КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

2023-жылдын 9-марты № 54

Нотариат жөнүндө

(Кыргыз Республикасынын 2024-жылдын 11-июнундагы № 92, 2024-жылдын 26-июнундагы № 103 Мыйзамдарынын редакцияларына ылайык)

 

I БӨЛҮМ.

НОТАРИАТТЫН ИШИНИН УЮШТУРУУ НЕГИЗДЕРИ

 

1-глава. Жалпы жоболор

 

1-берене. Нотариат жөнүндө мыйзамдар

 

Кыргыз Республикасынын Конституциясы, ушул Мыйзам, башка ченемдик укуктук актылар жана Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, мыйзамдарда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдер нотариаттын ишинин укуктук негизи болуп саналат.

 

2-берене. Нотариат

 

1. Нотариат Кыргыз Республикасынын Конституциясына, ушул Мыйзамга жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларына ылайык, нотариус тарабынан Кыргыз Республикасынын атынан Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган нотариалдык иш-аракеттерди жасоо жолу менен жарандардын жана юридикалык жактардын укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоону камсыз кылуу милдети жүктөлгөн мамлекеттик жана жеке нотариустардын, Кыргыз Республикасынын чет өлкөдөгү мекемелеринин жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын кызмат адамдарынын тутумун билдирет.

2. Нотариалдык иш - нотариалдык иш-аракеттерди жасоо, ошондой эле нотариалдык иш-аракеттерди жасоо маселелери боюнча консультацияларды, нотариалдык иш-аракеттерди жасоо үчүн зарыл маалыматтарды жана документтерди топтоо, мамлекеттик жана башка органдардан, жеке жана юридикалык жактардан юридикалык маанилүү маалыматтарды алуу, нотариалдык документтерди сактоо жана башка иш-аракеттерди жасоо жолу менен зарыл шарттарды түзүү боюнча нотариустун иши.

3. Жеке нотариалдык иш коомдук-укуктук мүнөзгө ээ, ишкердик, экономикалык иш болуп саналбайт жана киреше алуу максатын көздөбөйт.

 

3-берене. Нотариалдык иш-аракеттер

 

1. Нотариалдык иш-аракеттер юридикалык мааниге ээ болгон талашсыз фактыларды, укуктук окуяларды ырастоо, документтерди күбөлөндүрүү, документтерге аткаруу күчүн жана юридикалык ишенимдүүлүктү берүү боюнча нотариустун иш-аракетин жана жарандар менен юридикалык жактардын укуктарын, алардын ушул Мыйзамда каралган мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоого багытталган башка иш-аракеттерди билдирет.

2. Кыргыз Республикасында нотариалдык иш-аракеттерди ушул Мыйзамга ылайык мамлекеттик жана жеке нотариустар жасайт.

3. Калктуу конушта нотариус жок болгон учурларда айрым нотариалдык иш-аракеттерди жасоо боюнча мамлекеттик ыйгарым укуктар жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына айрым мамлекеттик ыйгарым укуктарды берүүнүн тартиби жөнүндө мыйзамдарга ылайык ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына берилет.

4. Башка мамлекеттердин аймактарында нотариалдык иш-аракеттерди Кыргыз Республикасынын чет өлкөлөрдөгү мекемелеринин бул иш-аракеттерди жүргүзүүгө ыйгарым укуктуу кызмат адамдары жүргүзөт.

5. Ушул Мыйзамда каралган нотариалдык иш-аракеттердин тизмеги бүтпөйт. Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында башка нотариалдык иш-аракеттер каралышы да мүмкүн.

 

4-берене. Нотариус

 

1. Мамлекеттик нотариус мамлекеттик жарандык кызматчы болуп саналат.

2. Кыргыз Республикасынын 25 жашка толгон, бирок 75 жаштан ашпаган, юридикалык жогорку билими жана юридикалык кесип боюнча бир жылдан кем эмес иш стажы бар, нотариуста стажировкадан өткөн, квалификациялык экзаменди ийгиликтүү тапшырган, жеке нотариалдык ишти жасоо укугуна лицензиясы (мындан ары - лицензия) бар жана Кыргыз Республикасынын Нотариалдык палатасынын (мындан ары - Нотариалдык палата) мүчөсү болуп саналган жараны жеке нотариус боло алат.

3. Нотариалдык иш-аракеттерди жасоодо нотариустар бирдей укуктарга ээ болот жана бирдей жоопкерчилик тартат.

4. Мамлекеттик жана жеке нотариустар тарабынан таризделген документтер бирдей юридикалык күчкө ээ.

5. Лицензия алган адам Нотариалдык палатанын мүчөсү болуп калат.

6. Лицензия алууга талапкер адамдын стажировкадан өтүү тартибин Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги (мындан ары - Юстиция министрлиги) аныктайт. Стажировканын мөөнөтү 3 айдан ашпоого тийиш.

7. Мамлекеттик нотариус катары 5 жылдан кем эмес иштеген адамдар, эгерде мамлекеттик нотариустун кызмат ордунан бошогон учурдан тартып 3 жылдан ашык эмес убакыт өтсө, квалификациялык экзамен тапшырбастан лицензия алат.

8. Төмөнкүлөр Кыргыз Республикасынын нотариусу боло албайт:

1) башка жарандыгы, кош жарандыгы, ошондой эле чет мамлекетте туруктуу жашоого уруксаты бар адам;

2) жарандыгы жок адам;

3) мыйзамдуу күчүнө кирген соттун чечими менен аракетке жөндөмсүз же аракетке жөндөмдүүлүгү чектелген деп таанылган адам;

4) наркологиялык же психоневрологиялык диспансерде каттоодо турган адам;

5) мурда атайылап кылмыш жасаган, ал боюнча соттуулугу алып салынганына же жоюлганына карабастан, же ага карата оор жана өзгөчө оор кылмыштар боюнча реабилитациялоого кирбеген негиздер менен кылмыш куугунтуктоосу кыскартылган адам;

6) жеке нотариалдык же адвокаттык ишти өз каалоосу боюнча токтоткон же болбосо нотариалдык иш-аракеттерди жасоодо Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын бузууга жол бергени үчүн мамлекеттик нотариустун кызмат ордунан бошотулган адамдарды кошпогондо, жеке нотариалдык же адвокаттык иште иштөө укугуна лицензиясы кайра чакыртып алынган же токтотулган адам.

9. Жеке нотариалдык ишти жүзөгө ашырууга талапкер адамдар үчүн зарыл юридикалык кесип боюнча иш стажына төмөнкүдөй иш убактысы эсептелет:

1) судья катары;

2) юридикалык жогорку билимди талап кылган мамлекеттик кызмат орундарында;

3) юридикалык жогорку билимди талап кылган муниципалдык кызмат орундарында;

4) уюмдардын юридикалык кызматтарынын юридикалык жогорку билимди талап кылган кызмат орундарында;

5) илимий-изилдөө мекемелеринин юридикалык жогорку билимди талап кылган кызмат орундарында;

6) орто кесиптик, жогорку кесиптик жана ЖОЖдон кийинки кесиптик билим берүү мекемелеринде юридикалык сабактарды окутуучу катары;

7) адвокат катары;

8) нотариус катары;

9) эмгек келишими болгондо жана аталган кызмат орундарында иштеген мезгил ичинде социалдык камсыздандыруу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органда камсыздандыруу төгүмдөрүн төлөгөнү ырасталганда нотариустун жардамчысы катары.

(Кыргыз Республикасынын 2024-жылдын 11-июнундагы № 92 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

 

5-берене. Нотариустун көз карандысыздыгы

 

Нотариус нотариалдык ишти жасоодо калыс, көз карандысыз жана Кыргыз Республикасынын Конституциясын, ушул Мыйзамды жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларын жетекчиликке алат.

 

6-берене. Жеке нотариустун жардамчысы

 

1. Жеке нотариус 3төн көп эмес жардамчыга ээ болушу мүмкүн.

2. Юридикалык жогорку билими бар, соттуулугу жок Кыргыз Республикасынын жараны жеке нотариустун жардамчысы боло алат.

3. Жеке нотариустун жардамчысы ишмердигин эмгек келишиминин негизинде жүзөгө ашырат.

4. Жеке нотариус жардамчы менен эмгек келишимин түзгөнү же бузганы жөнүндө жеке нотариус Юстиция министрлигине жана Нотариалдык палатага 7 күндүн ичинде кабарлайт.

5. Жеке нотариустардын жардамчыларынын реестрин Юстиция министрлиги жүргүзөт.

6. Жеке нотариустун жардамчысынын укуктары жана милдеттери ушул Мыйзам жана Кыргыз Республикасынын эмгек мыйзамдары менен аныкталат.

7. Жардамчы жеке нотариустун көрсөтмөсү боюнча жана анын жоопкерчилиги алдында нотариалдык иш кагаздарын жүргүзүү, нотариалдык актылардын долбоорлорун даярдоо, нотариалдык иш-аракеттерди жүргүзүү маселелери боюнча консультацияларды берүү боюнча анын нотариалдык ишти алмаштыра албаган жана көмөкчү мүнөзгө ээ болгон тапшырмаларын аткарууга укуктуу.

8. Жардамчы нотариалдык ишти жүргүзүүгө, жеке нотариустун энчилүү мөөрүн жана күчөтүлгөн квалификацияланган электрондук колтамгасын (мындан ары - квалификацияланган электрондук колтамга) колдонууга укуксуз.

 

7-берене. Нотариустун ишиндеги чектөөлөр

 

1. Нотариус төмөнкүлөргө укуксуз:

1) нотариалдык. илимий, окутуучулук, эксперттик, чыгармачылык ишти кошпогондо, ишкердик жана башка экономикалык иш менен алектенүүгө;

2) келишимдерди түзүүдө арачылык кызматтарын көрсөтүүгө;

3) өз атына жана өзүнүн атынан, жубайынын атына жана анын атынан, өзүнүн (өз жубайынын) туугандарынын (ата-энелеринин, балдарынын, анын ичинде асырап алынган балдарынын (кыздарынын), неберелеринин, ага-инилеринин, эже-сиңдилеринин, чоң ата-чоң энелеринин, таята-таенелеринин) атына жана алардын атынан, анын камкорчулугуна (көзөмөлчүлүгүнө) алынган адамдардын атына жана алардын атынан нотариалдык иш-аракеттерди жасоого;

4) тиешелүү нотариалдык кеңсенин кызматкерлеринин, нотариус менен эмгек мамилелеринде турган кызматкерлердин атына жана алардын атынан нотариалдык иш-аракеттерди жасоого.

2. Ушул берененин 1-бөлүгүнүн 1-пунктунда саналган уруксаттарды кошпогондо, жеке нотариус медиатордун ишин жүзөгө ашыра же болбосо Нотариалдык палатада шайлануучу кызмат ордун ээлей алат.

3. Жеке нотариус анын (алардын) катышуусу менен ал медиатор катары иштеген адамга (адамдарга) карата нотариалдык иш-аракеттерди жасоого укуксуз.

 

8-берене. Жүргүзүлүүчү нотариалдык иш-аракеттердин жашыруундугун сактоо

 

1. Нотариус жана нотариалдык иш-аракеттерди жүргүзүүгө ыйгарым укуктуу кызмат адамдары өзүлөрүнүн нотариалдык иш-аракеттерди жасоого байланыштуу аларга белгилүү болуп калган маалыматтарды жашыруун сактоого милдеттүү. Жүргүзүлүүчү нотариалдык иш-аракеттердин сырын сактоо милдети өзүнүн кызматтык милдеттерин аткарууга байланыштуу нотариалдык иш-аракеттер жөнүндө белгилүү болуп калган жактарга, анын ичинде эмгек келишими токтотулгандан кийин да жайылтылат.

2. Жасалган нотариалдык иш-аракеттер жөнүндө маалыматтар, ошондой эле аларга тиешеси бар документтер алардын тапшырмасы боюнча же аларга карата нотариалдык иш-аракеттер жасалган жеке жана/же юридикалык жактарга гана берилет.

3. Жасалган нотариалдык иш-аракеттер жөнүндө маалыматтар жана документтер алардын өндүрүшүндө турган кылмыш же жарандык иштерге байланыштуу соттун, прокуратуранын, тергөө жана алгачкы текшерүү органдарынын талабы боюнча берилет, ошондой эле "Террористтик ишти каржылоого жана кылмыштуу кирешелерди легалдаштырууга (адалдоого) каршы аракеттенүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык финансылык чалгындоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга өткөрүп берилет.

4. Жасалган нотариалдык иш-аракеттер жөнүндө маалыматтарды жана документтерди башка кандай болбосун учурларда берүүгө тыюу салынат.

5. Нотариус нотариаттын бирдиктүү маалыматтар тутумуна маалыматтарды өткөрүп бериши жана ушул Мыйзамда белгиленген тартипте аларга жеткиликтүүлүктү берүүсү нотариалдык иш-аракеттерди жасоонун сырын ачыкка чыгаруу болуп саналбайт.

6. Кыймылсыз мүлккө жана аны менен болгон бүтүмдөргө укуктарды каттоонун бирдиктүү мамлекеттик реестринде мамлекеттик каттоо үчүн кагаз түрүндө же болбосо электрондук түрүндө келишимди жөнөтүү нотариалдык иш-аракеттердин сырын ачыкка чыгаруу болуп саналбайт.

7. Керээз жөнүндө маалыматтар керээз калтыруучу каза болгондон кийин гана берилет.

 

9-берене. Нотариалдык иш кагаздарын жүргүзүү

 

1. Нотариалдык иш кагаздарын жүргүзүү Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети бекиткен нускамага ылайык нотариус жана нотариалдык иш-аракеттерди жасап жаткан башка ыйгарым укуктуу адамдар тарабынан жүргүзүлөт.

2. Нотариус жана нотариалдык иш-аракеттерди жүргүзүүгө ыйгарым укуктуу адамдар нотариалдык иш кагаздарын жүргүзүү эрежелерин аткаруусуна контролду Юстиция министрлиги жүргүзөт.

3. Нотариалдык иш кагаздарын жүргүзүүдө документтерди тариздөө нотариаттын бирдиктүү маалымат тутумун пайдалануу менен кагаз жана (же) электрондук түрдө жүргүзүлөт.

4. Нотариалдык иш-аракеттерди жасоодо электрондук документтерди пайдалануу тартиби жана нотариалдык иш-аракеттерди электрондук формада жасоо тартиби, ошондой эле нотариалдык иш-аракеттерди жасоо үчүн берилген электрондук документтерге карата талаптар Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилет.

 

10-берене. Нотариаттын бирдиктүү маалымат тутуму

 

1. Нотариаттын бирдиктүү маалымат тутуму болуп нотариалдык иш-аракеттер жөнүндө маалыматтарды чогултуу, иштетүү процесстерин комплекстүү автоматташтырууга жана маалыматтык өз ара аракеттенүүнүн (алмашуунун) бардык түрлөрүн камсыздоого арналган мамлекеттик маалымат тутуму саналат. Нотариаттын бирдиктүү маалымат тутумунун оператору болуп Юстиция министрлиги саналат. Жасалган нотариалдык иш-аракеттер жөнүндө, анын ичинде электрондук документтер түрүндөгү маалыматтар, ошондой эле ушул Мыйзамда каралган башка маалыматтар нотариаттын бирдиктүү маалымат тутумуна киргизилүүгө тийиш.

Нотариаттын бирдиктүү маалымат тутуму жөнүндө жобо жана нотариалдык документтердин бирдиктүү электрондук базасын жүргүзүү тартиби Юстиция министрлиги тарабынан бекитилет.

2. Нотариаттын бирдиктүү маалымат тутумунда камтылган маалыматтарды коргоо Кыргыз Республикасынын жеке маалыматтар чөйрөсүндөгү жана электрондук башкаруу жөнүндө мыйзамдарына ылайык жүргүзүлөт.

 

11-берене. Нотариалдык иш кагаздардын тили

 

Нотариалдык иш кагаздары мамлекеттик же расмий тилде жүргүзүлөт. Эгерде нотариалдык иш-аракеттерди жасоо үчүн кайрылган адам нотариалдык иш кагаздар жүргүзүлгөн тилди билбесе, таризделген документтердин тексттери оозеки же жазуу түрүндө котормочу тарабынан же болбосо, мамлекеттик жана расмий тилдерди кошпогондо, тийиштүү тилди билгендигин тастыктоочу документи бар нотариус тарабынан которулууга тийиш.

 

12-берене. Нотариустун энчилүү мөөрү, штамптары, бланктары жана квалификацияланган электрондук колтамгасы

 

1. Нотариус лицензиянын номерин (менчик нотариустар үчүн), фамилиясын, атын, атасынын атын жана нотариалдык округдун же мамлекеттик нотариалдык кеңсенин аталышын көрсөтүү менен Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик герби түшүрүлгөн жалгыз нускадагы энчилүү мөөргө, күбөлөндүрүлгөн жазуулары бар штамптарга, өздүк бланктарга ээ. Нотариустун мөөрү ошондой эле коргоонун жеке каражаттарын камтышы мүмкүн.

2. Мамлекеттик нотариустар үчүн мөөрдү даярдоо Юстиция министрлиги тарабынан жүргүзүлөт.

3. Жеке нотариус нотариалдык иш-аракеттерди жүргүзүү үчүн мөөрдү даярдоосу Юстиция министрлигинин жазуу жүзүндөгү уруксаты менен жүргүзүлөт.

4. Нотариустун мөөрүнүн изи ал жасалгандан кийин 3 күндүн ичинде тиешелүү Нотариустардын мамлекеттик реестринде белгиленүүгө тийиш.

5. Мөөрү жоголгон же бузулган учурда нотариус бул жөнүндө Юстиция министрлигине бир жумушчу күндүн ичинде жазуу жүзүндө билдирет.

6. Мөөрдүн жоголгондугу жөнүндө жарыя нотариустун билдирүүсү келип түшкөн күндөн тартып бир жумушчу күндүн ичинде Юстиция министрлигинин расмий сайтына жарыяланат.

7. Жеке нотариус мөөрү жоголгондугу жөнүндө жарыяны 5 жумушчу күндүн ичинде республикалык маанидеги жалпыга маалымдоо каражаттарына жарыялоого милдеттүү.

8. Нотариус электрондук колтамга чөйрөсүндөгү мыйзамдарда белгиленген тартипте квалификацияланган электрондук колтамганы алууга тийиш.

9. Электрондук документтер менен нотариалдык иш-аракеттерди жасоо жана нотариаттын бирдиктүү маалымат тутумуна маалыматтарды берүү үчүн нотариус квалификацияланган электрондук колтамганы пайдаланат.

 

2-глава. Нотариалдык ишти мамлекеттик жөнгө салуу

 

13-берене. Юстиция министрлигинин нотариат жана нотариалдык иш чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктары

 

1. Юстициянын ыйгарым укуктуу органы - нотариалдык ишти контролдоо жаатындагы мамлекеттик орган, анын ыйгарым укуктары ушул Мыйзамга жана мамлекеттик орган жөнүндө жобого ылайык аныкталат.

2. Юстиция министрлиги:

1) нотариат тутумунда мамлекеттик саясатты жүзөгө ашырат;

2) нотариустар жана Нотариалдык палата тарабынан нотариат жөнүндө мыйзамдардын сакталышын контролдоону жүзөгө ашырат;

3) нотариат жөнүндө мыйзамдарды Кыргыз Республикасынын чет өлкөлүк мекемелеринин кызмат адамдары тарабынан сактоосу боюнча ишти координациялайт, аларга методикалык жардам көрсөтөт жана укук колдонуу практикасын өркүндөтүүгө багытталган чараларды иштеп чыгат;

4) Нотариалдык палатанын иши жөнүндө зарыл маалыматты сурайт;

5) нотариат жөнүндө мыйзамдардын укук колдонуу практикасына талдоону, мониторингди жана жалпылоону жүргүзөт;

6) ушул Мыйзамда жана башка ченемдик актыларда каралган башка функцияларды жүзөгө ашырат.

3. Ушул беренеде белгиленген ыйгарым укуктар Юстиция министрлигинин чечими менен юстициянын аймактык органдарына берилиши мүмкүн.

 

14-берене. Жеке нотариалдык ишти жүргүзүүгө лицензия

 

1. Лицензия - адамдын жеке нотариалдык ишти жүргүзүүгө укугу жөнүндө күбөлөндүргөн, белгиленген формадагы документ.