктерде көрүнүп турган (ачык) тирөөч конструкциялык элементтери бар металл тепкичтерди жана тосмолорду короонун фасаддарында орнотууга, алар көчөдөн көрүнбөгөн шартта жол берилет.

27.5.18. Сырткы коргоочу экрандарды жана жалюзаларды короо фасадынын биринчи кабатындагы турак эмес жайлардын кире беришине орнотууга паспорттун негизинде  жол берилет.

27.5.19. Кирүү топторунун сырткы коргоочу экрандарынын жана жалюзалардын түс чечими имараттын фасадынын паспортуна ылайык келүүгө, фасадда бирдиктүү мүнөзгө ээ болууга жана фасаддын жалпы архитектуралык көрүнүшүнө шайкеш келүүгө тийиш.

27.5.20. Кире бериштеги жарык архитектуралык чечимдин курамында каралууга жана имараттын фасадынын паспортуна ылайык келүүгө тийиш. Кире бериштерди жарыктандырууда фасадды көркөм жарыктандыруу тутуму эске алынууга тийиш (ал бар болсо имараттын фасадынын паспортуна ылайык).

27.5.21. Кире бериштерди мегилдүү жашылдандыруу жер үстүндөгү, дубалга орнотулган, асма түзүлүштөрдү пайдалануу менен каралат.

27.5.22. Дубалга орнотулган, асма түзүлүштөр фасаддын техникалык абалына зыян келтирбестен жайгаштырылышы, бекем бекитүү конструкциясына ээ болушу керек.

27.5.23. Жашылдандыруу элементтеринин жайгашуусу жана сырткы көрүнүшү фасаддын эстетикалык жагымдуулугуна өбөлгө түзүп, анын жабдылышын жана жасалгасын комплекстүү чечүүнү камсыз кылышы керек. Жашылдандырууну орнотууда зарыл болгон гидроизоляция, архитектуралык беттерди коргоо камсыз кылынууга тийиш.

27.5.24. Кире бериштердин түзүлүштөрүн жана жабдууларын алмаштырууда, оңдоодо, пайдаланууда, ушул Эрежелердин 24-26-пункттарында белгиленген тартипте алардын мүнөздөмөлөрүн өзгөртүүгө жол берилет.

Балкондор жана лоджиялар

28. Жалпы жоболор.

28.1. Балкондорду жана лоджияларды орнотууга, жабдууга жана жасалгалоого коюлган талаптар, төмөнкүлөр менен аныкталат:

- имараттын (курулманын) фасадынын паспорту менен;

- имараттардын жана курулмалардын архитектуралык-көркөм баалуулугу менен;

- имараттын, курулманын негизги тирөөч конструкцияларынын техникалык абалы менен.

28.2. Балкондордун жана лоджиялардын түзүлүшүн жана сырткы көрүнүшүн өзгөртүү менен байланышкан иш-аракеттер (айнектөө, оңдоо же тосмолорун алмаштыруу, түс чечими), ушул Эрежелердин 23-25-пункттары менен белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат.

 28.3. Балкондордун жана лоджиялардын түрлөрү жана жайгашуусу, бузулган балкондорду жана лоджияларды калыбына келтирүү, тосмонун сүрөтү имараттын фасадынын паспорту, имараттын же курулманын долбоордо каралган конструкциялык тутуму менен аныкталат.

28.4. Жайгашкан орду боюнча айырмаланат:

- алдыңкы фасаддын балкондору жана лоджиялары;

- короо фасаддарынын балкондору жана лоджиялары;

- биринчи кабаттын лоджиялары;

- мансарддык балкондор жана лоджиялар.

28.5. Фасаддардагы балкондордун жана лоджиялардын архитектуралык чечиминин негизги принциптери:

- фасаддын (фасаддардын) бүтүндөй бетиндеги бирдиктүү мүнөзү;

- кабаттарга ылайык топтому (фасаддын кабатка бөлүнүшүнө ылайык бирдиктүү мүнөз);

- вертикалдык топтом (вертикалдуу ички коммуникацияларды, эркерлерди жайгаштырууга ылайык бирдиктүү мүнөз);

- фасаддын (фасаддын бөлүктөрүнүн) толук айнектелиши.

28.6. Балкондорду жана лоджияларды жабдуу жана жасалгалоо, алардын айнектери, түс чечими имараттын фасадынын паспортуна ылайык келиши керек.

28.7. Өз билемдик менен айнектөөгө жана тыш өлчөмдөрүн өзгөртүүгө, түс чечимин, тосмолордун сүрөтүн жана балкондордун жана лоджиялардын түзүлүшүнүн жана жабдууларынын башка элементтерин өзгөртүүгө, жаңы балкондорду жана лоджияларды курууга же имараттын фасадынын паспорту менен аныкталган фасаддын композициясын бузууга алып келген учурдагыларын жоюуга жол берилбейт.

28.8. Балкондорду жана лоджияларды өзгөртүү зарылчылык менен негизделет, имараттарды реконструкциялоо жана капиталдык оңдоонун алкагында фасадды жаңыртуу, курулуш нормаларына, эрежелерине, бирдиктүү түзүмдөрүнө, комплекстүү чечимге ылайык жана ушул эрежелерди эске алуу менен жол берилет.

28.9. Имараттардагы балкондорду жана лоджияларды кайра курууга, өзгөртүүгө, кайра конструкциялоого, капиталдык оңдоого курулуш ченемдерине жана эрежелерине жана ушул Эрежелердин 23-25-пункттарынын талаптарына ылайык, фасаддын бирдиктүү комплекстүү чечими сакталган шартта жол берилет.

28.10. Жайларды пайдалануунун функционалдык арналышынын мүнөзүнүн өзгөрүшүнө байланыштуу, ушул Эрежелердин талаптарын эске алуу менен фасадды бирдиктүү комплекстүү чечүү шартында имараттардын жана курулмалардын биринчи кабатындагы лоджияларды алардын түзүлүшүнүн жана жабдууларынын айрым мүнөздөмөлөрүн өзгөртүү менен кайра конструкциялоого жол берилет.

28.11. Балкондорду жана лоджияларды орнотуу жана жабдуу.

28.11.1 Балкондордун жана лоджиялардын түзүлүштөрүнүн жана жабдууларынын элементтери:

- архитектуралык оюктар;

- тосмолор;

- оюктарды архитектуралык жасалгалоо;

- айнектөө конструкциясы;

- вертикалдуу жашылдандыруу түзүлүштөрү.

28.11.2. Балкондордунжана лоджиялардын түзүлүштөрүнүн жана жабдууларынын кошумча элементтери:

- жасалга торчолору;

- коргоо торчолору;

- тосмолор;

- кондиционерлөө жана вентиляция тутумдарынын сырткы блоктору;

- маркизалар;

- көркөм жарыктандыруу;

- жашылдандыруу.

28.11.3. Балкондордунжана лоджиялардын түзүлүштөрүнө жана жабдууларына жалпы талаптар болуп төмөнкүлөр саналат:

- фасаддын жалпы архитектуралык жана түс чечимине карата комплекстүү мүнөзү;

- оңдоо, куроо, жасалгалоо иштеринин жогорку сапаты;

- пайдаланылган материалдардынжана конструкциялардын жогорку сапаты;

- элементтердин жана конструкциялардын ишенимдүүлүгү, коопсуздугу;

- фасаддын техникалык абалын жана тышкы көрүнүшүн бузбастан орнотуу жана пайдалануу;

- талаптагыдай абалда күтүү.

- 28.11.4. Фасаддын архитектуралык чечиминин биримдиги жагынан балкондордун жана лоджиялардын түзүлүшүнүн жана жабдууларынын эң маанилүү мүнөздөмөлөрү:

- оюктардын архитектуралык формасы;

- терезе жана витрина конструкцияларынын өңү;

- терезекөздөрдүн сүрөттөрү;

- терезе конструкцияларынын профилинин туурасы, анын айнек тегиздигине карата жайгашуусу;

- жантаймаларды кооздоо жана сырдоо;

- терезе жана витрина конструкцияларынын материалы.

28.11.5. Төмөнкүлөргө жол берилбейт:

- оюктардын архитектуралык формасын өз билемдик менен өзгөртүүгө;

- тосмолордун мүнөзүн (түсүн, сүрөтүн, тунуктугун) өз билемдик менен өзгөртүүгө;

- фасаддын бөлүгүнүн архитектуралык чечимин өзгөртүү, айнектелген конструкцияларды, тосмо конструкцияларды орнотуу менен балкондорду жана лоджияларды уруксатсыз кайра конструкциялоого;

- балкондун же лоджиянын чегинде фасаддын бөлүгүн фрагменттүү сырдоо же каптоого (2-тиркеме,  13-сүрөттү караңыз).

28.11.6. Имараттын жана курулманын ишенимдүүлүгүнүн жана коопсуздугунун конструкциялык жана башка мүнөздөмөлөрүнө тиешелүү балкондорду жана лоджияларды кайра конструкциялоого Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте экспертизадан өткөн макулдашылган долбоордук документтердин негизинде жол берилет.

28.11.7. Балкондордун жана лоджиялардын жабдууларынын кошумча элементтерин орнотуу жана жасалгалоо, ушул Эрежелерде белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат.

28.12. Балкондорду жана лоджияларды пайдалануу эрежелери.

28.12.1. Менчик ээлери, тиешелүү милдеттер жүктөлгөн имараттардын жана курулмалардын ээлери жана башка адамдар жабдуулардын элементтерин үзгүлтүксүз тазалоону, балкондорду, лоджияларды жана тосуучу конструкцияларды утурумдук оңдоону камсыз кылууга тийиш.

28.12.2. Балкондордун жана лоджиялардын түзүлүштөрүнүн жана жабдууларынын элементтерин алмаштырууда, оңдоодо, пайдаланууда имараттын фасадынын паспортунда белгиленген алардын мүнөздөмөлөрүн өзгөртүүгө жол берилбейт.

Фасаддарды кошумча жабдуу

29. Жалпы жоболор.

29.1.  Фасаддардын кошумча жабдуулары болуп имараттардын жана курулмалардын ички эксплуатациясын техникалык камсыздоо тутумдары жана фасаддарда жайгашкан жабдуулардын элементтери саналат.

29.2. Фасаддардын кошумча жабдууларын жайгаштырууга коюлган талаптар, төмөнкүлөр менен аныкталат:

- имараттын фасадынын паспорту менен;

- имараттардын жана курулмалардын архитектуралык-көркөм баалуулугу менен;

- имараттын, курулманын негизги тирөөч конструкцияларынын техникалык абалы.

29.3. Кошумча жабдууларды фасадгажайгаштыруу менен байланышкан иш-аракеттер, имараттын фасадынын паспортуна ылайык келиши керек.

29.4. Фасаддарды кошумча жабдуунун түрлөрү:

а) имараттарды ички эксплуатациялоону техникалык камсыздоо тутумдары:

- кондиционерлөө жана вентиляция тутумдарынын сырткы блоктору;

- антенналар;

б) шаардык жабдуулар:

- почта үкөгү;

- таксофондор;

- банкоматтар жана төлөм терминалдары;

- сааттар;

в) техникалык жабдуу:

- тышкы байкоо видеокамералары;

- шаардык жүргүнчүлөр үчүн электр транспортунун кыймылын, шаардын аймагын жарыктандырууну, кабелдик линияларды, дубал электрощиттерин, фасадды көркөм жарыктандыруу тутумдарын камсыз кылуу үчүн жабдуулар.

29.5. Фасаддардын кошумча жабдуулары бирдиктүү көрүнүшкө жана практикалык арналышка ээ болушу керек.

29.6. Фасаддардын кошумча жабдууларынын курамы жана жайгашкан ордуархитектуралык чечимге жана фасаддын жасалгасына байланыштуу болушу керек.

29.7. Фасаддардын кошумча жабдууларынжайгаштырууга талаптар.

29.7.1. Имараттардын жана курулмалардын фасаддарынын кошумча жабдууларын жайгаштыруунун жалпы талаптары:

- фасаддардын сырткы көрүнүшүнө жана техникалык абалына зыян келтирбестен имараттын фасадынын паспорту менен аныкталган жерлерге жайгаштыруу;

- архитектуралыктегиздиктер (беттер) менен минималдуу байланыш, бекиткичтердин сарамжалдуу түзүлүшү,иштетүүдө технологиялык ыңгайлуулугу, стандарттуу конструкцияларды колдонуу;

-  адамдар үчүн коопсуздугу;

- фасаддардын кошумча жабдууларын жайгаштыруунун комплекстүү чечими;

- жашоо шарттарын, жөө жүрүүчүлөрдүн жана транспорттун кыймылын начарлатпаган жайгаштыруу;

- эксплуатациялоо жана тейлөө ыңгайлуулугу.

29.7.2. Имараттарды ички эксплуатациялоону техникалык жактан камсыз кылуунун элементтерин жайгаштырууга төмөнкү талаптар сакталган учурда жол берилет:

- алдыңкы фасаддын бетинен тышкары жайгаштыруу;

- фасаддын бетине техникалык түзүлүштөрдүн минималдуу чыгышы;

- жыйнактуу катар жайгашуусу;

- сырткы блокторду, тетиктерди чүмбөттөө (маскировка);

- жалпы тирөөч негизде бир катар элементтерди топтоо;

- фасаддагы октордун бирдиктүү тутумуна байлануу.

29.7.3.Шаардык жабдуулар үчүн орун тандоо аныкталат:

- райондун, кварталдын, көчөнүн чектеринде жабдууларды жайгаштыруунун тармактык тутуму менен;

- жайгаштырууну бирдейлештирүү менен;

- визуалдык жана физикалык жеткиликтүүлүгү, пайдалануунун ыңгайлуулугу менен;

- имараттын фасадынын паспорту жана кошумча жабдуулардын башка элементтерин жайгаштыруу менен.

29.7.4. Техникалык жабдуулар үчүн жайгаштыруу, имараттын фасадынын паспорту менен байланыштырууда, инженердик тармактардын түзүлүшүнүн ченемдик талаптары менен аныкталат.

29.7.5. Кондиционерлөөжана желдетүү тутумдарынын сырткы блокторун жайгаштырууга жол берилет:

- имараттардын жана курулмалардын чатырында (ички аба өткөрүү каналдары менен чатырдагы кондиционерлер) (2-тиркеме, 14-сүрөттү караңыз);

- маскалоочу тосмолорду (торчолорду, жалюзаларды) пайдалануу менен терезе оюктарынын үстүңкү бөлүгүндө, жертөлө кабатынын терезелеринде фасаддын тегиздигинен тышка чыгарбай;

- көчөдөн көрүнбөгөн короо фасаддарында ирээттүү түрдө, фасаддагы октордун бирдиктүү тутумуна байланыштырып (2-тиркеме, 15-сүрөттү караңыз);

- лоджияларда жана балкондордо, лоджия жана балкон тегиздигинен тышка чыкпай, бир кыйла көрүнбөгөн жерлерде (2-тиркеме, 16-сүрөттү караңыз);

- арка оюгунда жер бетинен 3,0 метрден кем эмес бийиктикте.

29.7.6.Диаметри 0,15м ге чейинки дубалдын тешиги аркылуу аба менен камсыз кылуу, тосмо тор менен жашырылган сырткы блогу жок кондиционерлөөжана желдетүү тутумдарын чектөөсүз орнотууга жол берилет.

29.7.7. Кондиционерлөөжана желдетүү тутумдарынын сырткы блокторун жайгаштырууга жол берилбейт:

- алдыңкы фасаддардын үстүндө;

- көчөдөн көрүнгөн короо жана каптал фасаддарында (лоджияларда жана балкондордо жайгашууну кошпогондо);

- жөө жүрүүчүлөр үчүн тротуарлардын үстүндө;

- чүмбөттөлгөн тосмолорду пайдаланбай, фасаддын тегиздигинен ашып терезе оюктарында;

- архитектуралык деталдарга, декор элементтерине, баалуу архитектуралык жасалгалуу беттерде жайгаштырууга, ошондой эле архитектуралык беттердин бузулуусуна алып келген бекиткичтерде.

29.7.8. Антенналарды жайгаштырууга жол берилет:

- имараттардын жана курулмалардын чатырында-бирдиктүү тирөөч негизди пайдалануу менен чакан ирээттелген топтор менен (зарыл болсо - тосмо орнотуу менен);

- лоджияларда жана балкондордо, лоджиянын жана балкондун тегиздигинен чыкпай, бир кыйла көрүнбөгөн жерлерде.

29.7.9. Антенналарды жайгаштырууга жол берилбейт:

- имараттардын жана курулмалардын фасаддарында;

- жеке долбоор менен курулган жана шаардын ансамблинде олуттуу орунду ээлеген заманбап имараттардын фасаддарында;

- көрүнүктүү силуэт менен имараттардын чатырында, имараттардын жана курулмалардын силуэт жасалгаларында (мунараларда, куполдордо), чатыр дубалдарында, чатырдын тосмолорунда, желдетүү түтүктөрүндө;

- балкондордун, лоджиялардын тосмолорунда.

29.7.10. Кондиционерлөө жана желдетүү тутумдарынын сырткы блоктору имараттын фасадынын паспортунда аныкталган жерлерде ирээттүү түрдө, октордун бирдиктүү тутумуна байлаштыруу менен, бекитүүнүн жана тосмонун стандарттуу конструкцияларын колдонуу менен, бир катар элементтерди жайгаштырууда - жалпы тирөөч негизде жайгаштырылышы керек (2-тиркеме, 17-сүрөттү караңыз).

29.7.11. Сырткы байкоо видеокамералары бастырмалардын, калканчтардын, балкондордун, эркерлердин астында, фасаддын архитектуралык тетиктеринен, жасалгасынан, баалуу жасалгалоо элементтеринен бош жерлеринде жайгаштырылат (2-тиркеме, 18-сүрөттү караңыз).

29.7.12. Сырткы байкоо видеокамераларын түркүктөрдө, чатыр беттерде, жээктемелерде, пилястраларда, порталдарда, калканчтарда, балкондордун цоколдорунда жайгаштырууга жол берилбейт (2-тиркеме, 19-сүрөттү караңыз).

29.7.13. Почта үкөктөрү жана таксофондор бир кыйла жеткиликтүү жерлерде, фасаддын архитектуралык тетиктеринен, жасалгасынан, баалуу жасалгалоо элементтеринен бош жерлеринде, тротуардын туурасы фасадга жанаша участкада 1,5 метрден кем эмес болсо жайгаштырылат.

29.7.14. Почта үкөктөрүн жана таксофондорду жайгаштырууга жол берилбейт:

- архитектуралык-көркөм баалуулугу бар имараттардын жана курулмалардын фасаддарында;

- жөө жүрүүчүлөрдүн жана транспорттун кыймылына тоскоолдук кылуучу жерлерде;

- турак жайлардын терезелерине жакын жерде;

- порталдарда, түркүктөрдө жана фасаддын башка пластикалык элементтеринде.

29.7.15. Саат фасаддын көрүнүктүү жерлерине жайгаштырылат:

- биринчи же экинчи кабаттардын деңгээлинде фасаддын бурчтук участокторунда фасаддагы башка консолдук объекттерден жана фасаддын чыгып турган элементтеринен (эркерлер, балкондор) 5,0 метрден кем эмес аралыкта консолдук түрдө;

- имараттын кире беришинин үстүндө же жанында;

- орто дубалдардын окторуна,фасаддагы консолдук объекттерди жайгаштыруунун вертикалдык координациясына ылайык.

29.7.16. Банкоматтарды жана төлөм терминалдарын фасаддарга жайгаштырууга жол берилет:

- бирдиктүү тегиздикти жана витрина толтурмаларынын жалпы мүнөзүн сактоо шартында витринанын көлөмүндө курулган;

- коңулда (ниша) же кире бериш катары колдонулбаган эшик оюктарына катар орнотулган шартта, жалпы архитектуралык чечимди, оюктун тыш өлчөмдөрүн сактоо менен;

- фасаддарда орнотулган банкоматтар жана төлөм терминалдары эч кандай кошумча тосмолорсуз жайгаштырылышы керек (2-тиркеме, 20-сүрөттү караңыз).

29.7.17. Шаардык жүргүнчүлөрдү ташуучу электр транспортунун кыймылын, шаардын аймагын жарыктандырууну камсыз кылуу үчүн жабдууларды фасадга бекитүү, техникалык абалына жана сырткы көрүнүшүнө зыян келтирбестен ченемдик талаптардын негизинде ишке ашырылууга тийиш. Аталган жабдууну архитектуралык тетиктерге, фасаддын декор жана жасалгалоо элементтерине бекитүүгө жол берилбейт.

39.8. Фасаддын кошумча жабдууларынын сырткы көрүнүшүнө жана түзүлүшүнө талаптар.

29.8.1. Фасаддын кошумча жабдууларынын сырткы көрүнүшүнө жалпы талаптар:

- унификация;

- чакан тыш өлчөмдөрү;

- заманбап технологиялык чечимдерди колдонуу;

- жогорку декоративдик жана эксплуатациялык касиеттери бар материалдарды колдонуу.

29.8.2. Фасаддын кошумча жабдууларын өндүрүү үчүн колдонулуучу материалдар климаттык шарттарды эске алуу менен декоративдик жана эксплуатациялык касиеттерин өзгөртпөстөн узак кызмат өтөө мөөнөтүнө туруштук бериши керек, коррозияга каршы узак мөөнөттүү каршылыкка, жеңил салмакка ээ болушу керек.

29.8.3. Фасаддын кошумча жабдууларынын бекитүүчү конструкциялары архитектуралык беттер менен эң аз жупташуу чекиттерине ээ болууга, орнотуунун жана ажыратуунун жеңилдигин, эксплуатациянын коопсуздугун, оңдоонун ыңгайлуулугун камсыз кылууга тийиш. Өндүрүш технологиялары кошумча жабдуулардын механикалык таасирлерге туруктуулугун камсыз кылууга тийиш.

29.8.4. Кондиционерлөө жана желдетүү тутумдарынын жана техникалык жабдуулардын сырткы блоктору архитектуралык фонго (фасаддын түсүнө, айнектин тонуна) мүмкүн болушунча жакын орточо түскө ээ болууга тийиш.

29.8.5. Дубалдын же чатырдын жарык фонунда жайгашкан антенналар ачык түстө болушу керек. Дубалдын караңгы фонунда жайгашкан антенналар архитектуралык беттин тонуна жакын караңгы тонго ээ болушу керек (2-тиркеме, 21-сүрөттү караңыз).

29.8.6. Фасаддын кошумча жабдууларын бекитүүчү конструкциялар фасаддын түсүнө жакын нейтралдуу түскө ээ болушу зарыл.

29.9. Кошумча жабдууларды эксплуатациялоо эрежелери.

29.9.1. Эксплуатациялоо процессинде кошумча жабдууларды талаптагыдай абалда кармап туруу, утурумдук оңдоо жана техникалык кароо, тазалоо камсыз кылынууга тийиш.

29.9.2. Фасаддын кошумча жабдууларын эксплуатациялоо фасаддын сырткы көрүнүшүнө жана техникалык абалына зыян келтирбөөгө, айланадагыларга ыңгайсыздык жаратпоого тийиш.

Эскертүү: 1-тиркеменин графикалык материалы ушул Эрежелердин ажырагыс бөлүгү болуп саналат.

V. Уюштурууну аткаруу

30. Талаптарга жооп бербеген турак-жай эмес имараттардын жана курулмалардын фасаддары ушул Эрежелердин талаптарына ылайык 90 календардык күндүн ичинде иретке келтирилиши керек жана ушул Эрежелер бекитилген күндөн тартып имараттын фасаддарына паспорттору иштелип чыгуусу керектелет.

31. Эшик же арка түрүндөгү тешиктер, кире бериштер, дүкөндөрдүн терезелери, биринчи жана экинчи кабаттардын терезе тешиктери, имараттардын жана курулмалардын фасаддарынын маалыматтык элементтери жана түзүлүштөрү, ушул талаптарды бузуу менен турак жайдын фасадына жайгаштырылган жарнак конструкциялары, ушул Эрежелер бекитилген күндөн тартып 90 календардык күндүн ичинде имараттын фасадынын паспортун даярдоо менен ушул Эрежелердин талаптарына ылайык иретке келтирилүүсү тийиш.

33. Турак жайдын терезелери, балкондору жана лоджиялары, турак жайларды ички техникалык камсыздоо системалары, ошондой эле ушул Эрежелер күчүнө киргенге чейин Эрежелердин талаптарына жана имараттын фасадынын паспортуна туура келбеген имараттардын жана курулмалардын фасадына жайгаштырылган жана тиешелүү эмес кошумча фасаддык жабдуулардын башка түрлөрү колдонулууга мүмкүн экендигин билдиребиз.

Колдонуудагы мыйзамдарга, ченемдерге жана техникалык регламенттерге ылайык ыйгарым укуктуу орган тарабынан белгиленген жана объекттердеги кошумча жабдууларды пайдалануу адамдын өмүрүнө жана ден соолугуна, айлана-чөйрөгө коркунуч келтирген учурларды кошпогондо.

34. Ушул Эрежелердин 35-пунктунда көрсөтүлгөн учурларды кошпогондо, ушул Эрежелердин жана имараттын фасадынын паспортунун талаптарына ылайык келбеген турак жай имараттарынын жана курулмаларынын фасаддары ушул Эрежелердин талаптарына ылайык келтирилүүгө тийиш, ушул Эрежелердин талаптары жана имараттын фасадынын паспорту ушул Эрежелерде белгиленген тартипте имаратты же курулманы реконструкциялоонун, капиталдык оңдоонун алкагында жүргүзүлөт.

VI. Фасаддардын абалына мониторинг жүргүзүүнү уюштуруу.

35. Берилген ыйгарым укуктардын чегинде ушул Эрежелер менен белгиленген фасадтарды күтүүгө карата талаптардын сакталышына контроль төмөндөгүлөр тарабынан жүзөгө ашырылат:

- шаар куруу жана архитектура боюнча ыйгарым укуктуу орган;

- жарнак жана маалымат маселелерин жөнгө салуу боюнча ыйгарым укуктуу орган;

- Жайыл районунун ыйгарым укуктуу органы.

VII. Маалыматтык конструкциялар.

Маалыматтык конструкциялардын түрлөрү.

36. Маалыматтык конструкциялар – жарнакты кошпогондо, маалыматты жайылтуу үчүн арналган конструкциялар, курулмалар, техникалык куралдар, көркөм элементтер жана башка алып жүрүүчүлөр.

Бул Эрежелер менен маалыматтык конструкциялардын төмөнкүдөй түрлөрү аныкталган:

36.1. Көрнөк –имараттын, курулманын, курулуштун фасадында жана стационардык эмес соода объектилеринде, жеке жана юридикалык жактар жайгашкан же иш жүргүзгөн жерде жайгашкан, компаниянын логотибин жана аталышын камтыган ири маалыматтык конструкция (2-тиркеме, 22-сүрөттү караңыз).

Көрнөк жеке жактын маалыматтары же ишкердик профилин көрсөтүү менен юридикалык жактын аталышы жөнүндө белгисиз адамдардын чөйрөсүнө маалымдоо үчүн арналган.

Дубал конструкциялары жайлардын кире беришинин же терезелеринин (витриналарынын) үстүндө, фасаддын чегинде орнотулган башка дубал конструкциялары менен бирдей горизонталдык огунда, биринчи жана экинчи кабаттардын ортосундагы жабуу сызыгынын деңгээлинде же болбосо көрсөтүлгөн сызыктан төмөн жайгаштырылат (2-тиркеме, 23-сүрөттү караңыз).

Эгерде жайлар объекттердин жер төлө же цоколдук кабаттарында жайгашса жана ушул пункттун биринчи абзацынын талаптарына ылайык маалыматтык конструкцияларды (көрнөктөрдү) жайгаштыруу мүмкүнчүлүгү жок болсо, көрнөк жер төлө же цоколдук кабаттын терезелеринин үстүнө коюлушу мүмкүн, бирок жер деңгээлинен дубалдын төмөнкү четине чейин 0,60 метрден төмөн эмес. Мында, көрнөк фасаддын тегиздигинен 0,10 метрден ашык чыкпашы керек (2-тиркеме, 24-сүрөттү караңыз).

- Маалыматтык конструкциялардын (эшиктердеги тактачалар) максималдуу өлчөмү ашпоого тийиш (2-тиркеме, 25-сүрөттү караңыз):

-       бийиктиги боюнча - 0,40 м;

-       узундугу боюнча - 0,30 м.

- Имараттардын, курулмалардын, курулуштардын сырткы беттеринде уюмдар, жеке ишкерлер тарабынан жайгаштырылуучу дубал конструкцияларынын максималдуу өлчөмү, төмөнкүлөрдөн ашпоого тийиш:

- бийиктиги боюнча - 0,50 м, дубал көрнөгүн фризге жайгаштырууну кошпогондо;

- узундугу боюнча – бул уюмдар, жеке ишкерлер тарабынан ээленип турган тиешелүү жайлардын фасадынын узундугунан 70 пайыз, бирок бирдиктүү конструкция үчүн 15 метрден ашык эмес;

- дубал конструкциясын өз ара байланышкан окшош элементтердин комплекси түрүндөгү фасаддын узундугунун 70 пайызынын чегинде жайгаштырууда (маалыматтык талаа (тексттик бөлүк) жана декоративдик-көркөм элементтер) көрсөтүлгөн элементтердин ар биринин максималдуу өлчөмү узундугунда 10 метрден ашпоого тийиш.

Дубал конструкциясынын элементтеринин четки чекити фасаддын тегиздигинен 0,20 метрден ашык болбошу керек (2-тиркеме, 26-сүрөттү караңыз).

Дубал конструкциясын жалпак чатырды имитациялаган жана фасад бөлүгүнүн аякташы болуп саналган фасаддын элементинде жайгаштырууда, бул конструкциянын бийиктиги ушул элементтин тегиздигине карата горизонталдык проекциясынын 70 пайызынан ашпоого жана бийиктиги боюнча 1 метрден ашпоого тийиш.

Имараттын, курулуштун, курулманын сырткы беттеринде газ менен камсыздоо жана (же) суу чыгаруу тутумунун (суу түтүк) элементтеринин көрнөктөрү жайгашкан жерде дубал конструкцияларын жайгаштыруу, көрсөтүлгөн тутумдардын коопсуздугун камсыз кылган шартта жүзөгө ашырылат.

Объекттин бир фасадына бир эле учурда бир нече уюмдардын көрнөктөрү жайгаштырылганда, аталган уюмдардын көрнөктөрү бир горизонталдык сызыкта (бир деңгээлде, бийиктикте) бир бийиктик катарында жайгаштырылат.

Объекттин фасадында фриз болгон учурда дубал конструкциясы фризге гана жайгаштырылат, фризге жайгаштырууга уруксат берилген дубал көрнөгүнүн конструкциялары көлөмдүү символдорду билдирет (төмөнкү катмарын пайдаланбай же төмөнкү катмарын пайдаланып) (2-тиркеме, 27- сүрөттү караңыз).

Фризде, арткы орунда (подложка) жайгашкан дубал конструкциясын пайдаланууда тиешелүү уюмдар, жеке ишкерлер ээлеген жайлардын физикалык өлчөмдөрүнө ылайык келген көрсөтүлгөн арткы орун фриздин узундугуна коюлат.

Фризге дубал конструкциясын жайгаштыруу үчүн колдонулган арткы орундун бийиктиги фриздин бийиктигине барабар болушу керек. 

Көлөмдүү символдор түрүндө фризге жайгаштырылуучу маалымат талаасынын (текст бөлүгүнүн), ошондой эле дубал конструкциясынын декоративдик-көркөм элементтеринин жалпы бийиктиги фриздин бийиктигинин 70 пайызынан ашпоого тийиш (негизги шрифттин өлчөмүнүн чегинен тышкары кичине жана чоң тамгалардын алып чыгуучу элементтеринин бийиктигин, ошондой эле декоративдик-көркөм элементтердин бийиктигин эске алуу менен), ал эми алардын узундугу - фриздин узундугунун 70 пайызынан ашпоого тийиш.

Фризде дубал конструкциясында колдонулган көлөмдүү символдор бирдиктүү горизонталдык окто жайгаштырылышы керек. Бир фризге бир нече дубал конструкциялары жайгаштырылган учурда, алар үчүн көлөмдүү символдорду жайгаштыруу үчүн бирдиктүү арткы орун уюштурулушу мүмкүн (2-тиркеме, 28-сүрөттү караңыз).

Объекттин фасадында калканч бар болсо, дубал конструкциясы көрсөтүлгөн фриздин тыш өлчөмдөрүндө гана калканчтын фризинде жайгаштырылышы мүмкүн.

Дубал конструкциясын түздөн-түз калканчтын конструкциясына жайгаштырууга тыюу салынат (2-тиркеме, 29, 30-сүрөттөрдү караңыз).

Тарыхый - маданий мурас объекттеринин жана тарыхый - маданий мурас объекттеринин аймактарынын чектеринде жайгашкан объекттердин фасаддарында жайгашкан дубал конструкцияларынын маалыматтык талаасы өзүнчө элементтерден (тамгалар, белгилер, жасалга элементтери ж.б.) жасалууга тийиш.

Тунук негиз түрүндө арткы орунду пайдалануу мүмкүнчүлүгү маданий мурас объекттерин коргоо органы менен макулдашуу боюнча көрнөктөрдү жайгаштыруунун эскиздик долбоору менен аныкталат (2-тиркеме, 31-сүрөттү караңыз).

36.1.1. Бөтөнчө маалыматтык конструкциялар:

- монументалдык-декоративдик искусствонун объектиси болгон көрнөктөр (барельефтер, горельефтер, скульптура ж.б.у.с.) (2-тиркеме, 32-сүрөттү караңыз).

- жазуу техникасында, мозаикалык паннодо аткарылган көрнөктөр (2-тиркеме, 33-сүрөттү караңыз).

- тарыхый көрүнүшү имараттын архитектуралык долбоору менен аныкталган, ушул Эрежелер күчүнө кирген күнгө чейин ишке ашырылган көрнөктөр;

- архитектуралык элементтер жана объекттин сырткы беттеринин жасалгасы болуп саналган көрнөктөр (2-тиркеме, 34-сүрөттү караңыз).

Бөтөнчө маалыматтык конструкцияларды (көрнөктөрдү) жайгаштыруу көрнөктөрдү жайгаштыруунун эскиздик долбооруна ылайык ишке ашырылат.

Объекттин бир фасадына бир эле учурда бир нече уюмдардын көрнөктөрү жайгаштырылганда, аталган уюмдардын көрнөктөрү бир горизонталдык сызыкта бир бийиктик катарында (бир деңгээлде, бийиктикте) жайгаштырылат (2-тиркеме, 35-сүрөттү караңыз).

36.1.2. Көрнөк болуш керек:

- үйдүн архитектуралык көрүнүшүнө кынтыксыз дал келүүсү - имараттын биринчи жана экинчи кабаттарынын ортосунда жайгашуусу;

- кечинде жеке ички же тышкы жарык булактары менен жарыктандырылышы керек.

Көрнөктүн жарыгы жылтылдабаган, күңүрт жарык болуп, турак жайлардын терезелерине түз багытталган нурларды жаратпашы керек.

Көрнөктөргө жасалга элементтерин, ошондой эле белгиленген тартипте катталган тексттик, графикалык сүрөттөрдү же башка комбинацияларды товардык белгилер же тейлөө белгилери катары жайгаштырууга жол берилет.

36.1.3.Көрнөк болбошу керек:

- жарнама катары пайдаланылбашы;

- экинчи кабаттын терезелеринин түбүнөн жогору чыкпоосу;

- терезелерди, декорду жана архитектуралык элементтерди тоспоосу керек.

31.2. Маалыматтык тактачалар – уюм жөнүндө маалыматты, иштөө режимин чагылдырат жана алдыңкы эшикте да, витриналардын айнектеринде да, келүүчүлөргө жакшы көрүнгөн бийиктикте жана жерде жайгаштырылышы мүмкүн.

36.2.1 Тактачалардын типтери жана жеткиликтүү маалымат.

Тактачалардын үч түрү бар: жалгыз жана топтоштурулган:

- жалгыз тактачада уюмдун аталышы, логотиби, ишинин түрү, иштөө убактысы, дареги жайгаштырылышы мүмкүн;

- топтоштурулган тактачаларда уюмдун аталышы, логотиби, ишмердүүлүгү, имараттын кабаты, кеңсе номерлери жайгаштырылышы мүмкүн.

Ижарага берүүчүлөр көп болгон имараттарда топтоштурулган тактачаларды колдонуу орундуу болот. Бул үчүн ижарага берүүчү уюмдардын тактачалары үчүн бирдиктүү модулдук мейкиндикти бөлүшү керек. Бул учурда, алардын бардыгы бирдей өлчөмдө, бир эле материалдан жана бир эле стилистикада жасалышы керек.

36.2.2. Негизги талаптар:

- маалыматтык тактачанын аянты 1,0 кв. м. көп эмес жана 0,3 кв. м. кем эмес болушу керек, мында тактачалардагы тамгалардын минималдуу бийиктиги эки сантиметрден кем болбошу керек;

- тактачалар түздөн-түз имараттын кире беришинде жайгашат;

- тактачалардын жайгашкан жерлери үйдүн фасадында жана кире бериште айнектелген болушу мүмкүн;

- имараттын ар бир кире беришинде эки же андан көп тактачалар болушу мүмкүн.

- имараттын бир кире беришинде эки окшош тактачанын жайгашуусуна жол берилбейт;

- кире бериштеги айнекте жалгыз тактача гана болушу мүмкүн;

- кире бериш эшиктеринин айнектерине арткы оруну жок тактачаларды жайгаштырууга болот;

- кирүүчү эшиктин айнегине уюмдун аталышын, анын дарегин жана иштөө режимин жана үйдүн фасадындагы кире бериште аталышы гана жазылган дагы бир тактаны жайгаштырууга жол берилет;

- маалыматтык конструкциялар архитектуралык элементтерден бош болгон фасаддын жалпак участокторунун көрүүгө мүмкүн болгон жеринде, имараттын, курулуштун, курулманын же жайдын кире беришинде (оң же сол жагында) же бул маалыматтык конструкцияда камтылган маалыматтар уюм, жеке же юридикалык жак иш жүзүндө турган (иш жүргүзгөн) жайдын кире бериш эшиктеринде жайгаштырылат (2-тиркеме, 36-сүрөттү караңыз);

- бир уюм, жеке же юридикалык жак үчүн бир объектте бир маалыматтык конструкция (тактача) орнотулушу мүмкүн;

- жердин деңгээлинен (кирүү тобунун полунан) маалыматтык конструкциянын (тактачанын) жогорку четине чейинки аралык 2 метрден ашпоого тийиш;

- терезенин оюктарына маалыматтык конструкцияларды (тактачаларды) жайгаштырууга жол берилбейт.

36.2.3. Маалымат тактасы маалымат талаасынан турат (тексттик бөлүгү) (2-тиркеме, 36-сүрөттү караңыз).

Уруксат берилген өлчөмү төмөнкүнү түзөт:

- узундугу боюнча 0,50м ашык эмес;

  - бийиктиги 0,75м ден көп эмес.

36.3. Маркизалар – сырткы жарнак жана маалымат каражаттары,аларга жарнактык маалымат түшүрүлгөн жана имараттардын жана курулмалардын витриналарынын, кире бериштеринин же оюктарынын үстүнө жайгаштырылган калканчтар жана бастырмалар түрүндө аткарылат.Маркизалар имаратка бекитилген элементтерден, каркастан жана жумшак же катуу негизде жасалган маалыматтык талаадан турат. Маркизалар биринчи кабатта, терезелер менен эшиктердин үстүнө орнотулат. Аларга логотип жана компаниянын аталышы гана коюлушу мүмкүн. Кошумча макулдашуу боюнча маркизалар үйдүн бардык терезелерине жайгаштырылышы мүмкүн.

Маркизалар ээлеген бөлмөнүн терезелеринин үстүнө бир горизонталдык окто, биринчи жана экинчи кабаттардын ортосундагы сызык деңгээлинде же ошол сызыктын астына коюлат. Маркизалар бир конструкциянын бири-бирине окшош элементтеринин комплекси түрүндө жайгаштырылышы керек. Витринанын, терезенин же эшиктин аянтынын 30% дан ашыгын ээлебеши керек - узун маркизаларга жол берилбейт. Түс чечими үйдүн түс чечими менен шайкеш келиши керек же аны так кайталашы зарыл.

Мезгилдүү кафени жайгаштыруу мезгилинде коомдук тамактануунун стационардык ишканасынын алдында ушул сезондук кафени жайгаштыруу үчүн пайдаланылуучу маркизаларга жана кол чатырларга жазууларды түшүрүү жолу менен маалыматтык конструкцияларды (көрнөктөрдү) жайгаштырууга жол берилет. Мында жайгаштырылуучу көрнөктөрдүн бийиктиги 0,20 метрден ашпоого тийиш. Сезондук кафенин маркизаларында жана кол чатырларында жайгаштырылуучу көрнөктөрдө товардык белгинин, тейлөө белгисинин сүрөттөлүшү пайдаланылган учурда, көрсөтүлгөн сүрөттөлүштүн бийиктиги 0,30 метрден ашпоого тийиш, ал эми маалыматтык талаа (тексттик бөлүк) жана көрнөктүн декоративдик-көркөм элементтери бирдиктүү горизонталдык огунда жайгаштырылууга тийиш (2-тиркеме, 37-сүрөттү караңыз).

36.4.Кронштейн (турум) – имараттарга жана курулмаларга перпендикуляр орнотулган, ички же тышкы жарыгы бар жана объект жөнүндө калкка маалымат берүү үчүн арналган кичинекей эки тараптуу маалыматтык конструкция (2-тиркеме, 38-сүрөттү караңыз).

Кронштейнди жайгаштыруу кандайдыр бир себептерден улам уюмдун маалыматтык белгиси үчүн белгиленген жер жок болгон учурда гана мүмкүн болот. Алардагы маалыматтын курамы көрнөктө жайгаштырылчу маалыматка дал келиши керек. Кронштейнде уюмдун логотиби, аты жана анын иш-аракетинин түрү жайгаштырылышы мүмкүн.

Маалыматтык тегиздиктин аянты анын капталдарынын жалпы аянты менен аныкталат. Кронштейн ишкананын мүмкүн болгон маалыматтык көрнөктөрүнүн деңгээлинде жайгаштырылууга жана жылтылдаган жарык булактары болбоого тийиш.

Бир тараптуу кронштейндерди орнотууга жол берилбейт. Бирден ашык кронштейнди орнотууга жол берилбейт.

Кронштейндин төмөнкү чети жерден 2,5 м төмөн болбошу керек. Тыш өлчөмдөрү 0,5 м х 0,7 м ашык эмес, калыңдыгы 5 см кем эмес жана 15 см ашык эмес болушу керек.

Кронштейндер фасаддын бир горизонталдык тегиздигинде, анын ичинде аркаларда, имараттардын, курулуштардын, курулмалардын чек араларында жана тышкы бурчтарында төмөнкү талаптарга ылайык жайгаштырылат:

-  кронштейн фасаддын тегиздигинен 0,20 метрден ашык болбошу керек, ал эми анын алдыңкы тарабынын четки чекити фасаддын тегиздигинен 0,70 метрден ашык аралыкта болбошу керек;

- көлөмдүк-мейкиндиктик композиция түрүндө аткарылган кронштейндердин максималдуу параметрлери (өлчөмдөрү) бийиктиги боюнча 0,50 м, туурасы боюнча 0,50 м жана тереңдиги 0,50 м ашпоого тийиш;

- тарыхый-маданий мурас объекттери болуп саналган объекттердин фасаддарына кронштейндерди жайгаштырууга жол берилбейт.

36.5. Витрина – товарлардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн экспозициясы үчүн арналган имараттын, курулуштун, курулманын экстерьеринин айнектелген бөлүгү, алардын мазмунун жана сатып алуучулардын керектөө өзгөчөлүктөрүн маалымдоо үчүн, ал имараттын ичинде товардын экспозициясын көчөдөн көрүүгө, ошондой эле уюм тууралуу маалыматты жайгаштырууга мүмкүндүк берет.

36.5.1. Витриналарга жалпы талаптар: 

- витрина милдеттүү түрдө анын профилин ачып берүүчү товардык продукция менен жасалгаланышы жана кечки убакта жарыктандырылышы керек;

- витриналарда сатылуучу товарлар жана кызмат көрсөтүүлөр жөнүндө ар кандай маалыматты жайгаштырууга уруксат берилет, мында товарлар жөнүндө маалымат саны жана көлөмү боюнча үстөмдүк кылууга тийиш (70% жана андан ашык);

- витриналарда жалпы мамлекеттик же шаардык майрамдарга жана башка коомдук иш-чараларга арналган майрамдык маалыматтарды жайгаштырууга уруксат берилет.

Витринанын ички жагынан витринанын айнектеринен витринанын конструкциясына чейинки аралык 0,15 метрден кем болбоого тийиш (2-тиркеме, 39-сүрөттү караңыз).

Витринанын айнегинин ички жагындагы витринага жайгаштырылуучу витриналык конструкциялардын (электрондук алып жүрүүчүлөр-экрандарды жана таблолорду кошкондо) максималдуу өлчөмү витринанын айнегинин өлчөмүнүн жарымынан ашпоого тийиш. Мында, витриналык конструкциялар терезекөздөрдүн чектеринде гана жайгаштырылууга тийиш (2-тиркеме, 40-сүрөттү караңыз).

Витриналар үйдүн жана жалпы көчөнүн сырткы көрүнүшүн аныктайт, ошондуктан алар туюк (глухой) дубалдардын эмес, имараттын ичинде мейкиндик туюмун жаратышы керек. Витриналарды сабаттуу жасалгалоо шаардык көчөнүн көрүнүшүн түп-тамырынан өзгөртө алат.

Толугу менен пленка менен жабылган туюк витриналарга катуу тыюу салынат (2-тиркеме, 41 – сүрөттү караңыз).

36.6. Мекеме такталары – уюмдун толук катталган юридикалык аталышын, ведомстволук таандыктыгын чагылдырат. Мекеменин такталары имараттын кире беришинде жайгаштырылат.

Уруксат берилген өлчөмү төмөнкүнү түзөт:

-       узундугу боюнча 0,50 м ашык эмес;

-       бийиктиги 0,50 метрден ашык эмес.

Ишканалардын, мекемелердин, уюмдардын жана мекемелердин аталыштары милдеттүү түрдө мамлекеттик жана расмий тилдерде жол-жоболонот.

36.7. Мемориалдык (эстелик) такта – монументалдык искусствонун бир түрү, ал тексттик эстеликтин жанры болуп саналат, ал жарандардын тарыхындагы, жашоосундагы жана иш-аракеттериндеги олуттуу окуяларды кыскача белгилөөгө арналган. Алар имараттардын, курулмалардын фасаддарына, интерьерине жана жабык же тосулган аймактарга, Бишкек шаарынын аймагындагы башка жерлерге орнотулат.

Мемориалдык такталар эки метрден кем эмес бийиктикте оңой көрүнгөн жерлерге орнотулат. Мемориалдык тактанын жанындагы имараттын, курулуштун дубалында мемориалдык тактанын текстине байланышпаган башка маалыматтар (жарнама, кулактандыруу ж.б.) болбошу керек.

Эстелик такталарынын курамына тексттен тышкары портреттик сүрөттөр жана декоративдик элементтер кириши мүмкүн.

Эстелик такталары 900*600ммден ашпаган тыш өлчөмдөрү менен, вертикалдуу же горизонталдуу компоновкада, узак мезгил пайдалана турган материалдардан гана жасалышы керек. Эстелик белгинин өлчөмү жайгаштырылуучу маалыматтын көлөмү, портреттик сүрөттүн, декоративдик элементтердин болушу менен аныкталат жана орнотулуп жаткан имаратка, курулушка, курулмага шайкеш келүүгө тийиш.           36.8. Башка эстелик белгилер – тарыхый окуя жөнүндө маалымдаган же тарых, маданият же архитектура эстелиги болуп саналган, сакталбаган имараттардын жана башка объекттердин жайгашкан жерин көрсөткөн же көчөлөрдүн аталышын, ошондой эле кайра атоого дуушар болгон көчөлөрдүн тарыхын түшүндүргөн маалымат такталары (тактачалары).

36.9. Көрсөткүчтөр – көчөлөрдүн, аянттардын, өтмөктөрдүн, туюк көчөлөрдүн, долбоорлонгон (номердик) өтмөктөрдүн, проспекттердин, шоссе жолдордун, сейил бактардын, гүлбакчалардын, чолок (тупик) көчөлөрдүн, бульварлардын, аллеялардын, линиялардын, көпүрөлөрдүн, темир жол көпүрөлөрүнүн, эстакадалардын жана үйлөрдүн номерлеринин (көчө аншлагдары) аталыштары, картографиялык маалымат, шаардык жүргүнчүлөр транспортунун кыймылынын маршруттары (схемалары) жана ырааттамалары; мамлекеттик жана муниципалдык органдардын жайгашкан жерлери.

Көчө аншлагдарындагы тексттер (жазуулар) мамлекеттик жана/же расмий тилдерде, ошондой эле зарыл болгон учурда чет тилде жазылат.

Турак жайга ылайыкташтырылган көмөкчү жана убактылуу курулуштар (сарайлар, кладовкалар, кампалар, от казандар жана башкалар) номерленүүгө жатпайт.

Тактачаларды, көчө аншлагдарын, имараттардын, подъезддердин жана квартиралардын номерлерин орнотуу жана талаптагыдай абалда кармоо алардын ээлерине жүктөлөт.

Имараттарга жаңы аншлагдарды жана номерлерди илүүдө бардык эски аншлагдар жана номерлер алынып салынат.

36.9.1. Аншлагдардын жана номердик белгилердин жайгашуусуна жана сырткы көрүнүшүнө карата талаптар:

- түштүктөн түндүккө карай багыт алган көчөлөр үчүн-имараттардын номерлеринин өсүшү түндүккө карай ишке ашырылат;

- чыгыштан - батышка багыт алган көчөлөр үчүн номерлердин саны батышка карай көбөйөт;

- так номерлер түштүктөн түндүккө багыт алган көчөлөрдүн батыш тарабында жайгашкан жана чыгыштан батышка карай көчөлөрдүн түштүк тарабында жайгашкан имараттарга ыйгарылат. Так эмес номерлер

тиешелүү түрдө,  көчөлөрдүн чыгыш жана түндүк тарабында жайгашкан имараттарга берилет;

- бульварлардын, проспектилердин, көчөлөрдүн, туюк көчөлөрдүн кесилиштеринин бурчундагы имараттарда экиден номердик белгилер жана көчө аншлагдары болууга тийиш, алардын бири имараттын башкы фасадына, экинчиси анын акыркы тарабына орнотулууга тийиш. Башка имараттарда бир номер болушу керек. Кварталдын ичиндеги имараттарда аншлаг болбойт;

- бурчтук кырдан 40 см туурасына, номерлердин өсүү жагына көрсөтүлгөн бийиктик алыскы аралыктан даректөө белгилеринин визуалдык кабылдоосун камсыз кылбаган учурду кошпогондо,  кварталдын ичиндеги имараттардын фасаддарында номердик белги жер үстүнөн 3 м бийиктикте илинет.

Бийиктиги 3,5 мден ашпаган имараттарда - дубалдын карнизинен 20 см төмөн же чатырдын устундарынан 40 см аралыкта (2-тиркеме, 42-сүрөттү караңыз);

- бульварлардын, проспектилердин, көчөлөрдүн жана чолок көчөлөрдүн кесилиштеринде жайгашкан имараттарда номердик белги имараттын кесилишине чыккан бурчуна жана имараттын тийиштүү бурч кырынан горизонталь боюнча 40 см аралыкта, аншлагдын орто бөлүгүндөгү аншлагдын үстүнө илинет;

- 1,8 мм цинктелген листте аткарылат. Каптоо үчүн жогорку сапаттагы эмаль колдонулат;

- эскизге ылайык түс чечими: ак фондо, белгилер көк түстө;

- бекиткич бурчтуу чекиттерде тегерек баштуу декоративдүү бурамалар менен жүзөгө ашырылат;

- бардык имараттар жана үй ээликтери, алардын таандыктыгына жана аларда жашаган жарандардын санына карабастан катар номерленүүгө тийиш;

- транспорт бир тараптуу жүргөн көчөлөрдө - имараттын, курулманын фасадынын транспорт кыймылынын багыты боюнча жакын жайгашкан бурчтук участогунда;

- короо фасаддарында - квартал ичиндеги өтүү жолу тарабындагы орто дубалда;

- фасаддын узундугу 100 метрден ашса, анын карама-каршы бурчтук участокторунда;

- өнөр жай ишканаларынын тосмолорунда жана корпустарында - башкы кире бериштин, кирүү жолунун оң жагында;

- фасаддын жасалгаланышын кошпогондо, архитектуралык деталдардан жана декор элементтериненбош фасаддын бөлүгүндө;

- имараттардын, курулмалардын коңшу фасаддарында даректөө белгилерин жайгаштыруунун бирдиктүү тик белгисинде алартараптан курулуш фронтунун бирдиктүү линиясы түзүлгөндө;

- подъезддердин жана алардагы квартиралардын номерлерин белгилеген тактачалар эшиктин үстүнө же эшик оюгу толтурулган импостко (горизонталдуу тактача) же эшик оюгунан оң жакта 2,0-2,5 м бийиктикте жайгаштырылат (вертикалдуу тактача);

- үйлөрдүн номерлерин белгилөөчү номердик белгилер көчөнүн, аянттын аталыштарынын көрсөткүчтөрү менен бирге жайгаштырылат;

- аншлагдар кварталдын башында жана аягында 2 жерге, эгерде кварталдын узундугу 500 метрден ашса жана кварталдын ортосунда жайгаштырылат;

- номердик белги менен бириктирилген аншлагдар көчөнүн, кварталдын, кесилиштин башында жана аягында жайгаштырылат;

- кварталдын ортосунда имаратта өзүнчө номердик белгилер жайгаштырылышы керек.

- эгерде кварталдын узундугу 500 метрден ашса, кварталдын башында, ортосунда жана аягында бириктирилген аншлагдарды, калган имараттарда өзүнчө номердик белгилерди жайгаштыруу зарыл.

36.9.2. Номердик белги, аншлаг (көчөлөрдүн аталышын көрсөтүү менен тактачалар), номердик белги менен бириктирилген аншлагдар төмөнкүдөй өлчөмдөрдө болууга тийиш: