2- Тиркеме

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 22-июлундагы № 437 токтомуна)

Сымап камтылган медициналык буюмдар менен иштөө жана колдонуу тартиби

1-глава. Жалпы жоболор

1.  Бул Сымап камтылган медициналык буюмдар менен иштөө жана колдонуу тартиби (мындан ары – Тартип) сымап камтылган медициналык буюмдар, анын кошулмалары жана сымап толтурулган приборлор менен иштөө тартибин аныктайт жана менчигинин түрүнө карабастан төмөнкүдөй саламаттык сактоо уюмдарынын (мындан ары – саламаттык сактоо уюмдары) ишинде колдонулат:

1)  дарылоо-профилактикалык;

2)  коомдук саламаттык сактоо уюмдары;

3)  илимий-изилдөө;

4)  саламаттык сактоонун билим берүү уюмдары;

5)  медициналык-социалдык;

6)  реабилитациялык;

7)  медициналык тез жардам станциялары, кан куюучу станциялар, стоматологиялык клиникалар;

8)  жеке жана аралаш менчиктеги саламаттык сактоо уюмдары.

2.  Сымап камтылган медициналык буюмдарга (мындан ары – сымап камтылган буюмдар) металл сымабын же анын кошулмаларын камтыган төмөнкүдөй буюмдар жана түзүлүштөр кирет:

1)  өлчөөчү приборлор;

2)  терморегуляторлор;

3)  сымаптуу барометрлер жана манометрлер;

4)  лабораториялык, техникалык жана медициналык сымаптуу термометрлер;

5)  тонометрлер;

6)  чыгым ченегичтер;

7)  деңгээл ченегичтер;

8)  игнитрондор – кубаттуу түздөөчү түзүлүштөрдө колдонулуучу атайын приборлор;

9)  сымап камтылган гальваникалык элементтер;

10)  сымап толтурулган жогорку жана төмөнкү басымдагы люминесценттүү лампалар;

11)  стоматологиялык амальгама.

3.  Бул Тартипте төмөнкүдөй негизги түшүнүктөр колдонулат:

1)  демеркуризация – адамдардын жана жаныбарлардын уулануусуна жол бербөө максатында сымапты жана анын кошулмаларын физикалык-химиялык же механикалык ыкмалар менен чыгаруу;

2)  киришүү инструктажы – саламаттык сактоо уюмуна ишке кабыл алынып жаткан бардык кызматкерлерге, саламаттык сактоо уюмуна иш сапарга келген кызматкерлерге, өндүрүштүк практикага уюмга жөнөтүлгөн окуу жайларынын студенттерине өткөрүлө турган сымап камтылган буюмдар менен иштөөдөгү коопсуздук боюнча инструктаж;

3)  атайын кийим – иш ордунда кызматкердин ден соолугу үчүн зыяндуу жана кооптуу факторлордон коргоо үчүн арналган дененин, колдун терилерин, көздүн былжыр челин, мурундун жана ооздун ичин, дем алуу органдарын жана ичеги-карын жолдорун жеке коргоочу каражат;

4)  күтүлбөгөн кырсыктар – ден соолукка, жабдууларга жана шаймандарга, ошондой эле зыяндын башка түрлөрүн келтириши мүмкүн болгон же келтирген күтүүсүз окуялар;

5)  утилизациялоо – сымаптын калдыктарын жаңы технологиялык циклдерге колдонуу, пайдалуу максаттарга, кайра пайдалануучу чийки зат катары жана башка максаттарда пайдалануу.

4.  Сымап камтылган буюмдар менен иштөөгө медициналык күбөлөндүрүүдөн, киришүү инструктажынан, жумуш орунда окуудан жана стажировкадан, эмгекти коргоо талаптарын билүүсү текшерүүдөн өткөн 18 жаштан ашкан адамдарга уруксат берилет.

5.  Саламаттык сактоо уюмдары менчигинин түрүнө карабастан сымап менен ууланууну алдын алуу боюнча иш-чараларга персоналды окутуу боюнча семинарларды жылына эки жолудан кем эмес өткөрүүгө милдеттүү.

2-глава. Сымап камтылган буюмдар менен иштөө жана сактоо эрежелери

6.  Сымап камтылган буюмдар менен иштөөдө саламаттык сактоо уюмдарынын персоналы төмөнкүлөргө милдеттүү:

1)  ушул Тартипке ылайык сымап камтылган буюмдар менен иштөө тартибин сактоого;

2)  ички эмгек тартибинин эрежелерин аткарууга;

3)  жеке жана жамааттык коргонуу каражаттарын туура колдонууга;

4)  эмгекти коргоо талаптарын сактоого;

5)  өзүнүн түздөн-түз же жогору турган жетекчисине адамдардын өмүрүнө жана ден соолугуна коркунуч келтирген ар кандай кырдаал жөнүндө, өндүрүштө болгон ар бир кырсыктуу окуя тууралуу же өзүнүн ден соолугунун начарлагандыгы жөнүндө, анын ичинде курч кесиптик оорунун (уулануунун) белгилери байкалганы тууралуу токтоосуз кабарлоого;

6)  жумуштарды аткаруунун коопсуз методдоруна жана ыкмаларына, өндүрүштө жабыр тарткандарга биринчи жардам көрсөтүү боюнча окуудан, эмгекти коргоо боюнча инструктаждан, эмгекти коргоо талаптарын билүүсүн текшерүүдөн өтүүгө;

7)  мезгил-мезгили менен милдеттүү (эмгектик иштин ичинде) медициналык кароодон (текшерүүдөн) өтүүгө, ошондой эле Кыргыз Республикасынын эмгек мыйзамдарында жана коомдук саламаттык сактоо чөйрөсүндөгү мыйзамдарда каралган учурларда иш берүүчүнүн жолдомосу боюнча кезексиз медициналык кароодон (текшерүүдөн) өтүүгө;

8)  электр тогунан жабыр тарткандарга жана башка күтүлбөгөн кырсыктарда биринчи жардам көрсөтүүнү билүүгө;

9)  өрт өчүрүүнүн баштапкы каражаттарын колдонууну билүүгө.

7.  Сымап камтылган буюмдар менен иштөөдө саламаттык сактоо уюмунун персоналына төмөнкүдөй кооптуу жана зыяндуу өндүрүштүк факторлор таасир этүүсү мүмкүн:

1)  жумуш зонасында уулуу чөйрөлөрдүн пайда болушу;

2)  зыяндуу заттар (сымап);

3)  жумуш орундарына жарыктын жетишсиз берилиши.

8.  Сымап камтылган буюмдар менен иштөөдө саламаттык сактоо уюмунун персоналы атайын кийим (резина кол кап, фартук, сымаптын буусу өтпөй турган бут кийим) жана жеке коргонуу каражаттары (экрандар, маскалар, респираторлор) менен камсыз кылынышы керек.

9.  Авария келип чыккан учурда же аварияларга жана күтүлбөгөн кырсыктарга алып келиши мүмкүн болгон кырдаалдарда:

-     ишти дароо токтотуу керек;

-     авариялардын себептерин же аварияларга жана күтүлбөгөн кырсыктарга алып келиши мүмкүн болгон кырдаалдарды четтетүү боюнча чараларды көрүү зарыл.

Стоматологиялык амальгама жасоо үчүн сымапты суунун астында, жылмаланган тыгындуу айнек банкада гана сактоого жол берилет.

Аба сордуруучу шкафтарсыз жана атайын поддондорсуз стоматологиялык амальгама жасоо боюнча иштерге тыюу салынат.

Стоматологиялык жабдуулар шилекей соргуч системасы аркылуу өткөн стоматологиялык амальгама калдыктарын чогултуу үчүн атайын чыпкалар менен жабдылышы керек. Амальгама чогултуу үчүн чыпкалар тазаланат, ал эми сымап камтылган калдыктар атайын контейнерлерге жайгаштырылат жана сакталат.

Стоматологиялык амальгаманы кол менен жасоого тыюу салынат.

10.   Сымап камтылган буюмдарды сактоочу жана иштөөчү жайларда тамак-ашты, сууну ичүүгө, тамеки тартууга болбойт жана сымаптын буулануусуна, тегиздиктин бетине топтолушуна же адамдын организмине кирип кетишине алып келиши мүмкүн болгон ар кандай аракеттерге тыюу салынат.

11.   Сымап камтылган буюмдарды чогултуу жана сактоо жабык жана бекитиле турган, тарткыч-сордурма же сордурма желдетүү менен жабдылган жайларда гана жол берилет. Мындай мүмкүнчүлүк болбогон учурда аталган жайларда табигый шамалдатуу мүмкүнчүлүгү камсыз кылынууга тийиш.

12.   Саламаттык сактоо уюмдарынын жайларынын конструкциясы жана жасалгалары, ошондой эле эмеректери алардын беттерине сымаптын сиңип кетпөөсүн (сорбция) жана демеркуризация жүргүзүү мүмкүнчүлүгүн камсыздашы керек.

13.   Сымап камтылган буюмдарды сактоо үчүн металл капкак же тыгыз материалдан жасалган жумшак чехол менен жабдылган стандарттуу конструкциядагы атайын металл контейнерлерди колдонууга уруксат берилет. Металл корпусунун, металл капкактын (жумшак чехолдун) бүтүндүгү бузулган контейнерлерди пайдаланууга жол берилбейт. Ошондой эле конструкциясы стандарттуу үлгүгө ылайык келбеген контейнерлерди пайдаланууга жол берилбейт.

14.   Сымап камтылган буюмдардын сыныктарын чогултууда иш-аракеттердин тартиби: