Токтогул районунун А.Суеркулов айылдык Кенешинин кезексиз сессиясынын 2005-жылдын 2-апрелиндеги №1 токтому менен бекитилген          КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН  ЖАЛАЛАБАТ  ОБЛАСТЫНЫН   ТОКТОГУЛ РАЙОНУНУН А. СУЕРКУЛОВ  АЙЫЛДЫК КЕНЕШИНИН ЖАМААТТАРЫНЫН                     МЫЙЗАМЫ (Уставы)          Биз   А.  Суеркулов  айылдык кенешинин аймагында туруктуу  жашаганатуулар,  элибиздин  арасында ынтымактуу, ырыскылуу  бирдикте  коомдуктартипте  жана  бейпилдикти орнотуу, айыл жергесинде турмуш  тиричиликшартын  жакшыртуу, ар бир уй булоонун жана тургундун бакубат  жашоосункоздоп  ушу  лоз  алдынча башкаруу жамаатын тузу  менен  анын  коомдукжашоосунун  ылайык эрежелерин аныктаган ушул уставды  айыл  турмушунуннегизги мыйзамы катары кабыл алабыз.    Алдыга  койгон эн бийик жана эн ыйык адамзаттык милдеттерди жузогоашыруу максатында, биз эн биринчи иретте жалпы дуйнолук баалуулуктаргаумтулабыз.   Элибиздин   улуттук   этно-маданиятынын   башаты   болгоныймандуулуктун    негизин,   цивилизациянын   асыл-нарк    доолотторунсистемалуу  жетекчиликке алуу менен улуу бабабыз Манастан калган  жетиосуятты  ыйык кармап, келечектеги турмушубузду жакшыртууларды  негизгикурал Жана каражатыбыз катары колдонобуз.    1.Эл  журттун ажырагыз бутундугу жана бир жакадан баш, бир  женденкол чыгарган биримдиги    2. Улуттук аралык ынтымак, достук жана кызматташтык    3. Улуттук ар-намыс жана атуулдук ариетт    4. Арыбас мээнет, алдынкы онор, билим аркылуу бакубат долот    5. Гуманизм, айколдук кечиримдуулук    6. Табият менен таттуу мамиледе болу    7. Кыргыз мамлекетин чындоо жана коздун карегиндей сактоо.                               1. ЖАЛПЫ ЖОБОЛОР        Айыл   мыйзамынын   (Уставынын)  улгусундо  корсотулгон   жалпыжоболорго   таянып,  А.Суеркулов  айылдык  кенешинин  жергиликтуу   озалдынчва башкаруу жамаатынын айылдык мыйзамы учурдагы жана келечектегинегизги маселелер томондогудой багыттарды оз ичине камтыйт.                         2. НЕГИЗГИ МАСЕЛЕЛЕР    1.  Айылдык  кенешинин-окмотунуну оз  алдынча  башкарууга  отуунуннегизги максаттары    2. Оз алдынча башкаруунун некгизги принциптери    3. Айылдык жамааттын оз алдынча башкаруу органдары    4.   Айылдык   жамааттын  мучолугуно  кабыл  алуунун  жана   анданчыгаруунун тартибин    5. Айылдык жамааттын мучолорун укуктарын жана милдеттерин    6.    Айылдык   жамааттын   оз   алдынча   башкаруу   органдарынынфункцияларын    7.  Оз  алдынча  башкаруу жамаатынын экономикалык Жана  финансалыкнегиздерин,  ортолук  менчикке  ээлик  кылуу,  анны  пайдалануу   Жанабашкаруунун тартиби    8.  Жамааттын  мучолорунун журум турумунун Жана коомдук  тартиптинэрежелеринин,  жалпыга  тиешелуу  ыймандуулуктан,  моралдык   этиканынулуттук каада салттарын асыл адеп нормаларын, улуттук спорту онуктуруу    9.  Оз  алдынча башкаруу органдары тарабынан жамааттын  мучолоруноколдонулуучу сыйлык чараларын    10.  Айыл  мыйзамын бузган жамааттын мучолоруно  жана  оз  алдынчабашкаруу органдарынын курамына жаза кору чараларын    11.  Айыл мыйзамын кабыл алуунун жана ага тузотуулорду киргизуунуннормаларын    12.  Жамааттын турмушундагы мамлекеттик мыйзамдарына  карама-каршыкелбеген башка маселелерди    13.  Айыл жамааттын жер, суу экологиялык байлыктарын айрыкча конулбуру Жана аларды пайдаланууга сарамжалдуу болу    14.   Соода   турмуш  тиричилик  жана  башка  тейлоонун   турлорунмаданияттуу, коомдук козомолдун негизинде уюштуруу    15.  Билим беруу мыйзамына ылайык мектептерде жалпы билим беруунунмумкунчулукторун,  шарттарын жакшыртуу, материалдык финансалык  жактанколдоо корсотуу.    16. Эмгек жана уй- булоо    17. Патриоттулук ждана оз олкосун суйуу       1. А.СУЕРКУЛОВ АЙЫЛ КЕНЕШИНИН  ЖАМААТЫНЫН ОЗ АЛДЫНЧА БАШКАРУУСУН                    УЮШТУРУУНУН НЕГИЗГИ МАКСАТТАРЫ                                       1.1.   Жергиликтуу   оз   алдынча  башкарууну   уюштуруунун   жанажургузуунун   негизги   шарты  -  бул  жамааттын   жалпы   мучолорунунжергиликтуу  маанидеги  бардык  коомдук  -  пайдалуу  маселелерди   озжоопкерчилигине  алып, аларды мыйзам чегинде оз алдынча  чечууго  жанабашкарууга жондомдуулугу.    1.2.  Оз  алдынча  башкарууга отуу менен  айыл  жамааты  томондогумаксаттарды коздойт:    -  мамлекеттик жана анын органдарынын кийлигишуусун талап кылбаганжергиликтуу  маанидеги баардык маселелерди шартка  жараша  оз  алдынчамыйзам чегинде турмушка ашырып турууга:    -  жергиликтуу  маанидеги маселелерди коз карандасыз,  оз  алдынчажана  убагында  чечип  туру  максатында айылдык  кенештин  аймагындагыондуруш  каражаттарын, социалдык объектилерди  жана башка  материалдыкбайлыктарды мамлекеттик менчиктен ажыратып алуунун, ошондой эле  башкамулк  ээлерин ыктыярдуу турдо берген мулк байлыктарын откоруп  алуунуннегизиндеги  жамааттын ортолук  менчигин жана финансалык  экономикалыкбазасын тузууну    -  айылдык  жамааттын мучолорун оз алдынча башкаруу жана тарбиялооишине  тартуу  менен демократияны откоруп, мыйзамдын  так  сакталышынаалардын ан сезимин жана активдуулугун жогорулатууга.                 2. ЖАМААТТЫН ОЗ АЛДЫНЧА БАШКАРУУ ПРИНЦИПТЕРИ        Жамааттын    оз    алдынча   башкаруусу   томондогу   принциптердежургузулот:    -  жергиликтуу маселелерди чечуудо жамааттын оз алдынчалыгы,  озунозу  камсыз  кылуусу, озун-озу каржылоосу, озун-озу  тарбиялоосу  жанажонго салуусу;    -оз  алдынча  башкаруу органдарынын ишмердигин жамааттын  мучолорутарабынан козомолго алынышы жана алардын эл алдындагы жоопкерчили;    -   жергиликтуу   жана   мамлекеттик  кызыкчылыктагы   маселелердиайкалаштырып   чечуу  максатында  жергиликтуу  оз   алдынча   башкарууоргандарына мамлекеттик кээ бир ыйгарым укуктарын беру;    -   жамааттын  оз  алдынча  башкаруусунун  окулдук  органы  болгонайылдык   кенештин   депутаттарынын  жамааттынын  мучолору   тарабынанжашыруун  жабык  жана тике шайлануусу, ал эми анын аткаруучу  тескоочуорганы болгон  айыл окмотунун жетекчилеринин кызматкерлеринин кызматкадайындалышы;    -  жергиликтуу оз алдынча башкаруунун окулдук, аткаруучу -тескоочужана   аймактын  коомдук  оз  алдынча  башкаруу  органдарынын  ыйгарымукуктары менен милдеттеринин так чектелиши;    -     жамааттын     мучолорунун    мыйзамдуу    укуктары     мененкызыкчылыктарынын корголушу;    - социалдык акыйкаттуулуктун сакталышы;    -   жергиликтуу   оз   алдынча  башкаруу   органдарынын   ишиндегимаалымдуулугу,  ачыктыгы,  коомдук  бирикмелер,  уюмдар  жана  калктынкенири катмары менен тыгыз байланышы;    -  жамааттын  мучолорунун чогулуштарда, элдик жыйымдарда,  айылдыккенеш  менен  айыл  окмотунун  жыйналыштарында  жергиликтуу  маанидегимаселелерди которуу жана пикир айтуу эркиндиги.               3. ЖАМААТТЫН  ОЗ АЛДЫНЧА БАШКАРУУ ОРГАНДАРЫ        Жамааттын  оз алдынча башкаруусу анын томондогу органдары  аркылуужузого ашырылат.    -  жамаат  мучолору  тарабынан шайланган окулдук  органы  -айылдыккенеш    - айылдык кенештин аткаруучу -тескоочу органы - айыл окмот    -  аймактын  коомдук оз алдынча башкаруу органдары (айылдардын  озалдынча  башкаруу  органдары, айыл башчылары,  айылдардын  оз  алдынчабашкаруучу коомдук кенештери турак жайлык, кочо комитеттери ж.б.)    -   участкалык   милициянын  кызматкерлери,  аксакалдар   соттору,карыялар  кенештери,  коомдук  тартипти коргоого  кошундары  (40  чороыктыярдуу кошундары)    -  жамааттын материалдык финансалык байлыктарын пайдалануу  боюнчаэлдик  козомол тобу. Жамаат туздон туз оз алдынча башкарууну томондогудемократиялык жолдор аркылуу жузого ашырат    - жергиликтуу айылдык аймактык референдумдар, курултайлар    - жамааттык аймактык курултайлары    - айылдык жыйындар, чогулуштар    Жамааттын   оз  алдынча  башкаруусунун  окулдук  жана   аткаруучу-тескоочу органдарын уюштуруунун негизги тартиби жана иш аракеттери:    -жергиликтуу  айылдык референдумдарын жана жамааттын курултайларыноткоруу  эрежелери Кыргыз Республикасынын мыйзамдары  жана  ушул  айылмыйзамы аркылуу жонго салынат.        ЭСКЕРТУУ:    Жамааттын  оз  алдынча  башкаруусунун  окулдук  аткаруучу-тескоочужана башка органдары Кыргыз Республикасынын Мыйзамдарынын негизинде озаймагындагы  ардагерлердин, аялдардын, жаштардын,  оспурумдордун  жанабашка уюмдардын тузулушуно комок корсотот жана алар менен кызматташат.                             4. ЖАМААТТЫН МУЧОЛУГУ    4.1.Жамааттын мучолугуно кабыл алуу ыктыярдуу турдо жургузулот    4.2.   Ар  бир  айыл  бпашчысы  ошол  айылдагы  16  жаштан  жогоруатуулдарды  жамаатка   кабыл  алуу  жонундогу  тизме  тузот,   тизмегемучолукко кируучу атуулдун озу кол коет    4.3.  16  жаш курагына жеткен кенештин аймагында туруктуу жашаган,арыз  менен  кайрылган ушул айыл мыйзамынын нетинен кабыл  алган  жанаанын   талаптарын  сактаган,  анда  корсотулгон  оз   укуктарын   жанамилдеттерин  турмушка  ашырган  ар бир  тургун  жергиликтуу  жамааттынмучосу болуп эсептелет.    4.4.   Туруктуу  жашоо  учун  башка  жерден  кочуп  келген  КыргызРеспубликасынын граждандары жеке арыздарынын негизинде айыл  окмотунунчечим  менен  жамааттын мучолугуно кабыл алынат. Жамаатка  мучо  болупкируу  жонундогу, атуулдардын арыздары айыл окмоту тарабынан бир айлыкмооноттон кечиктирилбестен каралууга тийиш.    4.5.  Айыл  кенешинин  - окмотунун аймагында  туруктуу  жашабаган,бирок ошол аймакта озуно жеке менчик катары тиешелуу кыймылсыз мулк жеондуруштук  каражаты бар, жергиликтуу бюджетке дайыма салыктарды  Жанажыйындарды  толоп  турган ушул айыл мыйзамын  кабыл  алган  Жана  анынталаптарын  аткарууга милдеттенген Кыргыз Республикасынын  граждандарыоз   арызынын   негизинде  айыл  окмотунун  чечими  менен  жергиликтуужамааттын мучосу боло алат.    4.6..   Жамааттын  алдында озгочо эмгек синирген учун  жергиликтуукенештин  чечими менен «Айылдын ардактуу атуулу» наамы  ыйгарылган  арбир Кыргыз Республикасынын атуулдары жамааттын мучосу болуп эсептелет.    4.7.   Жамааттын   мучосу  озунун  арызынын  негизинде   жамааттынмучолугунон чыгарылат.                       5. ЖАМААТТЫН МУЧОЛОРУНУН УКУКТАРЫ        Жамааттын  ар  бир  мучосу  ушул айыл мыйзамына  ылайык  томондогуукуктарга ээ болот.         1.Жамааттын мучосу рассасына, улутуна, тилине, жынысына,  ататегине,   уруусуна,   дунуйо-мулкуно  жана  башка  абалына   каабастантомондогулорго укуктуу:    -жамааттын   оз   алдынча  башкаруу  органдарына   шайлоого   жанашайланууга    -  жамааттын  ишин башкарууга байланыштуу маселелерди  талкуулоогожана аларды турмушка ашыруу боюнча иш аракеттерге катышууга    -   иш  тажрыйбасына,  билимине  жана  жондомдуулугуно  жараша  озалдынча башкаруу органдарына кызмат отоого    - жамааттын мучолору учун белгиленген женилдиктерден пайдаланууга    -  жамаатка  тиешелуу баардык маселелер боюнча  оз  алдынча  башкаоргандарга сунуш киргизууго жана коюлган суроолоруна жеткиликтуу  жоопалууга, алардын иши боюнча оз пикирин айтууга жана баа берууго    -  жамааттын мучолорунун биргелешкен куч аракеттери менен тузулгонбайлыктардын, каражаттардан ошондой эле жаматтын ортолук  менчигиндегиуюм, мекеме, ишканалардын кызматтарынан пайдаланууга    -  айыл  мыйзамында  чагылдырылган  укуктар  оз  алдынча  башкарууоргандарынын кызматкерлери тарабынан бузулса, аларды коргоо максатындатиешелуу органдарга кайрылууга    -  аксакалдар  соту  ушул  айыл мыйзамында  корсотулгон  чектерденчыккан чечимдерди кабыл алган учурда, мамлекеттик укук коргоо жана соторгандарына кайрылууга    -  мыйзам  чегинде  ондуруштук,  тейлоочулук,  соода  жана  калккакызмат корсотуу багытындагы ишканаларды уюштурууга    -жамааттын мучолугунон оз ыктыяры менен чыгууга    -   Кыргыз  Республикасынын  Мыйзамдарында  жана  айыл  мыйзамындакаралган башка укуктардан пайдаланууга.    2.  Аты  аталган укуктардан жана ушул айыл мыйзамында  корсотулгонартыкчылыктардан   жана   женилдиктерден  жамааттын    мучолору   ганапайдалана алышат.                 5.2. ЖАМААТТЫН МУЧОЛОРУНУН МИЛДЕТТЕРИ    5.2.1.Жамааттын мучолору томондогулорго милдеттуу:- айыл мыйзамынын эрежелерин бекем сактоого    -   жамааттын  оз  алдынча  башкаруусу  тарабынан  мыйзам  чегиндебелгиленген  салыктардын жана жыйындардын баардык турлорун кечиктирбейоз убагында толоого    -  жамааттын ортолук менчигин тузууго жана онуктурууго оз  салымынкошууга, аларды сарамжалдуу пайдаланууга жана сактоого    -   жамааттын  турмуш  тиричилик  шартын  жакшыртууга  байланышканбардык  коомдук пайдалуу жумуштарга (социалдык багыттагы объектилерди,жолдорду,   копуролорду  ондоого,  арыктарды,   кочолорду   санитардыктазалоого,    корктондурууго,   жашылдандырууга   ж.б.)    максаттардауюштурулган ашарларга катышууга жана аткарууга    -  оз  уйун,  короо  сарайын  таза  кармоого,  оз  убагында  ондоптурууга,  корктондурууго жана жашылдандырууга, оз  чарбагынан  жогоркутушумду камсыз кылууга    -   курчап   турган  табиятка  (айлана  чойрого   камкордук   жанасарамжаллуулук   менен    мамиле   кылууга,   токой,   дарак,    башкаосумдукторго,  жан-жаныбарларга кыянаттык кылгандар  менен  курошууго,тарыхий, маданий, табигый эстеликтерди сактоого)    -  турак  жай имараттарын куру эрежелерин так сактоого, турак  жайуйлорду    ага   жакын   аймактагы   имараттарды   пайдаланууга    орткоопсуздугунун,   санитардык   жана  ветеринардык   эрежелердин   турасакталышына комоктошууго    -   жамааттын  мучолорунун  биргелешкен  пайдалануусундагы  жерди,суну,  жана башка жаратылыш байлыктарын, ортолук менчиктеги  мулкторунсарамжалдуу пайдаланууга    -  айдоо аянттарын малдан коргоо максатында, ар бир айылда бада жекезуу  уюштурулуп  жайлоого  кочуу, кайра  кочуп  келуу  мооноту  айылокмотунун жылдын шартына карата атайын буйругунун негизинде жургузууго    -  озгочо  суу  тартыш  болгон айылда  (Котормо,  Каражыгач)  сунуболуштуруу айыл башчысынын озгочо милдети деп эсептелсин жана  эгилгеносумдуктордун  туруно  жараша атайын кезмет  дептери  ачылып  калыстыкменен болунуп берулуусуно шарт тузулсун    -  айылдагы  ар  бир  атуул кыргыз элинин  кайрымдуулук  салттарынулап,  бейбечараларга жардамга муктаждарга жардам корсотуу  максатындаайыл  окмотунун  алдында  фонд ачылсын жана  тушкон  каражат  комиссияаркылуу болунуп турулса    -   уруксаты   жок  анчылык  кылуу  балык  салууга,   жаратылыштынжаныбарларын, осумдуктордун болгунго учурашына жол берилбесин    -  айыл  окмотунун аймагындагы токойлордун сакталышына  жана  анныкобойтуп остуруу ар бир атуулдун милдети    -  урксаты  жок алкоголдук ичимдиктерди сатуу одоно кылмыш  катарыбелгиленсин    -  орозо,  Курбан  айт,  Нооруз  майрамдарын  ичимдиксиз  белгилоомусулман дининдеги ар бир адамдын ыйык милдети деп эсептелсин    -  жамааттын  мучолору  оздоруно тиешелуу жерлери  боюнча  кварталсайын отчет берип туру жагы милдеттендирилсин    5.2.2.Маркумду узатууда Ислам шариятынын талаптары сакталсын:- маркум узаган  уйдон уч кунго чейин даам татылбасын- кара ашына бирден ашык мал союлбасын    -  жыртыш  жыртылбасын, кийит кийгизуу, доорон  акы  берууго  тыюусалынсын- спирт ичимдиктери ичилбесин-маркумга биринчи гана бейшембилик откорулсу- кыркы жана жылдыгы откорулбосун    -  той,  аш беруудо кеткен чыгым элге жуктолбосун, ичкилик  ичууготыюу салынсын    -  Пайгамбар  жашына чейинки юбилейлик даталарды  белгилоого  тыюусалынсын:    -  мекеме,  уюм,  ишканалардагы  юбилейлик  даталарды  откоруу  50жылдыгына чейин тыюу салынсын- кыз беру, келин алууда калын алуу, калын берууго тыюу салынсын- зордуктап кыз ала качууга тыюу салынсын    -  ар  бир  кожолук оз менчигиндеги малдарын, уй жаныбарларын  жыличинде бир жолу ветеринардык кароодон откорсун- коомдук жайларда масс абалында журууго тыюу салынсын    -  ичкиликке ото берилген атуулдарга коомдук жаза чаралары тааасиркылбаса  озу  жашаган  айылдын тургундарынын жыйындарынын,  аксакалдарсотунун  чечими  менен  ичкиликтен  мажбурлаган  дарылоо  мекемелеринежонотулсун    -  базарларга  мал сатууда же болок азык тулукторун  сатууда  айылокмотунун, же ветеринардык тактамалардын керектиги белгиленсин    -   атуулдардын   ден   соолуктарын   чындоо   максатында   атайынмедициналык профилактикалык кароолордон отуу милдеттендирилсин.                   5.3.. ОЗГОЧО МИЛДЕТТЕР ЖАНА ПАРЗДАР      -  Балага кам кору, анны тура тарбиялоо - билим беру ар бир  ата-эненин милдетти     - Ата-энелерине камкордук кору, эмгекке жарамдуу жашы жетилген арбир атуулдун милдети     -  Жамааттын  ар бир мучосуно гумандуулук жана боорукердик  мененмамиле   жасоо,  жетимдерди  жана  ата-энесинин  багуусунан   ажыраганбалдарды,  ошондой эле багар корору жок кары-картандарды,  майыптарды,эмгекке  жараксыздыктарды камкордукка алуу жана багуу жалпы  жамааттыныйык парзы     - Улууга урмат, кичууго ызат, аялдарга сый корсотуу, аракечтикке,уурулукка,   бангиликке,  сойкулукка,  бузукучулукка,   бекерпоздукка,жалкоолукка   барбоо  жамааттын  башка  мучолорунун   укуктарын   жанаэркиндигин ызатто, коомдук тартипти сактоого катышу, жамааттын ар  бирмучосунун милдети     -  Оз  уй  булоосундо  ынтымактуу, бейпил турмушту  камсыз  кылуукошуна колондор менен тынчтыкта жашоо, уй булоо мучолорунун айрык  жашмуундарды    ата-мекенин,    оз   жерин   суйууго,    патриоттуулукка,интернационализмге,  достукка тарбиялоо ар  бир  уй  булоо  башчысынынмилдети. ЭСКЕРТУУ:Той  тамаша жана шаан-шокот откоруунун, маркумдарды узатуунун  коомдуктартиби,  айыл  окмот  (же  айыл башчылары) менен  макулдашуу  аркылууаныкталсын.       6.. ЖАМААТТЫН ОЗ АЛДЫНЧА БАШКАРУУ ОРГАНДАРЫНЫН ФУНКЦИЯЛАРЫ      Жамааттын оз алдынча башкаруу органдары аткарууга тиешелуу болгонжергиликтуу маанидеги негизги маселелер томондогулор:    - жергиликтуу менчикти  тузу жана башкаруу    - аймакты социалдык экономикалык жактан ар тараптан онуктуруу    - жамаатты жер байлыктарын сарамжалдуу пайдалануу    - сода, турмуш-тиричилик жактан тейлоону уюштуруу    - турак жай, коммуналдык, чарбалык жана корктондуруу иштери    - жергиликтуу калктын саламаттыгын сактоого комок корсотуу      -   мектепке  чейинки,  мектепте  жана  кесиптик  билим  беруунуонуктуруу     -  калктын  озгочо асыл жана нарктуу тарыхий жана маданий,  рухийсалттарын сактоо жана элдин оздук-корком чыгармачылыкты оркундотуу    - эстеликтерди, музейлерди, китепканаларды сактоо    - жамааттын мучолорунун укуктук ан сезимдерин которуу    - орто жана кичи бизнес иштерин онуктуруу     - жамааттын мучолорунун мээнеткеч, уномчул жана жаратман багытынатарбиялоо     - дене тарбияны, спорту жана туризмди онуктуруу, коомдук тартиптисактоо     -  калкка  даректуу  социалдык колдоону жана жардамга  муктаж  уйбулоолорду, атуулдарды социалдык жактан коргоону уюштуруу      -  мыйзамга  жана  ушул  айыл  мыйзамына  каршы  келбеген  башкамаселелерди чечуу.   7. ЖАМААТТЫН ОЗ АЛДЫНЧА БАШКАРУУСУНУН ЭКОНОМИКАЛЫК ЖАНА ФИНАНСАЛЫК                               НЕГИЗДЕРИ     7.1.   Жамааттын   оз  алдынча  башкаруусунун  экономикалык   жанафинансалык негиздерин, ортолук менчик каражаттарын томондогулор тузот:      -  жамааттын карамагына мамлекет, мекеме, уюм, ишкана ошондой элеменчигине,  туруно карабастан коомдук уюмдар, кыймылдар,  демоорчулор,жеке  адамдар  тарабынан ыктыярдуу откорулуп берилген  кыймылдуу  жанакыймылсыз  дунуйо, мулктор, социалдык маданий, турмуш  тиричилик  жаначарбалык маанидеги объектилер:     - жамаатка откорулуп берилген жерлер: жайыттар, токойлор, суулар,жолдор, жолдоп тушкон кирешелер    - жергиликтуу бюджетке тушкон салыктар, жыйымдар ж.б. каражаттар     -  кредит  ресурстары,  дотациялар,  сувенциялар,  инвестициялар,гумжардамдар     -  айыл  мыйзамынын  эрежелеринин бузган  атуулдардан  тушкон  артурдуу каражаттар, ар турдуу кызмат корсотуудон тушкон акылар     -  сатылган  азык тулуктордон, мал жана жайма базарлардан  иушконакылар     -  оз  каалосу  менен  берген ыктыярдуу  толомдор,  кошумчалардынэсебинен тузулгон бюджеттен тышкары фондтор.     7.2.  Жамааттын  финансалык негиздерин  тузгон  байлыктарын  айылокмоту  тарабынан  пайдалануу  жана сарптоо  айылдык  кенеш  тарабынананыкталат.      7.3.   Жамааттын   материалдык  жана  финансалык   байлыктарынынсарамжалдуу  жана тура пайдаланышына коомдук козомолдоо айылдык  кенештарабынан аныкталат, тузулуучу жети адамдан турган элдик козомол  тобутарабынан жургузулот.Элдик  козомол тобуна талапкерлер айылдык жыйымдар жана коомдук уюмдар  тарабынан сунуш кылынат. Бул топтун текшеруучулорунун жыйынтыктары   айылдык кенештин, аксакалдар сотунун же озгочо ушуларда тиешелуу              мамлекеттик органдардын кароосуна берилет.                                                                                 8. ЖАМААТТАРДЫН  МУЧОЛОРУНУН ЖУРУМ ТУРУМДАРЫ ЖАНА                    КООМДУК БЕКЕМ НРАВА ЖАНА МОРАЛЬ                                       Ушул  кундо  элибиздин,  патриоттук ан  сезимин,  луттук  озун-озуандап  тушунуусун, тарыхый эсти активдуу турдо ойготуу эн зарыл, атеп-ахлактык  асыл  нарктары, маданий кенчтери менен сыймыктануу  сезимин,улуттук  ар  намыс  сезимин  тарбиялоону кучотуу  учурдун  кечиктиргисталабы, муктаждыгы.    Эгерде  кал  озунун  ички  руханий ресурстарын  активдуу  кыймылгакелтире  алса,  озунун  улуттук салттарын жана нарктарын  ан  сезимдуутурдо тутанса, улуттук маданияттын намысы бекем орнотулган болсо, андаар   кандай   инновациялар  жана  модернизациялоолор   акча   коркунучтуудурбайт.    Биздин   кыргыз  менталитетинде кемчиликтер  болсо  да,  элибиздинадеп жагынан негизинде кен пейил, меймандос,  адамгерчиликтуу келишет.Кишинин конулун эсепке алып турушат, анан калса, кыргыздын салтына биртуугандар  тугул,  жамандык,  жакшылыкта  кошуна,  колондор   оз   аражардамашып, каралашкандыгы бул да коомубуз учун бекемдик болот го  депэсептеймин.    Биздин   элибиздин   бир  колунда  -  дуйнолук   илим,   билимдин,техниканы, экономиканын, програсстин символу болгон компьютер.    Экинчи  колунда  -  байыртан уланып келе жаткан ата-баба  салтынынкыргыздын  ордолуу,  уюткулуу, рухунун, дилинин жана  тилинин  символуболгон  «Манас»  атабыздын жети осуяты болгондо гана биздин  элибиздинкелечеги кен болот.    А.Суеркулов  айылдык  кенешинин  жергиликтуу  жамаатынын   айылдыкуставына томондогулорду киргизсек:    -  Жалпы  элибиз  жана жаштарыбыз озунун улуттук салттарынын  жананарктарынын  ан  сезимдуу  турдо  тутууну  ар  бир  атуулдун   милдетиэсептелсин    -  Жаштардын  адеп-ахлактуулук ыраазысына, ымандуулукка  тарбиялоомаксатында жаштар комитетин уюштуруу иштерин жургузсун    Республиканын  онуктуруунун  10  жылдык  программасы  «Билим  беруДоктринасы»,  «ХХ1-кылымдын  кадрлары»,  «Дени  сак  улут»,   «Аялзат»программалары ишке ашып алгылыктуу иштер жургузулсо, жашоо  турмушубузонолоруна ишенебиз жана сиздерди ишендире алам.        9. ЖАМААТТЫН ОЗ АЛДЫНЧА БАШКАРУУ ОРГАНДАРЫ           ТАРАБЫНАН                     КОЛДОНУЛУУЧУ СЫЙЛЫК ЧАРАЛАРЫ     9.   1.  Айыл  мыйзамынын  талаптарын  улгулуу  аткарган,  коомдукпайдалуу  эмгекке катышкан,  дэмоорчулукко комоктошкон,  жамаатка  отопайдалуу  кызмат  кылган,  озунун жана бутундой  уй  булоосунун  журумтуруму  боюнча  эн  жогорку  улгу корсоткон жамааттын  мучолоруно,  озалдынча  башкаруу  органдарынын кызматкерлерине жана башка  атуулдаргаморалдык   жана   материалдык   жактан  сыйлык   катары   томондогулорколдонулат.    Женилдиктерди беру жана акысыз жардам корсотуу    -  алкыш  жарыялоо, баалуу белек, башка материалдык  жана  акчалайсыйлыктар менен сыйлоо:    - мактоо баракчасын тапшыруу    -   «Ыймандуу  уй  булоо»,  «Улгулуу  уй»,  «Улгулуу  кочо»  дегеннаамдарды ыйгаруу    - жамааттын ардак тактасына жазуу    - жамааттын ардак китебине жазуу    - «Айылдын ардактуу атуулу» деген наам ыйгаруу    -  Кыргыз  Республикасынын  мамлекеттик  сыйлыктарына  жана  ардакнаамдарына корсотуу.    9.  2.  Жамааттын  мучолорун  сыйлыкка корсотуу  томонку  тартиптежургузулот:    а)   жамааттын  мучолорун  сыйлыкка  корсотуу  демилгеси  айылдын,кочолордун   жалпы  жыйымдарында,  аксакалдар  сотуна   коомдук   айылбашчыларына, айыл окмотунун мучолоруно, айылдык кенештин депутаттарынатаандык    б)  алкыш  жарыялоо, баалуу белек, башка материалдык жана  акчалайсыйлык  менен  сыйлоо,  мактоо баракчаларына  тапшыруу,  «Ыймандуу  уйбулоо»,  «Улгулуу  уй», «Улгулуу кочо» - деген наам  ыйгаруу  тууралуучечим айыл окмоту тарабынан кабыл алынат    в)  жамааттын  ардак тактасына жана ардак китебине жазуу  «Айылдынардактуу   атуулу»  деген  ардак  наам  ыйгаруу  ошондой  эле   КыргызРеспубликасынын   мамлекеттик  сыйлыктарына  жана   ардак   наамдарынакорсотуу  жонундогу  чечимдер айыл окмотунун  сунушу  боюнчса  айылдыккенеш тарабынан кабыл алынат.        10. ЖАМААТТЫН МУЧОЛОРУНО ЖАНА ОЗ АЛДЫНЧА БАШКАРУУ ОРГАНДАРЫНЫН                   КУРАМЫНА КОРУЛУУЧУ ЖАЗА ЧАРАЛАРЫ                                       10.  1. Жамааттын мучосу айыл мыйзамынын эрежелерин сактабагандыгыучун аксакалдар сотунун чечиминин негизинде айылдык кенештин жыйымындакаралып, жамааттын мучолугунон чыгарылат      Жамааттын   мучосунон  чыгарылган  атуул  жамааттын   мучолоруноыйгарылган   укуктардан,  камкордуктардан  ажыратылат.   Эгерде   ошолжамааттын  мучосу  коомдук  тартипти бузуп,  ар  дайым  ичкилик  ичип,жамааттын  мучолорунун укуктарына шек келтирсе тура эмес журум  турумуменен тынчтык бербесе, коомдук жаза чаралар таасир бербесе анда мыйзамчегинде башка турак жай бербей чыгарып жиберуу жагын чечип берууну соторгандарына айыл окмоту сунуш киргизууго укуктуу:    - ооз эки же жазуу жузундо эскертуу     -жашаган жерлерде откорулгон чогулуштарда жана айылдык жыйындардамыйзам чегинде таасир корсотуу    - белгиленген ардак наамдардан ажыратуу    -мыйзам чегинде корсотулгон штрафтык санкцияларды колдонуу     - агын сууларды булгагандарга жана мурапка баш ийбеген инсандаргаокмот тарабынан мыйзам чегинде штраф салуу.     - балдардын билим алууга жолтоо болгон тартип бузган окуучулардыната-энелерине мыйзам чегинде штраф салынсын     -  жайлоого  оз  убагында кочпой жана оз  мезгилинен  эрте  кочупкелгендиктен  эгинге  жана чоп жайыттарына зыян келтиргендерге  мыйзамчегинде жаза колдонулсун     -   айыл  окмотунун  же  айыл  башчыларынын  уруксаты  берилбегенжерлерди  оз  алдынча айдап, жер кыртышын бузгандарга  мыйзам  чегиндеайып салынсын     -  дыйкан  чарбаларына тиешелуу болгон ички суугат  тутукторунун,арыктары  чабылбаса,  суну ысырапкорчулук менен  пайдаланса  жана  суулотокторун бузуп булундорсо мыйзам чегинде айып салынсын     -  уурулукту  болтурбоо максатында комиссия менен  бирдикте  айылмыйзамынын  12  болумунун  11  пунктуна  ылайык  уйго  кирууго  (обысккылууга) уруксат берилсинЭСКЕРТУУ :  комиссиянын составы:- айыл окмотунон- элдик сотунан- карыялар кенешинен- аялдар кенешинен- жаштар комитенинен- кочо комитенинен- айылдык кенешинин депутаты - озунун округу боюнча- кошуналар 2 адам    Жалпы 9 адам болуп. 10.   2.   Жогорудагы  корсотулгон  жоопкерчилик  чаралары   жамааттынмучолорунун,  айыл  башчыларынын,  оз  алдынча  башкаруу  органдарынынкызматкерлеринин сунуштары боюнча айылдык кенеш окмоту, айыл окмотунунбашчысы, аксакалдар соту тарабынан колдонулат.10. 3.Айыл мыйзамынын эрежелерин одоно турдо бузган, же оз милдеттеринаткара  албаган жамааттын оз алдынча башкаруу органдарынын курамдарынатомондогудой жоопкерчилик чаралар колдонулат.    А)  Айыл окмотунун башчысы тарабынан мучолоруно, айыл башчыларына,жооптуу кызматкерлерине:- жазуу жузундо эскертуу- томонку кызматка которуу- кызматтан алып салуу- айыл окмотунун мучолугуно чыгарып салуб) айылдык кенештин депутаттарынын учтон экисинин чечими менен:    - айыл башчысына эскертуу    -  айыл окмотунун башчысына, айыл окмотунун жалпы курамына же анынсоставына ишеним корсотпоо    - аксакалдар сотунун жалпы курамына ишеним корсотпоо     -  элдик козомол тобунун жалпы курамына же анын мучолоруно ишенимкорсотпоо      в)   айылдык  кенештин  курамына  же  жеке  депутаттарга  ишенимкорсотпоо.     10. 4. Айыл башчысына, айыл окмотунун жана айылдык кенештин жалпыкурамына  ишеним корсотпоо жонундо чечимдер райондук кенештин торагасыжана райондук мамлекеттик администрациясынын башчысы тарабынан жериндебиргелешим  текшерилип,  тууралыгы  аныкталгандан  кийин  гана  КыргызРеспубликасынын мыйзамдарына ылайык толугу менен чечилет.           11. АЙЫЛ МЫЙЗАМЫН КАБЫЛ АЛУУ ЖАНА ОЗГОРТУУ ТАРТИБИ                                       1.   Жамааттын  айыл  мыйзамынын  айылдык  кенештин  чечими  менентузулгон  атайын  комиссия Кыргыз Республикасынын Президенти  бекиткетайыл мыйзамынын негизинде иштеп чыгат.     Комиссия  тарабынан  даярдалган  айыл  мыйзамы  айылдык  кенештинжыйналышында бекитилип, жамааттын мучолорун талкуусуна коюлут.     Талкууга  тушкон  сунуштардын негизинде комиссия  айыл  мыйзамынатиешелуу кошумчаларды киргизип, айылдык кенештин кароосуна коет.       Айылдык   кенеш   тарабынан   бекитилген   долбоор   юридикалыкэкспертизадан   откоруу  учун  областтык  мамлекеттик  администрациягажонотулот.    2.Айылдык   курултайда  кабыл  алынган  айылдык  мыйзам   кайраданюридикалык экспертизадан откондон кийин юстиция органында катталат.    3.  Жамааттын  гезити атайын чыгарылган китепче аркылуу  жамааттынмучолоруно жеткирилет.    4.  Айыл  мыйзамы  жарыяланган  кундон  баштап  кучуно  кирет,  алайылдык  кенештин  аймагындагы  жамааттын  бардык  мучолору  тарабынанкыйшаюсуз аткарылууга тийиш.    5.  Жамааттын  айыл  мыйзамынын аткарылышына козомолдукту  айылдыккенештин депутаттары, айыл окмоту, аксакалдар соттору жана жергиликтуужамааттын мучолорунун оздору жузого ашырышат.6.  Айыл мыйзамына тузотуулорду, алымча кошумчаларды киргизу ушул айылмыйзамында кабыл алынган тартипте жургузулот                                      12. ЖАМААТТЫН  ТУРМУШУНДАГЫ МАМЛЕКЕТТИН МЫЙЗАМДАРЫНА КАРАМА КАРШЫ          КЕЛБЕГЕН БАШКА МАСЕЛЕЛЕР ЖАМААТТЫН ОЗГОЧО УКУКТАРЫ     12.   1.   Жамааттыка   ото  маанилуу  болгон   айрым   социалдык-экономикалык,  чарбалык жана маданий маселелерди оз  алдынча  башкаруужамааттары   менен  биргелешип  чечуу  максатында,  мыйзам   ченеминдебелгиленген  тартипте  ар  кандай  денгелде  тузулгон  жергиликтуу  озалдынча  башкаруу боюнча бирикмелерге жана ассоциацияларга мучо  болупкирууго укуктуу.     12.  2. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартиптежамааттык  чет  олколук жана эл аралык оз алдынча башкаруу  жамааттарыменен алака тузууго акылуу.      12.   3.   Жамааттын   жана  анын  органдарынын   ишмердигиндегимаалымдуулукту,  ачыктыкты  камсыз  кылуу  максатында  жамаат   озунунжергиликтуу   бюджетинин  эсебинен  массалык  маалымдулук  каражаттары(газет,  баракчалар,  жергиликтуу радио туйундор  ж.б.)  тузууго  жанапайдаланууга укуктуу.                                       13.АЙЫЛ ЖАМААТЫНЫН ЖЕР, СУУ, ЭКОЛОГИЯЛЫК БАЙЛЫКТАРЫНА  АЙРЫКЧА            КОНУЛ БУРУУ ЖАНА АЛАРДЫ САРАМЖАЛДУУ ПАЙДАЛАНУУ                                       . Жерлерди коргоо курчап турган жаратылыш чойросунцун бир болугукатары жер участогун коргоого, жер участогун сарамжалдуупайдалванууга, айыл чарбасында жана токой чарбасында пайдаланылганжерлерди негизсиз алып коюуга жол бербоого, ошондой эле кыртыштынасылдуулугун, айыл чарба жана токой чарба багытындагы жерлердинпродуктуулугун калыбына келтирууго жана жогорулатууга багытталганукуктук, уюштуруучулук,экономикалык жана башка иш-чаралардын тутумункамтыйт.  14.СООДА ТУРМУШ ТИРИЧИЛИК ЖАНА БАШКА ТЕЙЛООНУН ТУРЛОРУН МАДАНИЯТУУ,                КООМДУК КОЗОМОЛДУН НЕГИЗИНДЕ УЮШТУРУУ.    Калк  керектоочу  товарларды  сатууга жана  жекече,  кооперативдикмагазиндердин  тармагын  жакшыртуу  жана  кенейтуу,  турмуш  тиричиликжактан тейлоо тармагынын турун кобойтуу, коммуналдык кызмат корсотуунууюштуруу    Эмгекчилердин   нааразычылыктарын  болтурбоо,  арыз  даттануулардыоперативдуу коргоо,канаатандырууга, ынандырууга конул бурулат.                                      15.БИЛИМ БЕРУУ МЫЙЗАМЫНА ЫЛАЙЫК МЕКТЕПТЕРДЕ ЖАЛПЫ БИЛИМ БЕРУУНУН МУМКУНЧУЛУКТОРУН, ШАРТТАРЫН ЖАКШЫРТУУ, МАТЕРИАЛДЫК ФИНАНСАЛЫК ЖАКТАН                           КОЛДОО КОРСОТУУ.-  атайын  фонду  тузулуп таланттуу, шыктуу балдарды  окутууга  жардамкорсотулот     -  билим   беру тармагында иштеп жаткан 3 орто билим  беруучу,  1негизги билим беруучу мектебинде жана тарбиялоо терендетилет     -  мектептерде менеджмент, маркетинг онорун окутууга  улуттук  арнамыс,   патриоттукка  тарбиялоо,  чет-тилдерди   компьютердик   конулбурулат.    - мектептерде кадр даярдоо, аларды материалдык техникалык базасын                         чындоого маани беруу.     Окмоттун  аймагында  коомдук уюмдар:  профсоюз  комитети,  аялдаркомитети,  карыялар  кенеши,  жаштар  комитети,  диний  уюмдар   менентарбиялык таалим беру жана жашка иштер координацияланып жургузулот.                                                           16. ЭМГЕК ЖАНА УЙ БУЛО    Кыргыз   Республикасынын   Конституциясынын   26-статьясынын    1-пунктунда:  «Уй-булоо  -  коомдун эн алгачкы очогу:  уй-було,  ата-энежанабалалык  буткул  коомдун  камкордугуна  алынып,  мыйзам  тарабынанартыкча  корголууга тийиш: балага кам кору, анны тарбиялоо, ата-эненинмилдети жана граждандын парзы. Эмгекке жарамдуу, жашы жетилген  балдарата-энелерине камкордук корууго милдеттуу деп белгиленген.    Уй-булонун  коом  учун, мамлекет учун мааниси  чон.  Никенин,  уй-булоонун мааниси чон экендигине байланыштуу республикабызда Нике  жанауй-було  жонундо  кодекс  бар, бул кодексте  уй-було  мамлелери  жонгосалынган.  Уй-булонун  бекем жана туруктуу  болушуна  айлана-чойронун,улуулардын  ошондой  эле жубайлардын таасири эн  жооптуу.  Уй  булонунбузулушу  жубайлар  учун  ошондой эле коом учун  да  тескери  корунуш.Тилекке  каршы никеден ажырашуулардын саны али да болсо арбын.  Мындайтерс  корунушторду  болтурбоо учун уйлонуу маселесине  женил  карабай,бардык  жактан таразалап, конул менен турмуш куру жана андан кийин  дауй-булонун  ыйык  тутуп,  сактай билу керек. Тилекке  каршы  балдарынатакыр конул бурбаган жана балдардын келечегин ойлобогон ата-энелер жокэмес,  уй  булодо  ичимдик ичилип, чыр чатак  коп  болгондо  натыйжадабалдары  окубай  же тамакка курсагы тойбой, кочодогу ар  кандай  жамаништерге аралашып аягында кылмыштарды жасоого барып жатканы талашсыз.    -  Балдарды  тарбиялап, билим берип остуруу келечектеги  турмушунажакшы оболго тузу ата-эненин башкы максаты болсун.    - уй-булодо ичимдик ичилбесин    - барды ката-энелер жаштарга созунун балдарына репродуктивдик ден-соолуктун маселелери боюнча маалымат берсин    -  репродуктивдик ден-соолуктун маселелрин тушундуруу менен  биргеуй-було  жана  ата-эне жаштарга ар кандай венерикалык  дартка  жолугупкалбоосу жонундо тушундуруусу зарыл    -  жаштар,  остургон  уул,  кыздар  уй-булону  ата-энени  ырааттапсыйласын    -  зор  талыкпай эмгек кылуу менен ата-эне жана жаштар  уй-булонунжана озулорун толугу менен жетишерлик камсыз кылсын.                  17. ПАТРИОТТУК ЖАНА ОЗ ОЛКОСУН СУЙУУ.  Олкобуздун коопсуздугун коргоп, тынчтыкты сактап туру учун  куралдуукучтордун мааниси зор.    Кыргыз   Республикасынын  Конституциясынын  24-статьясында  КыргызРеспубликасынын  граждандары мекенин коргоого укуктуу жана  милдеттуу,алар   мыйзамда   аныкталган  чектерде  аскер  кызматын   отошот   депбелгиленген. Бул мыйзамда аскердик кызмат - республиканын  гражданынынардактуу  милдети.  Мекенди коргоо ар бир граждандын  ыйык  парзы  депкорсотулгон.    Биздин   ата-бабаларыбыз  эл  учун,  жер  учун  курошуп   жандарынкыйышкан.  Алар сактап келген элди, жерди коргоо азыркы  жана  келечекмуундардын милдети.    -  ден-соолугунун  абалы  жакшы болгон  уй-булоолук  жагдайы  туракелген атуул милдеттуу турдо, кызмат отоосу зарыл.    -  ата-эне  уул,  кыздарынын  оз  жерин  коргоого,  кызмат  отоогомилдеттуу экенин билдирсин    -  альтернативалык кызмат отоп жаткан атуулдар  оз  жеринин  осуп-онугуусуно жана оз жерин коргоого жоопкерчиликтуу болсун.    Бир  акылман айткан экен:»Ата Мекеним менсиз жашаса жашаар,  бирокмен  Ата Мекенимсиз жашай албаймын» - деп. Анын сынарындай биздин  жашмуундарыбыз,  атуулдарыбыз  оз  олкосун  суйгон,  Ата  Мекенсиз  жашайалбаган атуулдардан болсун.                                                                ЖЫЙЫНТЫК ТИЛЕК                         УРМАТТУУ ЖАМААТТЫН МУЧОЛОРУ !        «ЫРЫС  АЛДЫ  ЫНТЫМАК» - деп ушул озубуз кабыл алган айыл  мыйзамынбир добуштан колдоп жаша кыйшаюсуз аткаралы.    «САБЫРДЫН  ТУБУ САРЫ АЛТЫН » - деп чекилик иштерге  барбай,  нысапкылып,    ыйманыбызды   калыбына   келтирууго   талбай   аракеттенели,жалкоолукту жана бироого жук артканды таштап, мамлекет берген  укуктантолук  пайдаланып,  оз тагдырыбызды оз колубузга  алалы  деп  озубузготиешелуу  иштерди  жана милдеттерди билгичтик жана жоопкерчилик  мененишке ашыралы!    Ошондо  гана  боксобуз  толуп, ачкабыз тоюп,  кембагалыбыз  байып,онорлуубуз осуп, мээнэткечибиз доолотко жетип, элибизден ыйман кетпей,жергебиз  гулдогон  жайга айланып, калайык калкыбыз  бакыбат  турмушкажетишет.   Жараткан   бизге  ушул  алдыга  койгон  ыйык   милдетибиздиаткарганга куч-кубат берсин!