КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ          Кыргыз Республикасынын Жарандык процессттик кодексине             озгортуулор жана толуктоолор киргизуу жонундо     2004-жылдын 10-июнунда              Кыргыз Республикасынын Жогорку                                        Кењешинин Мыйзам чыгаруу жыйыны                                        тарабынан кабыл алынган      1-статья.      Кыргыз Республикасынын Жарандык процесстик кодексине (Кыргыз  Рес-публикасынын   Жогорку   Кењешинин  Жарчысы,  2000-ж.,  N  3,  158-ст.)төмөндөгүдөй өзгөртүүлөр жана толуктоолор киргизилсин:     1. 1-статьянын 1-пункту төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "1. Кыргыз Республикасынын сотторунда жарандык  иштер  боюнча  сотишин  жүргүзүү  тартиби Кыргыз Республикасынын Конституциясы,  ушул Ко-декс,  "Кыргыз Республикасынын Жогорку соту  жана  жергиликтүү  сотторужөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы жана аларга ылайык кабыл алыну-учу Кыргыз Республикасынын башка мыйзамдары менен аныкталат.     2.2-статьяда:     2 жана 3-пункттар төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "(2) Апелляциялык  даттануу - биринчи инстанциядагы соттун мыйзам-дуу күчүнө кире элек сот актысына карата ишке катышкан жактар тарабынанобласттык соттун коллегиясына берилүүчү даттануу же талап.     (3) Апелляциялык инстанция (экинчи инстанциядагы сот) -  жарандык,администрациялык жана экономикалык иштер боюнча сот коллегияларынын жа-на биринчи инстанциядагы соттордун мыйзамдуу күчүнө кире элек актылары-на  карата  апелляциялык даттанууларды жана талаптарды карай турган об-ласттык жана аларга тењештирилген соттор.";     3-пункттан кийин төмөндөгүдөй мазмундагы 3-1-пункт менен толуктал-сын:     "(3-1) Жарандык  иштер  (ушул  Кодекстин мааниси боюнча) - жарандыксот ишин жүргүзүү тартибинде каралуучу таламдаш жактардын  бузулган  жеталашылып жаткан укуктарын жана мыйзам менен корголуучу таламдарын кор-гоо боюнча иштер,  анын ичинде администрациялык жана  экономикалык  иш-тер.";     5-пункттан кийин төмөндөгүдөй мазмундагы 5-1 жана 5-2-пункттар ме-нен толукталсын:     "(5-1) Кассациялык даттануу - биринчи инстанциядагы соттордун мый-замдуу күчүнө кирген сот актыларына карата ишке катышкан жактар тарабы-нан областтык соттун сот коллегиясына берилүүчү даттануусу же талабы;     (5-2) Кассациялык инстанция - биринчи инстанциядагы соттордун мый-замдуу күчүнө кирген сот актыларына  карата  кассациялык  даттануулардыжана талаптарды карай турган областтык соттун сот коллегиясы";     6-пункттан кийин төмөндөгүдөй мазмундагы 6-1-пункт менен толуктал-сын:     "(6-1) Көзөмөл даттануусу - мыйзамдуу күчүнө кирген сот актыларынакарата  ишке  катышкан  жактар тарабынан Кыргыз Республикасынын Жогоркусотунун сот коллегияларына жана президиумуна  берилүүчү  даттануусу  жеталабы";     7-пункт төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "(7) Көзөмөл  инстанциясы - процесске катышуучулардын даттанууларыжана талаптары боюнча жергиликтүү соттордун мыйзамдуу күчүнө кирген сотактыларын карай турган Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун президиу-му жана соттук коллегиялары";     8-пункттан кийин төмөндөгүдөй мазмундагы 8-1-пункт менен толуктал-сын:     "(8-1) Областтык  сот - областтык жана аларга тењештирилген соттор(Кыргыз Республикасынын Аскер соту жана Бишкек шаардык соту).";     10-пункттагы "каршы пикири" деген сөз "даттануусу" деген сөз мененалмаштырылсын;     12-пункттан кийин  төмөндөгүдөй мазмундагы 12-1-пункт менен толук-талсын:     "(12-1) Райондук  сот  - райондук жана аларга тењештирилген соттор(эгерде ушул Кодексте башкасы белгиленбесе,  шаардагы райондук сот, ша-ардык сот, гарнизондордун аскер соту, областтардын жана Бишкек шаарынынэкономикалык иштер боюнча райондор аралык соту).";     14-пункт төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "(14) Сот - жарандык иштер боюнча кандай гана болбосун сот, судья,сот  коллегиясынын  же  администрациялык жана экономикалык иштер боюнчасот коллегиясынын соттук курамы, биринчи инстанция боюнча, апелляциялыктартипте,  кассациялык тартипте,  сот көзөмөлү тартибинде жарандык иштикарай турган президиум.";     3. 3-статьянын  1-пункту  "менчигинин  формасына карабастан" дегенсөздөрдөн кийин "Кыргыз Республикасынын укуктарын жана таламдарын"  де-ген  сөздөр  менен толукталсын,;  "ошондой эле" деген сөздөрдөн кийинки"мамлекеттик жана" деген сөздөр алып салынсын.     4. 6-статья  төмөндөгүдөй  мазмундагы экинчи абзац менен толуктал-сын:     "Мыйзамда белгиленген учурларда жана тартипте Кыргыз Республикасы-нын жарандары сот адилеттигин ишке ашырууга катышууга укуктуу.".     5. 8-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "8-статья. Жарандык иштерди жеке бир киши тарабынан жана                коллегиалдуу кароо      1. Эгерде  мыйзамда  башкача каралбаса,  райондук соттордо биринчиинстанция боюнча жарандык иштерди судья жеке өзү карайт.     2. Жарандык  иштер областтык соттун сот коллегиясында апелляциялыкжана кассациялык тартипте үч судьядан  турган  соттук  курам  тарабынанколлегиалдуу түрдө каралат.     3. Кыргыз Республикасынын Жогорку сотун да жарандык, администраци-ялык  жана  экономикалык  иштерди  көзөмөл тартибинде кароо үч судьядантурган сот коллегиясы жана президиум тарабынан каралат. Жарандык, адми-нистрациялык жана экономикалык иштер Кыргыз Республикасынын Жогорку со-тунун президиуму тарабынан анын кеминде жети мүчөсүнүн курамында  кара-лат.".     6.12-статьяда:     2-пункт төмөндөгүдөй мазмундагы экинчи абзац менен толукталсын:     "Жабык сот жыйналышын кино-фото сүрөткө  тартууга,  көрмө  тасмагатартып  алууга,  радиодон жана теледен түз алып көрсөтүүгө,  үндү жазыпалууга соттун уруксаты менен гана жол берилет.";     3-пункттун экинчи сүйлөмүндөгү ",  анын ичинде чечимди жарыялоого"деген сөздөр алып салынсын;     4-пункт төмөндөгүдөй  мазмундагы  экинчи сүйлөм менен толукталсын."Бул аныктамада жабык сот жыйналышына катышып  жаткан  адамдардын  иштикароодо ага белгилүү болуп калган маалыматтарды ачыкка чыгаруу үчүн жо-опкерчилиги   жөнүндө   сот    тарабынан    эскертилгендиги    тууралуукөрсөтүлөт.";     5-пункттагы "мыйзамдуу" деген сөз алып салынсын;     7-пунктта "Ушул  статьянын  3-пунктунда  каралгандан  башка" дегенсөздөр алып салынсын.     7. 14-статьяда:     1-пункт "чечим," деген сөздөн кийин "буйрук," деген сөз менен  то-лукталсын;     3-пунктта "жүйөлүү себепсиз" деген сөздөр алып салынсын;     4-пункт "талашылып  жаткан  укуктарын" деген сөздөрдөн кийин "жанамыйзам тарабынан корголуучу таламдарын" деген сөздөр менен толукталсын.     8. 15-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "15-статья. Соттун курамы      1. Эгерде мыйзамда башкасы каралбаса,  ушул Кодекстин 8-статьясынаылайык  биринчи  инстанциядагы  иштерди судьялар өздөрү жекече карашат.Ишти жеке өзү карап жаткан судья соттун атынан аракеттенет.     2. Областтык соттордогу жарандык, администрациялык жана экономика-лык иштер апелляциялык жана кассациялык тартипте жарандык иштер  боюнчаже администрациялык жана экономикалык иштер боюнча сот коллегиясынын үчсудьясынын курамында каралат.     3. Жарандык, администрациялык жана экономикалык иштер көзөмөл тар-тибинде Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунда жарандык иштер боюнча жеадминистрациялык  жана  экономикалык  иштер боюнча сот коллегиясынын үчсудьясынан турган соттук курамы же Кыргыз Республикасынын Жогорку соту-нун президиуму тарабынан кеминде жети мүчөсү болгон учурда каралат.     4. Ишти караган учурда бардык судьялар бирдей укуктардан  пайдала-нышат".     9. 17-статьянын 1-пунктунун 1-пунктчасындагы "мыйзамдуу" деген сөзалып салынсын.     10. 18-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "18-статья. Судьянын ишти экинчи жолу кайра кароого катышуусуна                  жол берилбестиги      1. Биринчи инстанциядагы сотто ишти кароого  катышкан  судья  ушулэле ишти башка инстанциялардагы кароого катыша албайт.     2. Жањыдан ачылган жагдайлар боюнча ишти кайрадан караган учурлар-ды кошпогондо,  биринчи же апелляциялык, кассациялык инстанцияда карал-ган ишке катышкан судья ушул эле иш ушундай эле инстанцияда  кайра  ка-ралганда катыша албайт.     3. Ушул статьянын 1 жана 2-пункттарында каралган учурларды  кошпо-гондо,  Кыргыз  Республикасынын  Жогорку сотунун президиумунда жарандыкиштерди кароого катышуучу судьялар Кыргыз Республикасынын Жогорку соту-нун сот коллегияларынын соттук курамдарындагы иштерди кароого катышуугаукуктуу.".     11. 19-статьяда:     статьянын аталышы "Эксперттен," деген сөздүн алдына "Прокурордон,"деген сөз менен толукталсын;     статья төмөндөгүдөй мазундагы 3-пункт менен толукталсын:     "3. Ушул кодекстин 17-статьясынын 1-пунктунун 1 жана  3-пунктчала-рында  көрсөтүлгөн  баш  тартуу үчүн негиздер прокурорго да жайылтылат.Мында бул ишти прокурор катары мурдагы  кароого  прокурордун  катышканыбаш тартуу үчүн негиз болуп саналбайт.".     12. 20-статьянын 1-пункту төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "1. Ушул  Кодекстин 17,  18 жана 19-статьяларында көрсөтүлгөн жаг-дайлар болгон учурда судья өзалдынча баш тартуу билдирүүгө милдеттүү.     Ушул Кодекстин   17-статьясында  жана  19-статьясынын  1-пунктундакөрсөтүлгөн жагдайлар болгон учурда прокурор, эксперт, адис, котормочу,сот отурумунун катчысы өзалдынча баш тартуу билдирүүгө милдеттүү.     Ишке катышкан башка жактар да ушундай эле негиздер боюнча баш тар-туу билдириши мүмкүн.".     13. 21-статьяда:     5-пункт "Эксперттен," деген сөздүн алдына "Прокурордон," деген сөзменен толукталсын;     6-пунктта "ишке  катышып  жаткан  жактардын  бирине," деген сөздөр"прокурорго" деген сөз менен алмаштырылсын;     статья төмөндөгүдөй мазмундагы 7-пункт менен толукталсын:     "7. Баш тартуу же өзалдынча баш тартуу жөнүндөгү маселени кароонуннатыйжасы боюнча сот тарабынан жүйөлүү аныктама чыгарылат.".     14. 23-статьянын 2-пунктунда:     2 жана 3-пунктчалардагы "арбитраждык соттордун компетенциясына ти-йиштүү ишкер жарандардын ишкердик жүргүзүүгө байланыштуу  келип  чыкканталаш-тартыштарынан" деген сөздөр алып салынсын;     төмөндөгүдөй мазмундагы 9-пунктча менен толукталсын:     "9) юридикалык  жактардын жана/же жеке ишкерлердин ортосундагы жа-рандык, администрациялык жана дагы башка укуктук мамилелерде келип чык-кан экономикалык талаштар боюнча иштерди.     Ушул пункттун 9-пунктчасында каралган жарандык иштер ушул Кодекстекаралган өзгөчөлүктөр менен жарандык сот иши тартибинде каралат."     15. 25-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "25-статья. Бири-бири менен өзара байланышкан бир нече талаптардын                 ведомствого караштуулугу      1. Бири жарандык сот ишин жүргүзүүнүн жалпы эрежелери  боюнча  ка-ралган,  башкалары  -  экономикалык  иштер  боюнча  жарандык  сот  ишинжүргүзүүнүн эрежелери боюнча каралган бири-бири менен өзара байланышканбир нече талаптарды бириктирүүдө бардык талаптар,  эгерде аларды ажыра-тып бөлүү мүмкүн болбосо, ушул Кодекстин VI бөлүмүндө каралган экономи-калык иштер боюнча жарандык сот ишин жүргүзүүнүн жалпы эрежелерине ыла-йык каралууга тийиш.     2. Эгерде  биринчи  инстанциядагы  сотто ишти кароодо ушул иш ушулКодекстин VI бөлүмүнүн эрежелери менен каралууга тийиш  экендиги  анык-талса,  анда  сот  ишти  экономикалык  иштер  боюнча  жарандык  сот ишижүргүзүү тартибинде кароо жөнүндө аныктама чыгарат.".     16. 26-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "26-статья. Жарандык иштердин соттордо каралууга тийиштүүлүгү      1. Гарнизондун аскер сотунда жана райондор аралык сотто  каралуугатийиш болгон иштерди кошпогондо, райондук сотто (шаардагы райондук сот-то, шаардык сотто) бардык жарандык иштер каралууга тийиш.     2. Гарнизондун аскер сотунда Кыргыз  Республикасынын  мыйзамдарынаылайык  аскер  кызматчынын статусуна ээ болгон адамдардын бузулган жана(же) талашылып жаткан укуктарын,  эркиндиктерин жана  мыйзам  тарабынанкорголуучу таламдарын коргоо жөнүндө, ошондой эле жыйын өтүү мезгилиндеаскерге ммлдеттүүлөрдү аскердик башкаруу органдарынын,  аскердик кызматадамдарынын жана алар тарабынан кабыл алынган чечимдердин аракеттеринен(аракетсиздигинен) коргоо боюнча жарандык иштер каралат.     3. Райондор аралык сот төмөндөгү иштерди карайт.     - Кыргыз Республикасынын  Конституциялык  сотунун  компетенциясынагана кирген учурларды кошпогондо, мамлекеттик бийлик органдарынын, жер-гиликтүү өзалдынча башкаруу органынын, дагы башка органдардын жана кыз-мат адамдарынын мыйзамга ылайык келбеген жана жарандардын жана юридика-лык жактардын укуктарын,  эркиндиктерин жана мыйзам тарабынан  коргоогоалынган таламдарын бузган ченемдик укуктук актыларды талашуу жөнүндөгү;     - прокурорлор тарабынан өздөрүнүн компетенциясынын чегинде чектел-беген чөйрөдөгү жактарга тиешелүү болгон жана жарандар менен юридикалыкжактардын укуктарын жана эркиндиктерин бузган ченемдик укуктук актылар-ды талашуу жөнүндөгү;     - мамлекеттик бийлик органдарынын,  жергиликтүү өзалдынча башкарууорганынын,  алардын  кызмат адамдарынын жана мамлекеттик кызматчылардынченемдик эмес актыларын,  чечимдерин жана аракеттерин  (аракетсиздигин)талашуулары жөнүндөгү;     - соттордун токтомдорунан  бөлөк  администрациялык  укук  бузууларжөнүндөгү иштерди кароого ыйгарым укук берилген мамлекеттик органдардынжана кызмат адамдарынын токтомдорун талашуу жөнүндөгү;     - менчигинин түрүнө карабастан юридикалык жактарын юридикалык жак-ты түзбөстөн ишкердик иш менен алектенген жана жекече  ишкер  статусунаээ  болгон  жарандардын,  мамлекеттик бийлик органдарынын,  жергиликтүүөзалдынча башкаруу органдарынын ортосунда  процесстик  мыйзамга  ылайыкжарандык,  администрациялык, салыктык, бажы жана башка укук мамилелери-нен келип чыккан экономикалык талаштар боюнча;     - банкроттук (кудуретсиздик) жөнүндө;     - администрациялык укук бузуулар жөнүндөгү  иштерден,  жарандардынжана  шайлоо  процесстерине  катышкан дагы башка катышуучулардын шайлооукуктарын коргоо жөнүндө иштерден,  коомдук  бирикмелердин  жана  динийуюмдардын  жана  алардын кызмат адамдарынын чечимдерин жана аракеттерин(аракетсиздигин) талашуу жөнүндөгү иштерден, жарандык абалдын актылары-на  каттоо  китебиндеги  жазуулардын туура эместигин белгилөө жөнүндөгүиштерден,  нотариус иштерин жасоого же аларды жасоодон баш тартууга ка-рата  арыздар  боюнча  иштерден  бөлөк мыйзамда каралган дагы башка иш-тер.".     17. Кодекс төмөндөгүдөй мазмундагы 27-1-статья менен толукталсын:     "27-1-статья. Бири-бири менен өзара байланышкан бир нече                   талаптардын сотко караштуулугу      1. Бири райондор аралык сотко караштуу болгон,  ал эми башкалары -райондук сотко караштуу болгон өзара байланышкан бир нече доо талаптарыбириктирилгенде иш райондор аралык сотто каралууга тийиш.     2. Банкроттук (кудуретсиздик) жөнүндөгү иштерди кошпогондо, эгердеиш райондук сотто териштирилгенде ал райондор аралык сотко караштуу бо-луп калса,  анда иш ушул Кодекстин 33-статьясынын 1-пунктунун эрежелерибоюнча каралат.     3. Эгерде сумманы өндүрүп алуу жөнүндөгү ишти  кароонун  жүрүшүндөдоогер  өзүнүн  талаптарын өзгөртсө жана карызкорду (жоопкерди) банкрот(кудуретсиз) деп таанууну өтүнсө,  иш сотко караштуулугу  боюнча  адми-нистрациялык  жана  экономикалык  иштер  боюнча  райондор  аралык соткожөнөтүлөт.".     18. 29-статьяда:     1-пункт төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "1. Жашаган жери,  жүргөн жери белгисиз болгон же Кыргыз Республи-касында жашаган жери жок болгон жоопкерге карата доолор Кыргыз  Респуб-ликасындагы анын мүлкүнүн жайгашкан жери боюнча же акыркы белгилүү бол-гон жашаган жери, же жүргөн жери боюнча коюлушу мүмкүн.".     19. Кодекс төмөндөгүдөй мазмундагы 32-1-статья менен толукталсын:     "32-1-статья. Талаштарды бейтарап соттун чечишине өткөрүп берүү      Сотко таандык талаш тараптардын макулдашуусу боюнча Кыргыз Респуб-ликасынын  мыйзамдарында каралган учурларда чечим кабыл алынганга чейинбиринчи инстанциядагы сот тарабынан бейтарап соттун  кароосуна  өткөрүпберилиши мүмкүн.".     20. 33-статьяда:     Статьянын 2-пунктунун 1-пунктчасы төмөндөгүдөй редакцияда баяндал-сын:     "1) жашаган  жери  же  жүргөн жери мурда белгисиз болгон жоопкергеишти анын жашаган жери же жүргөн  жери  боюнча  сотко  өткөрүп  берүүнүөтүнсө, анда ушул өтүнмө сот тарабынан канааттандырылат.".     21. 36-статья "Жарандык" деген сөздөн кийин "процесстик" деген сөзменен толукталсын.     22. 38-статьянын 4-пунктунда "коммуналдык түзүлүштөр" деген сөздөр"жергиликтүү жамааттар" деген сөздөр менен алмаштырылсын.     23. 42-статьяда "иштин мањызы боюнча каралуусу башталганга  чейин"деген  сөздөр  "иш  боюнча чечим чыгарылганга чейин" деген сөздөр мененалмаштырылсын.     24. 43-статьянын 1-пунктундагы биринчи сүйлөмдүн кыргызча вариантытуура берилген.     25. 45-статьяда:     1-пунктта "доо" деген сөз "арыз" деген сөз менен алмаштырылсын;     2-пункттун биринчи  жана  экинчи  сүйлөмдөрүндө  "доо"  деген  сөз"арыз" деген сөз менен алмаштырылсын;     3-пункттун биринчи  сүйлөмүндө "Доо койгон" деген сөздөр "Арыз ме-нен кайрылган" деген сөздөр менен алмаштырылсын;     үчүнчү сүйлөм  "келбесе,"  деген  сөздөн кийин "же башка жактардынукуктарын жана мыйзамдуу таламдарын бузбаса," деген сөздөр мекен толук-талсын;     статья төмөндөгүдөй мазмундагы 4-пункт менен толукталсын:     "4. Прокурор үйдөн чыгарып салуу, ишине кайра коюу жөнүндөгү, мам-лекеттик бийлик органдарынын,  жергиликтүү өзалдынча  башкаруунун  жанакызмат адамдарынын чечимдерин жана аракеттерин (аракетсиздигин) талашуужөнүндөгү,  мамлекеттик мүлктү камакка алуудан бошотуу жөнүндөгү иштер-де,  ошондой  эле  башка  учурларда  өзүнө  жүктөлгөн ыйгарым укуктардыжүзөгө ашыруу максатында чыгып сүйлөйт. Иш карала турган жер жана убак-тысы  жөнүндө  кабардар  болгон  прокурордун  келбей калышы ишти териш-тирүүгө жолтоо болуп саналбайт.".     26. 53-статьянын    аталышындагы    жана    текстиндеги   тиешелүүжөндөмөдөгү "коммуналдык түзүлүштөрдүн"  деген  сөздөр  тиешелүү  түрдө"жергиликтүү жамааттардын" деген сөздөр менен алмаштырылсын".     27. 55-статьянын 1-пункту "органдардын" деген сөздөн  кийин  "жанажергиликтүү  өзалдынча башкаруу органдарынын" деген сөздөр менен толук-талсын.     28. 57-статьяда:     1-пункт "Өкүлдүн ыйгарым укуктары" деген сөздөр ", өкүлдүн мыйзам-дан тышкаркы ыйгарым укуктары" деген сөздөр менен алмаштырылсын;     2-пункт төмөндөгүдөй мазмундагы абзац менен толукталсын:     "Прокурордун ыйгарым укуктары анын кызматтык абалын күбөлөндүрүүчүдокумент менен тастыкталат.".     29. 58-статьянын 2-пункту төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "2. Өкүлдүн мыйзамдан тышкаркы укуктары, доо арызына же доо арызы-на  каршы пикирге,  доону камсыз кылуу жөнүндөгү арызга кол коюу,  иштибейтарап сотко өткөрүп берүүгө,  иштин болгон жагдайы боюнча макулдашуутүзүүгө,  жањы  ачылган  жагдайлар  боюнча  сот  актыларын  кайра кароожөнүндөгү арызга кол коюу укугу,  ошондой эле өкүлдүн  ишти  аксакалдарсотуна  өткөрүп  берүү укугу,  доо талаптарынан толук же жарым-жартылайбаш  тартууга,  доону  таанууга,   доонун   жүйөсүн   жана   негиздеринөзгөртүүгө, жарашуу макулдашуусун түзүүгө, ыйгарым укуктарын башка жак-ка өткөрүп берүүгө (кайра ишенип берүүгө), сот актысына карата даттану-уга, аткаруу документин өндүрүп алуу үчүн берүүгө, сот аркылуу бөлүнгөнмүлктү же акчаны алууга карата укуктары өкүлү болуп жаткан жак  тарабы-нан берилген ишеним катта атайын айтылууга тийиш.".     30. 63-статья төмөндөгүдөй мазмундагы 3-пункт менен толукталсын:     "3. Ишке катышып жаткан жак тарабынан берилүүчү далилдер сот тара-бынан иштин материалдарына тиркелет.".     31. 75-статья төмөндөгүдөй мазмундагы 4-пункт менен толукталсын:     "4. Чет мамлекетте алынган документ, эгерде ал белгиленген тартип-те мыйзамдаштырылган болсо, сотто жазуу жүзүндөгү далил деп таанылат.     Чет өлкөлүк расмий документтер Кыргыз Республикасынын эларалык ке-лишимдеринде  каралган  учурларда мыйзамдаштыруусуз эле мыйзамда белги-ленген тартипте сотто жазуу жүзүндөгү далил деп таанылат.".     32. Кодекс төмөндөгүдөй мазмундагы 94-1-статья менен толукталсын:     "94-1-статья. Комплекстүү экспертиза      1. Эгерде иш боюнча жагдайды аныктоо бир эле  учурда  билимдин  аркандай тармактарын пайдалануу менен же билимдин бир тармагынын алкагын-да ар кандай илимий багыттарды пайдалануу менен изилдөө жүргүзүүнү  та-лап кылса,  анда сот тарабынан комплекстүү экспертиза дайындалат. Комп-лекстүү экспертиза бир нече эксперттерге тапшырылат.     2. Комплекстүү  экспертизанын корутундусунда ар бир эксперт кандайизилдөөлөрдү кандай көлөмдө жүргүзгөндүгү жана кандай  жыйынтыкка  кел-гендиги   көрсөтүлүүгө   тийиш.  Ар  бир  эксперт  корутундунун  өзүнүнизилдөөлөрүн камтыган бөлүгүнө жана жалпы жыйынтыкка кол коет. Эксперт-тердин арасында пикир келишпестиктер болгон учурда изилдөөлөрдүн натый-жалары  ушул  Кодекстин  94-статьясынын  3-пунктунун  эрежелери  боюнчажол-жоболоштурулат.".     33. 98-статьяда:     1-пункт "апелляциялык"  деген  сөздөн кийин ",  кассациялык" дегенсөз менен толукталсын;     2-пункттун 6-пунктчасы төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "6) апелляциялык,  кассациялык даттануулардан жана көзөмөл  тарти-биндеги даттануулардан, ошондой эле экономикалык иштер боюнча даттануу-лардан сот ишин жүргүзүүнү токтотуу жөнүндө,  доону  кароосуз  калтыруужөнүндөгү жана соттук айып акы салуу жөнүндөгү аныктамаларга карата;";     2-пункт төмөндөгүдөй мазмундагы 7,  8 жана 9-пунктчалар менен  то-лукталсын:     "7) банкрот (кудуретсиз) деп таануу жөнүндө арыздардан;     8) бейтарап соттун,  эларалык соттун, чет өлкөлүк соттун, эларалыкбейтарап (арбитраждык) соттун,  чет өлкөлүк (арбитраждык) бейтарап сот-тун  чечимдерин мажбурлап аткартууга аткаруу баракчасын берүү жөнүндөгүарыздардан;     9) бейтарап соттун,  эларалык соттун, чет өлкөлүк соттун, эларалыкбейтарап (арбитраждык) соттун,  чет өлкөлүк (арбитраждык) бейтарап сот-тун,  жарашуу макулдашуусунун жана аткаруу баракчасын берүүдөн баш тар-туу жөнүндөгү чечимдерин мажбурлап аткартууга аткаруу баракчасын  берүүжөнүндө  соттун  аныктамасына апелляциялык,  кассациялык даттанууларданжана көзөмөл тартибиндеги даттануулардан.".     34. 100-статья төмөндөгүдөй мазмундагы 11 жана 12-пунктчалар менентолукталсын:     "11) өндүрүп алуу талашсыз (акцептсиз) тартипте жүргүзүлүүчү атка-руу баракчасынын же башка документтин тиешелүү эмес түрдө аткарылганды-гын таануу жөнүндө доолордо - талашылып жаткан суммадан келип чыгуу ме-нен;     12) келишим  түзүп  жатканда,  өзгөрткөндө  же бузган учурда келипчыккан талаштар боюнча,  ошондой эле мыйзамга ылайык бүтүмдү анык  эмесдеп таануу жөнүндөгү талаштар боюнча доолордо.".     35. 102-статьянын 3-пункту "төлөөдөн" деген сөздөн кийин "толук жежарым-жартылай" деген сөздөр менен толукталсын.     36. 104-статья 1-пункту төмөндөгүдөй  мазмундагы  6-пунктча  менентолукталсын:     "6) сот актысын кайра кароо жана  даттанылып  жаткан  сот  актысынжокко чыгаруу жөнүндөгү даттануу канаатандырылганда".     37. 109-статьясы 2-пунктунда "апелляциялык" деген сөздөн кийин  ",кассациялык" деген сөз менен толукталсын;     38. 122-статьяда:     2-пункттун биринчи сүйлөмү төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "Администрациялык жана экономикалык иштер боюнча жарандык сот ишинжүргүзүү тартибиндеги  иштерди  кошпогондо,  өтүп   кеткен   процесстикмөөнөттү  калыбына  келтирүү жөнүндөгү арыз биринчи инстанциядагы соткоберилет жана соттун отурумунда каралат.".     5-пункт төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "5. Ушул  Кодекстин 344-статьясында каралган даттанууну же талаптыкиргизүү мөөнөтү,  эгерде даттануу же талапта белгиленген мөөнөттү сак-тоо  менен берилип,  бирок ал боюнча иш маани-мазмуну боюнча каралбаганболсо, калыбына келтирилиши мүмкүн.".     39. 134-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "134-статья. Доо арызын кабыл алуу      Сот арыз түшкөн учурдан баштап жети күндүк мөөнөттө, ал эми психи-атриялык  стационарга мажбурлап жаткыруу менен байланышкан иштер боюнчаарыз түшкөндөн кийинки  күндөн  кечиктирбестен  сот  ишине  кабыл  алуужөнүндөгү маселени кароого милдеттүү. Доо арызын кабыл алуу жөнүндө сотаныктама чыгарат. Ушул Кодекс менен арызды сот ишине кабыл алуунун баш-ка мөөнөттөрү да каралышы мүмкүн.".     40. 135-статьянын 1-пунктунда:     2-пунктча "соттун"  деген  сөздөн  кийин",  бейтарап соттун" дегенсөздөр менен толукталсын;     пункт төмөндөгүдөй мазмундага 3-пунктча менен толукталсын:     "3) эгерде тараптардын ортосунда  талаш-тартышты  бейтарап  соттункароосуна  берүү  жөнүндө макулдашуу түзүлгөн болсо,  мындай макулдашуужараксыз болгон, күчүн жоготкон же аны аткаруу мүмкүн болбогон учурлар-ды кошпогондо.".     41. 136-статьянын 1-пунктунун 6-пунктчасында "соттун" деген сөздөнкийин ", бейтарап соттун" деген сөздөр менен толукталсын.     42. 137-статьянын 1-пункту төмөндөгүдөй мазмундагы абзац менен то-лукталсын:     "Бул статьянын талаптары администрациялык жана экономикалык  иштербоюнча жарандык сот ишин жүргүзүүгө жайылтылбайт.".     43. 141-статьянын 1-пунктунун 1-пунктчасы төмөндөгүдөй  мазмундагысүйлөм менен толукталсын:  "Акча каражаттарын камакка алуу доо суммасы-нын жана соттук чыгымдардын чектеринде салынат.".     44. 155-статьяда:     2-пункт төмөндөгүдөй мазмундагы экинчи абзац менен толукталсын:     "Жаранды психиатриялык  стационарга  мажбурлап  жаткыруу жөнүндөгүиштер иш козголгон күндөн тартып беш күндөн кечиктирилбестен сот  тара-бынан каралат жана чечилет.".     3-пункттагы "Мыйзамдарда" деген сөз "Ушул Кодексте жана мыйзамдар-да" деген сөз менен алмаштырылсын.     45. 174-статья төмөндөгүдөй мазмундагы 6-пункт менен толукталсын:     "6. Ыктыярдуу түрдө аткарылбаган жарашуу макулдашуусу таламдаш та-раптын арызы боюнча сот тарабынан берилген аткаруу  баракчасынын  неги-зинде мажбурлап аткартылат.".     46. 193-статьянын 2-пункту төмөндөгүдөй маэмундагы абзац менен то-лукталсын:     "Ушул Кодекстин 45-статьясынын 3-пунктунда көрсөтүлгөн иштер боюн-ча сөз сүйлөгөн прокурор соттогу жарыш сөздө биринчи болуп сүйлөйт.".     47. 201-статьянын 6-пункту төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "6. Доо   жоопкер  тарабынан  таанылган  учурда  соттун  чечимининжүйөлөштүрүү бөлүгүндө доонун таанылгандыгы жана анын сот тарабынан ка-был алынгандыгы гана көрсөтүлүшү мүмкүн.     Доо мөөнөтүнүн же сотко кайрылуу мөөнөтүнүн өткөрүп  жиберилишининсебептери  жүйөсүз  экендигине  байланыштуу доодон баш тартылган учурдасоттун чечиминин жүйөлөштүрүү бөлүгүндө сот тарабынан  аныкталган  ушулжагдай жөнүндө гана көрсөтүлөт.     Никени бузуу жөнүндөгү иш боюнча соттун чечими киришүү жана  резо-люциялык бөлүктөрдөн гана турушу мүмкүн.".     48. 202-статьяда "банктагы" деген сөздөн кийин "(ал бар болгондо)"деген сөздөр менен толукталсын.     49. 203-статьянын 3-пунктунун экинчи сүйлөмүндөгү "жүйөлүү  себеп-терсиз" деген сөздөр алып салынсын.     50. 205-статьяда:     аталышы "чыгаруу" деген сөздөн кийин "жана жарыялоо" деген сөз ме-нен толукталсын.     2-пунктта: биринчи  сүйлөм "Жүйөлүү чечим" деген сөздөн мурда "Жа-зуу жүэүндөгү" деген сөздөр,  "соттун" деген сөздөн кийин "чечими жазуужүзүндө  түзүлүшү  жана"  деген сөздөр;  экинчи сүйлөм "өкүлдөрү" дегенсөздөн кийин "акыркы (жазуу жүзүндөгү)" деген сөздөр менен толукталсын.     51. 212-статьяда "жөнүндөгү" деген сөздөн кийин "ушул Кодекс жана"деген сөздөр менен толукталсын;  "Кыргыз Республикасынын  мыйзамдарындакаралган  дароо  аткаруу учурларынан тышкары," деген сөздөр алып салын-сын.     52. 213-статья алып салынсын.     53. 214-статьяда "дароо аткаруу керек болбогон" деген сөздөр  алыпсалынсын.     54. 215-статьяда "сот отурумуна келбеген," деген сөздөр  алып  са-лынсын.     55. 221-статьяда:     2-пунктча "сотсуз"  деген  сөздөн  кийин  "же сотко чейинки" дегенсөздөр менен толукталсын;     6-пунктча төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "6) эгерде ошол эле тараптардын ортосундагы талаш боюнча, ошол элепредмет жөнүндө жана ошол эле негиздер боюнча аксакалдар соту чечим чы-гарса;";     7-пунктча "жаран"  деген сөздөн кийин "жекече ишкер" деген сөз ме-нен толукталсын";     статья төмөндөгүдөй  мазмундагы 10 жана 11-пунктчалар менен толук-талсын:     "10) ошол эле тараптардын ортосундагы талаш боюнча, ошол эле пред-мет жөнүндө жана ошол эле негиздер боюнча бейтарап сот чечим чыгарса;     11) эгерде  биринчи  инстанциядагы сот тарабынан чечим кабыл алын-ганга чейин тараптар талашты бейтарап сотуна берүү  жөнүндө  макулдашуутүзүшсө.".     56. 223-статьянын 4-пунктчасы төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "4) эгерде  ушул  же  башка соттун бейтарап соттун сот ишинде ошолэле тараптардын ортосундагы талаш боюнча, ошол эле предмет жөнүндө жанаошол эле негиздер боюнча мурда козголгон иши бар болсо;".     57. 234-статьянын 1-пункту төмөндөгүдөй мазмундагы абзац менен то-лукталсын:     "Ушул главанын талаптары администрациялык жана экономикалык  иштербоюнча  жарандык  сот ишин жүргүзүү тартибинде каралуучу иштерге жайыл-тылбайт.".     58. 246-статьяда:     2-пункт "иши жөнүндө" деген сөздөн кийин "ушул Кодексте жана"  де-ген сөздөр менен толукталсын;     статья төмөндөгүдөй мазмундагы 3-пункт менен толукталсын:     "3. Ушул главанын талаптары администрациялык жана экономикалык иш-тер боюнча жарандык сот ишин жүргүзүү тартибинде каралуучу иштерге  жа-йылтылбайт.".     59. 270-статьянын 1-пунктунун 5-пунктчасында "коммуналдык  менчик"деген сөздөр "муниципалдык менчик" деген сөздөр менен алмаштырылсын.     60. 34-главанын аталышындагы жана бүткүл текстиндеги  "коммуналдыкменчик" деген сөздөр тиешелүү жөндөмөдөгү "муниципалдык менчик", "муни-ципалдык мүлк" деген сөздөр менен алмаштырылсын.     61. III бөлүмдүн аталышы төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "III бөлүм.  Биринчи инстанциядагы соттордун мыйзамдуу күчүнө кир-ген жана кирбеген актыларын кайра кароо боюнча сот иши".     62. 315-статьяда:     1-пунктта "апелляциялык тартипте" деген сөздөрдөн кийин "областтыксоттун сот коллегиясына" деген сөздөр менен толукталсын;     2-пунктта "доосу" деген сөз "арыздары" деген сөз менен алмаштырыл-сын.     63. 318-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "318-статья. Апелляциялык даттанууну же талапты карай турган                  соттор      Райондук соттордун  чечимдери апелляциялык тартипте областтык сот-тордун сот коллегияларына даттанылышы мүмкүн.".     64. 321-статьянын 2-пунктчасы төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "2) даттануу мөөнөтүнүн өтүп кетиши;".     65. 327-статьяда:     1-пункт төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "1. Апелляциялык  даттануу  же  прокурордун талабы иш келип түшкөнучурда соттун төрагасы же анын орунбасары сот коллегиясынын соттук  ку-рамын  түзөт жана иш боюнча төрагалык кылуучуну жана баяндамачы-судьяныаныктайт.  Соттун төрагасы зарыл болгон учурда  бир  сот  коллегиясынынсудьясын башка сот коллегиясынын курамындагы ишти кароого тарта алат.".     3-пункт төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "3. Сот  отурумунун  дайындалгандыгы  жөнүндө областтык соттун сотколлегиясынын соттук курамы тарабынан аныктама чыгарылат, анда ишке ка-тышуучу кабардар кылынууга тийиш болгон жактар, ошондой эле соттун оту-румуна чакырыла турган адамдар көрсөтүлөт.".     66. 328-статьянын 2-пункту төмөндөгүдөй мазмундагы абзац менен то-лукталсын:     "Ишке катышуучу жана ишти кароонун убактысы жана орду тууралуу ка-барландырылбаган адамдардын кимдирбирөөсү соттун отурумуна келбей  кал-ган учурда сот ишти териштирүүнү кийинкиге калтырат. Ишке катышкан жанаишти кароонун убактысы жана орду тууралуу тиешелүү түрдө кабарландырыл-ган адамдардын келбей калышы ишти териштирүүгө жолтоо болбойт.".     67. 329-статьянын 3,  4, 5-пункттары төмөндөгүдөй редакцияда баян-далсын:     "3. Ишке катышкан адамдардын түшүндүрмөлөрүн угуп,  сот далилдердииликтөөгө  өтөт.  Далилдерди  иликтөө биринчи инстанциядагы соттор үчүнбелгиленген тартипте жүргүзүлөт.     4. Апелляциялык  инстанциядагы сот зарыл болгон учурда иште болгондалилдерди жарыя кылат, ошондой эле жањы берилген далилдерди иликтейт.     5. Тараптар  кошумча күбөлөрдү чакыртуу жана суракка алуу жөнүндө,биринчи инстанциядагы сот тарабынан изилдөөдөн баш тартылган башка  да-лилдерди талап кылуу жөнүндө өтүнүч билдирүүгө укуктуу.".     68. 331-статьянын аталышы төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "331-статья. Апелляциялык даттанууну жана талапты караган учурдагы                  областтык соттун сот коллегиясынын ыйгарым укуктары";     4-пунктча алып салынсын.     69. 334-статья алып салынсын.     70. 335-статьяда:     1-пункт төмөндөгүдөй мазмундагы абзац менен толукталсын:     "Сот коллегиясынын  чечими  же  аныктамасы кењешүү бөлмөсүндө ачыкдобуш берүү менен кабыл алат.  Судьялардын добуш берүүдө калыс  болуугаже  катышпай  калууга  укугу  жок.  Соттун отурумунда төрагалык кылуучуакыркы болуп добуш берет.".     2-пункт төмөндөгүдөй редакдияда баяндалсын:     "2. Апелляциялык  инстанциядагы  соттун  актылары  ушул  Кодекстин205-статьясында каралган тартипте чыгарылат жана жарыя кылынган учурдантартып мыйзамдуу күчүнө кирет, бирок көзөмөл тартибинде жарандык же ад-министрациялык  жана  экономикалык  иштер боюнча Кыргыз РеспубликасынынЖогорку сотунун сот коллегиясы тарабынан кайра каралышы мүмкүн.     Ушул Кодекстин  348-статьясынын 3-пунктунда каралган учурларда мы-йзамдуу күчүнө кирген акт апелляциялык тартипте көзөмөл иретинде КыргызРеспубликасынын  Жогорку  сотунун  президиуму  тарабынан кайра каралышымүмкүн.".     71. Кодекс төмөндөгүдөй мазмундагы 39-1-глава менен толукталсын:                              "39-1-Глава            Соттун чечимин кассациялык тартите кайра кароо      337-1-статья. Кассациялык даттануу укугу      1. Райондук  соттордун  мыйзамдуу  күчүнө кирген актыларына каратаишке катышкан тараптар жана башка адамдар областтык соттун  кассациялыкинстанциясына кассациялык даттануу бериши мүмкүн.     2. Прокурордун билдирүүсү боюнча козголгон жана прокурордун  каты-шуусу менен каралган иштер боюнча,  ошондой эле сот тарабынан мамлекет-тик же коомдук таламдарды бузган чечим кабыл алынган учурда прокурор ишбоюнча талап чыгарууга укуктуу.     3. Ишке катышууга тартылбаган,  бирок алардын укуктары менен  мил-деттерине  карата сот чечим кабыл алган адамдар да кассациялык даттанууберүүгө укуктуу.      337-2-статья. Кассациялык даттануу же талап берүү тартиби жана                   мөөнөтү      1. Кассациялык даттануу же талап чечим чыгарган сот аркылуу  бери-лет.     2. Кассациялык даттануу же талап сот актысы мыйзамдуу күчүнө  кир-ген күндөн тартып үч айдан ашпаган мөөнөттө берилиши мүмкүн.      337-3-статья. Кассациялык даттануунун же талаптын мазмуну      1. Кассациялык даттануу же талап төмөндөгүлөрдү камтууга тийиш:     1) даттануу же талап жөнөтүп жаткан соттун аталышы;     2) даттануу же талап берип жаткан жактын аталышы,  анын жашаган жетурган жери;     3) даттанылып жаткан чечим;     4) даттануунун же талаптын жүйөлөрү;     5) даттануу же талап берип жаткан жактын өтүнүчү;     6) даттанууга же талапка тиркелген документтердин тизмеги.     Даттануу берип жаткан жактын же талап берип жаткан прокурордун ра-йондук сотто иликтөөнүн предмети болбогон жањы  далилдерди  келтиришинежол берилбейт.     2. Кассациялык даттанууга же талапка даттануу же талап берип  жат-кан жак кол коет.  Өкүл тарабынан берилген даттанууга, эгерде иште анынмындай  ыйгарым  укуктары  жок   болсо,   өкүлдүн   ыйгарым   укуктарынкүбөлөндүргөн ишеним кат же башка документ тиркелүүгө тийиш.     3. Кассациялык даттануу же талап жана аларга тиркелген документтеришке катышкан адамдардын саны боюнча көчүрмөлөрү менен берилет.     4. Даттанууга мамлекеттик алымдын төлөнгөндүгүнүн далилдери тирке-лет.      337-4-статья. Даттанууну же талапты карай турган соттор      Райондук соттордун мыйзамдуу күчүнө кирген  чечимдери  кассациялыктартипте областтык соттун жарандык иштер боюнча сот коллегиясы же адми-нистрациялык жана экономикалык иштер боюнча  сот  коллегиясы  тарабынанкаралышы мүмкүн.      337-5-статья. Кассациялык инстанциядагы соттун ишти кароо мөөнөтү      Кассациялык инстанция  даттануу  же талап боюнча келип түшкөн иштиал сотко келип түшкөн күндөн тартып отуз күндөн кечиктирбестен  карооготийиш.      337-6-статья. Кассациялык даттанууну же талапты кайра кайтаруу      Кассациялык даттануу  же  талап төмөндөгүдөй учурларда даттануу жеталап берген жакка кайра кайтарылат:     1) кыймылсыз  калтырылган  даттануудагы же талаптагы кемчиликтердиондоо жөнүндөгү көрсөтмөлөр белгиленген мөөнөттө аткарылбаганда;     2) даттануу  мөөнөтү өтүп кеткен учурда,  эгерде даттанууда же та-лапта өтүп кеткен мөөнөттү калыбына келтирүү тууралуу өтүнүч  камтылба-са.  Сот актысы мыйзамдуу күчүнө кирген учурдан тартып алты айдан ашпа-ган мөөнөткө сот даттануу мөөнөтүн калыбына келтирүүгө укуктуу;     3) эгерде  даттануу  же  талап даттануу же талап берүүгө укугу жокадам тарабынан берилсе;     4) даттануу же талап берген жактын арызы боюнча.      337-7-статья. Судьянын кассациялык даттануу же талап алгандан                   кийинки аракеттери      1. Ушул  Кодексте  белгиленген  мөөнөттө   жана   ушул   Кодекстин337-3-статьясынын тиешелүү талаптарына ылайык берилген кассациялык дат-танууну же талапты алгандан кийин судья төмөндөгүлөргө милдеттүү:     1) ишке  катышуучу  жактарга даттануунун же талаптын жана ага тир-келген жазуу жүзүндөгү материалдардын көчүрмөлөрүн жиберүүгө;     2) ишке  катышуучу  жактарга иштин кассациялык инстанциядагы соткожнберилген күнүн көрсөтүү менен ишке катышуучу тараптар берилген датта-нууга  же  талапка  өздөрүнүн  каршы  пикирин  бере алгыдай кылып кабарберүүгө. Бул мөөнөт 10 жумуш күнүнөн ашык болушу мүмкүн эмес;     3) каршы  пикирлерди алып келүү мөөнөтү аяктагандан кийин ишти об-ласттык соттун кассациялык инстанциясына жиберүүгө.     2. Ишке катышуучу адамдар соттогу иштин материалдары жана берилгендаттануулар жана талаптар менен таанышып чыгууга жана  өздөрүнүн  каршыпикирлерин берүүгө укуктуу.      337-8-статья. Кассациялык инстанциядагы соттун отурумун дайындоо      1. Кассациялык  даттануу  же  прокурордун  талабы  менен  иш келиптүшкөндө соттун төрагасы же анын орунбасары  сот  коллегиясынын  соттуккурамын  түзөт жана иш боюнча төрагалык кылуучуну жана баяндамачы-судь-яны аныктайт.  Соттун төрагасы зарылчылык болгон учурда ишти кароо үчүнбир сот коллегиясынын судьяларын башка сот коллегиясынын курамына тартаалат.     2. Кассациялык  тартипте кароого карата ишти дайындоо менен байла-нышкан маселелерди чечкен учурда төрагалык кылуучу ушул Кодексте белги-ленген  биринчи  инстанциядагы  сот ишин жүргүзүүнүн жалпы принциптеринжетекчиликке алат.     3. Областтык   соттун  сот  коллегиясынын  сот  отурумун  дайындоожөнүндө аныктама чыгарылат,  анда ишке катыша турган,  кабар  берилүүчүжак көрсөтүлөт.      337-9-статья. Ишке катышуучу адамдарга кабар кылуу      1. Кассациялык инстанциядагы ишти кароого катышуучу адамдарга иштикароонун убактысы жана орду жөнүндө областтык сот  тарабынан  ушул  Ко-декстин 11-главасында белгиленген эрежелерге ылайык кабар кылынат.     2. Ишти кароонун убактысы жана орду жөнүндө тиешелүү түрдө  кабар-дар болгон ишти кароого катышуучу адамдардын соттун отурумуна келбеген-диги ишти териштирүүгө жолтоо болбойт.      337-10-статья. Соттун чечимин аткарууну токтото туруу      Кассациялык инстанция кассациялык даттануу же талап чечилгенге че-йин соттун чечимдерин аткарууну токтото турууга укуктуу.      337-11-статья. Кассациялык даттанууну же талапты кароонун тартиби      1. Кассациялык даттанууну же талапты караган учурда ушул КодекстинIII бөлүмүндө баяндалган эрежелер ушул главада каралган алып  салууларыжана толуктоолору менен колдонулат.     2. Кассациялык даттануу же талап боюнча иш областтык соттун жаран-дык иштер боюнча сот коллегиясы тарабынан же администрациялык жана эко-номикалык иштер боюнча сот коллегиясы тарабынан  сот  коллегиясынын  үчсотунун курамында каралат.     3. Кассациялык инстанциядагы соттук териштирүү баяндамачы-судьяныништин жагдайын жана чечимдин мазмунун, ошондой эле аларга карата касса-циялык даттанууларды,  талаптарды жана алар боюнча каршы пикирлерди ба-яндоосу менен башталат.     4. Баяндамачы-судьянын баяндамасынан кийин сот тараптардын  датта-нууда же талапта келтирилген жүйөлөрүн, ошондой эле жүйөлөргө каршы пи-кирлердин жүйөлөрүн негиздеген сөздөрүн угат.     Кассациялык инстанциядагы сот зарылчылык болгон учурда иштеги бол-гон далилдерди айтат, эгерде жањыдан берилген далилдер тараптардын биритарабынан биринчи инстанциядагы сотко берилиши мүмкүн деп эсептеле тур-ган болсо, аларга да иликтөө жүргүзөт.     5. Соттун отурумунда соттун катчысы тарабынан жыйналыштын протоко-лу жазылат.  Протоколго соттун отурумунда төрагалык кылуучу жана  катчыкол коюшат.      337-12-статья. Кассациялык даттанууну же талапты кайра алуу      1. Кассациялык  даттанууну  же  талапты берген адам ишти карагангачейин аны кайра алууга укуктуу.     2. Прокурор  тарабынан коюлган талап да жогору турган прокурор та-рабынан чакыртып алынышы мүмкүн.     3. Даттануунун  же  талаптын кайра алынышы жөнүндө ишке катышуучу-ларга билдирилет.      337-13-статья. Ишти кароонун чектери      1. Ишти караган учурда кассациялык  инстанция  иштеги  материалдарбоюнча кассациялык даттануунун жана талаптын чектеринде укук ченемдери-нин туура колдонулушун текшерет.     2. Мыйзамдуулуктун таламдарында сот даттануунун,  талаптын чегинентышкары чыга алат.      337-14-статья. Кассациялык инстанциянын ыйгарым укуктары      Кассациялык инстанция ишти карап чыгып,  өзүнүн токтому же аныкта-масы менен төмөндөгүлөргө укуктуу:     1) райондук соттун актысын күчүндө даттанууну же  талапты  канаат-тандыруусуз калтырууга;     2) райондук соттун актысын толугу менен же анын бир бөлүгүн бузуу-га жана ишти жањы соттук карап чыгууга жөнөтүүгө;     3) райондук соттун актысын толугу менен же анын бир бөлүгүн бузуу-га жана доо арызын кароосуз калтырууга же иш өндүрүшүн токтотууга;     4) ишти жањы  карап  чыгууга  бербестен  райондук  соттун  чечиминөзгөртүүгө;     5) райондук соттун актын бузууга жана ишти жањы кароого бербестен,жањы чечим чыгарууга.      337-15-статья. Кассациялык инстанциянын соттук актыларды бузушуна                    же өзгөртүшүнө карата негиздер      1. Кассациялык   инстанциянын   соттук   актыларды   бузушуна   жеөэгөртүшүнө карата негиздер болуп укук ченемдерин олуттуу бузуу же туу-ра эмес колдонуу,  сот актыларынын негизсиздиги, ошондой эле эгерде сотактысын кайра карап чыгуу үчүн башка негиздер жок болсо, ал негизденгенмыйзамды Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту Кыргыз  Республика-сынын Конституциясына ылайык келбейт деп табышы саналат.     2. Сот актысы сот ишин жүргүзүүнүн токтотулушу же  ушул  Кодекстин221  жана 223-статьяларында көрсөтүлгөн негиздер боюнча арызды кароосузкалтыруу менен бузулууга тийиш.     3. Сот  актысы  формалдуу  ой  жүгүртүүлөр  боюнча бузулушу мүмкүнэмес.      337-16-статья. Кассациялык инстанциянын токтому же аныктамасы      1. Даттанууну же талапты карап чыгуунун натыйжалары боюнча  касса-циялык инстанция токтом же аныктама чыгарат,  ал кењешүү бөлмөсүндө сотколлегиясынын сотторунун көпчүлүк добушу менен кабыл  алынат.  Судьялардобуш берүүдө калыс калууга же ага катышпай коюуга укуксуз. Соттук оту-румда төрагалык кылуучу эњ акырында добуш берет.     2. Областтык соттун жарандык иштер боюнча сот коллегиясынын же ад-министрациялык жана экономикалык иштер боюнча сот коллегиясынын  токто-мунда же аныктамасында төмөндөгүлөр көрсөтүлүүгө тийиш:     1) токтомду же аныктаманы кабыл алган соттун  аталышы;  токтом  жеаныктама кабыл алынган күн жана орду;  токтомду же аныктаманы кабыл ал-ган соттун курамы; ал боюнча токтом же аныктама чыгарылган иш;     2) даттануу  же  талап  берген  адам,  ишти карап чыгууга катышканадамдар;     3) биринчи  инстанциядагы ишти караган соттун аталышы,  сот актысычыгарылган күн, ишти караган соттун курамы;     4) иш боюнча мурда чыгарылган сот актысынын мазмунунун кыскача ба-яндамасы;     5) берилген даттанууга же талапка каршы пикирлер;     6) областтык соттун кассациялык инстанциясына катышкан  адамдардынтүшүндүрүүлөрү;     7) жүйөлөр боюнча кассациялык инстанция ишке катышкан адамдар  та-янган  мыйзамдарды жана дагы башка ченемдик укуктук актыларды колдонбо-гон, ошондой эле токтомду же аныктаманы кабыл алган учурда сот коллеги-ясы жетекчиликке алган мыйзамдар жана дагы башка ченемдик укуктук акты-лар;     8) сот  актысын  бузганда же өзгөрткөн учурда - сот коллегиясы ра-йондук соттун тыянактарына макул болбогон жүйөлөр;     9) даттанууну же талапты карап чыгуунун натыйжалары боюнча тыянак-тар;     10) эгерде иш жањыдан карап чыгууга берилсе, тараптар жана сот ат-карууга тийиш болгон аракеттер;     11) сот чыгымдарын тараптардын ортосунда бөлүштүрүүнү көрсөтүү.     3. Кассациялык инстанциянын токтомуна жана аныктамасына  төрагалыккылган адам жана ишти карап чыгууга катышкан сот коллегиясынын судьяла-ры кол коюшат.     4. Кассациялык  инстанциянын токтому жана аныктамасы ыкчам даярда-лат жана жарыя кылынат. Өзгөчө татаал иштер боюнча өзгөчө учурларда га-на  жүйөсү  көрсөтүлгөн  токтомду же аныктаманы түзүү беш күнгө чейинкимөөнөткө кийинкиге калтырылышы мүмкүн, бирок ишти кароого катышкан бар-дык  судьялар  кол  койгон токтомдун же аныктаманын резолюциялык бөлүгүошол эле жыйналышта жарыя кылынат.     5. Ишти караган учурда өзгөчө пикирде калган кассациялык инстанци-янын судьясы аны жазуу жүзүндө баяндайт.     Кассациялык инстанциянын  судьясынын  өзгөчө пикири сот отурумундажарыя кылынбайт, бирок ишке тиркелет.      337-17-статья. Кассациялык инстанциянын токтомунун же                    аныктамасынын мыйзамдуу күчүнө кириши      1. Кассациялык  инстанциянын  токтому же аныктамасы жарыя кылынганучурдан тартып мыйзамдуу күчүнө кирет,  бирок көзөмөл тартибинде КыргызРеспубликасынын  Жогорку сотунун жарандык же администрациялык жана эко-номикалык иштер боюнча сот коллегиясы тарабынан кайра каралышы мүмкүн.     Ушул Кодекстин 348-статьясынын 3-пунктунда каралган учурларда кас-сациялык инстанциянын мыйзамдуу күчүнө кирген токтомдору менен  аныкта-малары көзөмөл тартибинде Кыргыз Республикасынын Жогорку соту тарабынанкайра каралышы мүмкүн.     2. Кассациялык  инстанциянын токтомунда же аныктамасында камтылганкөрсөтөлөрдү ишти кайрадан карап чыккан сот аткарууга милдеттүү.      337-18-статья. Кассациялык инстанциялык соттун жекече аныктамасы      Ишти кассациялык тартипте караган сот  ушул  Кодекстин  227-стать-ясында каралган учурларда жекече аныктама чыгарууга укуктуу.".     72. 343-статьянын 2-пунктунда "доосу" деген сөз  "арыздары"  дегенсөз менен алмаштырылсын.     73. 344-статьяда "үч  жылдын"  деген  сөздөр  "бир  жылдын"  дегенсөздөр менен алмаштырылсын.     74. 345-статьясынын 1-пунктундагы 4-пунктча төмөндөгүдөй редакция-да баяндалсын:     "4) ишти биринчи, апелляциялык, кассациялык инстанцияларда карагансоттордун аталышын жана алар тарабынан кабыл алынган чечимдердин мазму-нун;".     75. 346-статьянын 2-пункту алып салынсын.      76. 348-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "348-статья. Ишти даттануулар жана талаптар боюнча көзөмөл                  тартибинде караган сот      1. Биринчи,  апелляциялык жана кассациялык инстанциялардагы сотторжарандык иштер боюнча чыгарган,  мыйзамдуу күчүнө кирген актыларга дат-тануулар  жана талаптар боюнча иштер Кыргыз Республикасынын Жогорку со-тунун жарандык иштер боюнча сот  коллегиясы  же  администрациялык  жанаэкономикалык  иштер боюнча сот коллегиясы тарабынан же Кыргыз Республи-касынын Жогорку сотунун президиуму тарабынан каралат.     2. Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун президиумунун ведомство-суна караштуу иштерди кошпогондо,  Кыргыз Республикасынын Жогорку соту-нун  жарандык иштер боюнча сот коллегиясы же администрациялык жана эко-номикалык иштер боюнча сот коллегиясы апелляциялык же кассациялык  тар-типте областтык соттун сот коллегиялары тарабынан каралган иштер боюнчамыйзамдуу күчүнө кирген сот актыларына даттануулар жана талаптар боюнчажарандык иштерди карайт.     3. Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун  президиуму  мамлекеттикбийликтин   жогорку   органдарынын   ченемдик  эмес  актыларын  талашуужөнүндөгү администрациялык иштер,  ошондой эле жарандык жана экономика-лык  иштер  боюнча арыз берген учурда эњ аз айлык акынын 50 мињден ашыкбааланган доо жагындагы мыйзамдуу күчүнө кирген даттануулар жана талап-тар боюнча жарандык иштерди карайт.     4. Эгерде райондук соттун мыйзамдуу күчүнө кирген чечимине  проку-рордун көзөмөлдүк даттануусу же талабы областтык сот тарабынан каралба-са,  андан даттануу же талап областтык соттун кассациялык инстанциясынакароо үчүн жиберилүүгө тийиш.",     77. 349-статья алып салынсын.     78. 350-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "350-статья. Соттун чечимин аткарууну токтото туруу      Кыргыз Республикасынын  Жогорку  сотунун  сот коллегиясынын соттуккурамы  жана  Кыргыз   Республикасынын   Жогорку   сотунун   президиумукөзөмөлдүк  даттануу же талап чечилгенге чейин соттун чечимин аткаруунутоктото турууга укуктуу.".     79. 351-статьяда:     2, 3- жана 4-пункттар төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "2. Көзөмөл тартибиндеги даттануусу  же  талабы  бар  иштер  келиптүшкөн  учурда  Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун Төрагасы же анынорунбасары сот коллегиясынын соттук курамын түзөт жана иш боюнча  төра-галык кылуучуну жана баяндамачы-судьяны аныктайт.     Зарылчылык болгон учурда Кыргыз  Республикасынын  Жогорку  сотунунТөрагасы  бир сот коллегиясынын судьяларын башка соттук коллегиянын ку-рамындагы ишти кароого тарта алат.     3. Ишти  Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун президиуму караганучурда Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун Төрагасы же анын тапшыру-усу  боюнча Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун президиумунун мүчөсүже болбосо Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун  судьясы  иши  боюнчабаяндама жасайт. Ишти Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун президиумукараган учурда сот отурумуна  Кыргыз  Республикасынын  Жогорку  сотунунТөрагасы төрагалык кылат.  Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун Төра-гасынын тапшыруусу боюнча төрагалык кылуучунун милдеттери сот коллегия-ларынын төрагаларынын же президиумдун мүчөлөрүнүн бирине жүктөлөт.     4. Ишти Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун  сот  коллегиясынынсоттук  курамы  караган  учурда соттун отурумуна Кыргыз РеспубликасынынЖогорку сотунун төрагасы төрагалык кылат. Кыргыз Республикасынын Жогор-ку  сотунун Төрагасынын тапшыруусу боюнча төрагалыык кылуучунун милдет-тери Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун сот коллегияларынын төрага-ларынын  бирине  же  Кыргыз  Республикасынын  Жогорку сотунун судьясынажүктөлөт. Жарандык ишти Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун жарандыкиштер боюнча сот коллегиясы же администрациялык жана экономикалык иштербоюнча сот коллегиясы караган учурда Кыргыз Республикасынын Жогорку со-тунун  Төрагасы,  же сот коллегиясынын төрагасы,  же алардын тапшыруусубоюнча баяндамачы-судья иш боюнча баяндама жасайт.".     төмөндөгүдөй мазмундагы 7-пункт менен толукталсын:     "7. Ишке катышуучу, ишти кароо убактысы жана орду жөнүндө тиешелүүтүрдө  кабар кылынган адамдардын соттун отурумуна келбей коюшу ишти те-риштирүүгө жолтоо болуп саналбайт.".     80. 353 жана 354-статьялар төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "353-статъя. Көзөмөл тартибинде даттанууларды жана талаптарды                  кароо мөөнөтү      Көзөмөл тартибиндеги даттануу же талап иш менен бирдикте сотко ке-лип түшкөн күндөн тартып эки айлык мөөнөттө каралууга тийиш.      354-статья. Ишти кароонун чектери      Ишти көзөмөл тартибинде караган учурда Кыргыз Республикасынын  Жо-горку соту биринчи,  апелляциялык жана кассациялык инстанциядагы сотториште болгон материалдар боюнча укуктун ченемдерин даттануунун же талап-тын жүйөлөрүнүн чектеринде туура колдонгондугун текшерет.     2. Мыйзамдуулуктун таламында Кыргыз Республикасынын  Жогорку  сотудаттануунун, талаптын чегинен чыга алат.".     81. 356-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "356-статья. Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун сот                  коллегияларынын ыйгарым укуктары      Кыргыз Республикасынын  Жогорку  сотунун  сот  коллегиялары   иштикөзөмөл тартибинде карап чыгып, төмөндөгүлөргө укуктуу:     1) биринчи,  апелляциялык же кассациялык инстанциядагы сот актысынкүчүндө, ал эми даттанууну же талапты канааттандыруусуз калтырууга;     2) иш боюнча мурда чыгарылган сот актыларынын бирин күчүндө калты-рууга;     3) биринчи, апелляциялык же кассациялык инстанциядагы соттун чечи-мин өзгөртүүгө;     4) биринчи, апелляциялык же кассациялык инстанциядагы соттун акты-сын толугу менен же бир бөлүгүн бузууга жана арызды кароосуз калтыруугаже иш боюнча сот ишин жүргүзүүнү токтотууга;     5) биринчи, апелляциялык жана кассациялык инстанциядагы соттун че-чимин бузууга жана эгерде иш боюнча далилдерди чогултуу же кошумча тек-шерүү  талап  кылынбаса,  иштин  жагдайы сот тарабынан толук жана туурааныкталса, бирок материалдык укук ченемдерин колдонууда ката кетирилсе,жањы чечим чыгарууга:     6) биринчи,  апелляциялык жана кассациялык инстанциядагы сот акты-ларын  бузууга жана иштин маани-мазмуну боюнча соттордун чечимдери бол-босо,  ошондой эле ишке катышууга тартылбаган адамдардын укуктары  жанамилдеттери  тууралуу  сот чечим кабыл алган болсо,  ишти тиешелүү соткоөткөрүп берүүгө.".     82. Кодекс төмөндөгүдөй мазмундагы 356-1-статья менен толукталсын:     "356-1-статья. Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун                    Президиумунун ыйгарым укуктары      Кыргыз Республикасынын  Жогорку  сотунун  президиуму  ишти көзөмөлтартибинде карап чыгып, төмөндөгүлөргө укуктуу:     1) биринчи  же  апелляциялык инстанциядагы соттун актысын күчүндө,ал эми даттанууну же талапты канааттандыруусуз калтырууга;     2) иш боюнча мурда чыгарылган сот актыларынын бирин күчүндө калты-рууга;     3) биринчи   апелляциялык   же  кассациялык  инстанциянын  чечиминөзгөртүүгө;     4) биринчи же апелляциялык инстанциядагы соттун актысын толугу ме-нен же анын бир бөлүгүн бузууга жана арызды кароосуз калтырууга  же  ишбоюнча сот ишин жүргүзүүнү токтотууга;     5) биринчи же апелляциялык жана кассациялык  инстанциядагы  соттунчечимин  бузууга  жана  эгерде иш боюнча далилдерди чогултуу же кошумчатекшерүү талап кылынбаса,  иштин жагдайы сот тарабынан толук жана туурааныкталса,  бирок материалдык укук ченемдерине колдонууда ката кетирил-се, жањы чечим чыгарууга.     6) биринчи,  апелляциялык жана кассациялык инстанциядагы сот акты-ларын бузууга жана иштин маани-мазмуну боюнча соттордун чечимдери  бол-босо,  ошондой  эле ишке катышууга тартылбаган адамдардын укуктары жанамилдеттери тууралуу сот чечим кабыл алган болсо,  ишти  тиешелүү  соткожањыдан кароого өткөрүп берүүгө.".     83. 358-статьяда:     статьянын аталышы төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "358-статья. Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун актылары";     1-пунктта:     - биринчи  абзацынын  биринчи  сүйлөмү "токтом" деген сөздөн кийин"же аныктама" деген сөздөр менен толукталсын;     - экинчи  абзацынын  биринчи сүйлөмү төмөндөгүдөй редакцияда баян-далсын:  "Эгерде Кыргыз Республикасынын  Жогорку  сотунун  токтомун  жеаныктамасын анын жалпы курамынын көпчүлүгү жактап добуш берсе, ал кабылалынды деп эсептелинет.";     2-пункттун 3  жана 8-пунктчалары "апелляциялык" деген сөздөн кийин"жана кассациялык" деген сөздөр менен толукталсын;     3-пункт төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "3. Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун токтомуна жана  аныкта-масына төрагалык кылуучу жана сот коллегиясындагы ишти кароого катышкансудьялар кол коюшат. Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун президиуму-нун токтомуна жана аныктамасына төрагалык кылуучу жана баяндамачы-судьякол коюшат.".     84. 359-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "359-статья. Көзөмөл инстанциясындагы соттун токтомунун мыйзамдуу                  күчүнө кириши      1. Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун сот коллегияларынын сот-тук курамдарынын же президиумунун токтому кабыл алынгандан кийин  дароокүчүнө кирет,  акыркы чечим болуп саналат, ага даттанылбайт жана КыргызРеспубликасынын аткаруу иши жөнүндө мыйзамдарында белгиленген  тартиптеаткарылат.     2. Кыргыз Республикасынын  Жогорку  сотунун  токтомунда  камтылганкөрсөтмөлөр ишти кайра караган сот үчүн милдеттүү болуп саналат.".     85. 362-статья төмөндөгүдөй редакцияда баяндалсын:     "362-статья. Жањыдан пайда болгон жагдайлар боюнча сот актыларын                  кайра караган соттор      1. Биринчи, апелляциялык, кассациялык жана көзөмөл инстанциясында-гы соттордун мыйзамдуу күчүнө кирген актылары жањыдан пайда болгон жаг-дайлар боюнча ал актыны кабыл алган сот тарабынан кайра каралат.     2. Соттун  чечимин  өзгөрткөн  же жана чечим чыгарган көзөмөл инс-танцнясынын соттук актыларын жањыдан пайда болгон жагдайлар боюнча кай-ра кароону чечимде өзгөрткөн же жањы чечим чыгарган сот жүргүзөт.".     86. 370-статьяда:     1-пунктунда "жоопкер  уюм"  деген  сөздөр "жоопкер-юридикалык жак"деген сөздөр менен алмаштырылсын;     2-пункт төмөндөгүдөй  мазмундагы 9,  10-пунктчалар менен толуктал-сын:     "9) ар-намысты,  абройду жана ишкердик беделин коргоо жөнүндөгү ишбоюнча доочу Кыргыз Республикасында жашаса же жүрсө;     10) талаш  Кыргыз  Республикасынын аймагында чыгарылган баалуу ка-газдарды жүгүртүү менен байланышкан мамилелерден улам келип чыкса.".     87. 371-статья төмөндөгүдөй мазмундагы 5-пункт менен толукталсын:     "5) патенттерди  каттоо  же  берүү,  товардык  белгиге,  өнөр  жайүлгүсүнө, пайдалуу моделге күбөлүктөрдү каттоо же берүү же болбосо Кыр-гыз  Республикасында  каттоону  же  патентти же күбөлүктү берүүнү талапкылган интеллектуалдык иштин натыйжаларына башка укуктарды каттоо мененбайланышкан.".     88. 379-статья  төмөндөгүдөй  мазмундагы экинчи бөлүк менен толук-талсын:     "Чет тилде түзүлгөн документтер Кыргыз Республикасындагы сотко бе-рилген  учурда   мамлекеттик   же   расмий   тилдеги   тиешелүү   түрдөкүбөлөндүрүлгөн котормо менен коштолууга тийиш.".     89. Кодекс төмөндөгүдөй мазмундагы 380-1-статья менен толукталсын:     "380-1-статья. Чет өлкөлүк укукту колдонуу      1. Чет өлкөлүк укук колдонулган учурда сот тиешелүү чет мамлекеттеушул ченемдердин чечмеленишине жана колдонулушунун практикасына  ылайыкалардын бар экендигин жана мазмунун белгилейт.     2. Чет өлкөлүк укуктун ченемдеринин бар экендигинин жана  мазмунунбелгилөө  максатында сот тараптын өтүнүчү боюнча же өз демилгеси боюнчакөмөк көрсөтүүнү же түшүндүрүүнү суранып  Кыргыз  Республикасындагы  жечет өлкөдөгү компетенттүү органдарга жана уюмдарга белгиленген тартиптекайрылып же адистерди тарта алат.     3. Эгерде бардык көрүлгөн чараларга карабастан,  чет өлкөлүк укук-тун ченемдеринин бар экендиги же мазмуну белгиленбесе,  сот Кыргыз Рес-публикасынын тиешелүү укуктун ченемдерин колдонот.".     90. Кодекс төмөндөгүдөй редакциядагы VI бөлүм менен толукталсын:                               VI бөлүм                ЭКОНОМИКАЛЫК ИШТЕР БОЮНЧА ЖАРАНДЫК СОТ                    ИШИН ЖҮРГҮЗҮҮНҮН ӨЗГӨЧӨЛҮКТӨРҮ      382-статья. Экономикалык иштер боюнча сот ишин жүргүзүү      Экономикалык иштер боюнча сот ишин жүргүзүү ушул бөлүмдө белгилен-ген өзгөчөлүктөрү менен жарандык сот ишин жүргүзүүнүн  жалпы  эрежелерибоюнча соттор тарабынан жүзөгө ашырылат.     Экономикалык иштер болуп ишкерликтен жана дагы башка  экономикалыкиштен келип чыккан иштер саналат,  анын тараптары болуп юридикалык жак-тар жана/же ушул ишти юридикалык жакты түзбөстөн  жүзөгө  ашырган  жанамыйзамда  белгиленген тартипте жеке ишкердин статусуна ээ болгон жаран-дар (мындан ары - жеке ишкерлер) саналат, алар өздөрүнүн бузулган укук-тарын же талашып жаткан укуктарын жана мыйзамдуу таламдарын коргоо үчүнушул Кодексте белгиленген тартипте сотко кайрылууга укуктуу.      383-статья. Экономикалык иштердин атайын караштуулугу      1. Соттор экономикалык иштер боюнча сот  иши  жүргүзүү  тартибиндеюридикалык  жактардын жана/же жеке ишкерлердин ортосундагы төмөндөгүдөйталаштарды карайт:     1) келишим  боюнча пикир келишпестиктерди,  анын түзүлүшү же пикиркелишпестиктерди соттун чечүүсүнө берүүнү тараптар макулдашат;     2) шарттарды өзгөртүү жөнүндө же келишимди бузуу жөнүндө;     3) милдеттенмелерди аткарбай коюу же ойдогудай аткарбоо жөнүндө;     4) келишимдерди жарактуу деп табуу жөнүндө;     5) келишимдерди жараксыз деп табуу жөнүндө;     6) менчик укугун таануу жөнүндө;     7) менчик ээси же дагы башка мыйзамдуу ээлик кылуучу бөтөн мыйзам-сыз ээлик кылуудан мүлктү талап кылышы жөнүндө;     8) мүлктөн пайдалануу жагындагы тоскоолдуктарды четтетүү жөнүндө;     9) менчик  ээсинин  же дагы башка мыйзамдуу ээлик кылуучунун ээликкылуудан ажыратуу менен байланышпаган укуктарынын бузулушу жөнүндө;     10) зыяндын ордун толтуруу жөнүндө;     11) банкроттук (кудуретсиздик) жөнүндө;     12) мыйзамдарга  жана башка ченемдик укуктук актыларга ылайык кел-беген жана юридикалык жактардын жана жеке  ишкерлердин  укуктарын  жанамыйзамдуу таламдарын бузган мамлекеттик органдардын,  жергиликтүү өзал-дынча башкаруу органдарынын, дагы башка органдардын ченемге жат укуктукактыларын  (толугу  менен  же  анын  бир  бөлүгүн)  жараксыз  деп табуужөнүндө, буга юридикалык жактарды жана жеке ишкерлерди мамлекеттик кат-тоо,  кайра  каттоо,  каттоону алып салуу,  аларды каттоодон баш тартуужөнүндө талаштар кирбейт;     13) мамлекеттик органдар,  жергиликтүү өзалдынча башкаруу органда-ры, контролдоо иш-милдеттерин жүзөгө ашырган дагы башка органдар юриди-калык жактардан жана жеке ишкерлерден милдеттүү төлөмдөрдү, жыйымдарды,айып акыларды  жана  дагы  башка  финансы  санкцияларын  өндүрүп  алышыжөнүндө;     14) контролдоо иш-милдеттерин жүзөгө ашырган органдар эсептен  чы-гарган  же  алып  койгон  акча  каражаттарын  бюджеттен  кайра кайтаруужөнүндө;     15) мамлекеттик  органдын,  жергиликтүү өзалдынча башкаруу органы-нын,  юридикалык жактын же жеке ишкердин ишкерлигине тиешеси  бар  дагыбашка органдын актысын аткарууга мажбурлоо жөнүндө;     16) юридикалык жактын же жеке  ишкердин  ишкердик  беделин  коргоожөнүндө.     Ишкерлик менен байланышкан дагы башка иштер  да  мыйзам  тарабынанэкономикалык иштерге киргизиши мүмкүн.      384-статья. Экономикалык иштердин сотко караштуулугу      1. Экономикалык  иштер  биринчи инстанцияда райондор аралык соттортарабынан каралат.     2. Райондор аралык соттор тараптары юридикалык жактар,  юридикалыкжакты түзбөстөн ишкердик менен алектенишкен жарандар болуп  саналышкан-дардын  экономика чөйрөсүндө болуучу мүлктүк эмес жана мүлктүк талашта-рын, банкроттук (кудуретсиздик) жөнүндө иштерди карайт.      385-статья. Банкроттук жөнүндө иштердин сотко караштуулугу      Юридикалык жактын же жеке ишкердин  же  болбосо  финансы-кредиттикмекеменин  банкроттугу (кудуретсиздиги) жөнүндө иштерди карызкор юриди-калык жак же карызкор ишкер турган жер боюнча  райондор  аралык  сотторушул  бөлүмдө жана банкроттук жөнүндө мыйзамда белгиленген өзгөчөлүктөрменен жарандык сот иштерин жүргүзүү эрежелери боюнча карайт.      386-статья. Доо арызынын түрү жана мазмуну      1. Доо арызы сотко машинкага басылган текст  менен  жазуу  жүзүндөберилет  жана  ага  юридикалык  жактын жетекчиси же буга атайын ыйгарымукук берилген башка адам,  жеке ишкер же анын өкүлү кол коет. Доо арызымөөр  менен  күбөлөндүрүлөт.  Жеке  ишкерде мөөрдүн жоктугу доону кабылалуудан баш тартуу, доо арызын кайра кайтаруу же кароосуэ калтыруу үчүннегиз болуп саналбайт.     2. Ушул Кодекстин 132-статьясында каралган жоболордон тышкары  дооарызында төмөндөгүлөр көрсөтүлүүгө тийиш:     1) тараптардын почта даректери жана алардын банк реквизиттери;     2) өндүрүп алынуучу же талашка түшкөн сумманын эсеби;     3) мыйзамдарга жана дагы башка ченемдик укуктук  актыларга  таянууменен доочунун талаптары,  ал эми бир нече жоопкерге доо коюлган учурдаалардын ар бирине талап;     4) ушул категориядагы талаштар үчүн мыйзамда же келишимде каралганучурда жоопкер менен талашты сотко чейин  жөнгө  салуу  үчүн  чаралардыкөрүү жөнүндө маалыматтар.     3. Доочу доо койгон учурда ишке катышкан башка жактарга доо арызы-нын  жана  ага тиркелүүчү,  аларда жок болгон документтердин көчүрмөсүнтапшыруу жөнүндөгү билдирүү менен тапшырык кат аркылуу жөнөтөт.      387-статья. Доо арызына тиркелүүчү документтер      Доо арызына төмөндөгүлөр тиркелет:     1) доо арызынын жана ага тиркелген, ишке катышып жаткан башка жак-тарда жок болгон документтердин көчүрмөлөрүн ишке катышып жаткан  башкажактарга  тапшыргандыгы  жөнүндө кабарлама же жөнөткөндүгүн тастыктаганбашка документтер;     2) белгиленген    тартипте   жана   өлчөмдө   мамлекеттик   алымдытөлөгөндүгүн же мамлекеттик алымды төлөө  боюнча  жењилдиктерди  алуугаукукту тастыктаган түп нуска документ же мамлекеттик алымды төлөө боюн-ча мөөнөттү кийинкиге калтыруу жөнүндө өтүнүч;     3) доочу өзүнүн талаптарын негиздеген кырдаалдарды тастыктаган до-кументтер;     4) юридикалык  жак  же  жеке  ишкер  катары  мамлекеттик каттоодонөткөндүгү жөнүндө күбөлүктүн көчүрмөсү;     5) ишеним каты же доо арызына кол коюуга ыйгарым укуктарды тастык-таган дагы башка документтер;     6) эгерде  бул  ушул категориядагы талаштар үчүн мыйзамда же кели-шимде каралган болсо,  доочу сотко чейинки тартипти сактагандыгын  тас-тыктаган документтер;     7) эгерде келишим түзүүгө мажбурлоо жөнүндө талап билдирилген бол-со, келишимдин долбоору;     8) эгерде актыны жараксыз деп табуу жөнүндө талап билдирилген бол-со, талашка түшкөн актынын көчүрмөсү.      388-статья. Доо арызын кабыл алуу      1. Доо  арызын сот ишин жүргүзүүгө кабыл алуу жөнүндө маселени дооарызы сотко келип түшкөн күндөн тартып беш күндүк мөөнөттө  судья  жекеөзү чечет.     2. Судья доо арызын кабыл алуу жөнүндө аныктама чыгарат, аны менениш сот ишин жүргүзүүгө кабыл алынат.     3. Аныктамада ишти соттун отурумунда  териштирүүгө  дайындоо,  аныөткөрүү убактысы жана орду жөнүндө көрсөтүлөт.     4. Доо арызын сот ишин жүргүзүүгө кабыл алуу  жөнүндө  аныктаманынкөчүрмөсү ал чыгарылган күндөн кийинки күндөн кечиктирбестен ишке каты-шуучу жактарга жөнөтүлөт.     5. Доо  арызын  сот  ишин жүргүзүүгө кабыл алуу жөнүндө аныктамагадаттанылбайт.      389-статья. Доо арызын кайра кайтаруу      1. Судья доо арызын жана ага тиркелген документтерди ушул  Кодекс-тин   136-статьясында   көрсөтүлгөн   негиздер   боюнча,   ошондой  элетөмөндөгүдөй учурларда кайра кайтарат:     1) эгерде  доо арыэынын ушул бөлүмдүн 386-387-статьяларында белги-ленген формасы жана мазмуну сакталбаса;     2) эгерде  доо  арызына кол коюлбаса же кол коюуга укуксуз адам жекызмат абалы көрсөтүлбөгөн адам кол койсо;     3) эгерде   доо   арызынын  көчүрмөлөрү  ишке  катышуучу  жактаргажөнөтүлгөндүгүнүн жана тапшырылгандыгынын далилдери берилбесе;     4) эгерде белгиленген тартипте жана мөөнөттө мамлекеттик алым жанабашка сот чыгымдары төлөнгөндүгүн тастыктаган түп нуска документтер бе-рилбесе, ошондой эле мамлекеттик алымды төлөө мөөнөтүн кийинкиге калты-руу мүмкүнчүлүгү мыйзамда каралган,  бул жөнүндө өтүнүч жок  болгон  жеөтүнүч четке кагылган учурларда;     5) эгерде бир доо арызына бир же бир нече жоопкерге бир  нече  та-лаптар бириктирилгенде, бул талаптар бири-бири менен байланышпаганда;     6) эгерде мыйзамга, дагы башка ченемдик-укуктук актыга же келишим-ге  ылайык  карыз банк же башка кредиттик мекеме аркылуу алынууга тийишболгон учурда аны жоопкерден алуу үчүн банкка же башка кредиттик  меке-меге кайрылгандыгынын далилдери берилбесе;     7) эгерде доо арызын сот ишин жүргүзүүгө кабыл алуу жөнүндө  анык-тама чыкканга чейин доочудан доо арызын кайра кайтаруу жөнүндө арыз ке-лип түшсө.     2. Доо  арызын кайра кайтаруу жөнүндө судья аныктама чыгарат,  агадаттанылышы мүмкүн.     Доо арызын  кайра  кайтаруу  жөнүндө  аныктама бузулган учурда буларыз сотко алгачкы жолу кайрылган күнү берилди деп эсептелинет.     Доо арызын кайра кайтаруу аны кайра кайтарууга негиз болгон жагда-айларды жойгондон кийин ошол эле талап менен жалпы тартипте кайра  кай-рылууга тоскоолдук кылбайт.     3. Ушул статьянын 1-пунктунда каралган доо арызын  кайра  кайтарууүчүн негиздер доо арызын кыймылсыз калтыруу үчүн негиз болуп саналбайт.      390-статья. Арызды кароосуз калтыруу      1. Сот арызды ушул Кодекстин 223-224-статьяларында көрсөтүлгөн не-гиздер боюнча, ошондой эле төмөндөгүдөй учурларда кароосуз калтырат:     1) эгерде мыйзамга дагы башка ченемдик-укуктук актыга же келишимгеылайык карыз банк же дагы башка кредиттик мекеме аркылуу алынууга тийишболгон  учурда доочу аны жоопкерден алуу үчүн банкка же дагы башка кре-диттик мекемеге кайрылбаган болсо;     2) эгерде  ушул  категориядагы талаштар үчүн мыйзамда же келишимдекаралган учурда доочу жоопкер менен талашты  сотко  чейин  жөнгө  салууүчүн  чара  көрбөсө  жана  мындай жөнгө салуу мүмкүнчүлүгү жоготулбаганболсо;     3) эгерде  ишти  угуунун убактысы жана орду жөнүндө тиешелүү түрдөкабар кылынган доочу же анын өкүлү соттун  отурумуна  келбесе  же  иштианын катышуусуз кароо тууралуу билдирбесе.     2. Доо арызын кайра кайтаруу жөнүндө судья аныктама  чыгарат,  агадаттанылышы мүмкүн.     Соттун аныктамасында  соттук  чыгымдарды   тараптардын   ортосундабөлүштүрүү  жөнүндө,  мамлекеттик  алымды толук же жарым-жартылай кайракайтаруу жөнүндө маселелер чечилиши мүмкүн.      391-статья. Иш боюнча сот ишин жүргүзүү учурунда даректин өзгөрүшү      Ишке катышып жаткан жактар иш боюнча сот иши жүрүп  жаткан  учурдаөзүнүн дареги өзгөргөндүгү тууралуу сотко билдирүүгө милдеттүү.  Мындайбилдирүү жок болгон учурда процесстик документтер сотко белгилүү болгонакыркы  дарек боюнча жөнөтүлөт жана адресат мындан ары бул даректе тур-багандыгына карабастан жеткирилди деп эсептелинет.      392-статья. Соттун кабарламасы      1. Экономикалык ишке катышып жаткан жактар жана  процесстин  башкакатышуучулары  соттун отурумунун же өзүнчө процесстик аракетти жүргүзүүубактысы жана орду жөнүндө аныктама менен сот тарабынан соттук  актынынкөчүрмөсүн  почта аркылуу тапшырык-катты жөнөтүү жолу менен кабарланды-рылат, мында ал адресатка тапшырылгандыгы маалымдалат.     Кечиктирүүгө болбой  турган учурларда сот ишке катышып жаткан жак-тарды жана процесстин башка катышуучуларын  телефонограмма,  телеграммаменен,  факсимилдик байланыш же электрондук почта аркылуу же башка бай-ланыш каражаттарын пайдалануу менен кабарлап  же  чакырта  алат.  Мындасотто кала турган жана ишке тиркелген тексттин көчүрмөсүндө бул тексттиберген адамдын фамилиясы жана кызмат орду, аны өткөрүп берген күнү жанаубактысы, ошондой эле аны кабыл алган адамдын фамилиясы жана кызмат ор-ду көрсөтүлөт.     Эгерде соттук   актынын   көчүрмөсү   адресатка  же  анын  өкүлүнөтүздөн-түз сотто же ал турган жерде  тапшырылса,  мындай  тапшыруу  колкойдуруу менен жүрүгүзүлөт.     2. Ал боюнча процесстин катышуучулары кабарландырыла же  чакыртылатурган соттук акт төмөндөгүлөрдү камтууга тийиш:     1) соттун аталышын жана дарегин;     2) соттун  отурумунун  же  өзүнчө  процесстик аракетти жүргүзүүнүнубактысын жана ордун;     3) кабарландырылуучу же сотко чакыртылуучу жактын аталышын;     4) кабарландырууга же  чакыртууга  негиз  болгон  иштин  аталышын,ошондой эле кандай жак катары чакыртылып жаткандыгынын көрсөтүүсүн;     5) кабарландырылып же чакыртылып жаткан жак кандай аракеттерди жа-на  кандай  мөөнөткө  карата  жасоого  укуктуу же милдеттүү экендигининкөрсөтүүсү.     3. Кабарларды  сот  ишке  катышып  жаткан жак көрсөткөн дарекке жеюридикалык жак турган жерге же жеке ишкер жашаган жерге жиберет. Эгердемыйзамга ылайык уюмдаштыруу документтеринде башкасы белгиленбесе,  юри-дикалык жактын турган жери ал мамлекеттик  каттоодон  өткөн  жер  мененаныкталат.     4. Эгерде адресат соттук актынын көчүрмөсүн кабыл алуудан, алууданбаш тартса, аны жеткирип же тапшырып жаткан адам сотко кайра кайтарылу-уга тийиш  болгон  тапшыруу  жөнүндө  маалымдамага  же  соттук  актынынкөчүрмөсүнө  баш тартылгандыгы жөнүндө жазып коюу жолу менен аны белги-лейт.     5. Эгерде  бул Кодексте же Кыргыз Республикасынын эларалык келиши-минде башкасы каралбаса,  чет өлкөлүк жактарга сот ушул главада  белги-ленген эрежелер боюнча кабарлайт.     6. Сот соттук актылардын көчүрмөлөрүн  жөнөткөндүгүн  жана  алардыадресат  алгандыгын  тастыктаган  документтер ушул статьяда белгиленгентартипте (тапшыргандыгы жөнүндө билдирүү,  тилкат, дагы башка документ-тер) иштин материалдарына тиркелет.      393-статья. Тиешелүү түрдө кабарлоо      1. Эгерде соттун отуруму,  өзүнчө процесстик аракетти өткөрүү баш-талганга чейин сот адресат өзүнө жиберилген соттук  актынын  көчүрмөсүналгандыгы жөнүндө маалыматка ээ болсо,  ишке катышуучу жактар жана про-цесстин башка катышуучулары тиешелүү түрдө кабарландырылды деп  эсепте-линет.     2. Ишке катышуучу жактар жана процесстин дагы  башка  катышуучуларыда тиешелүү түрдө кабарландырылды деп эсептелинет, эгерде:     1) адресат соттук актынын көчүрмөсүн алуудан баш тартса  жана  булбаш тартуу жазуу жүзүндө белгиленген болсо;     2) почта кабарламасына карабастан, адресат сот белгиленген тартип-те  жөнөткөн  соттук актынын көчүрмөсүн алуу үчүн келбесе,  бул жөнүндөбайланыш органы сотко маалымдаган болсо;     3) юридикалык жак турган, сотко белгилүү болгон акыркы жерине, же-ке  ишкер  жашаган  жерге  сот  жөнөткөн   соттук   актынын   көчүрмөсүкөрсөтүлгөн  даректе адресат жок болгондугуна байланыштуу тапшырылбаганболсо, бул тууралуу байланыш органы сотко маалымдаган болсо, ишке каты-шып жаткан жактар жана процесстин башка катышуучулары сот тарабынан ти-ешелүү түрдө кабарландырылды деп эсептелинет.      394-статья. Ишти кароо мөөнөтү      Эгерде мыйзамда башкасы белгиленбесе, экономикалык талаш боюнча ишдоо  арызын  сот  ишин  жүргүзүүгө  кабыл  алуу жөнүндө аныктама чыкканкүндөн тартып бир айдан ашпаган мөөнөттө  каралууга  жана  чечим  кабылалынууга тийиш.      395-статья. Ишти кароону кийинкиге калтыруу. Соттун отурумундагы                 танапис      1. Ушул Кодексте каралган учурларда, ошондой эле эгерде ишке каты-шуучу  жакка  карата  сотто  ал соттук териштирүүнүн убактысы жана ордужөнүндө тиешелүү түрдө  кабарландырылгандыгы  жөнүндө  маалыматтар  жокболсо, мындай жак соттун отурумуна келбеген учурда сот ишти кароону ки-йинкиге калтырат.     2. Соттук териштирүүнү кийинкиге калтыруу ишти маани-мазмуну боюн-ча кароо үчүн белгиленген мөөнөттүн ичинде жүргүзүлөт;     3. Соттук  териштирүүнү үч күндөн ашык мөөнөткө кийинкиге калтыруужөнүндө сот аныктама чыгарат,  ал аркылуу ишке  катышкан  адамдар  жањысоттук отурумдун убактысы жана орду жөнүндө маалымдалат.  Соттун отуру-муна келген жактар жањы отурум жөнүндө түздөн-түз соттун отуруму соттунотурумунун протоколуна кол койдуруу менен маалымдалат. Ишти карап чыгу-уну кийинкиге калтыруу жөнүндөгү аныктамага даттанылбайт.     4. Сот  ишке катышып жаткан жактын өтүнүчү боюнча же өзүнүн демил-геси боюнча соттун отурумунда танапис жарыялай алат.     5. Соттун отурумундагы танапис үч күндөн ашпаган мөөнөткө жарыяла-нышы мүмкүн.  Процесстин катышуучулары тыныгуудан  кийин  ишти  угуунунубактысы  жана  орду жөнүндө соттун отурумунун протоколуна кол койдурууменен маалымдалат.     6. Танапистен  кийин  соттун отуруму улантылат бул тууралуу төрагасоттун отурумунда жарыялайт.  Танаписке  чейин  иликтенген  далилдерди,анын  ичинде ишке катышып жаткан жактардын өкүлдөрү алмашкан учурда да-лилдерди кайра кароо жүргүзүлбөйт.     7. Ишке  катышып  жаткан  жана  танапис жарыяланганга чейин соттунотурумунун залында олтурган адамдар соттун отурумунун убактысы жана ор-ду  жөнүндө тиешелүү түрдө кабарландырылды деп эсептелинет жана танаписаяктагандан кийин соттун отурумуна алардын келбей калышы аны улантууга-жолтоо болуп саналбайт.      396-статья. Экономикалык иштер боюнча соттук актыларды кайра кароо      1. Райондор аралык соттор кабыл алган,  мыйзамдуу күчүнө кире злекэкономикалык иштер боюнча соттук актыларды кайра кароо  ушул  КодекстинIII  бөлүмүнө ылайык областтык соттордун администрациялык жана экономи-калык иштер боюнча сот коллегиясы тарабынан жүзөгө ашырылат.     Райондор аралык соттор кабыл алган, мыйзамдуу күчүнө кирген эконо-микалык иштер боюнча соттун чечимин  кайра  кароо  ушул  Кодекстин  IIIбөлүмүнө ылайык кассациялык сот ишин жүргүзүү тартибинде областтык сот-тордун администрациялык жана экономикалык иштер боюнча  сот  коллегиясытарабынан жүзөгө ашырылат.     Экономикалык иштер боюнча соттун чечимине даттануу  ишке  катышканадамдар тарабынан биринчи инстанциядагы чечимди кабыл алган сот аркылууобласттык соттун администрациялык жана экономикалык  иштер  боюнча  сотколлегиясына берилет. Сот актын кабыл алган сот даттанууну ал сотко ке-лип түшкөн күндөн тартып үч күндүк мөөнөттө  иш  менен  бирге  тиешелүүинстанцияга жөнөтөт.     2. Кыргыз Республикасынын сотторунун соттук актыларын көзөмөл тар-тибинде кайра кароо ушул Кодекстин IV бөлүмүндө каралган эрежелер боюн-ча Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун администрациялык жана  эконо-микалык иштер боюнча сот коллегиясы же президиуму тарабынан жүзөгө ашы-рылат.     Көзөмөл тартибиндеги даттануулар ишке катышып жаткан адамдар тара-бынан соттук актыны кабыл алган сот аркылуу экономикалык иш боюнча дат-танылып  жаткан  соттук  акт мыйзамдуу күчүнө кирген учурдан тартып биржылдын ичинде Кыргыз Республикасынын Жогорку сотуна берилет.     Соттук актыны кабыл алган сот көзөмөл тартибинде даттанууну иш ме-нен бирге ал келип түшкөн күндөн тартып үч күндүк мөөнөттө Кыргыз  Рес-публикасынын Жогорку Сотуна жөнөтүүгө милдеттүү.      397-статья. Апелляциялык даттанууну кайра кайтаруу      Апелляциялык даттануу  областтык соттун администрациялык жана эко-номикалык  иштер  боюнча  сот  коллегиясы  тарабынан   ушул   Кодекстин321-статьясында көрсөтүлгөн негиздер боюнча кайра кайтарылат.     Апеляциялык даттануу ошондой эле темөндөгүдөй учурларда кайра кай-тарылууга тийиш:     1) эгерде даттануу чечим,  аныктама чыгарган сотко кайрылбай турупберилсе;     2) эгерде даттанууга анын көчүрмөлөрү ишке катышып жаткан жактаргажиберилгендигинин далилдери тиркелбесе;     3) эгерде  мамлекеттик  алым  белгиленген  тартипте  жана  өлчөмдөтөлөнгөндүгүн тастыктаган документтер даттанууга тиркелбесе.      398-статья. Кассациялык даттанууну кайра кайтаруу      1. Кассациялык даттануу областтык жана ага тењештирилген соттордунадминистрациялык жана экономикалык иштер боюнча (сот курамы) сот колле-гиясы тарабынан төмөндөгүдөй негиздер боюнча кайра кайтарылат:     1) эгерде арызга кол коюлбаса же аг кол  коюуга  укуктуу  адам  жекызмат абалы көрсөтүлбөгөн адам кол койсо;     2) эгерде даттанууга анын,  ошондой эле ага тиркелген документтер-дин  көчүрмөлөрү ишке катышып жаткан адамдарга жөнөтүлгөндүгүнүн далил-дери тиркелбесе;     3) эгерде арыз белгиленген мөөнөт өткөндөн кийин берилсе жана өтүпкеткен мөөнөттү кайра калыбына келтирүү жөнүндө өтүнүч камтылбаса;     4) эгерде  мамлекеттик  алым  белгиленген  тартипте  жана  өлчөмдөтөлөнгөндүгүн тастыктаган документтер  даттанууга  тиркелбесе,  ошондойэле  мамлекеттик  алымды төлөө мөөнөтүн кнйинкиге калтыруу мүмкүнчүлүгүмыйзамда каралган, бул жөнүндө өтүнүч болбогон же өтүнүч четке кагылганучурларда;     5) эгерде даттануу чечимди, аныктаманы, токтомду кабыл алган соткокөрсөтүлбөй туруп жөнөтүлсө;     6) эгерде  даттануу  материалдык  укуктук ченемдерин же процесстикукуктун ченемдерин  бузуу  же  туура  эмес  колдонуу  эмнеде  экендигинкөрсөтүүнү камтышбаса;     7) эгерде даттанууну берген адамдан  аны  кайра  кайтаруу  жөнүндөарыз келип түшсө.     2. Даттанууну кайта кайтаруу үчүн негиз болгон жагдайлар четтетил-генден  кийин  арыз берген адам соттун чечимин,  аныктамасын,  токтомункайра карап чыгуу жөнүндө арыз менен сотко  ушул  Кодексте  белгиленгенмөөнөттүн чектеринде жалпы тартипте кайра кайрылууга укуктуу.      399-статья. Көэөмөл тартибиндеги даттанууну кайра кайтаруу      1. Көзөмөл  тартибиндеги  даттануу  Кыргыз Республикасынын Жогоркусотунун администрациялык жана экономикалык иштер боюнча сот  коллегиясыже президиуму тарабынан төмөндөгүдөй негиздер боюнча кайра кайтарылат:     1) эгерде даттанууга кол коюлбаса же ага кол коюуга  укуксуз  адамже кызмат абалы көрсөтүлбөгөн адам кол койсо;     2) эгерде даттанууга анын,  ошондой эле ага тиркелген документтер-дин  көчүрмөлөрү ишке катышып жаткан адамдарга жөнөтүлгөндүгүнүн далил-дери тиркелбесе;     3) эгерде  даттануу белгиленген мөөнөт өткөндөн кийин берилсе жанаөтүп кеткен мөөнөттү кайра калыбына келтирүү жөнүндө өтүнүчтү  камтыба-са;     4) эгерде  мамлекеттик  алым  белгиленген  тартипте  жана  өлчөмдөтөлөнгөндүгүн  тастыктаган  документтер  даттанууга тиркелбесе,  ал эмимамлекеттик алымды төлөө мөөнөтүн кийинкиге калтыруу мүмкүнчүлүгү  мый-замда каралган болсо, бул тууралуу өтүнүч болгон же өтүнүч четке кагыл-ган учурларда;     5) эгерде даттануу чечимди, аныктаманы, токтомду кабыл алган соткокайрылбай туруп жөнөтүлсө;     6) эгерде даттануу материалдык укук ченемдерин же болбосо процесс-тик укуктун ченемдерин бузуу же туура эмес  колдонуу  эмнеде  экендигинкөрсөтүүнү камтыбаса;     7) эгерде даттанууну берген адамдан  аны  кайра  кайтаруу  жөнүњдөарыз келип түшсө.     2. Ушул статьянын 1-пунктунун 1, 2, 4-6-пунктчаларында көрсөтүлгөнжагдайлар  четтетилгенден  кийин  даттануу  берген адам соттун чечимин,аныктамасын,  токтомун кайра карап чыгуу тууралуу арыз менен сотко ушулКодексте белгиленген мөөнөттүн чектеринде жалпы тартипте кайра кайрылу-уга укуктуу.      400-статья. Процесстик мөөнөттөрдү калыбына келтирүү      1. Экономикалык талаштын тарабынын арызы боюнча областтык  же  агатењештирилген  соттун  администрациялык  жана экономикалык иштер боюнчасот коллегиясы, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун эко-номикалык иштер боюнча сот коллегиясы же президиуму ушул Кодекс же Кыр-гыз Республикасынын дагы башка мыйзамдары менен белгиленген  процесстикмөөнөттүн  өткөрүп жиберилишинин жүйөлүү себебин таануу менен өтүп кет-кен процесстик мөөнөттү калыбына келтирет.     2. Өтүп  кеткен мөөнөттү калыбына келтирүү жөнүндө тиешелүү соттукинстанциянын  чечиминде,  аныктамасында   же   токтомунда   көрсөтүлөт.Мөөнөттү калыбына келтирүүдөн баш тартуу жөнүндө аныктама чыгарылат.     3. Областтык жана ага тењештирилген соттордун администрациялык жа-на  экономикалык  иштер боюнча сот коллегиясынын өтүп кеткен процесстикмөөнөттү калыбына келтирүүдөн баш тартуу жөнүндөгү аныктамасына  датта-нылышы мүмкүн.".     91. Кодекс төмөндөгүдөй мазмундагы VII бөлүм менен толукталсын:                               VII бөлүм               СОТ АКТЫЛАРЫН ЖАНА ДАГЫ БАШКА ОРГАНДАРДЫН              АКТЫЛАРЫН АТКАРУУ МЕНЕН БАЙЛАНЫШКАН ӨНДҮРҮШ                                45-Глава                             Жалпы жоболор      401-статья. Сот актыларын жана дагы башка органдардын                 актыларын аткаруу тартиби      1. Сот актылары жана дагы  башка  органдардын  актылары  мыйзамдуукүчүнө  киргенден  кийин аткарылат,  буга ушул Кодекс жана аткаруу ишинжөнгө салган башка мыйзамдар менен белгиленген тартипте ошол замат  ат-карыла турган учурлар кирбейт.     2. Эгерде ушул Кодексте жана  аткаруу  иши  жөнүндөгү  мыйзамдардабашкасы каралбаса,  сот актыларын жана дагы башка органдардын актыларынмажбурлап  аткартуу   сот   берген   аткаруу   баракчасынын   негизиндежүргүзүлөт.      402-статья. Аткаруу баракчасын берүү      1. Аткаруу  баракчасы биринчи инстанциядагы ишти караган сот тара-бынан берилет. Дагы башка органдын актысын аткартууга аткаруу баракчасыушул Кодексте белгиленген тартипте берилет.     2. Аткаруу үчүн сот буйругун берүү ушул Кодекстин  255-статьясындакаралган эрежелер боюнча жүргүзүлөт.     3. Аткаруу баракчасы өндүрүп алуучуга берилет же анын өтүнүчү  бо-юнча  түздөн-түз  сот тарабынан аткаруу үчүн жөнөтүлөт.  Акча каражатынбюджеттин кирешесине өндүрүп алууга аткаруу баракчасы сот тарабынан ка-рызкордун турган жери боюнча салык органына, дагы башка ыйгарым укуктуумамлекеттик органга жиберилет.     4. Эгерде  ушул Мыйзамда башкасы белгиленбесе,  ар бир сот акты жедагы башка органдын актысы боюнча бир аткаруу баракчасы берилет.     5. Эгерде сот актысы же дагы башка органдын актысы бир нече доочу-лардын пайдасына же бир нече жоопкерге каршы кабыл  алынган  болсо,  жеаткаруу ар башка жерлерде жүргүзүлүүгө тийиш болсо, сот өндүрүп алуучу-нун өтүнүчү боюнча бир нече аткаруу баракчаларын берет,  мында  алардынар бирине аны аткаруу орду же ошол аткаруу баракчасы боюнча аткарылуугатийиш болгон сот актысынын бөлүгү көрсөтүлөт.     6. Өндүрүп алуучулардын өтүнүчү боюнча тилектеш жоопкерлерден акчасуммасын өндүрүп алуу жөнүндө соттук актынын, дагы башка органдын акты-сынын  же  соттун  өкүмүнүн негизинде сот тилектеш жоопкерлердин санынажараша бир нече аткаруу баракчаларын берет,  мында алардын  ар  бириненөндүрүлө турган жалпы сумма, бардык жоопкерлердин аталыштары жана алар-дын тилектеш жоопкерчилиги көрсөтүлөт.      403-статья. Сот аткаруу баракчасынын же сот буйругунун көчүрмөсүн                 бериши      Аткаруу баракчасынын  же  сот буйругунун (аткаруу документтеринин)түп нускасы жоголгон учурда аткаруу баракчасын же сот  буйругун  бергенсот аткаруу документинин көчүрмөсүн бере алат.  Көчүрмөнү берүү жөнүндөарыз соттун отурумунда каралат. Ишке катышкан жактар отурумдун убактысыжана  орду  жөнүндө  кабардар  кылынат,  бирок  алардын  келбей  калышыкөчүрмөнү берүү жөнүндөгү маселени чечүүгө жолтоо болуп саналбайт.     Көчүрмө берүү  жөнүндөгү  соттун  аныктамасына  даттануу  берилишимүмкүн.      404-статья. Аткаруу документин жоготкондугу үчүн жоопкерчилик      Аткаруу документин жоготкондугу үчүн күнөөлүү болгон кызмат  адамыКыргыз  Республикасынын  мыйзамдарына  ылайык  жоопкерчиликке тартылышымүмкүн.      405-статья. Аткаруу баракчасынын мазмуну      1. Аткаруу баракчасында төмөндөгүлөр көрсөтүлүүгө тийиш:     1) аткаруу баракчасын берген соттун аталышы; соттун аткаруу барак-часын беришине негиз болгон чечимди кабыл алган соттун  же  дагы  башкаоргандын аталышы жана жайгашкан жери;     2) аткаруу баракчасы берилген иш жана анын номери;     3) аткарылууга тийиш болгон сот акты же дагы башка органдын актысыкабыл алынган күн;     4) өндүрүп  алуучу юридикалык жактын жана карызкор-юридикалык жак-тын аталышы, алардыв турган орду, юридикалык дареги жана банк реквизит-тери;  өндүрүп  алуучу  -  жарандын жана карызкор - жарандын фамилиясы,аты-жөнү,  алардын жашаган жери; карызкор - жарандын туулган күнү, ордужана иштеген жери; жеке ишкер катары ал мамлекеттик каттоодон өткөн күнжана орду;     5) сот  актысынын  же  дагы  башка органдын актысынын резолюциялыкбөлүгү;     6) сот актысынын же дагы башка органдын актысынын мыйзамдуу күчүнөкирген күнү;     7) аткаруу  баракчасы  берилген күн жана аны аткарууну талап кылуумөөнөтү.  Эгерде аткаруу баракчасы берилгенге чейин сот  тарабынан  сотактысын  аткаруу  мөөнөтүн  кийинкиге  калтыруу  же бөлүп-бөлүп аткаруумүмкүнчүлүгү берилген болсо,  аткаруу баракчасына аткаруу  баракчасынынколдонуу мөөнөтү кайсы учурдан тартып баштала тургандыгы көрсөтүлөт.     2. Аткаруу баракчасына судья кол коет жана  соттун  гербдүү  мөөрүменен күбөлөндүрүлөт.     3. Сот буйругун мазмуну ушул Кодекстин 252-статьясы менен  аныкта-лат.      406-статья. Аткаруу баракчасын аткарууга берүү мөөнөттөрү      1. Аткаруу  баракчасын  аткарууга  төмөндөгүдөй мөөнөттөр берилишимүмкүн:     1) сот  актысы же дагы башка органдын актысы мыйзамдуу күчүнө кир-ген күндөн тартып же ошол замат аткарыла турган сот актысы кабыл  алын-ган  күндөн  кийинки  күндөн  баштап же сот актысын аткарууну кийинкигекалтыруу же бөлүп-бөлүп аткаруу учурунда  белгиленген  мөөнөт  аяктаганкүндөн тартып үч жылдын ичинде;     2) ушул Кодекстин 407-статьясына ылайык аткаруу баракчасын аткару-уга  берүү үчүн өтүп кеткен мөөнөттү калыбына келтирүү жөнүндө аныктамачыгарылган күндөн тартып үч айдын ичинде.     2. Эгерде сот актысын аткаруу токтото турулган болсо,  аны аткаруутоктотула турган убакыт аткаруу баракчасын аткарууга берүү үчүн  белги-ленген мөөнөткө кошулбайт.     3. Аткаруу баракчасы аны аткаруу мүмкүн болбогондугуна байланыштууөндүрүп  алуучуга кайра кайтарылган учурда аткаруу баракчасын аткаруугаберүү үчүн жањы мөөнөт ал кайтарылган күндөн баштап эсептелинет.      407-статья. Аткаруу документтерин аткарууга берүү мөөнөтүндөгү                 тыныгуу жана аны калыбына келтирүү      1. Эгерде мыйзамда башкасы каралбаса,  аткаруу документтерин атка-рууга берүү мөөнөтү аны аткарууга берүү менен,  ошондой эле карызкордунсот  актысын же дагы башка органдын актысын жарым-жартылай аткарышы ме-нен токтотула турат.     2. Эгерде мыйзам менен башкасы белгиленбесе, сот тарабынан тааныл-ган жүйөлүү  себептер  боюнча  аткаруу  документтерин  аткарууга  берүүмөөнөтүн  өткөрүп  жиберген  өндүрүп алуучуга өткөрүп жиберилген мөөнөткалыбына келтирилиши мүмкүн.     3. Өткөрүп  жиберген мөөнөттү калыбына келтирүү жөнүндө арыз атка-руу документтерин берген сотко берилет жана ушул  Кодекстин  122-стать-ясында каралган тартипте каралат.  Мөөнөттү калыбына келтирүү жөнүндөгүсоттун аныктамасына даттанылышы мүмкүн.      408-статья. Аткарылууга тийиш болгон сот актысын же дагы башка                 органдын актысын түшүндүрүү      Аткарылууга тийиш  болгон сот актысында же дагы башка органдын ак-тысында камтылган талап түшүнүксүэ болгон учурда  соттук  аткаруучу  алактыны  кабыл алган соттон же дагы башка органдан аткаруу документтеринберүүгө негиз  болгон  сот  актысын  же  дагы  башка  органдын  актысынтүшүндүрүп берүү жөнүндө өтүнүгө укуктуу.     Сот актысын түшүндүрүү  ушул  Кодекстин  208-статьясында  каралганэрежелер боюнча жүргүзүлөт.      409-статья. Судьянын аткаруу ишин токтото туруу милдети      Судья төмөндүгөдөй  учурларда  аткаруу  ишин  токтото турууга мил-деттүү:     карызкор өлгөн  учурда,  аны өлдү деп жарыялаганда же дайынсыз жокболду деп таанылганда,  эгерде сот аныктаган укуктук мамилелер укук му-растоого жол берсе,  ошондой эле карызкор болуп саналган юридикалык жаккайра уюшулган же айы жоюу мыйзамда белгиленген  тартипте  чечим  кабылалынган  же  карызкордун банкроттугу (кудуретсиздиги) жөнүндө иш боюнчасот тарабынан иш козголгон учурда;     карызкор аракетке   жөндөмдүүлүгүн  жоготкондо  же  анын  аракеткежөндөмдүүлүгү чектелгенде;     жоопкер Кыргыз  Республикасынын  Куралдуу Күчтөрүнүн күжүрмөн ара-кеттерге катышкан бөлүктөрүндө,  дагы башка  аскерлеринде  же  аскердиктүзүлүштөрүндө   болгон   учурда  же  Кыргыз  Республикасынын  КуралдууКүчтөрүнүн күжүрмөн аракеттерге катышкан бөлүктөрүндө,  дагы башка  ас-керлеринде же аскердик түзүлүштөрүндө болгон жоопкердин өтүнүчү боюнча;     аткаруу документтери боюнча өндүрүп алуу талабы коюлган мүлктү ка-макка алуудан бошотуу жөнүндө (тизмеден чыгаруу) доо коюлганда;     эгерде талашууга мыйзамда жол берилсе,  карызкордун аткаруу  доку-менттерин сот тартибинде талашууга;     администрациялык укук  бузуулар  жөнүндөгү  ишти  кароого  ыйгарымукуктуу  органдардын  же кызмат адамдарынын аракеттерине сотко даттанууберилген учурда;     мыйзамда сот актысын же дагы башка органдын актысын аткарууну ток-тото туруу укугу берилген судья аныктама чыгарганда.      410-статья. Судьянын аткаруу ишин токтото туруу укугу      Судья төмөндөгүдөй учурларда аткаруу ишин токтото турушу мүмкүн:     өндүрүп алуучунун өтүнүчү боюнча;     чакыруу боюнча Кыргыз Республикасынын  Куралдуу  Күчтөрүндө,  дагыбашка  аскерлеринде же аскердик түзүлүштөрүндө аскердик кызматта болгонже кандайдыр бир мамлекеттик милдеттерди аткарууга тартылган  карызкор-дун өтүнүчү боюнча;     карызкор узакка созулган кызматтык ишсапарда же Кыргыз Республика-сынын чегинен тышкары жерде болгондо;     карызкор стационардык дарылоо мекемесинде болгондо  же  карызкордотиешелүү медициналык корутунду болгондо;     карызкор, анын мүлкү издөөдө болгондо же карызкордон тартып  алын-ган бала издөөдө болгондо;     соттук аткаруучу аткаруу документин берген сотко же дагы башка ор-ганга  ал кабыл алган аткарылууга тийиш болгон соттук актыны түшүндүрүпберүү жөнүндө арыз менен кайрылганда;     соттук аткаруучунун аракетине же аткаруу аракеттерин жасоодон анынбаш тарткандыгына,  ошондой эле соттук аткаруучуну четтетүүдөн баш тар-тууга даттануу берилгенде.      411-статья. Аткаруу ишин кайра баштоо      Аткаруу иши өндүрүп алуучунун, соттук аткаруучунун арызы боюнча жесоттун демилгеси менен аны токтото турууну пайда кылган жагдай жоюлган-дан кийин сот тарабынан кайра башталат.     Аткаруу ишин кайра баштоо жөнүндө аныктама чыгарылат.      412-статья. Аткаруу ишин токтотуу      1. Аткаруу иши сот тарабынан темөндөгүдөй учурларда токтотулат.     1) өндүрүп  алуучу өндүрүп алуудан же карызкордон алып коюлган бу-юмдарды өндүрүп алуучуга өткөрүп берүү жөнүндө сот актысын же дагы баш-ка  органдын актысын аткаруу учурунда ал буюмдарды алуудан баш тарткан-да;     2) өндүрүп алуучу жана карызкор жарашуу макулдашуусун түзгөндө жа-на аны сот бекиткенде;     3) өндүрүп алуучу же карызкор болуп саналган жаран өлгөндөн же аныөлдү деп жарыялагандан же сот актысын же дагы башка органдын актысы ме-нен анын дайынсыз жоголгондугу таанылгандан кийин талап же милдеттенме-лер өлгөн адамдын же өлдү деп жарыяланган адамдын укук  мурастоочусуна,болбосо  дайынсыз  жок  болгон  адамдын  мүлкүнүн башкаруучуларга өтүшүмүмкүн болбогондо;     4) жоюлуп жаткан юуидикалык жактын мүлкү өндүрүп алуучунун талабынканааттандырганга жетпесе же ал жок болсо;     5) карызкор  мыйзам  тартибинде банкрот (кудуретсиз) деп жарыялан-ганда;     6) өндүрүп  алуунун  мындай  түрү  үчүн  мыйзам  менен белгиленгенмөөнөттүн эскириши аяктаганда;     7) аткаруу документин берүүгө негиз болгон сот актысы же башка ор-гандын актысы бузулганда.     2. Өндүрүп  алуучу өндүрүп алуудан баш тартканда же өндүрүп алуучуменен карызкордун ортосунда жарашуу макулдашуусу  түзүлгөндө  ушул  Ко-декстин 174-статьясында каралган эрежелер колдонулат.     3. Аткаруу ишин токтотуу үчүн негиз болгон учурда аткаруу докумен-ти  тиешелүү белгилери менен соттук аткаруучу тарабынан сотко же ал до-кументти берген мамлекеттик же башка органга кайтарылат. Соттук аткару-учу тарабынан дайындалган бардык аткаруу чаралары алып салынат.     Токтотулган аткаруу иши кайрадан козголушу мүмкүн эмес.      413-статья. Аткаруу ишин токтото туруу же токтотуу тартиби      1. Аткаруу ишин токтото туруу же токтотуу жөнүндө маселени сот ат-карылуучу жери боюнча карайт.  Бул тууралуу өндүрүп алуучуга, карызкор-го,  сот аткаруучусуна билдирилет,  бирок алардын келбегендиги  аталганмаселелерди чечүүгө жолтоо болбойт.     2. Аткаруу ишивн токтото туруу же токтотуу тууралуу арызды  кароо-нун жыйынтыгы боюнча аныктама чыгарылат, ал өндүрүп алуучуга, карызкор-го,  ошондой эле бул аткаруу документи колунда болгон сот аткаруучусунажиберилет.     3. Соттун аткаруу ишин токтото туруу же токтотуу тууралуу  аныкта-масына даттануу берилиши мүмкүн.      414-статья. Сот аткаруучусунун чечимдерине жана аракеттерине                 (аракетсиздигине) даттануу      Ушул Кодексте жана башка мыйзамдарда каралган учурларда  ушул  Ко-декстин  27-главасында белгиленген эрежелерге ылайык сот аткаруучусунунчечимдери жана аракеттери (аракетсиздиги) даттанылышы мүмкүн.      415-статья. Сот актысын же дагы башка органдын актысын                 аткарган учурда башка адамдардын укуктарын коргоо      1. Мүлктү камакка алууда сот аткаруучусу тарабынан бул мүлк карыз-корго же башка адамдарга таандык экенине карабастан камакка алууну  бу-зуу үчүн шексиз түрдө негиз болгудай кылып мыйзамдын бузулушуна жол бе-рилген учурда камакка алууну бузуу жөнүндөгү карызкордун же башка адам-дардын арыздары ушул Кодекстин 27-главасында белгиленген тартипте кара-лат.  Мындай арыздар камакка алынган  мүлк  сатылганга  чейин  берилишимүмкүн.     2. Мүлктүн таандуулугуна байланыштуу аны өндүрүп алууга  байланыш-кан укук тууралуу адамдар тарабынан билдирилген талаш сот тарабынан доо(мүлктү камакка алуудан бошотуу жөнүндө доолор) ишинин тартибинде кара-лат.     Мүлктү камакка алуудан бошотуу  жөнүндөгү  доолор  менчик  ээлери,ошондой эле карызкорго таандык болбогон мүлктүн менчик ээлери тарабынанкоюлушу мүмкүн.     Мүлктү камакка  алуудан  бошотуу  жөнүндөгү доолор карызкорго жанатөлөтүүчүгө карата коюлат.  Эгерде мүлктү камакка алуу мүлктү конфиска-циялоого байланыштуу салынса, айыпталуучу жак жана тиешелүү финансы ор-ганы жоопкер катары тартылат. Эгерде камакка алынган мүлк сатылып жибе-рилсе, анда доо мүлк өткөрүп берилген адамдарга да коюлат.     Сатылып кеткен мүлктү кайра кайтаруу жөнүндөгү доо канааттандырыл-ган учурда мүлктү сатып алуучунун,  төлөтүүчүнүн жана карызкордун орто-сундагы талаш сот тарабынан доо тартибинде каралат.     3. Сот  таламдаш  тараптардын  арызына  карабастан  ушул статьянын1-пунктунда көрсөтүлгөн жагдайларды  белгилеп,  мүлккө  карата  камаккаалууну бузууга же мүлктүн бир бөлүгүн тизмеден чыгарууга милдеттүү.     4. Соттун камакка алууну бузуу жөнүндөгү аныктамасына жекече  дат-тануу берилиши мүмкүн.      416-статья. Сот актысын аткаруунун бурулушу      1. Аткарылган сот актысы өзгөртүлгөн же бузулган жана доодон толукже жарым-жартылай баш тартуу жөнүндө жањы сот актысы кабыл алынган,  жеболбосо  иш боюнча сот өндүрүшү токтотулган же доо кароосуз калтырылганучурда сот актысын аткаруунун бурулушу колдонулат.  Сот актысын аткаруубурулган  учурда  бузулган же тиешелүү бөлүгүндө өзгөртүлгөн сот актысыбоюнча доогердин пайдасына төлөтүлгөндүн бардыгы жоопкерге кайтарылат.     2. Эгерде аткарылбаган сот актысы өзгөртүлгөн же бузулган жана до-одон толук же жарым-жартылай баш тартуу жөнүндө жањы сот  актысы  кабылалынганда,  же  болбосо иш боюнча сот иши токтотулганда же доо кароосузкалтырылганда сот бузулган же тиешелүү бөлүгүндө өзгөртүлгөн сот актысыбоюнча  төлөтүүнү  толук  же жарым-жартылай токтотуу тууралуу акт кабылалат.     3. Юридикалык  жактын,  жарандын  арызы боюнча сот төлөтүлгөн акчакаражаттарын, мүлктү же анын наркын кайтаруу жөнүндө аткаруу баракчасынберет. Арызга мурда кабыл алынган сот актысынын аткарылгандыгын тастык-таган документ тиркелет.      417-статья. Биринчи инстанциядагы сот тарабынан сот актысын                 аткарууну буруу тартиби      1. Иш жањыдан кайра кароо үчүн берилген сот өз демилгеси менен сотактысын аткарууну буруу жөнүндөгү маселени кароого  жана  ишти  жањыданчечүү же соттун жањы аныктамасы аркылуу чечүүгө милдеттүү.     2. Эгерде ишти кайрадан караган сот сот  актысын  аткарууну  буруужөнүндө маселени чечпесе,  анда жоопкер бул сотко сот актысын аткаруунубуруу жөнүндө арыз берүүгө укуктуу.  Арыз сот отурумунда каралат.  Ишкекатышкан  адамдарга  сот  отурумунун өткөрүлө турган жери жана убактысыжөнүндө кабар кылынат, бирок алардын келбегендиги сот актысын аткаруунубуруу жөнүндө арызды кароого жолтоо болбойт.     3. Сот актысын аткарууну буруу жөнүндөгү соттун аныктамасына  дат-тануу берилиши мүмкүн.      418-статья. Аппеляциялык жана кассациялык инстанциядагы же көзөмөл                 тартибиндеги соттор тарабынан сот актысын аткарууну                 буруу тартиби      1. Ишти  апелляциялык,  кассациялык тартипте же көзөмөл тартибиндекараган сот,  эгерде ал өзүнүн актысы менен талашты биротоло чечсе,  жеиш боюнча өндүрүштү токтотсо, же арызды кароосуз калтырса, анда сот ак-тысын аткарууну буруу тууралуу маселени чечүүгө же ишти чечүү үчүн  би-ринчи инстанциядагы сотко берүүгө милдеттүү.     2. Эгерде жогору турган соттун актысында сот актысын аткарууну бу-руу тууралуу эч кандай көрсөтмө болбосо, анда жоопкер биринчи инстанци-ядагы сотко тиешелүү арызды берүүгө укуктуу.     3. Апелляциялык  инстанциядагы  сотто алимент төлөтүү жөнүндөгү ишбоюнча соттун чечими бузулган учурда сот актысын аткарууну бурууга сот-тун  бузулган  актысы доогер тарабынан билдирилген жалган маалыматтаргаже берилген жалган документтерге негизделген учурда гана жол берилет.     Кассациялык тартипте, көзөмөл тартибинде эмгек мамилелеринен келипчыккан талаптар боюнча акча каражаттарын  төлөтүү  жөнүндөгү;  илимдин,адабияттын жана искусствонун чыгармаларына, аткарууга, ачылыштарга, ой-лоп табууларга,  пайдалуу тариздерге,  өнөр жай үлгүлөрүнө карата укук-тарды  пайдалануу  үчүн  сыйакыларды  төлөтүү  жөнүндөгү,  алименттердитөлөтүү жөнүндөгү, мертинүүдөн же ден соолуктун дагы башка бузулушунан,же  баккан  адамынын каза болушунан улам тарткан зыяндын ордун толтуруужөнүндөгү иштер боюнча сот актысы бузулган учурда сот актысын аткаруунубурууга бузулган  сот актысы доогер тарабынан билдирилген жалган маалы-маттарга же берилген жалган документтерге негизделген учурда  гана  жолберилет.      419-статья. Банк же дагы башка кредит уюмдары жана башка адамдар                 тарабынан сот актысын же дагы башка органдын актысын                 аткарбагандыгы үчүн жоопкерчилик      1. Карызкордон  акча  каражаттарын төлөтүү жөнүндөгү сот актысы жебашка органдын актысы бул карызкорду тейлеген банктагы  же  дагы  башкакредит уюмундагы   анын   эсеп-кысабында   накталай  акча  болгон  жанатөлөтүүчү же сот аткаруучусу тарабынан аткаруу баракчасы  аткаруу  үчүналарга  берилген учурда аткарылбагандыгы үчүн сот тарабынан Кыргыз Рес-публикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте жана өлчөмдө сот  айыбысалынышы мүмкүн.     2. Аткаруу баракчасында көрсөтүлгөн  аракеттерди  аткаруу  милдетижүктөлгөн адамдардын ал аракеттерди жасабагандыгы үчүн аткаруу баракча-сын берген сот тарабынан Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгилен-ген тартипте жана өлчөмдө сот айыбы салынышы мүмкүн.     3. Сот айыбын төлөө сот актысын аткаруу милдетинен бошотпойт.     4. Сот  айыбын салуу жөнүндөгү маселе төлөтүүчүнүн же сот аткаруу-чусунун арызы боюнча сот тарабынан ушул Кодекстин  9-главасында  белги-ленген тартипте каралат.                                46-Глава                   Бейтарап соттун чечимин мажбурлап                 аткартуунун аткаруу баракчысын берүү                       боюнча иштердин өндүрүшү      420-статья. Бейтарап соттун чечимин мажбурлап аткартуунун                 аткаруу баракчасын берүү      1. Ушул главада белгиленген эрежелер Кыргыз Республикасынын  айма-гында  бейтарап соттор тарабынан кабыл алынган чечимдерди мажбурлап ат-картуунун аткаруу баракчасын берүү жөнүндөгү  арыздарды  сотто  кароодоколдонулат.     2. Бейтарап соттун чечимдерин мажбурлап аткартуунун аткаруу барак-часын берүү жөнүндөгү маселелер таламдаш тараптын арызы боюнча райондукже аларга тењештирилген соттордо каралат.     3. Бейтарап  соттун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу баракча-сын берүү жөнүндөгү арыз чечим кабыл алынган учурдан тартып  үч  жылдыничинде берилиши мүмкүн.     4. Бейтарап соттун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу  баракча-сын берүү жөнүндөгү арыз карызкордун жашаган же жүргөн жери боюнча,  жекарызкордун жашаган же жүргөн жери белгисиз болсо, анда бейтарап териш-тирүүнүн  тарабы  болгон  карызкордун мүлкү жайгашкан жери боюнча соткоберилет.      421-статья. Бейтарап соттун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу                 баракчасын берүү жөнүндөгү арыздын түрү жана мазмуну      1. Бейтарап соттун чечимдерин мажбурлап аткартуунун аткаруу барак-часын берүү жөнүндөгү арыз жазуу жүзүндө берилет  жана  анын  пайдасыначечим кабыл алынган адам же анын өкүлү кол коюуга тийиш.     2. Бейтарап соттун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу  баракча-сын берүү жөнүндөгү арызда төмөндөгүлөр көрсөтүлүүгө тийиш:     1) арыз берилип жаткан соттун аталышы;     2) чечим  кабыл  алган  бейтарап соттун аталышы жана курамы,  анынжайгашкан жери;     3) бейтарап териштирүүнүн тараптарынын аталышы, алардын жашаган жежайгашкан жери;     4) бейтарап соттун чечими кабыл алынган күн жана жер;     5) арыз менен кайрылган тараптын  бейтарап  соттун  чечимин  алганкүн;     6) бейтарап сот тарабынан кабыл алынган чечимди мажбурлап аткарту-унун аткаруу баракчасын берүү жөнүндөгү арыз берүүчүнүн талабы.     Арызда телефондордун,  факстардын номерлери,  электрондук почтанындареги жана дагы башка маалыматтар көрсөтүлүшү мүмкүн.     3. Бейтарап соттун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу  баракча-сын берүү жөнүндөгү арызга төмөндөгүлөр тиркелет:     1) чечим кабыл алган орган тарабынан күбөлөндүрүлгөн бейтарап сот-тун чечиминин түп нускасы же чечимдин көчүрмөсү же болбосо чечимдин но-тариус тарабынан күбөлөндүрүлгөн көчүрмөсү;     2) талашты бейтарап соттун чечүүсүнө берүү жөнүндөгү макулдашуунун(бейтарап макулдашуусу) түп нускасы же болбосо  макулдашуунун  нотариустарабынан күбөлөндүрүлгөн көчүрмөсү;     3) мамлекеттик алымдын төлөнгөндүгүн тастыктаган документ.     4. Бейтарап  соттун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу баракча-сын берүү жөнүндөгү бул Кодекстин ушул статьясында жана 421-статьясындабелгиленген талаптарды бузуу менен берилген арыз бул Кодекстин 136 жана137-статьяларында белгиленген эрежелерге ылайык кыймылсыз калтырылат жеаны берген кишиге кайтарып берилет.      422-статья. Бейтарап соттун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу                 баракчасын берүү жөнүндөгү арызды кароонун тартиби      1. Бейтарап соттун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу  баракча-сын  берүү  жөнүндөгү  арызды  судья жеке өзү ушул Кодексте белгиленгенэрежелер боюнча ишти соттук териштирүүгө даярдоо жана аныктама  чыгаруумөөнөтүн камтуу менен,  арыз келип түшкөн күндөн тартып бир айдан ашпа-ган мөөнөттө карайт.     2. Ишти  соттук териштирүүгө даярдоодо судья бейтарап соттон атка-руу баракчасы суралып жаткан иш боюнча материалдардын,  анан дагы  ушулКодекстин 423-статьясында саналган аткаруу баракчасын берүүдөн баш тар-туу үчүн негиз болуп  эсептелген  материалдардын  гана  тиешелүү  түрдөкүбөлөндүрүлгөн көчүрмөлөрүн сурап ала алат.     3. Бейтарап териштирүүнүн тараптарына соттук отурумдун боло турганубактысы жана жери тууралуу билдирилет. Соттук отурумдун болор убактысыжана жери тууралуу тиешелүү түрдө  кабар  кылынган  аталган  адамдардынкелбегендиги ишти кароого жолтоо болбойт.     4. Аткаруу баракчасын берүү жөнүндөгү арызды караган учурда  компе-тенттүү сот  бейтарап соттун чечимин маани-мазмуну боюнча кайра кароогоукуксуз.      423-статья. Бейтарап соттун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу                 баракчасын берүүдөн баш тартуунун негиздери      1. Сот  бейтарап  соттун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу ба-ракчасын берүүдөн ушул статьяда каралган учурларда гана баш тартат.     2. Бейтарап  соттун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу баракча-сын берүү жөнүндөгү арызды караганда сот  төмөндөгү  учурларда  аткаруубаракчасын берүүдөн баш тартууга укуктуу:     1) эгерде тараптардын бири талашты бейтарап  сотко  берүү  жөнүндөмакулдашуу  түзүлгөн учурда тараптардын бири аракетке жөндөмсүз экенди-гин сотто далилдесе;     2) эгерде  тараптардын  бирине арбитрдин же бейтарап териштирүүнүндайындалгандыгы тиешелүү түрдө кабар кылынбаса;     3) эгерде бейтарап соттун курамы же бейтарап териштирүүнүн жол-жо-босу тараптардын макулдашуусуна же колдонуудагы эрежелерге ылайык  кел-бесе;     4) эгерде бейтарап соттун чечими тараптардын макулдашуусунда  бел-гиленбеген  же  анын  шарттарына  ылайык келбеген талаштар боюнча кабылалынса же макулдашуунун чегинен тышкары маселелер боюнча  көрсөтмөлөрдүкамтыса.   Эгерде  бейтарап  макулдашууда  камтылган  маселелер  боюнчакөрсөтмөлөрдү мындай макулдашуу менен камтылбагандардан ажыратып  бөлүүмүмкүн  болсо,  анда бейтарап соттун чечиминин бейтарап макулдашуусундакамтылган маселелер боюнча көрсөтмөлөрү бар  бөлүгү  аткарылышы  мүмкүнжана бул бөлүктү аткаруу боюнча аткаруу баракчасын берүүдөн баш тартуу-га болбойт;     5) эгерде  тарап бейтарап макулдашуусу жараксыз деп негиздүү түрдөбилдирсе, ал эми бейтарап соту талашты кароого кабыл алып жана талаштынмаани-мазмуну боюнча чечим чыгарса;     6) эгерде сот талаштын объектиси Кыргыз Республикасынын мыйзамдарыбоюнча  бейтарап  териштирүүнүн  предмети  болушу мүмкүн эмес экендигинаныктаса.      424-статья. Бейтарап соттун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу                 баракчасын берүү жөнүндөгү иш боюнча соттун аныктамасы      1. Бейтарап  соттун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу баракча-сын берүү жөнүндөгү арызды кароонун жыйынтыгы боюнча сот аткаруу барак-часын  берүү  же  бейтарап соттун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруубаракчасын берүүдөн баш тартуу жөнүндө аныктама чыгарат.     2. Бейтарап  соттун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу баракча-сын берүү жөнүндөгү аныктамада төмөндөгүдөй маалыматтар камтылууга  ти-йиш:     1) бейтарап соттун аталышы жана курамы жөнүндөгү;     2) бейтарап териштирүүнүн тараптарынын аталышы жөнүндөгү;     3) бейтарап соттун чечими жөнүндө,  арыз  берүүчү  берүүнү  өтүнүпжаткан мажбурлап аткартуунун аткаруу баракчасы жөнүндөгү;     4) бейтарап соттун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу  баракча-сын берүү же аткаруу баракчасын берүүдөн баш тартуу жөнүндөгү көрсөтмө.     3. Эгерде аткаруу баракчасын берүүдөн баш  тартуу  ушул  Кодекстин423-статьясынын 2-пунктунун 2,  3 жана 4-пунктчаларында көрсөтүлгөн не-гиздер боюнча кабыл алынса,  анда аткаруу баракчасын берүүдөн баш тарт-кан   чечим  чыгарган  бейтарап  соту  бейтарап  териштирүүнү  кайраданөткөрүүгө милдеттүү.     4. Бейтарап  соттун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу баракча-сын берүүдөн баш тартуу жөнүндөгү  соттун  аныктамасына  ушул  Кодекстебелгиленген тартипте жогору турган сотко даттанылышы мүмкүн.                                47-Глава                 Аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап                 аткартуунун аткаруу баракчасын берүү                    жөнүндөгү иштер боюнча өндүрүш      425-статья. Аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуунун                 аткаруу баракчасын берүү      1. Ушул  главада белгиленген эрежелер Кыргыз Республикасынын айма-гында аксакалдар соттору тарабынан кабыл алынган  чечимдерди  мажбурлапаткартуунун аткаруу баракчасын берүү жөнүндөгү арыздарды сотто караган-да колдонулат.     2. Аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу барак-часын берүү жөнүндөгү маселе чечим анын пайдасына карата чыгарылган та-раптардын арызы  боюнча райондук жана аларга тењештирилген соттордо ка-ралат.     3. Аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу барак-часын берүү жөнүндөгү арыз кабыл алынган чечимдин аткаруу мөөнөтү  аяк-тагандан кийин бир айдын ичинде берилиши мүмкүн.     Аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу  баракча-сын  берүү  жөнүндөгү  арыз,  эгерде  ал  ушул статья менен белгиленгенмөөнөт бүткөндөн кийин берилсе жана аны кайра калыбына келтирүү жөнүндөөтүнүчтү камтыбаса, кайра кайтарылууга тийиш.     4. Аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу барак-часын  берүү  жөнүндөгү  арыз аксакалдар соту жайгашкан аймактагы соткоберилет.      426-статья. Аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуунун                 аткаруу баракчасын берүү жөнүндөгү арыздын түрү жана                 мазмуну      1. Аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу барак-часын берүү жөнүндөгү арыз жазуу жүзүндө берилет  жана  анын  пайдасыначечим кабыл алынган адам же анын өкүлү кол коюуга тийиш.     2. Аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу барак-часын берүү жөнүндөгү арызда төмөндөгүлөр көрсөтүлүүгө тийиш:     1) арыз берилип жаткан соттун аталышы;     2) чечим кабыл алган аксакалдар сотунун аталышы жана курамы,  анынжайгашкан жери;     3) аксакалдар сотундагы териштирүүнүн тараптарынын аталышы,  алар-дын жашаган жери;     4) аксакалдар сотунун чечими кабыл алынган күн жана жери;     5) аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу барак-часын берүү жөнүндөгү арыз берүүчүнүн талабы.     3. Аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу барак-часын берүү жөнүндөгү арызга төмөндөгүлөр тиркелет:     1) аксакалдар сотунун  чечиминин  тиешелүү  түрдө  күбөлөндүрүлгөнкөчүрмөсү;     2) аксакалдар сотунун чечиминин аткарылбай калышын тастыктаган до-кументтер;     3) асакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартууга аткаруу баракча-сын   дагы   башка   тарапка   берүү   жөнүндө   арыздын   көчүрмөсүнүнжөнөтүлгөндүгүн тастыктаган тапшыруу жөнүндөгү кабарлама же дагы  башкадокумент;     4) ишенимкат же арызга кол коюуга ыйгарым укукту тастыктаган  дагыбашка документ.     4. Аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу барак-часын  берүү  жөнүндө ушул статьяда каралган талаптарды бузуу менен бе-рилген арыз аны берген кишиге кароосуз кайтарып берилет.      427-статья. Аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуунун                 аткаруу баракчасын берүү жөнүндөгү арызды кароо                 тартиби      1. Аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу барак-часын  берүү  жөнүндөгү  арызды  судья жеке өзү арызды сот алган күндөнтартып бир айлык мөөнөттө карайт.     2. Аксакалдар сотунун териштирүүсүнүн тараптарына сот соттук  оту-румдун боло турган убактысы жана жери тууралуу билдирет. Соттук отурум-дун боло турган убактысы жана жери тууралуу тиешелүү түрдө кабар кылын-ган аталган адамдардын келбегендиги ишти кароого жолтоо болбойт.      428-статья. Аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуунун                 аткаруу баракчасын берүүдөн баш тартуунун негиздери      Сот аксакалдар  сотунун чечими Кыргыз Республикасынын колдонуудагымыйзамдарына ылайык келбеген учурда мажбурлап аткартуунун  аткаруу  ба-ракчасын берүүдөн баш тартат.      429-статья. Аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуунун                 аткаруу баракчасын берүү жөнүндөгү иш боюнча соттун                 аныктамасы      1. Аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу барак-часын берүү жөнүндөгү арызды кароонун жыйынтыгы боюнча сот аткаруу  ба-ракчасын берүү же аны берүүдөн баш тартуу жөнүндө аныктама чыгарат.     2. Аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу барак-часын  берүү  жөнүндөгү  аныктамада  төмөндөгү  маалыматтар  камтылуугатийиш:     1) аксакалдар сотунун аталышы жана курамы жөнүндө;     2) аксакалдар   сотун   дагы  териштирүүнүн  тараптарынын  аталышыжөнүндө;     3) арыз  берүүчү  мажбурлап аткартуунун аткаруу баракчасын берүүнүөтүнүп жаткан аксакалдар сотунун чечими жөнүндө;     4) аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу барак-часын берүү же аткаруу баракчасын берүүдөн баш тартуу жөнүндө көрсөтмө.     3. Аксакалдар сотунун чечимин мажбурлап аткартуунун аткаруу барак-часын берүүдөн баш тартуу жөнүндөгү соттун аныктамасына  ушул  Кодекстебелгиленген тартипте жогору турган сотко даттанылышы мүмкүн.                               48-Глава          Эларалык соттордун, чет өлкөлүк соттордун, эларалык       бейтарап соттордун (арбитраждардын), чет өлкөлүк бейтарап      соттордун  (арбитраждардын) чечимдерин таануу жана аткаруу                     тууралуу иштер боюнча өндүрүш      430-статья. Чет өлкөлүк соттордун чечимдерин таануу жана аткаруу      1. Чет өлкөлүк соттордун чечимдери, анын ичинде жарашуу макулдашу-уларын  бекитүү жөнүндө чечимдери Кыргыз Республикасында ушул Кодекстинстатьясына ылайык таанылат жана аткарылат.     2. Чет өлкөлүк соттордун чечимдери деп жарандык иштер боюнча, аныничинде экономикалык талаштар жана ишкердикти,  дагы башка  экономикалыкиштерди  жүзөгө  ашырууга байланыштуу иштер боюнча чечимдер,  кылмыштанулам келтирилген зыяндын ордун толтуруу бөлүгү боюнча өкүмдөрдү түшүнүүкерек.     3. Чет өлкөлүк соттордун чечимдерин таануу жана аткаруу маселелериКыргыз  Республикасында  чет  өлкөлүк сотто каралган талаштагы тараптынарызы боюнча чечилет.      431-статья. Чет өлкөлүк соттун чечимин мажбурлап аткартуу жөнүндө                 арыз      Чет өлкөлүк  соттун  чечимин мажбурлап аткартуу жөнүндөгү арыз ка-рызкордун жашаган же жүргөн жери боюнча, же болбосо карызкордун жашаганже  жүргөн  жери белгисиз болсо,  анда карызкордун мүлкү жайгашкан жерибоюнча райондук же ага тењештирилген сотко берилет.      432-статья.  Чет өлкөлүк соттун чечимин таануу жана мажбурлап                  аткартуу жөнүндөгү арыздын мазмуну      1. Чет  өлкөлүк  соттун  чечимин  таануу  жана  мажбурлап аткартуужөнүндөгү арыз жазуу жүзүндө берилет жана ага төлөтүп  алуучу  же  анынөкүлү кол коюуга тийиш.     2. Арызда төмөндөгүлөр камтылууга тийиш:     1) арыз берилип жаткан соттун аталышы;     2) чет өлкөлүк соттун аталышы жана жайгашкан жери;     3) төлөтүп алуучунун,  анын өкүлүнүн аталышы. эгерде арыз өкүл та-рабынан берилсе, анда алардын жашаган жерин же жүргөн жерин көрсөтүү;     4) карызкордун  аталышы,  анын жашаган жерин же жайгашкан жерин жекарызкордун мүлкү жайгашкан жерди көрсөтүү;     5) төлөтүп алуучунун чечимди мажбурлап аткарууну таануу жана чечүүтууралуу же кайсы  учурдан  баштап  аткаруу  талап  кылына  тургандыгынкөрсөтүү жөнүндөгү өтүнүчү;     6) тиркелген документтердин тизмеси.     Чет өлкөлүк   соттун   чечимин   таануу  жана  мажбурлап  аткартуужөнүндөгү  арызда   төлөтүп   алуучунун,   карызкордун   жана   алардынөкүлдөрүнүн телефондорунун,  факстарынын номерлери,  электрондук почта-сынын дареги жана дагы башка  маалыматтар  көрсөтүлүшү  мүмкүн,  эгердеалар ишти туура жана өз убагында кароо үчүн зарыл болсо.     3. Чет өлкөлүк  соттун  чечимин  таануу  жана  мажбурлап  аткартуужөнүндөгү  арызга Кыргыз Республикасынын эларалык келишиминде белгилен-ген документтер,  ал эми эгерде эларалык бул  келишимде  ал  каралбаса,арызга төмөндөгүдөй документтер тиркелет:     1) төлөтүп алуучу  таанууну  жана  аткартууну  өтүнүп  жаткан  четөлкөлүк соттун чечими же анын тиешелүү түрдө күбөлөндүрүлгөн көчүрмөсү;     2) эгерде  бул  чечимдин  текстинин  өзүндө   көрсөтүлбөсө,   андачет өлкөлүк  соттун  чечиминин мыйзамдуу күчүнө киргендигин тастыктаганрасмий документ;     3) төлөтүп  алуучу  таанууну  жана  аткартууну  өтүнүп  жаткан четөлкөлүк сотто иштин териштириле тургандыгы жөнүндө карызкорго  өз  уба-гында  жана тиешелүү түрдө кабарландырылганын тастыктаган жана тиешелүүтүрдө күбөлөндүрүлгөн документ;     4) эгерде  чечим мурда тиешелүү чет мамлекеттин аймагында аткарыл-ган болсо,  анда чечимдин толук же жарым-жартылай аткарылгандыгы туура-луу документ;     5) сотко берилген арызга кол койгон кишинин ыйгарым укуктарын тие-шелүү түрдө күбөлөндүргөн жана тастыктаган ишеним кат же дагы башка до-кумент;     6) чет өлкөлүк соттун чечимин таануу жана аткартуу жөнүндөгү арыз-дын көчүрмөсү карызкорго жиберилгендигин тастыктаган документ;     7) тараптардын сотто каралуучу келишимднк иштер боюнча макулдашуу-сун тастыктаган документ;     8) ушул пункттун 1-7-пунктчаларында көрсөтүлгөн документтердин ти-ешелүү түрдө күбөлөндүрүлгөн мамлекеттик тилдеги же расмий тилдеги  ко-тормолору.     4. Чет өлкөлүк  соттун  чечимин  таануу  жана  мажбурлап  аткартуужөнүндөгү  арызга  бейтарап  соттун чечимин мажбурлап аткартууга каратааткаруу баракчасын берүү тууралуу арызды  сотко  берген  учурда  КыргызРеспубликасынын  мыйзамдарында белгиленген тартипте жана өлчөмдө мамле-кеттик алым төлөнгөндүгүн тастыктаган документ да тиркелет.      433-статья. Чет өлкөлүк соттун чечимин таануу жана мажбурлап                 аткартуу жөнүндөгү арызды кароо тартиби      1. Эгерде  Кыргыз  Республикасынын эларалык келишимдеринде башкасыкаралбаса,  чет өлкөлүк соттун чечимин таануу жана  мажбурлап  аткартуужөнүндөгү  арызды судья жеке өзү ушул главада белгиленген өзгөчөлүктөрүменен ушул Кодексте каралган эрежелер боюнча арыз келип  түшкөн  күндөнтартып бир айдан ашпаган мөөнөттө карайт.     2. Сот ишке катышуучу жактарга соттук отурумдун болор убактысы жа-на жери тууралуу маалымдайт.  Тиешелүү түрдө маалымдалган аталган адам-дардын келбегендиги кароого жолтоо болбойт.     3. Ишти  караган учурда соттук отурумга сот чет өлкөлүк соттун че-чимин таануу жана мажбурлап аткартуу үчүн ушул Кодекстин 436-статьясын-да каралган негиздер бар же жок экендигин аныктайт.     4. Ишти караган учурда сот чет өлкөлүк соттун чечимин маани-мазму-ну боюнча кайра кароого укуксуз.     5. Эгерде мажбурлап аткартуу жөнүндөгү маселени чечкен учурда сот-то күмөн саноолор пайда болсо,  анда ал чет өлкөлүк соттун чечимин маж-бурлап аткартуу тууралуу арыз менен кайрылып жаткан адамдан  түшүндүрмөберүүнү өтүнүүгө,  ошондой эле карызкордон арыздын маани-мазмуну боюнчасураштырууга жана зарыл болгон учурда чечим  кабыл  алган  чет  өлкөлүксоттон түшүндүрмө суратууга укуктуу.      434-статья. Чет өлкөлүк соттун чечимин таануудан жана мажбурлап                 аткартуудан баш тартуунун негиздери      1. Сот төмөндөгүдөй учурларда чет өлкөлүк  соттун  чечимин  толугуменен  же  бир бөлүгүн таануудан жана мажбурлап аткартуудан баш тартат,эгерде;     1) аймагында  кабыл  алынган мамлекеттин мыйзамы боюнча чечим мый-замдуу күчүнө кире элек же аткарылбоого тийиш болсо;     2) чечим  өзүнө  каршы  кабыл алынган тарап ишти кароонун убактысыжана жери жөнүндө өз убагында жана тиешелүү түрдө кабарландырылбаса  жедагы башка себептерден улам сотко өзүнүн түшүндүрмөсүн бере албаса;     3) ишти кароо Кыргыз Республикасынын эларалык келишимине  же  мый-замга  ылайык Кыргыз Республикасындагы соттун компетенциясына гана тие-шелүү болсо;     4) ошол  эле предмет жана ошол эле негиздер боюнча ошол зле тарап-тардын ортосундагы талаш жөнүндө мыйзамдуу күчүнө кирген Кыргыз Респуб-ликасынын сотунун чечими болгон учурда;     5) Кыргыз Республикасындагы соттун кароосунда ошол эле тараптардынортосундагы талаш боюнча, ошол эле предмет жөнүндө жана ошол эле негиз-дер боюнча чет өлкөлүк сотто иш козголгонго чейин козголгон  иш  болгонучурда;     6) чет өлкөлүк соттун чечимин мажбурлап аткартуу мөөнөтү өтүп кет-кен жана бул мөөнөт сот тарабынан калыбына келтирилбеген учурда;     7) чет өлкөлүк соттун чечимин аткартуу Кыргыз Республикасынын эге-мендигине  эыян келтирсе же Кыргыз Республикасынын коопсуздугуна корку-нуч туудурса.      435-статья. Чет өлкөлүк соттун чечимин таануу жана мажбурлап                 аткартуу жөнүндөгү иш боюнча соттун аныктамасы      1. Карыэкордун  түшүндүрмөсүн  угуп жана берилген далилдерди карапчыгып,  сот ушул Кодекстин 21-главасын да белгиленген  эрежелер  боюнчачет өлкөлүк соттун чечимин таануу жана мажбурлап аткартуу жөнүндө анык-тама чыгарат.     2. Чет өлкөлүк   соттун  чечимин  таануу  жана  мажбурлап  аткартуужөнүндөгү аныктамада төмөвдөгүлөр камтылууга;     1) чечим кабыл алган чет өлкөлүк соттун аталышы жана жайгашкан же-ри;     2) төлөтүп алуучунун жана карызкордун аталышы;     3) төлөтүп  алуучу  чечимди  таанууну  жана  мажбурлап  аткартуунуөтүнүп жаткан чет өлкөлүк соттун чечими тууралуу маалыматтар;     4) чет өлкөлүк соттун чечимин таануу жана  мажбурлап  аткартуу  жечет  өлкөлүк  соттун  чечимин  таануудан жана мажбурлап аткартуудан баштартуу жөнүндө көрсөтмө.     3. Чет өлкөлүк соттун чечимин таануудан жана мажбурлап аткартууданбаш тартуу жөнүндөгү соттун аныктамасына ушул Кодексте белгиленген тар-типте даттанылышы мүмкүн.      436-статья. Чет өлкөлүк соттун чечимин мажбурлап аткартуу      1. Чет  өлкөлүк соттун чечимин мажбурлал аткартуу чет өлкөлүк сот-тун чечимин таануу жана мажбурлап аткартуу  жөнүндө  аныктама  чыгаргансот  тарабынан берилүүчү аткаруу баракчасынын негизинде,  ушул Кодекстежана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган тартипте жүргүзүлөт.     2. Чет  өлкөлүк  соттун  чечими  ал мыйзамдуу күчүнө кирген күндөнтартып үч жылдан ашпаган мөөнөттө мажбурлап аткартууга берилиши мүмкүн.Аталган  мөөнөт  өтүп  кеткен учурда ал төлөтүп алуучунун өтүнүчү мененушул Кодекстин 10-главасында каралган эрежелер боюнча калыбына келтири-лиши мүмкүн.      437-статья. Чет өлкөлүк соттордун чечимдерин таануу      1. Чет  өлкөлүк  соттордун мажбурлап аткартууну талап кылбаган че-чимдери,  эгерде таламдаш жактын бул боюнча каршы пикири келип түшпөсө,андан ары эч кандай иш жүргүзүүсүз эле таанылат.     2. Таламдаш жак чет өлкөлүк соттун чечими райондук же ага тењешти-рилген  сотко  келип түшкөндүгү өзүнө белгилүү болгон күндөн тартып бирайдын ичинде бул чечимде таануу жагынан өэүнүн  каршы  пикирин  билдиреалат.     3. Таламдаш тараптын чет өлкөлүк  соттун  чечимин  таануу  жагынанкаршы  пикири  бул адамга каршы пикирди кароо убактысын жана жерин бил-дирүү менен соттук отурумда каралат.  Ишти  кароо  убактысы  жана  жерижөнүндө  тиешелүү түрдө кабарландырылган таламдаш жактын жүйөлүү себеп-сиз келбей калышы каршы пикирди кароого жолтоо болбойт.     4. Чет өлкөлүк соттун чечимин таануу жагынан каршы пикирди сот ка-рагандан кийин тиешелүү аныктама чыгарылат, ал мыйзамдуу күчүнө кирген-ден кийин тараптарга жиберилет.  Соттун аныктамасына ушул Кодексте бел-гиленген тартипте жана мөөнөттө даттанылышы мүмкүн.      438-статья. Чет өлкөлүк соттун чечимин таануудан баш тартуу      Чет өлкөлүк соттун мажбурлап аткартууга тийиш болбогон чечимин та-ануудан  баш  тартууга  ушул Кодекстин 434-статьясынын 1-пунктунун 1-5,7-пунктчаларында белгиленген негиздер болгон учурда жол берилет.      439-статья. Аткарууну талап кылбаган чет өлкөлүк соттордун                 чечимдерин таануу      Кыргыз Республикасында чет өлкөлүк соттордун мүнөзү боюнча аткару-уну талап кылбаган чечимдери ушул  Кодекстин  381-статьясында  каралганучурларда таанылат.      440-статья. Эларалык соттордун, эларалык арбитраждардын чечимдерин                 таануу жана аткаруу      Ушул Кодекстин 431-438-статьяларынын эрежелери эларалык соттордун,эларалык арбитраждардын чечимдерине карата колдонулат.      441-статья. Чет өлкөлүк бейтарап соттордун (арбитраждардын),                 эларалык бейтарап соттордун (арбитраждардын)                 чечимдерин таануу жана аткаруу      1. Ушул  Кодекстин 422,  434,  436-438-статьяларынын эрежелери четөлкөлүк бейтарап соттордун (арбитраждардын),  эларалык бейтарап соттор-дун (арбитраждардын) чечимдерине карата да колдонулат.     2. Чет өлкөлүк бейтарап соттордун, эларалык бейтарап соттордун че-чимин  таануу же аткаруу жөнүндө өтүнүп жаткан тарап чет өлкөлүк бейта-рап соттун,  эларалык бейтарап соттун  тиешелүү  түрдө  күбөлөндүрүлгөнанык чечимин же анын тиешелүү түрдө күбөлөндүрүлгөн көчүрмөсүн, ошондойэле   анык   арбитраждык   макулдашууну   же   анын   тиешелүү    түрдөкүбөлөндүрүлгөн  көчүрмөсүн берүүгө тийиш.  Эгерде арбитраждык чечим жебейтарап макулдашуу чет тилде баяндалган болсо,  анда тарап  бул  доку-менттердин мамлекеттик же расмий тилге которулган күбөлөндүрүлгөн текс-тин берүүгө тийиш.      442-статья. Чет өлкөлүк бейтарап соттордун (арбитраждардын),                 эларалык бейтарап соттордун (арбитраждардын)                 чечимдерин таануудан жана аткартуудан баш тартуу      1. Чет өлкөлүк бейтарап соттордун (арбитраждардын),  эларалык бей-тарап соттордун (арбитраждардын) чечимдерин таануудан жана аткартуудан,өзүнө карата каршы багытталган тараптын өтүнүчү боюнча,  баш  тартылышымүмкүн, эгерде ал тарап таануу жана аткартуу өтүнүч кылынып жаткан ком-петенттүү сотко төмөндөгүлөр тууралуу далилди берсе:     1) бейтарап  макулдашуунун  тараптары  өздөрүнө карата колдонулганмыйзам боюнча кандайдыр бвр дењгээлде аракетке жөндөмсүз болсо  же  булмакулдашуу ылайык келген мыйзам боюнча, ал эми мындай көрсөтмө жок бол-гон учурда - чечим чыгарылган өлкөнүн мыйзамы боюнча бул макулдашуу жа-раксыз болсо;     2) өзүнө каршы чечим чыгарылган тарапка арбитрди дайындоо  жөнүндөже  арбитраждык  териштирүү жөнүндө тиешелүү түрдө кабарландырылбаса жеболбосо дагы башка себептер менен өзүнүн түшүндүрмөсүн бере албаса;     3) чечим  арбитраждык  макулдашууда  каралбаган же анын шарттарынаылайык келбеген талаш боюнча чыгарылса, же болбосо арбитраждык макулда-шуунун чегинен тышкары чыккан маселелер боюнча токтомду камтыса. Эгердеарбитраждык соттун чечиминде арбитраждык макулдашуу менен камтылган ма-селелер  боюнча  токтомдорду  мындай макулдашуу менен камтылбагандарданажыратып бөлүүгө мүмкүн болсо,  анда сот арбитраждык  соттун  чечимининарбитраждык  макулдашууда  камтылган  маселелер  боюнча  токтому киргенбөлүгүнө карата гана аткаруу баракчасын бере алат;     4) арбитраждык  соттун  курамы  же арбитраждык процесс тараптардынмакулдашуусуна ылайык келбесе же мындай жок болгон учурда арбитраж бол-гон өлкөнүн мыйзамына ылайык келбесе;     5) чечим тараптар үчүн али акыркы чечим боло элек болсо же  бузул-са, же анын аткарылышы ал чечим чыгарылган өлкөнүн же чечим колдонулганөлкөнүн соту тарабынан токтотула турган болсо.     2. Арбитраждык чечимди таануудан жана аткартуудан Кыргыз Республи-касынын соту төмөндөгүлөрдү аныктаган учурда да баш тартышылы мүмкүн:     1) талаштын  объекти Кыргыз Республикасынын мыйзамдары боюнча арб-итраждык териштирүүнүн предмети боло албаса;     2) бул  чечимди  таануу жана аткартуу Кыргыз Республикасында жалпыэлдик тартипке карама-каршы келсе.".      2-статья.       Ушул Мыйзам күчүнө кирген күндөн тартып төмөндөгүлөр  күчүн жогот-ту деп табылсын:     - Кыргыз  Республикасынын  Арбитраждык  процесстик кодекси (КыргызРеспубликасынын Жогорку Кењешинин Ведомосттору, 1996-ж., N 5,71-ст.);     - "Кыргыз Республикасынын Арбитраждык процесстик кодексин колдону-уга киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамы  (Кыргыз  Республ-икасынын Жогорку Кењешинин Ведомосттору, 1996-ж., N 5,72-ст.);     - "Кыргыз   Республикасынын   Арбитраждык   процесстик   кодексинеөзгөртүүлөр  жана  толуктоолор киргизүү жөнүндө" Кыргыз РеспубликасынынМыйзамы  (Кыргыз  Республикасынын   Жогорку   Кењешинин   Ведомосттору,1997-ж., N 12,577-ст.);     - "Кыргыз   Республикасынын   Арбитраждык   процесстик   кодексинеөзгөртүүлөр  жана  толуктоолор киргизүү жөнүндө" Кыргыз РеспубликасынынМыйзамы  (Кыргыз  Республикасынын   Жогорку   Кењешинин   Ведомосттору,1997-ж., N 12,578-ст.);     - "Кыргыз   Республикасынын   Арбитраждык   процесстик   кодексинеөзгөртүүлөр  жана  толуктоолор киргизүү жөнүндө" Кыргыз РеспубликасынынМыйзамы  (Кыргыз  Республикасынын   Жогорку   Кењешинин   Ведомосттору,2000-ж., N 72,367-ст.).     2. Ушул Мыйзам күчүнө  кирген  күндөн  тартып  төмөндөгүлөр  белг-иленсин:     1) Кыргыз Республикасынын Арбитраждык процесстик кодексине  ылайыкбул  Мыйзам күчүнө киргенге чейин соттор тарабынан карала турган бардыкэкономикалык иштер ушул Мыйзамдын жоболорун эске алуу менен Кыргыз Рес-публикасынын Жарандык процесстик кодексине ылайык каралат.     2) жарандык,  анын ичинде ушул Мыйзам күчүнө киргенге чейин  келиптүшкөн  жана райондук жана аларга тењештирилген соттор,  областтык жанааларга тењештирилген соттор жана Кыргыз  Республикасынын  Жогорку  сотутарабынан  каралбаган экономикалык иштер бул Мыйзам күчүнө киргенге че-йин колдонулуп келген Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында жана алардынжоболорунда  белгиленген  тартипте жана мөөнөттөрдө өндүрүшү аякталуугатийиш;     3) ушул Мыйзам күчүнө кире злекте чыгарылган биринчи инстанциядагысоттордун күчүнө кире жана даттаныла элек жарандык,  анын ичинде эконо-микалык  иштер  боюнча  сот  актылары ушул Мыйзам күчүнө киргенге чейинколдонулуп келген Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында жана алардын жо-болорунда белги мөөнөттөрдө областтык жана аларга тењештирилген соттор-го даттанылат жана аларда каралат;     4) ушул Мыйзам күчүнө кире электе чыгарылган, күчүнө кирген жаран-дык, анын ичинде экономикалык иштер боюнча райондук жана аларга тењешт-ирилген соттордун сот актылары ушул Мыйзамда белгиленген тартипте,  би-рок ушул Мыйзам күчүнө кире электе колдонулган  Кыргыз  Республикасынынмыйзамдарында  жана алардын жоболорунда белгиленген мөөнөттөрдө област-тык тењештирилген сотторго даттанылат; мында бул сот актылары областтыкжана  аларга тењештирилген соттордо ушул Мыйзамга ылайык каралат (кайракаралат);     5) ушул Мыйзам күчүнө кире электе чыгарылган, күчүнө кирген жаран-дык, анын ичинде экономикалык иштер боюнча областтык жана аларга тењеш-тирилген соттордун сот актылары ушул Мыйзамда белгиленген тартипте, би-рок бул Мыйзам күчүнө кире злекте  колдонулган  Кыргыз  Республикасынынмыйзамдарында  жана  алардын жоболорунда белгиленген мөөнөттөрдө КыргызРеспубликасынын Жогорку сотуна даттанылат, мында ушул сот актылары Кыр-гыз Республикасынын Жогорку сотунда ушул Мыйзамга ылайык каралат (кайракаралат).      3-статья.       Ушул Мыйзам жарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет.     Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун Кыргыз Республикасы-нын Жарандык процесстик Кодексинин  356-статьясынын 2-пунктун жана Кыр-гыз Республикасынын Арбитраждык процесстик  кодексинин  158-статьясынын2-пунктун  конституциялык эмес жана Кыргыз Республикасынын Конституция-сынын 83-статьясына карама-каршы келет деп таануу жөнүндөгү 2004-жылдын12-майындагы жана 2004-жылдын 14-майындагы чечимдерине ылайык сот акты-ларын бузуу жана аларды бузууга байланышкан  маселелерди  чечүү  КыргызРеспубликасынын  Конституциясынын  82-статьясынын 4-пунктунда жана ушулМыйзамда белгиленген ченемдерге ылайык, биринчи инстанциядагы сотто ка-ралган  жана алар боюнча чечимдер кабыл алынган иштерди кошпогондо,  алкүчүнө кирген күндөн тартып 6 айдын ичинде каралат.      Кыргыз Республикасынын Президенти               А.Акаев