Зарегистрировано  Управлением юстиции Жалал-Абатской области КР27 ноября 2003 года. Регистрационный номер 8     Сузак  районунун  Ташбулак айылдык Кенешинин жергиликтуу жамаатынын 19 ноября 2003 года           ЧЕЧИМИ                          АЙЫЛ МЫЙЗАМЫ (УСТАВЫ)          Биз,  Ташбулак айылдык Кенешинин аймагында жашаган  атуулдар,  озара   бузулгус  биримдикти,  коомдук  тартипти,  ынтымакташтыкты  жанабсйпилдикти   орнотуу,   айыл   жергесинде   турмуш-тиричилик   шартынжакшыртуу,  ар  бир уй-булонун жана тургундун бакубат камкор  жашоосункамсыздоону коздоп, ушул оз алдынча башкаруу жамаатын тузуу менен анынкоомдук  жашоосунун  ыйык  эрежелери  аныкталган  ушул  Уставды   айылтурмушунун негизги мыйзамы катары кабыл алабыз.     Озгочо койгон ыйык милдетгерди турмушка ашыруу максатында биз  эноболу  жалпы адамзатка тиешелуу ыймандуулуктун талаптарын,  айылыбыздажашаган   бардык  улуттардын  каада-салттарын,  асыл-наркатрын   озунокамтыган  Манас бабабыздын томондогу жети осуятын ыйык  тутуп.  алардыбакубат турмушубуздан куралган негизги курал жана каражатыбыз, руханийасыл-наркыбыз катары колдонобуз.     1. Эл журттун ажырагыс бутундугу жана бир жакадан баш, бир женденкол чыгарган биримдиги;     2. Улуттар аралык ынтымак, достук жана кызматташтак;     3. Улуттук ар-намыс жана атуулдук ариет;     4.  Арыбас  мээнет,  алдынкы  онор менен  билим  аркылуу  бакубат     доолот:     5. Гуманизм, айколдук, кечиримдуулук;     6. Табият менен татгуу мамиледе болуу:     7.  Кыргыз  мамлекетин  чындоо  жана  аны  колдонуп.  аны  коздун     карегиндей сактоо.     Устав  жергиликтуу  жамааттын укук актысы  катарында  жсргиликтуужамааттын тигил лее бул актыларына карата жогорку юридикалык кучко ээ.     Устав  жергиликтуу жамааттын бардык коомдук турмушун  камтыйтжанажамааттын  турмушундагы коомдук, экономикалык жана  башка  мамилслердианыктайт жана жонго салат. Ал жамааттагы ар бир мучого жана оз алдынчабашкаруу орган дары на, ошондой эле бардык чарба жургузуучу субъекттержана ишканалар учун бирдей.                                        1. Жалпы жоболор          1. Негизги тушунуктор жана терминдер.     Жергиликтуу  жамаат  -  айылдык  Кенсштин  аймагындагы   туруктуужашаган. Жергиликтуу маанидеги маселелерди оздорунун окулчулуктуу жанабашка органдары аркылуу чечуу учун жалпы таламдарга бириккен калк.     Жергиликтуу жамаатка айылдык Кенештин аймагында туруктуу  жашаганжана  аны менен оз ара милдеттенмелик байланышта болгон атуулдар  мучоболо алат.     Жергиликтуу   маселелер   -   жергиликтуу   жамааттын    турмушункамсыздоого туздон-туз тиешелуу маселелер.     Оз  алдынча  башкаруу  органдары -  мамлекеттик  бийлик  органдарсистемасына кирбеген жана жергиликтуу маанидеги маселелерди чечуу учуныйгарым укуктуу шайланма жана башка органдар.     Оз алдынча башкаруунун оклчулуктуу органдары - элдин кызыкчылыгынкоргоого  ыйгарым  укуктуу  жана  анын  атынан  жергиликтуу  жамааттынаймагында  аракеттенуучу чечимдерди кабыл алган оз алдынча башкаруунуншайланма органы.     Оз  алдынча  башкаруунун аткаруучу-тескоочу органы -  жергиликтуужамааттын  жашоо-турмушун  камсыздоочу иштерди башкаруу учун  тузулгоноз алдынча башкаруунун аткаруучу орган.     Оз  алдынча  башкаруунун шайлануучу кызмат адамы - туздон-туз  элтарабынан  же  оз алдынча башкаруунун окулчулуктуу органынын  крамынаншайланган жергиликтуу маселелерди чечууго ыйгары укуктуу кызмат адамы.     Оз  алдынча  башкаруунун  кызат адамы -  оз  алдынча  башкаруунунорганына же анын структуралык болумуно жеткчиликке дайьшдалган  КыргызРеспубликасынын атуулу.     Жергиликтуу  референдум атуулдардьт жергиликтуу маселелер  боюнча     добуш беруусу.     Жергиликтуу  салыктар  жана жыйымдар  -  жергиликтуу  оз  алдынчабашкаруу органы тарабынан бекитилген салыктар жана жыймдар.     Коммуналдык менчик - жергиликтуу жамаатын менчиги.     Оз  алдынча  башкаруунун, жамааттын негизги Мыйзамы  болгон  айылуставы томонкулорду аныктайт жана камтыйг:   • мыйзамдын статусу,   • оз алдьнчча башкаруу озунун негизги максаттарьн;   •оз алдынча башкаруунун принциптерин;   •жамааттын  мучолугуно кабыл алууну жана андан чыгууну чыгаруу  нун   тартибин;   •жамаатгын мучолорунун укуктарын жана милдеттерин;   • жамааттын оз алдынча аткаруу органдарынын функцияларын:   «жергиликтуу  маанидеги маселелерди чечууго  жамааттын   му  олорун   катышуу жолдорун;   •оз  алдынча  башкаруунун, жамааттын экономикатык  жана  финансалыкнегиздерин  ортолук  менчикке  ээлк  кылуу,  аны  пайдалануунун   жанабашкаруунун тартибин;   •жамаатгын  мучолорунун  журуш-турушунун  жанаи  коомдук  тартиптинэрежелерин,   жалпыга  тиешелуу  ыймандуулуктун,  моралдык   этиканын,улуггук каада-салттарын. асыл-адеп нормаларын;   •оз  алдынча  башкаруу  органдары  тарабынан  жамааттын  мучолоруно   колдонулуучу сыйлык чараларьш;   •айыл Мыйзамын бузган жамааттын мучолоруно жана оз алдынча башкарууоргандарынын курамына  жаза коруу чараларын;   •айыл  Мыйзамын кабыл алуунун жана ага озгорту. туэотуу киргизуунун   тартибин;   •жамаатгын   турмушундагы   мамлекеттик  мыйзамдарга   карама-каршы   келбеген башка маселеприн.                                        2. Мыйзамдын статусу.          Жамааттын  Уставы  жергиликтуу оз алдынча башкаруу  органдарынын,анын  кызмат адамдарынын уюмдашуусун жана ишмердуулугун регламентточу,ошондой эле жамааттын экономикалык, мулктук. жер жана башкалар  боюнчамамилелерин  жонго  салуучу  негизги  нормативдик  укук  актысы  болупсаналат.     Уставдын жоболору, эгерде ал аракетгеги мызамдарга карты  келбесежамаатын  аймагындагы  жайгашкан  уюмдашуу-укук  формасына  карабастанбардык  юридикатык-  ошондой  эле жеке  адаладар,  алардын  бирикмелертарабынан созсуз турдо аткарылууга жатат,     Жамааттын  аймагындагы  оз  алдынча башкаруу  органдары,  алардынкызмат  адамдары  тарабьшан кабыл алынуучу башка  нормативдик  актыларУставдын жоболоруна каршы келбестиги зарыл.                              3. Жамаат жана анын чек аралары.          Ташбулак  айыл  жамааты Кыргыз Республикасынын Жалалабат  облусу,Сузак  районунда  жайгашкан. Аймагы 4,9 чарчы чакырымды  тузот.  Денизденгзэлинен 856 метр бийиктикте жайгашкан. Сузак районунун  борборунан12  чакырым, облустук борбордон 4.5 чакырым. темир жол станциясынан  5чакырым, аэропорттон 5,5 чакырым алыстыкта жайгашкан.     Жамааттын аймагы туштук жагынан Жалалабат шаары менен тундук жанабатыштан  Ленин, Кызыл-Туу айыл  Окмоттору  менен чектеш турат.  Баарыболуп 14439 гектар жср бар.          3.1 Жамаатгын аймагы.     Кыргыз  Республикасынын административдк-аймактык болунушу  боюнчажамааттын аймагында 9 айыл жайгашкан.     Жамааттын  ички  болунушуно озгортуу кргзулго жол  бсрлбейт  жанаанын тузулушу, ошондой эле чектер жогорку мамлекетгик органдар аркылуубекитилет.                          4.  Жамааттын оз алдынча башкаруусуп уюштуруупуп  негизги             шарты    жана                               максаттары        Жергиликтуу  оз  алдынча башкарууну у юштуруунун жана  жургузуунуннегизги  шарты –бул жамааттын жалпы мучолорунун жергиликтуу  маанидегибардык  коомдук пайдалуу маселелерди оз жоопкерчилигине алып,  алардынмыйзам чегинде оз алдынча чечууго жана башкарууга жонодомдуулугу.     Оз алдьнча башкаруу  томондогу максаттары коздойт:     •  мамлекеттин жана анын органдарын кийилигишуусун талап кылбаган     жергиликтуумаанидеги  бардык  маселерди шартына жараша жана мамлекеттик  башкаруужамааттарга  зыян  келтирбегендей шартта чече  билууто  жана  турмушкаашырып турууну;     •жергиликтуу  маанидеги  маселелерди коз карандысыз,  оз  алдынчажана  оз  убагында чечип тypyv максатында айылдык Кенештин айманындагыкаражаттарын.   социалдык   объектилерди   жана   башка    материалдыкбайлыктарды мамлекеттик менчиктен ажыратып атууну. ошондой  эле  башкамулк ээлеринин ыктыярдуу турдо берген мулк-байлыктарын откоруп апуунуннегизинде   жамааттыга  ортолук  менчик  жана  финасалык  экономикалыкбазасын тузууну;     •айылдык  Кенештин бюджетин оз алдынча тузууто.  толуктоого  жанаанын калктын мудоосун аткарууга жумшоону;     •жамааттын  мучолорун  оз алдынча башкаруу,  жаш  муундарды  калкарасында  болуп келген мыкты каада-салттар аркылуу руханий  бийиктиккетарбиялоо  иштерине  тартуута,  демократиялык  корунушторду  кенейтип,жалпынын  коомдук  ан-сезимин, маданиятын,  саясий-социалдык,  коомдукактивдуулугун жогорлатууну;     •жамааттын   мучолорунун   ынтымакташтыгын,   оз   эл-жер    учуйпатриотгулутун. улуттук жана улуттар аралык достукту бекемдоону.                                  5. Жамааттын оз алдынча башкаруу принциптери.          Жамааттьн оз алдынча башкарзусу томондогу принциптердо жургузот:     •жергиликтуу   маанидеги   маселелрди   чечууго   жамааттын    озалдынчалагы. озун-oзу камсыз кылуу, озун-озу  тарбиялоосу  жана  жонгосалуусу;     •оз алдынча башкаруу органдарынын ишмердигинин жамаатгын мучолорутарабынан козомоддонушу жана аларды эл алдындагы жоопкерчилити;     •жергиликтуу   жана  мамлекеттин  кызыкчылыктарын   айкаташтырып.шайкеш  келтирип чечуу максатын, жана жергиликтуу башкаруу органдарынамамлекеттик айрым ыйгарым укуктарын беруу;     •жамааттын  оз  алдынча башкаруусунун окулчулукту  органы  болгонайылдык  Кенештин депуттарын. анын аткаруучу-тескоочу  айыл  окмотунунбашчысын жалпы тен жана тике шайлоо укукгунун негизинде жашыруун добушберуу аркылуу шайланусу;     •жергиликтуу  оз  алдынча башкаруунун окулдук, аткарлучу-тескоочужана  аймактык  коомдук  оз  алдынча  башкаруу   органдарынын  ыйгарымукуктары менен милдетгеринин так чектелиши;     •жамаатгын  жалпы кызыкчылыгы боюнча маселелерди  чечудогу  айрымжамаат   мучолорунун   мыйзамдуу  укуктары   менен   кызыкчылыктарынынбузулбастыгы.    Жамаат   мучолорунун   мыйзамдык   укуктатары    жанакызыкчылыктарынын.  жалпы жамаат мучолорунун мыйзамдык  укуктары  жанакызыкчылыктарынан, жалпы жамааттын кызыкчылыганан томон турбастыгы;   •социалдык акыйкаттуулуктун сакталышы;   •жергиликтуу    оз    алдынча   башкаруу   органдарынын    ишиндегимаалымдуулук, ачыктык. Коомдук бирикмелер, уюдмар жана калктын  кенирикатмары менен тыгыз байланышы;   •жамааттын  мучолоррунун  чогулуштарда,  элдик  жыйындарда  айылдыкКенеш  менен  айыл  Окмотунун  жыйналыштарында  жергиликтуу  маанидегимаселелрди которуу жана ой-пикир эркиндиги;   •оз  алдынча башкаруу органдарынын жергиликтуу маанидеги маселелрдиоздоруно ыйгарылган укуктарынын чегинде оз алдьнча чече алуусу,  кабылалган чечимдери негиздуулугу жана мыйзамдуулугу боюнча.жамааттын  жанамамлкеттин алдындагы жоопкерчилиги;   •оз  алдынча  башкаруу органдарынын оз ишмердуулугундо  мамлекеттикмыйзамдарды, констшуцияны кыйшаюсуз жетекчиликке алуусу,   •оз алдынча башкаруу органдарынын жергиликтуу маанидеги маселелердиоздоруно ыйгарылган укуктарьшын чегинде оз алдьшча чече алуусу,  кабылатган чечимдерин негиздуулугу жана мьшзамдуулугу боюнча жамааттьн жанамамлекетгин алдындагы жоопкерчилиги; 6. Жамааттын  оз алдынча башкаруу органдары          Жамаатгын оз алдынча башкаруусу анын томондогу органдары  аркылуу     жузого ашырылат:•жамааттын мучолору тарабынан шайланган окулдук органы Кенеш;•айылдык Кенешин аткаруучу-тескоочу орган - ойьл Окмоту;•аймактык коомдук оз алдынча башкаруу органдары;• аксакалдар соттору, коомдук тартипти коргоо кошундары;•жамааттын  материалдык-финасапык байпыкгарын пайдалануу боюнча  элдиккозомол тобу;•жамаат  туздон-туз  оз  алдынча  башкарууну  томондогу  демократиялыкжолдор аркылуу турмушка ашырат;•жергиликтуу айылдык референдумдар;•жамааттын мучолорунун курултайлары;•айыддык жыйындар, чогу луштар жана башка.     Жамаатгьш     оз     алдынча    башкаруусунун    окулдук     жанааткаруучу-тескоочу   органдарын уюштуруунун негизги  тартиби  жана  ишаракеттери,   ошондой  эле  жсргиликтуу  айылдык  референдумдар   жанажамааттын   курултайларын  откоруу  эрежелери  Кыргыз  Республикасынынмыйзамдары жана ушул Айыл Мыйзамы аркылуу жонго салынат.          Эекертуу:   Жамаатгьш   оз   алдынча  башкаруусунун   окулдук.аткаруучу-тескоочу  жана  башка  органдары  Кыргыз  Республикасынынмыйзамдарынын  негизинде,  оз аймагында  ардагерлердин,  аялдардын,жаштардын,    оспурумдордун,   коомдук   уюмдарга   жана    коомдуктузулушторго комок корсотушот жана алар менен кызматташат.                                1. Жамааттын мучолору'          1.   16  жаш  курагына  жеткен,  Кенештин  аймагында  туруктуужашаган,  арыз  менен  кайрылган ушул  Айыл  Мыйзамьш  ниети  мененкабыддаган  жана  анын талаггтарын сактаган,  анда  корсотулгон  озукуктарын   жана  милдетгерин  турмушка  ашырган  ар   бир   тургунжергиликтуу жамаатын мучосу болуп эсептелет.     2.  Туруктуу  жашоо  учун  башка жерден  кочуп  келген  КыргызРеспубликасынын   граждандары  жеке  арыздарынын   негизинде   АйылКенешинин чечими менен жамаатгын мучолугуно кабыл алынат.  Жамааткамучо  болуп кируу жонундо граждандардын арызы айыл Окмоту тарабынан1 айлык мооноттон кечиктирилбестен каралууга жатат     3.  Кенештин  аймагында туруктуу жашабаган. биок ошол  аймактаозуно  жеке  менчик  катары тиешелуу кыймылсыз мулк  же  ондурушгуккаражаты   бар,   жергиликтлу  бюджеткс  даиыма   салыктарды   жанажыйымдарды  толоп турган, ушул Айыл Мыйзамын кабылдаган  жана  анынталаптарын    аткаруута    милдеттенген   Кыргыз    Республикасынынграждандары оз жамаатынын мучосу боло алат.                              8. Жамааттын мучолорунун укуктары          Жамаатгын мучосу рассасына, улутуна. динине, тилине. жынысына,ата-тегине,  уруусуна, дуйно-мулктук жана башка абалына  карабастантомондогулорго укуктуу:•айыл    Уставында   же   Кыргыз   Республикасынын    мыйзамдарындачагылдырылган  укуктар  оз алдынча башкаруу  органдары  же  алардынкызматкерлери   тарабынан   бузулса,   аларды   коргоо   максатындааксакалдар сотуна же башка тиешелуу органдарга кайрылууга;•мыйзамдын чегинде ондуруштук, сервистик (тейлоочулук), соода  жанакалкка  башка  кызмат корсотуу багытындагы ишканаларды  уюштуруута;`d`k  мээнет, ак эмгек менен оз байлыгын артгырууга жана аны  жалпыжамааттык,  ошондой  эле  оз алдынча башкаруу  органдары  тарабынанишенимдуу корголушуна;•жамаатгьш мучолугунон оз ыктыяры менен чыгууга;•айрым   тузулгон  кырдаалдарга  байланыштуу  оз  сыдынча  башкарууоргандарьг тарабынан моралдык жана  материалдык колдоо алууга;•жалпы  жамааттын  мучолору тарабынан табылган  же  ортолук  мулктуматериалдык,  финансалык байлыктардын иштелиши  боюнча  оз  алдынчабашкаруу органдары нан сурап биллуго;•Кыргыз   Республикасынын   мыйзамдарында   жана   айыл   Уставындакорсотулгон башка да укуктардан пайдаланууга.    Аталган   укуктардан  жана  ушул  айыл  Уставында   корсотулгонартыкчылыктардан  жана  женилдиктерден  жамаатгын   мучолору   ганапайдаланышат Жамааттын мучолорунун укутун бузууга жол берилбейт.                                      9. Жамааттын мучолорунун милдеттери          Жамааттьн  мучолору  оз  алдынча  башкаруунун  алдында  турганмилдеттерди  ишке  ашыруу  боюнча томондоп  лорго  милдеттуу  болупэсептелет:•айьл Уставына  эрежелерин бекем сактоого; •жамааттын оз алдынча башкаруу органдары тарабынан мыйзамдын  чсгинде белгиленген  салыкгардын жана жыйымдардын бардык турлорун кечиктирбей оз убагында толоого: •жамаатгын  турмуш-тиричилик  шартын жакшыртууга  багытгалган  бардык коомдук   пайдалуу  жумуштарга  (социалдык  багыттагы   обьекгилерди, жолдорду, копуролорду, ондогон арыктарды, кочолорду, санитария боюнча тазалоого,   корктондурууго,  жашылдандырууга  ж.  б.   максатгарында уюштурулган  ашарларга) катышууларга, аларды  ишке  ашыруу  боюнча  - (бекитилген шарттарды. чектерди) нормаларды, озгочо кырдаалдарда жана башка  шарттарда коомдук тартипти, граждандык коргонуунун  талаптарын сактоо жана башка коомдук кызматтарды милдетгуу турдо аткарууга; •жамааттын, оз алдынча башкаруу органдарынын мыйзам чегинде жана ушул Уставдын негизинде кабыл алган бардык чечимдфин аткарууга; •жамааттын  ортолук  менчигин  тузууто жана  онуктурууго  оз  салымын кошуута, аларды сарамжалдуу пайдаланууга; •оз  уйун.  короо-жайын таза кароого жана оз убагында ондоп  турууга. корктондурууго  жана жашылдандыруута, улушуно тийген жерди,  чарбасын мыкты пайдалануута, жогорку тушум алууга; •мыйзамдуулукту бузуунун бардык корунушторуно, жамааттын  материалдык байлыктарына   жана   деппутаттыкка   кайдыгер   мамиле   кылгавдарга келишпоочулук менен мамиле жасоого; •курчал   турган  табиятка  (айлана-чейреге)  зомбулуксуздук   менен. камкордук. сарамжалдуулук менен мамиле жасоого, токой, бак-дарак жана башка  осумдукторго  жана  жан-жаныбарларга кыянат  мамиле  кылгандар менен  аёосуз  курошууго, тарыхый, маданий жана табийгый эстеликтерди сактоого; •жамааттын мучолорунун мулкун, мулктук жана мулкуту к эмсс  укуктарын урматтоого жана алардын эмгектерин баалоого;•турак-жай имараттаоын куруу эрежелерин так сактоого; •жамааттын  мучолорунун  биргелешкен пайдалануусундагы  жерди,  сууну жана   башка   жаратылыш   байлыктын  ортолук  менчикте   сарамжалдуу пайдаланууга.          Жалмат мучолорунун озгочо милдеттери жана парздары томонкучо:•балага камкордук, аны тарбиялоо — ар бир ата-эненин милдети;•ата-энелерине камкордук кылуу — эмгекке жарамду у жашы жеткен ар  бирбааанын милдети; •жамааттын ар бир мучосуно гуммандуулук жана боорукердик менен мамиле жасоо,  жетимдерди  жана ата-энесинин багуусунан  ажыраган  балдарды. ошондой  эле  багар-корору жок кары-картандарды, майыптарды,  эмгекке жараксыздарды камкордукка алуу жана багуу жалпы калктын ыйык парзы; •улуута  урмат,  кичууго  ызат, аялдарга сый  корсотуу,  аракечтикке. уурулука, бантиликке, сойкулукка, бузукулукка, бекерпоздукка  барбос, жамааттын  башка  мучолорунун  укуктарын  жана  эркиндигин   ызаттоо, коомдук тартипти сактоого катышуу жамааттын ар бир мучосунун милдети: •оз  уй-булосундо ынтымактуу, бейпил турмушту камсыз  кылуу,  кошуна- колондор  менен  тынчтыкта  жашоо, уй-було  мучолорунун  айрыкча  жаш муундардын    Ата   Мекенин,   оз   айылын   суйууто,   патриотуткка, интернационализимге, альтруизмге, достукка тарбиялоо ар  бир  уй-було башчысынын милдети; •ар  бир  улуттук мыйзамды жана када-салтты урматтоо, улуттар  аралык ынтымактыкты,   биримдикти   чындоо   ар   бир   улутгун   маданиятын оркундотууго  комок берут айыпдык Кенештин аймагында жашаган  ар  бир улуттун окулунун милдети; •жаназа,  той-ай  маарекелеринде ьюырапкерчиликке, ашыкча  чыгымдарга жол койбоо боюнча Курманбек айыл Жамаатынын жобосу;          1. Жаназа боюнча:  1. Маркумду акыркы сапарга узатууда кара ашына бир согош союлсун;2.  Жаназага  озунун  участкасынын  адамдары  катышсын.  алыскы  жакынтуутандарына гана кат берип чакырыпсын;3.  Орозо  кундеру  откон адамдын кара ашына кундузу  союш  союлбасын,иптарлыкка уруксат берилсин;4.  Жаназа куну тамак пенсия жашындагы кары адамдарга. узактан  келгенмеймандарга гана тартылсын;5.  Маркумдун  биринчи гана бейшембилиги откорулсун, кыркы  откорулуп,оз    айылынын    адамдары    гана   чакырылсы,    алыскы    адамдаргакаттаркатылбасын  (жакын туугандарынан сырткары);6.Маркумдун айттыктары откорулсун, жылдыгы откорулбосун;7.  Маркумду  жууганга озунун жакын туугандары гана  кирилсин,  ашыкчасарпай беруу токтотулсун;8. Жаназага мектеп окуучулары, айылдын жаш келиндери катышпасын;9.  Жыртыш  жыртылбасын, маркум откондо сарпай каап, кийгизуу,  дооронокугуу,  олгон  апамдын  бала-чакасы  сакал  коюп  аза  кугуу  салпарытоктотулсун;10.  Маркумдун кыркы куну аялдардьш собетти болуп кетуусу токтотулсун,ашыкча пакет, пияла, материал таркатууга тыйуу салынсын;11. Ак кийдидеги ашьткча чыгымдар, костюм-шым, пальто, алтын буюмдардытагуу, ашыкча сарпайларды кийгазуу токтотулсун;12.  Жаназа  куну, айт, кыркы кундору спирт ичимдиктерин ичууго  тыйуусалынсын;13.  Маркумдун бейшембилигине, чакырылгандар оз убагында келип кетсин,жаназа намазы айтыпган саатта откорулсун;14.  Маркумдун  кыркында окула турган катмы  бир  кун  мурда  оз  айьтаксакалдары менен гана огкорулсун, туйун берилбесин.          2.Той-аш откоруу  тартипке салуу жонундо 1 .Юбилейлик даталар пенсияга чыкканда гана откорулсун.2. Конок беруу  30-дан ашпасын.3.  ЗАГСка  чыгарууда  4-машинадан ашпасын,  эгер  4-тен  ашык  машиначыккандарды ГАИ-ге тапшыры лсын.4.  Уйлонуу  кечеси  айылда  откорулсо, тунку  саат  12-00-до     кечетоктотулсун.5.  Спирт  ичимдиктерин  ичип  тополон кылган  адамдарга  акт  тузулупучасткалык инспекторлорго иши откорулуп берилсин.6.  Той-аш  бир айылда 1 жылда 2-ден ашпасын. 2 тойдун  аралыгы  1  айболсун.7.  Той    ашты   откоруудо аны   откоруучу айыл   башчысынан.    айылокмотунун уруксат суралсын.8.Той-ашта  катмы  окуу масилети куну же согум  сойгон  куну  оз  айылаксакалдары, тууган-уруктары менен откорулсун.     Жаназа  жана  той-аш откоруудогу бул жобону турмушка ашыруу  айылокмотунун    аппаратына,   айып   башчыларына.   айыл   комитеттерининмучолоруно, молдолорго. Айыл аксаклдарына милдеттендирилсин.     Жобонун   талаптарын  аткаруудан  баш  тарткан   айыл   окмотунунаймагында  жашаган  атулдарга айыл комитеттери  тарабынан  эскертилет.Эгерде  озум билемдикке сапса айып мыйзамдарынын талаптарына ылайык  5мин сомдон 10 мин сомго чейин штраф салынсын.•Мекеме-уюм,  ишканалардагы юбилейлик даталарды откоруу  50  жылдыгыначейин тыюу салынсын;•кыз беруу, келин алууда калын-акы жана калын, берууго тыюу  салынат;•ар бир кожолук оз менчигиндеги малдарды, ит-мышыктарды жыл ичинде биржолу ветеринардык кароодон откорот;•коомдук жайларда мае абалында журууго тыюу- салынат;•ичкиликке ото берилген атуулдар коомдук жаза чаралар таасир  кылбаса,озу жашаган айылдын тургундарынын жыйынынын, аксакалдар сотунун чечимименен ичкиликтен жабырлангандарды дарылоо мекемелерине жонотуу жонундосунуш кылынат:•зоордуктап кыз ала качуута тыюу салынат;•айылдагы ар бир атуул Кыргыз элинин кайрымдулук салттарын улап,  бей-бечараларга,  жардамга  муктаждарга жардам  корсотуу  максатында  айылокмотунун  алдында  фонд  ачылсын,  тушкон  каражат  комиссия  аркылууболуштуруп турулсун:•уруксатсыз  анчылык кылуу, балык уулоого. жаратылыштын  жаныбарларын,осумдукторун булгунго тушурууго жол коюлбасын;•айыл  окмотунун аймагындагы токойлордун сакталышы жана  аны  кобойтупостуруу  ар бир атуулдун милдети;•ар  бир  айыл  да бада же кезуу уюштурулуп, бош жургон  мал  болбооготийиш.  Эгин жана чоп чабынды аянттарга тушкен мал учун ээси же бадачымыйзам чегинде жазана тартат;•  уруксаты  жок  алкоголдук ичимдектерди сатуу  одоно  кылмыш  катарыбелгиленсин;•  Орозо, Курбан айт, Ноорузду ичимдиксиз белгилоо мусульман дининдегиар бир адамдын ыйык милдети деп эсептелет;•жамааттын  мучолору оздоруно тиешелуу жерлери боюнча,  айыл  окмотуножылына бир жолу отчет берип туруу жаты милдеттендирилсин.                    10. Жамааттын озун-озу башкаруудагы функциялары      Жамаатгагы оз алдынча башкаруунун кароосунда жергиликтуу  маанидегижана  айрым мамлекеттик ыйгарымдуу маселелер болушу мумкун. Жамаатгагыоз алдынча башкаруу негизинен томонку маселелерди карайт:• Уставды кабыл алуу жана озгортуу, анын аткарылышын козомолдоо;• коммуналдык менчикке ээлик кылуу, пайдалануу жана тескоо;• жергиликтуу финансы маселелерди;• аймактын социалдык-экономикапык онугушу;• жамааттын аймагында курулуштарды пландоо лона жонго салуу;• энергия менен, ичууго жарактуу суу менен камсыздоо;• жергиликгуу ишканаларды отун менен камсыздоо;• жолдорду куруу жана пайдалануу;• таштандыларды жок кылуу жана аны кайра иштетуу;:• калкты коммуникация менен тейлоо;• маданий мекемелерди колдоо, маданий, тарыхый эстеликтерди коргоо;•маалымат кызматын тузуу жана онуктуруу;• массалык маалымат каражапарынын ишине шарт тузуу;• оюн-зоок иш-чараларьш откорууго шарт тузуу;• калкты иш менен камсыз кылуу;•  ортко  каршы  иш-чараларды тузуу, муниципиалдык орт очуруу  кызматытузу у;• жамааттын экер жана табигый байлыктарды сарамжатдуу пайдалануусу;•  турак-жай  коммунаддык чарба жана корктондуруу иштери,  соода  жанатурмуш-тиричилик жактан тейлоону уюштуруу;• жергиликтуу калктьш саламаттыгьн сактоого комок корсотуу;•  мектепке  чейинки  мекемелерде, мектепте жана кесиптик  окуу  жайдабилим берууну оркундотуу;• калктын озгочо асыл-нарктуу табигый, маданий, рухий салттарын сактоожана онуктуpyy:•  жамааттын мучолоруун  мээнеткеч, унемчул жана жаратман  (тузуу  чу)багьпында тарбиялоо;• дене тарбиясын, спортту, туризмди онуктуруу;•  коомдук тартипти сактоо, жамааттын мучолорунун коопсуздутун  камсызкылуу;•   жамаатгын  мучолорун демократиялык асылнарктарда тарбиялоо.  дуйнотаануу жагынан  ан-сезимин, маданиятын которуу;• жеке ишмердуулук, чакан бизнес менен иштоого шарт тузуу;•  калкка  даректуу  социалдык колдоону  жана  жардамга  муктаж  уй-булолорду, атуулдарды социалдык жактан коргоону у юштуруу;•  Кыргыз  Республикасынын мыйзамдарына жана ушул айыл Уставына  каршыкелбеген башка да маселелерди чечуу.                        11. Жамаатын финансалык-экономикалык негиздери    Жамааттын   экономикалык   негиздери  жамааттын   аймагында   турганжаратылыш ресурстары (жер, анын байлыктары. суулар, токойлор,  осумдукжана   жаныбарлар  дуйносу).  коммуналдык  менчиктин  курамына  киргенкыймылдуу  жана  кыймылсыз  мулк, жергиликтуу  бюджеттин  каражаттары,мамлекеттин жергиликтуу керектоолорду канааттандыруу учун жамаатка  жежамаатгагы бирикмелерге берген мамлекеттик менчик тузот.   Аларды башкаруу мыйзамдардын негизинде жургузулот   Мыйзамга  ылайык жамааттын жана анын бирикмелеринин менчик укугундатурган  мулк  оз  алдынча башкаруунун (жамааттын) коммуналдык  менчигиболуп саналат.   Оз  алдынча  башкарууну камсыз кылуу учун зарыл болгон бардык  мулккоммуналдык   ишканаларга,  мекемелерге  чарба   жургузуу   укуту   жеоперативдуу башкаруу  укугу менен бекитилип бери лиши мумкун.   Коммуналдык  менчикте турган мулк граждандык мыйзамдарын  негизиндекоммуналдык  ишканаларга  жана мекемелерге  чарба  жургузуу  укугу  жеоперативдуу башкаруу укугу менен бекитилип берилиши мумкун.   Коммуналдык мулкту тескоо жана башкаруу оз алдынча башкаруу  органы   тарабынан жургузулот.   Коммуналдык менчикгин курамына томонкулор кирет:• оз алдынча башкаруу органдарынын мулку;•  башка  менчик формасына откон жерлерден башка жамааттын аймагындагыжерлер;•   ишканалар,  мекемелер,  уюмдар,  турак-жай  эмес  имараттар   жанасоциалдык-маданий обьекттер, ошондой эле аракеттеги мыйзамдар  аркылуубашкарууга жана пайдалануга алынган башка менчиктер;•жамаатка   откорулуп  берилген  жайъптар,  ошондой  эле   жергиликтуумаанидеги  токой, суу жол чарба объектилеринин чарбалык  ишмердулгунонтушюн кирешелер;•жергиликтуу бюджетке тушкон салыктар, жыйылдар жана башка.каражаттар;•кредит ресурстары, дотациялар, субвенциялар жана инвестициялар;•жаратылыш байлыктарын пайдалангандардан алынуучу акылар;•ар турдзу кызмат корсотуулордон тушкон акылар;•тышкы      экономикалык     ишкердулуктон,     гранттардан     тушкончегерулордун   эсебинен   жыйналган финасалык ресурстар.   Коммуналдык менчик томонку жолдор менен тузулот:• мамлекеттик менчик обьектилерин коммуналдык менчикке беруу аркылуу;• жергиликтуу каражаттардын эсебинен тузуу жана сатып алуу аркылуу;•  мыйзамда  тыюу  сальшбаган  башка да  жолдор  менен  менчикти  алууаркылуу.   Жамааттын  финансылык-экономикалык негиздерин тузгон  байлыктардыайыл  Окмоту  тарабынан  пайдалануу жана сарптоо  тартиби.  бюджеттиаткаруу айылдык Кенеш тарабынан аныкталат.   Жамааттын  материалдык финансылык байлыктарынан сарамжалдуу  жанатуура  пайдатанышын  коомдук козомолдоо  айылдык  Кенештин  финансы,бюджет  боюнча  тармактык  комиссиясы жана айылдык  Кенеш  тарабынантузулуучу   9   адамдан  турган  эддик  козомолдоо  тобу   тарабынанжургузулот.   Элдик  козомол тобуна талапкерлер айылдык жыйындар  жана  коомдукуюмдар   тарабынан   сунуш   кылынат.  Бул  топтун   текшеруулорунунжыйынтыктары   айылдык  Кенештин  аксакалдар   сотунун   же   озгочоучурларында тиешелуу мамлекеттик органдарынын кароосуна берилет.                        12. Жамаатын оз   алдынча  башкаруу  органдары   тарабынан                         колдонулуучу сыйлык чаралары      1.  Ушулл  Уставдын талаптарын улгулзу аткарган коомдук  пайдалууэмгекке  активдуу катышкан, кайрымдулуук акцияларына.  домоорчулуккотакай  комоктошкон. жамаатташтыкка ото пайдалуу ар  кандай  кызматынкорсоткон, озунун жана бутундой уй-булосун журуш -турушу  боюнча  энжогорку  улгу  корсоткон жамааттын мучолрруно. оз  алдынча  башкарууоргандарынын  кызматкерлрине жана башка  атуултдарга  моралдык  жанамагериалдык жактан сыйлык катары томондоп лор колдонулушу мумкун:      Кыргыз   Реотубликасынын  мамлекеттик  сыйльпстарына   жана   ардак   наамдарьна корсотуу.      2.   Жамааттын  мучолорун  сыйлыкка  корсотту  томондогу   тартипте   жургузулот:  а)  жамааттын  мучолорун  сыйлыкка  корсоттуу  демилгеси  айылдын.квартатдын  (мааленин)  жашоочууларынын жаппы  жыйындарына,  коомдукуюмдарга.  айыл  башчыларына,  айыл  окмотунун  мучолоруно   айылдыкКенештин   депутаттарына  таандык.  Жамааттын  мучолорунн   сыйлыккакорсотуу  тузралуу  сунуштар айылдык Кенешке  протокол  же  кайрылууиретинде жазуу турундо тапшырылат.  б)  Алкыш  жарыялоо, баалуу белас башка материалдык  жана  акчатайсыйлык менен сыйлоо мактоо баракчаларын тапшыруу, «Улгулуу уй-було»,«Улгулуу  уй».  «Улгулуу кочо», «Улгулуу айыл»  деген  наам  ыйгаруутууралуу чечим айыл окмоту тарабынан жазуу турндо кайрылуулар боюнчакабыл альшат.  в)  Жамааттын Ардак тактасына жана Ардак китебине жазуу.  «Айылдынардактуу   атуулу»   деген   наам  ыйгаруу,   ошондой   эле   КыргызРеотубликасынын  мамлекеттик  сыйлыктарына  жана  ардак   наамдарынакорсотуу  жонундогу  чечимдер айыл окмотунун сунушу  боюнча  айылдыкКенеш тарабынан кабыл альшат.   г)  Жамааттын  мучолорун  сыйлоо боюнча маселелер  айылдык  Кенештарабынан  кабыл  алынган атайын жободо корсотулгон  шарттарды  жанамеханизмдери  эске алып жургузулот.                  13.  Жамааттын  мучолорунуп оз алдынча башкаруу  органдарынын         курамына         корулуучу  жаза чаралары.   1.  Айыл жамааттынын мучосу Уставдын эрежелерин сактабагандыгы учунаксакалдар  сотунун  чечиминин негизивде  айылдык  Кенештин  жыйынындакаралып.   жамааттын   мучелугунен  чыгарылат.   Жамааттын   мучосунунчыгарылган   атуул   жамааттын   мучолоруно   ыйгарылган   укуктардан,камкордуктардан  ажыратыпат.  Эгерде  ошол  жамааттын  мучосу  коомдуктартипти  бузуп.  ар  дайым  ичкилик ичип алып  жамааттын  мучелерунунукуктарына  шек  келтирсе,  туура  эмсс  журум-туруму  менен   тынчтыкбербесе,  коомдук  жаза чаралар таасир бербесе,  анда  мыйзам  чегиндебашка  турак-жай  бербей  чыгарып  жиберуу  жагын  чечип  берууну  соторгандарына айыл окмоту сунуш киргизуго укуктуу.  2.   Айыл   Уставынын  эрежелерин  сактабаган  жамааттын  мучолорунотомондогу жаза чарапарды колдонулат:  •оозеки же жазуу турундегу эскертуу;   •жашаган  жерлерде откорулген чогулуштарда жана айылдык  жыйындардакоомдук таасир керсстуу уяткаруу;   •оз алдынча башкаруу органдары тарабынан белгилснген тартипте Ардак   наамдардан ажыратуу,  • белгиленген тартитгге айып жазаналарьш колдонуу;   • жамааттын мучолугунон чыгарып салуу;   •  агын  сууларды булгагандарга жана мурабга баш ийбеген инсандаргамыйзам чегинде жазана толотуу;   • эгинге жана чеп жайытка зыян келтиргендрге;   •  айыл окмотунун же айыл башчыларынын уруксаты берилбеген жерлердиоз  алдынча айдап жер кыртышын бузгандарга мыйзамдын негизинде  жазанасалынат.   2.   Жогорудагы   корсотулгон   жоопкерчилик   чаралары   жамааттынмучолорунун,   айыл   башчыларынын,  оз  алдынча  башкаруу   органыньшкызматкерлеринин   сунуштары  боюнча  айылдык  Кенеш,   айыл   окмоту,аксакалдар соту тарабынан колдонулат. Кайсы жазана колдот лары айылдыкКенсш тарабынан аныкталат.   3.  Айыл  Уставынын  эрежелерин одоно турде бузган  же  милдеттеринаткара  албаган жамааттын оз алдынча башкаруу органдарынын курамдарынатомондогудой жаза чаралары колдонулат.   а)  Айыл  окмотунун  башчысы  тарабынан  окмотун  мучолоруно.  айылбашчыларына жана жооптуу кызматкерлерине:   • жазуу турундогу эскертуу,   • томонку кызматка когоруу;   • айыл окмотунун мучолугунон чыгарып салуу; айыл башчысьша эскертуу   беруу.   б) Айылдык Кенештин депутаттарынын  учтен экисинин чечими менен:   •  айыл окмотунун башчысына, айыл окмотунун жалпы курамына же  анынайрым мучолоруно ишеним корсотпоо;   •аксакалдар сотунун жалпы курамынаа же анын айрым мучолоруно ишеним   корсотпоо;   •  элдик козомолдоо тобунун жалпы курамына же анын айрым мучолоруно   ишеним корсотпоо.  4.  Айыл  башчысына, айыл окмотунун жалпы курамына ишеним  корсотпоожонундо  чечимдер райондук Кенештин торагасы жана райондук мамлекеттикадминистрациясынын  башчысы тарабынан жеринде  биргелешип  текшерилип,тууралыгы аныкталгандан кийин гана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынаылайык толуту менен чечилет.   5.  Айыл  окмотуно, анын айрым мучолоруно ишеним корсотпоо жонудогучечимдер    жамааттын    мучолору   тарабынан   айылдык    жыйындарда,курултайларда кабыл алынып, чечим айылдык Кенешке тапшырылат.  АйылдыкКенеш   тарабынан  кабыл  алынган  Жобонун  негизинде   томондогулорготиешелуу олчомдо административдик комиссия тарабынан жазана салынат:   •маркумдун  кыркын,  жылдыгын откорбоо талабын бузгандарга  жобонуннегизинде белгиленген, айылдык Кенеш тарабынанан кабыл алынган  жазанасалынат;   •себилген  эгинди,  мал жайытты тебелеткендерге  жобонун  негизинде   белгиленген жазана салынат;   • себепсиз баласын же кызын мектепке жонотпогон ата-энелерге;   • уруксатсыз турак-жай салгандарга жана эгин эккендерге:   •  суу  тутукгорундогу сууларды туура пайдаланбаган, суу тутукторхн   сындырган жарандарга.                                  14. Жамааттын озгочо укуктары  1   Жамаатгаштыкта ото маанилуу  болгон айрым  социалдык-экономикалык.чарбалык  жана  маданий  жана маселелерди башка  оз  алдынча  башкаруужамааттары  менен  биргелешил чечуу максатында Кыргыз  Республикасынынмыйзам  актыларынын чегинде белгиленген тартипте  ар кандай  денгээлдетузулгон  жергиликтуу  оз  алдынча башкаруу боюнча  бирикмелерге  жанаассоциацияларга мучо болуп кирууго укуктуу.   2. Кыргыз Республикасынын мыйзамдары белгилеген тартипте жамаат четолколук  жана  эл  аралык оз алдынча башкаруу жамаатгары  менен  алакатузууго акылуу.   3.    Жамааттын    жана    анын   органдарынын    ишмердуулугундогумаалымдуулукту,  ачыктыкты  камсыз  кылуу  максатында  жамаат   озунунжергиликтуу  бюджетинин  мумкунчулугуно карап айылдык  гезитти  мыйзамчегинде тузууго жана пайдаланууга укуктуу.                              15. Айыл  Мыйзамын  (Уставын) кабыл алуу жана  озгортуу                      тартиби      1.  Жамаатгын  Айыл  Мыйзамынын долбоорун айылдык  Кенештин  чечимименен  тузулгон  атайын комиссия Кыргыз Республикасынын  Президенганинбекиткен улгусунун негизинде иштеп чыгат.   Комиссия  тарабынан  даярдалган  айьш  Уставынын  долбоору  айылдыкКенештин   сессиясында  бекитилип,  жамааттын  мучолорунун  талкуусунакоюлат.   Айылдык  жыйындарда, эмгек жамаатгарындагы талкуулардан  улам  жанажеке  атуулдар  менен  коомдук уюмдардан тушкон сунуштардын  негизиндекомиссия  айыл  Уставынын долбооруна тиешелуу  кошумчаларды  киргизип,айылдык Кенештин сессиясына коет.   Айылдык   Кенештин   сессиясында  бекитилген   долбоор   юридикалыкэкспертизадан   откоруу  учун  облустук   мамлекеттак  администрациягаберилет.  Юридикалык экспертизадан откорулгондон  кийин  айыл  Уставындолбоору жамааттын жалпы мучолорунун курултайына коюлат.   2.  Айыл  курултайында кабыл алынган Айыл Мыйзамы облустук  юстициябашкармасында   каттоодон  откорулот  жана  областтык  гезитте.   айылокмотунун  атайын чыгарылган бюллетенинде жетиштуу нускада жарыяланып,элге таркатылат.   3.  Айыл Мыйзамы жаряланган кундон баштап кучуно кирет жана айылдыкКенештин  аймагындагы  жамааттын  бардык  мучолору  жана  оз   алдынчабашкаруу органдары тарабынан кыйшаюусуз аткарылууга жатат.   4. Жамаатын Айыл Mыйзамын аткарылышына козомолдуюу айылдык Кенештиндепугаттары,   айыл  окмоту,  аксакалдар  Соттору   жана   жергиликтуужамааттын мучолорунун оздору жузого ашырат.   5.  Айыл  Уставына тузотуулорду, алымча-кошумчаларды киргизуу  ушулайыл Уставын кабыл апган тартипте жургузулот.                    16. Жыйынтык тилек          Урматту жамааттын мучолору!«Ырыс  алды  ынтымак» деп ушул озубуз кабыл алган Айыл Мыйзамынын  бирдобуштан колдоп жана кыйшюусуз аткаралы, «Сабырдын тубу сары алтын»  -деп   чекилик   иштерге  барбай  нысап  кылып,  ыйманыбызды   калыбынакелтирууго талбай аракеттенели. жалкоолукту жана бироого жук  арткандыташтап,  мамлекет берген укуктан толук пайдаланып, оз тагдырыбызды  озколубузга   алалы  деп  озубузго  тиешелуу  иштерди  жана  милдеттердибилгичтик жана жоопкерчилик- менен ишке ашыралы!