Тиркеме

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 13-сентябрындагы № 562 токтомуна)

Зомбулукту, кыйноолорду жана башка ырайымсыз, адамгерчиликсиз же адамдын кадыр-баркын басмырлаган мамиленин жана жазанын түрлөрүн медициналык документтештирүү ЭРЕЖЕЛЕРИ

1-глава. Жалпы жоболор

1. Ушул Эрежелер зомбулукту, кыйноолорду жана башка ырайымсыз, адамгерчиликсиз же адамдын кадыр-баркын басмырлаган мамиленин жана жазанын түрлөрүн (мындан ары - зомбулук, кыйноолор жана ырайымсыз мамиле) өз убагында жана натыйжалуу медициналык документтештирүү максатында медициналык кароону, соттук экспертизаларды жүргүзүүнүн тартибин, ошондой эле зомбулуктун, кыйноолордун жана ырайымсыз мамиленин божомолдонгон учурларын аныктоодо, каттоодо жана маалымдоодо менчигинин түрүнө карабастан саламаттык сактоо уюмдары менен укук коргоо органдарынын өз ара аракеттенүүсүнүн бирдиктүү тартибин аныктайт.

2. Зомбулукту, кыйноолорду жана ырайымсыз мамилени документтештирүүдө негизги принциптер (мамилелер) болуп төмөнкүлөр саналат:

1) адам укуктарын урматтоо, коргоо жана сактоо;

2) жынысына, расасына, тилине, майыптыгына, этноско таандыктыгына, диний ишенимине, курагына, саясий же башка ынанымдарына, билимине, тегине, мүлктүк же башка абалына, ошондой эле башка жагдайлардан көз карандысыз пациентке жана экспертизадан өтүүчү адамга адилеттүү, басмырлоосуз жана шектенүүсүз мамилени камсыз кылуу;

3) пациенттин жана экспертизадан өтүүчү адамдын коопсуздугун жана саламаттыгын камсыз кылуу, зомбулукту, кыйноолорду жана ырайымсыз мамилени документтештирүүнүн натыйжасында куугунтукка же зомбулукка, кайрадан виктимизацияга дуушар болуу тобокелдиктерин жоюу;

4) баланын кызыкчылыктарын эң жакшы камсыз кылуу;

5) медициналык кызматкердин коопсуздугун камсыз кылуу жана зомбулукту, кыйноолорду жана ырайымсыз мамилени документтештирүү боюнча кесиптик милдеттерин аткарууга байланыштуу куугунтукка же зомбулукка кабылуу тобокелдиктерин жоюу;

6) зомбулукту, кыйноолорду же ырайымсыз мамилени башынан өткөргөн адамдын, анын мыйзамдуу өкүлдөрүнүн документтештирүүнүн максаты жана мазмуну жөнүндө, укуктары жана коргоо чаралары, консультациялык-укуктук жана медициналык жардам алуу мүмкүнчүлүгү жөнүндө маалымдуулугу;

7) медициналык кызматкердин пациенттин жана экспертизадан өтүүчү адамдын өз алдынча чечимин урматтоосу жана кароо же ар кандай жол-жоболорду жүргүзгөнгө чейин андан ыктыярдуу жана аң-сезимдүү макулдук алуусу;

8) пациент жана экспертизадан өтүүчү адам тарабынан берилүүчү маалыматтын купуялуулугу. Купуялуулукту сактоо абсолюттук болуп саналбайт жана врачтык этикага зыян келтирбестен, пациентке жана экспертизадан өтүүчү адамга же башка адамдарга зыян келтирилиши мүмкүн болгон өзгөчө учурларда, ошондой эле балдардын жана аракетке жөндөмсүз деп таанылган адамдардын кызыкчылыктарын коргоодо бузулушу мүмкүн;

9) зомбулукту, кыйноолорду жана ырайымсыз мамилени башынан өткөргөн адамдын муктаждыктарынын артыкчылыктуулугу, анын каалоолоруна баа берүү, укуктарын жана кадыр-баркын сактоо. Медициналык кызматкер зомбулукту, кыйноолорду же ырайымсыз мамилени башынан өткөргөн адамга тобокелдиктерди жана анын аялуулугун эске алуу менен чечим кабыл алууда колдоо көрсөтүшү керек.

3. Ушул Эрежелерде пайдаланылуучу терминдер жана аныктамалар:

1) ырайымсыз, адамгерчиликсиз же адамдын кадыр-баркын басмырлаган мамиле жана жаза - адамды инсан катары кемсинткен же анда коркуу, өзүн кем саноо сезимин пайда кылган, ошол адамдын адеп-ахлактык же физикалык каршылыгын сындыра турган жана ошол эле учурда жетишерлик күчтүү физикалык же адеп-ахлактык азап чегүүнү пайда кылган мамиле жана жаза;

2) кыйноо - кайсы бир адамга андан же башка адамдан маалыматтарды алуу же мойнуна алдыруу максатында физикалык же психикалык азап чектирүү, ал же башка адам жасаган же жасады деп шектелген жосун үчүн аны жазалоо же ошого тете белгилүү бир жосундарды жасоого аны же башка адамды коркутуу же мажбурлоо, же ар кандай мүнөздөгү басмырлоого негизделген себеп боюнча кызмат адамы тарабынан же болбосо анын тукуруусу боюнча анын жетегинде же үнсүз макулдугу менен жасалган жосун.

2-глава. Зомбулук, кыйноолор жана ырайымсыз мамиле жасоо боюнча кайрылууда (келип түшкөндө) медициналык кароо

§ 1. Медициналык кароо жүргүзүү үчүн негиздемелер

4. Зомбулук, кыйноолор жана ырайымсыз мамиле боюнча саламаттык сактоо уюмдарына кайрылганда (келип түшкөндө) адамдарды медициналык кароо (мындан ары - медициналык кароо) зомбулуктун, кыйноолордун жана ырайымсыз мамиленин медициналык кесепеттерин өз убагында табуу, аныктоо жана документтештирүү максатында жүргүзүлөт.

5. Медициналык кароону ведомстволук баш ийүүсүнө жана менчигинин түрүнө карабастан саламаттык сактоо уюмдарынын (мындан ары - саламаттык сактоо уюму) медициналык кызматкерлери жүргүзөт.

6. Медициналык кароо жүргүзүүгө байланыштуу медицина кызматкеринин негизги милдеттери болуп төмөнкүлөр саналат:

1) пациентке медициналык кароонун максаттары жана милдеттери, жүргүзүлүп жаткан изилдөөнүн көлөмү, зарыл болгон даярдоо иш-чаралары жөнүндө маалымдоо;

2) пациенттин аң-сезимдүү макулдугу менен анын медициналык кароосун кечиктирбестен өткөрүү;

3) пациенттин оорусунун диагнозун аныктоо;

4) пациентке зарыл болгон учурда алгачкы медициналык жардам көрсөтүү жана зарыл дарылоону дайындоо;

5) медициналык көрсөтмөлөр болгон учурда кошумча диагностикалык изилдөөлөргө же адистештирилген медициналык жардам алуу үчүн жиберүү;

6) саламаттык сактоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан бекитилген зомбулук, кыйноолор жана ырайымсыз мамиле жасоо боюнча медициналык кароонун формасын (мындан ары - медициналык кароонун формасы) өз убагында, туура жана толук толтуруу;

7) башка эсепке алуу жана отчеттук медициналык документтерди тариздөө (жүргүзүү);

8) пациентке медициналык кароонун натыйжалары жөнүндө маалымдоо;

9) зомбулук, кыйноолор жана ырайымсыз мамиле жасоонун катталган учуру жөнүндө кылмыш-жаза иштери боюнча сотко чейинки өндүрүштү же укук бузуулар жөнүндө иштер боюнча өндүрүштү жүзөгө ашыруучу органга токтоосуз маалымдоо, андан кийин ушул Эрежелерде белгиленген тартипте жазуу жүзүндөгү билдирүүнү жөнөтүү;

10) пациентке зомбулук, кыйноолор жана ырайымсыз мамиле жасалганы жөнүндө арыз менен укук коргоо органдарына кайрылуу укугу жөнүндө, бул органдардын юридикалык дареги жана байланыш маалыматтары жөнүндө маалымдоо;

11) пациентке соттук медициналык, психиатриялык, психологиялык экспертизаларды, ал эми кыйноолор болгон учурда милдеттүү комплекстүү соттук экспертизаларды, анын ичинде мамлекеттик эмес эксперттер жана мамлекеттик эмес эксперттик уюмдардын эксперттери тарабынан жүргүзүү укугу жөнүндө маалымдоо.

7. Медициналык кароо пациенттен суроо жана керектүү диагностикалык изилдөөлөр аркылуу пациенттин физикалык жана психикалык абалын баалоодон турат.

8. Медициналык кароо ушул Эрежелерге ылайык жүргүзүлөт.

9. Медициналык кароо бардык төмөнкү учурларда милдеттүү түрдө жүргүзүлөт:

1) зомбулук, кыйноолор жана ырайымсыз мамиле жасоого даттануу менен пациенттин кайрылуусунда (келип түшүүсүндө);

2) адамдарды мыйзамда белгиленген тартипте эркиндигинен ажыратуу жана чектөө жайларына киргизүүдө, аларды башка эркиндигинен ажыратуу жана чектөө жайларына которууда;

3) адам эркиндигинен ажыратуу жана чектөө жайларында, укук коргоо органдарынын карамагында болгон же укук коргоо органдарынын кызматкерлеринин кийлигишүүсү менен коштолгон окуяларга катышкан учурда ден соолугуна зыян келтирилсе.

10. Эгерде пациент ден соолугуна зомбулук мүнөзүндөгү зыян келтирилгени жөнүндө билдирбесе, саламаттык сактоо уюмунун медициналык кызматкери денеге келтирилген зыяндын жана абалдын этиологиясын жана патогенезин аныктоонун негизинде адамдын түшүндүрмөлөрү ден соолукка келтирилген зыяндын пайда болуу механизмине канчалык туура келерине баа берет жана ден соолукка зыян зомбулуктун натыйжасында келтирилди деп эсептөөгө жетиштүү негиздер бар экендиги жана ушул Эрежелердин талаптарына ылайык медициналык кароо жүргүзүү милдети келип чыгары жөнүндө чечим кабыл алат.