ОРМОН-ХАН АЙЫЛ АЙМАГЫНЫН АЙЫЛДЫК КЕӉЕШИ

ТОКТОМ

 КЕЗЕКСИЗ XVII СЕССИЯСЫ

2026-жылдын 30-апрели  № 17/1

Ормон-Хан айыл аймагынын жергиликтүү коомдоштуктун  

Уставын бекитүү жөнүндө

Ормон-Хан айыл аймагынын жергиликтүү коомдоштуктун Уставын бекитүү боюнча Ормон-Хан айыл аймагынын айыл өкмөт башчысынын маалыматтын угуп, талкуулап, Кыргыз Республикасынын “Жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жөнүндө” Мыйзамынын 21, 34-беренелерин жетекчиликке алып, Ормон-Хан айылдык Кеңеши токтом кылат:

1.Ормон-Хан айыл аймагынын жергиликтүү коомдоштуктун Уставы тиркемеге ылайык бекитилсин.

2.Ормон-Хан айыл аймагынын жергиликтүү коомдоштуктун Уставы менен иш алып баруу жагы айыл өкмөтүнө тапшырылсын.

3.Токтомдун аткарылышын көзөмөлдөө жагы Регламент, депутаттык этика, укук жана мыйзамдулук боюнча туруктуу комиссиясына тапшырылсын.

Ормон-Хан айыл аймагынын

жергиликтүү коомдоштуктун

УСТАВЫ

Биз, Ормон-Хан айыл аймагынын жергиликтүү коомдоштугу , өз аймагыбызда жергиликтүү маанидеги маселелерди өз демилгебиз жана өз жоопкерчилигибиз менен чечүү укугубузду жана милдетибизди сезүү менен өзүбүздүн территориябыздагы жашаган жергиликтүү  коомдоштуктун мүчөлөрүнүн жана башка жарандардын бузулбас биримдигин, ынтымагын, коомдук тартипти жана тынчтыкты курууну камсыз кылууну, айыл аймагыбызды/шаарыбызды өнүктүрүүнү максат кылып; жергиликтүү коомдоштуктун ички жашоо-тиричилигинин негизги принциптерин жана эрежелерин күндөлүк турмушка киргизүүнү көздөп, ушул уставды кабыл алабыз.

1.    Жалпы жоболор

1.1 Ормон-Хан айыл аймагынын жергиликтүү коомдоштуктун Уставы — жергиликтүү коомдоштуктун жыйындарында (чогулуштарында) же курутайларында талкуунун жыйынтыгы боюнча айылдык кеңештин токтому менен бекитилген, жергиликтүү коомдоштуктун жашоо-турмушун, мүчөлөрүнүн укуктарын жана милдеттерин, жергиликтүү маанидеги маселелерди жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу ишин жөнгө салган негизги документ.

1.2. Устав Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жергиликтүү коомдоштуктун ички жашоосунун негизги принциптерин, мүчөлөрүнүн укук-милдеттерин, жергиликтүү маанидеги маселелерди чечүүдөгү коомдоштук  менен жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын өз ара мамилелерин, анын ичинде бюджеттик процесске катышуусун аныктайт.

1.3. Устав Ормон-Хан айыл аймагында бардык жеке жана юридикалык жактар үчүн аткарууга милдеттүү.

2. Негизги түшүнүктөр

Жергиликтүү коомдоштук  - айыл аймагында туруктуу жашаган Кыргыз Республикасынын жарандары.

Жергиликтүү маанидеги маселелер - жергиликтүү коомдоштуктун жашоосуна тиешелүү маселелер.

Өткөрүлүп берилген мамлекеттик ыйгарым укуктар - мамлекеттик органдардан жергиликтүү өз алдынча башкарууга берилген айрым ыйгарым укуктар.

Демилгелүү топтор — жергиликтүү коомдоштуктун мүчөлөрү тарабынан түзүлгөн ыктыярдуу бирикмелер (элдик демилге, көйгөйдү чечүү, чогулуш/жыйындарды өткөрүү топтору).

Муниципалдык менчик — жергиликтүү өз алдынча башкаруунун менчиги жана киреше булагы.

Жергиликтүү ченем чыгаруу демилгеси — жергиликтүү актыларды сунуштоо, ченемдик укуктук актылардын долбоорун (токтомдун долбоорун) иштеп чыгууга жана жергиликтүү кеңештин кароосуна белгиленген тартипте киргизүүгө жергиликтүү коомдоштуктун укугу.

Жарандардын чогулушу/жыйындары, коомдук угуулар, муктаждыктарды иликтөө — жергиликтүү маанидеги маселелерди талкуулоо жана чечүү формалары.

3. Айылдык аймактын  территориясы

3.1. Административдик-аймактык чек аралардын ичинде жайгашкан жерлерди өзүнө камтыйт.

3.2.Айылдык аймактын территориясы төмөндөгү айылдарды өзүнө камтыйт:

- Кочкор айылы;

- Теңдик айылы; 

- Исакеев айылы;

-  Көк-Жар айылы;

-  Жаңы-Жол айылы;

  - Семиз-Бел айыл;

-  Кара-Саз айылы;

-  Кара-Күнгөй айылы;

- Кара-Суу айылы;

4. Жергиликтүү коомдоштук

4.1. Жергиликтүү коомдоштукту Ормон-Хан айыл аймагында туруктуу жашап, жалпы кызыкчылыктары менен биригип, жергиликтүү маанидеги маселелерди өз жоопкерчилиги астында чечүүгө милдеттүү болгон Кыргыз Республикасынын жарандары түзөт.

4.2. Жаш курагы 16 жаштан жогорку мүчөлөр жергиликтүү маанидеги маселелерди чечүүгө жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына катышууга тең укуктуу.

4.3. Жергиликтүү коомдоштук  эл аралык, республикалык бирликтерге жана ассоциацияларга киргенге укуктуу.

4.4. Жергиликтүү коомдоштук, улуттук, тарыхий, маданий жана башка жергиликтүү салттарды жана өзгөчөлүктөрдү чагылдырган, жергиликтүү кеңештин чечими менен бекитилген расмий символдорду белгилөө укугуна ээ.

5. Жергиликтүү коомдуштуктагы мүчөлүк

5.1. Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен белгиленген тартипте каттоодон өткөн жаран жергиликтүү коомдоштуктун мүчөсү деп эсептелет.

5.2. Жаран туруктуу же көпчүлүк убакта жаран бир жерде жашаса Кыргыз Республикасынын жарандары, шайлоо жана шайлануу укугусуз, жергиликтүү коомдоштуктун укуктарынан пайдалана алышат.

6. Жергиликтүү коомдоштуктун мүчөлөрүнүн укуктары

6.1. Укуктары:

- Жергиликтүү маанидеги маселелерди чечүүгө катышууга;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте мамлекеттик органдарга жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына шайланууга жана шайлоого;

- демилгелүү топторду түзүү жана долбоорлорду иштеп чыгууга, айылдын муктаждыктарын изилдөөгө, инвестиция тартууга жана сунуштарды киргизүүгө катышуу;

- шайлоолордо жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарында иштөөгө катышуу;

- жергиликтүү өз алдынча башкаруу жана мамлекеттик органдарга арыздар, даттануулар жана маалымат суроолору менен кайрылуу, мамлекеттик жана кызматтык сырлардан башка, маалымат алуу;

- коомдук иш-чараларга, айылдык жыйындарга, коомдук угуулардын, айылдык кенештин сессияларына жана комиссиялардын отурумдарына катышуу;

- башка мүчөлөрдөн Уставды жана мыйзамдарды сактоосун талап кылуу, зарыл болсо укук коргоо органдарына кайрылуу;

- жергиликтүү бюджетти түзүүгө катышуу жана чыгымдар боюнча маалымат алуу;

- ыктыярдуу түрдө жергиликтүү коомдоштук тан чыгуу;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдары жана коомчулуктун Уставы менен белгиленген башка укуктарды жүзөгө ашыруу.

- жергиликтүү өз алдынча башкарууну жүзөгө ашырууда Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган учурларды кошпогондо, жергиликтүү коомдоштуктун мүчөлөрүнүн укуктарын чектөөгө жол берилбейт жана чектөө соттук тартипте даттанылышы мүмкүн.

6.2. Милдеттери:

- Конституцияны, мыйзамдарды жана Уставды сактоо;

- башка мүчөлөрдүн укуктарын урматтоо;

- дискриминацияга жол бербөө;

- этникалык жана социалдык конфликттерди алдын алуу;

- жаратылышты жана муниципалдык менчикти коргоо;

- санитардык эрежелерди сактоо;

- жайыт, суу жана коомдук жайлар боюнча эрежелерди сактоо.

- мыйзамдын чегинде белгиленген салыктардын жана жыйымдардын баардык түрлөрүн кечиктирбей өз убагында төлөө;

- турмуш-тиричилик шартын жакшыртууга багытталган баардык коомдук пайдалуу жумуштарга (социалдык багыттагы обьектилерди, жолдорду, көпүрөлөрдү, оңдогон арыктарды, көчөлөрдү, санитария боюнча тазалоого, көрктөндүрүүгө, жашылдандырууга жана башка максаттарында уюштурулган ашарларга) катыша алат; 

- калктуу конуштардагы жалпы колдонуудагы жерлерде жүргөндө тазалыкты сактоо;

- калктуу конуштарда мал кармоодо айдоолорду майкандоого, талаадагы айыл чарба өсүмдүктөрүнүн жыйналган түшүмүн керектөөдөн чыгаруу же жок кылуу, бак-дарактарга зыян келтирүүгө жол бербөөгө, санитардык, ветеринардык жоболорду сактоо;

- мал жайууда малды Кыргыз Республикасынын «Жайыттар жөнүндө» мыйзамына ылайык жайытка чыгарууга, же атайын мал жайууга ылайык жерлерге жайуу;

- ар бир улуттун намысын жана каада-салттарын урматтоого, улуттар аралык ынтымакты, биримдикти чыңдоо, ар бир улуттун маданиятын өркүндөтүүгө көмөк көрсөтүү;

- уруксатсыз аңчылык кылууга жана балык уулоого, жаратылыштагы жапайы жаныбарларга, өсүмдүктөргө бүлгүн салууга жол бербөө;

- үй бүлөлүк салтанаттарды, маркумду акыркы сапарга узатуу зыйнаттарын коомдоштук тар тарабынан кабыл алынган жобонун негизинде өткөрүү.

7. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу

7.1. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу - жергиликтүү коомдоштуктун жергиликтүү маанидеги маселелерди чечүүгө багытталган өз кызыкчылыктарындагы жана өз жоопкерчилигиндеги өз алдынча ишмердүүлүгү Конституцияда белгиленген.

7.2. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу жергиликтүү коомдоштук тар тарабынан өкүлчүлүктүү (жергиликтүү кеңештер)  жана аткаруу органдары (айыл өкмөтү/шаардын мэриясы) аркылуу, ошондой эле жарандардын түздөн-түз катышуу жолу менен жүзөгө ашырылат.

7.3. Жергиликтүү коомдоштуктун мүчөлөрү ошондой эле өз демилгеси, өз каражаттарынын жана башка тараптардын каражаттарынын эсебинен жергиликтүү маанидеги маселелерди чечүү аркылуу да жергиликтүү өз алдынча башкарууну ишке ашырышат.

 8. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары

8.1.  Ормон-Хан айылдык аймагынын жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары - жергиликтүү кеңеш, айыл өкмөтү өз ишин Кыргыз Республикасынын Конституциясынын, мыйзамдарынын, башка ченемдик укуктук актыларынын, ушул Уставдын негизинде жалпы калктын атынан ачык жана жергиликтүү коомдоштуктун кызыкчылыктарында жүзөгө ашырышат, анын алдында жооптуу болушат.

Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары (айыл өкмөтү, жергиликтүү кеңеш) Кыргыз Республикасынын жарандарынын мамлекеттик жана жергиликтүү маанидеги маселелерди чечүүгө катышууга конституциялык укуктарын ишке ашыруу үчүн шарттарды түзүү боюнча мамлекеттик органдар менен тыгыз өз ара аракетте иштейт.

8.2. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана алардын жетекчилери, жергиликтүү кеңештин депутаттары мезгил-мезгили менен бирок жылына бир жолудан кем эмес жергиликтүү коомдоштуктун мүчөлөрүнүн алдында отчет берип турушат. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары мамлекеттин жана жергиликтүү коомдоштуктун алдында жооптуу.

8.3. Айыл өкмөтү маанилүү маселелер боюнча чечим кабыл алуунун алдында, жергиликтүү кеңештин кароосуна жалпы коомдоштук ка тиешелүү чечимдердин долбоорлорун даярдап киргизүү учурунда жергиликтүү коомдоштуктун мүчөлөрүнүн пикирлерин жана сунуштарын сурап билүүгө, алар кабыл алынгандан кийин коомдоштуктун мүчөлөрүн кабарландырууга милдеттүү.

8.4. Жергиликтүү кеңеш өзүнүн сессиясынын датасы жана күн тартиби жөнүндө алдын ала жарандарга маалымдоого, алардын сессияга, жыйындарга катышуусуна шарт түзүүгө, ошондой эле кабыл алынган чечимдер боюнча жергиликтүү коомдоштук ты маалымдоого милдетүү. Конституцияга жана мыйзамга каршы келген, улуттук коопсуздукка коркунуч келтирген аракеттерди жасоого укугу жок.

9. Жергиликтүү маанидеги маселелер

9.1.Жергиликтүү маанидеги маселелер – бул айыл аймагынын жашоо-турмушунун тутумунун иштешин жана өнүгүшүн уюштуруу, жергиликтүү коомдоштуктун жашоо тиричилигин жана башка таламдарын канааттандырууну камсыз кылуу үчүн жергиликтүү коомдоштуктун жана анын жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын карамагына берилген  маселелер. 

9.2 Жергиликтүү коомдоштук тар менен жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары мамлекеттик органдардын компетенциясына кирбеген жана КР мыйзамдарында карама-каршы келбеген шартта өздөрүнүн географиялык, салттык, этностук, чек-аралык жана башка өзгөчөлүктөрүнө байланыштуу жергиликтүү маанидеги кошумча маселелерди жергиликтүү коомдоштуктун Уставында белгилөөгө укуктуу.

9.3. Жергиликтүү маанидеги маселелерди чечүү боюнча жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жана жергиликтүү  коомдоштуктун өз ара мамилелеринин тартиби Кыргыз Республикасынын мыйзамы, башка ченемдик укуктук актылары, ошондой эле жергиликтүү коомдоштуктун уставы менен белгиленет.

9.4. Жергиликтүү маанидеги маселелерди чечүүнүн натыйжалары боюнча жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана жергиликтүү коомдоштуктун жарандардын демилгеси боюнча өз алдынча түзүлгөн топтору тиешелүү аймактын жергиликтүү коомдоштугу на отчет берет.

10. Жергиликтүү коомдук уюмдар

10.1. Жергиликтүү коомдоштуктун мүчөлөрү аймакты өнүктүрүү максатында ардагерлер, аксакалдар, аялдар жана жаштар башка коомдук уюмдарды түзүүгө укуктуу.

10.2. Бул уюмдардын уюштуруу формалары ушул Уставда же алардын ички жоболорунда аныкталат.