8-тиркеме

Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигине караштуу Стандартташтыруу жана

метрология борбору жөнүндө жобо

 

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 4-ноябрындагы № 613, 2023-жылдын 17-февралындагы № 78, 2023-жылдын 28-февралындагы № 107, 2025-жылдын 27-февралындагы № 95 токтомдорунун редакцияларына ылайык)

 

1. Жалпы жоболор

 

1. Ушул Жобо Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигине караштуу Стандартташтыруу жана метрология борборунун (мындан ары – Кыргызстандарт) ишинин укуктук жана уюштуруучулук негиздерин аныктайт.

2. Кыргызстандарт Кыргыз Республикасынын Экономика жана финансы министрлигинин алдындагы Стандартташтыруу жана метрология боюнча борбордун укугун улантуучу болуп саналат.

3. Кыргызстандарт стандартташтыруу жана метрология боюнча улуттук органдын функцияларын ишке ашыруучу Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигинин (мындан ары – Министрлик) ведомстволук түзүмү статусунда иштөөчү Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы болуп саналат.

4. Кыргызстандарт өзүнүн ишинде Кыргыз Республикасынын Конституциясын жана мыйзамдарын, Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актыларын, эл аралык укуктун жалпы таанылган принциптерин жана ченемдерин, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык күчүнө кирген эл аралык келишимдерди, Министрликтин чечимдерин жана ушул Жобону жетекчиликке алат.

5. Кыргызстандарт мамлекеттик органдар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, эл аралык уюмдар, бизнес-коомчулук, коомдук бирикмелер, илимий жана башка уюмдар менен өз ара аракеттенүү аркылуу иштейт.

6. Кыргызстандарт юридикалык жак болуп саналат, өз алдынча балансы, обочолонгон мүлкү, банктарда жана казыналык системасында алыш-бериш жана башка эсеби, Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик гербинин сүрөтү түшүрүлгөн жана расмий жана мамлекеттик тилдерде өзүнүн аталышы жазылган мөөрү, ошондой эле белгиленген үлгүдөгү башка мөөрлөрү, штамптары, бланктары бар.

Кыргызстандарттын уюштуруу укуктук формасы –  оперативдүү башкаруу укугунда түзүлгөн мамлекеттик мекеме.

7. Кыргызстандарттын толук фирмалык аталышы:

– мамлекеттик тилде: «Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигине караштуу Стандартташтыруу жана метрология боюнча борбор»;

– расмий тилде: «Центр по стандартизации и метрологии при Министерстве экономики и коммерции Кыргызской Республики».

8. Кыргызстандарттын кыскартылган фирмалык аталышы:

– мамлекеттик тилде: «Стандартташтыруу жана метрология боюнча борбор»;

– расмий тилде: «Центр по стандартизации и метрологии».

9. Юридикалык дареги: 720040, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары, Панфилов көчөсү, 197.

 

2. Кыргызстандарттын ишинин максаттары

 

10. Кыргызстандарттын ишинин негизги максаттары болуп төмөнкүлөр саналат:

1) эл аралык эрежелерге жана сунуштарга ылайык стандартташтыруунун улуттук системасын түзүү жана өнүктүрүү;

2) өлчөө бирдиктүүлүгүн камсыз кылуу, улуттук эталондук базаны өнүктүрүү жана колдоо;

3) адамдардын өмүрүн жана ден соолугун, айлана-чөйрөнү, жаныбарларды жана өсүмдүктөрдү коргоо максатында коомдун коопсуздугун камсыз кылууга көмөк көрсөтүү;

4) энергетикалык натыйжалуулукту жогорулатууга жана ресурстарды үнөмдөөгө көмөк көрсөтүү.

 

3. Кыргызстандарттын милдеттери

 

11. Кыргызстандарттын негизги милдеттери болуп төмөнкүлөр саналат:

1) илимий-техникалык прогрессти өбөлгөлөө;

2) илимдин, техниканын жана технологиялардын өнүгүү деңгээлине ылайык продукциянын, жумуштардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн жогорулатуу;

3) табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардын келип чыгуу кооптуулугунун даражасын эске алуу менен объекттердин коопсуздук деңгээлин жогорулатуу;

4) ресурстарды үнөмдүү жана сарамжалдуу пайдаланууга көмөк көрсөтүү;

5) техникалык регламенттердин талаптарын сактоого көмөк көрсөтүү;

6) техникалык жана маалыматтык шайкештикти, өлчөөлөрдүн жана сыноолордун натыйжаларын салыштырууну, продукциянын өз ара алмашуусун камсыз кылуу;

7) калктын өмүрүнүн, ден соолугунун, ошондой эле жаныбарлардын жана өсүмдүктөрдүн саламаттыгынын жана өсүшүнүн, жеке жана юридикалык жактардын мүлкүнүн, мамлекеттик жана муниципалдык мүлктүн, айлана-чөйрөнүн коопсуздук деңгээлин жогорулатуу;

8) Кыргыз Республикасында өлчөө бирдиктүүлүгүн камсыз кылуу үчүн метрология боюнча иштерди жүргүзүү;

9) өлчөө системасын Эл аралык бирдик системасына (БС) шайкеш келтирүүнү камсыз кылуу.

 

4. Кыргызстандарттын функциялары

 

12. Кыргызстандарт өзүнө жүктөлгөн милдеттерди аткаруу үчүн төмөнкүдөй функцияларды ишке ашырат:

1) стандартташтыруу жаатында:

– стандартташтыруунун улуттук системасын улуттук экономиканын кызыкчылыктарына, илимди, техниканы жана технологияларды өнүктүрүү деңгээлине шайкеш келтирүүнү камсыздоо боюнча иштерди жүргүзүү;

– стандартташтыруу жаатында ченемдик укуктук актыларды иштеп чыгууга жана ишке ашырууга катышуу;

– стандарттарды иштеп чыгууга, бекитүүгө жана колдонууга ылайыктуу Жоопкерчиликтүү практика кодексинин негизинде, Соодадагы техникалык тоскоолдуктар боюнча макулдашууга (Марракеш шаары, 1994-жылдын 15-апрели) ылайык стандарттарды, эрежелерди, жол-жоболорду жана сунуштарды иштеп чыгуу, кабыл алуу жана колдонуу тартибин белгилөө;

– башка мамлекеттердин эл аралык, региондук жана улуттук стандарттарын, эрежелердин региондук жыйнактарын жана башка мамлекеттердин эрежелеринин жыйнактарын, башка мамлекеттердин региондук классификаторлорун (анын ичинде мамлекеттер аралык) жана улуттук классификаторлорун стандартташтыруу боюнча улуттук документтер катары кабыл алуунун методдорун белгилөө;

– стандартташтыруу боюнча документтерди иштеп чыгуунун (кабыл алуунун) ар жылдык программасын түзүү жана бекитүү;

– улуттук стандарттарды, алдын ала улуттук стандарттарды, мамлекеттик классификаторлорду, стандартташтыруу боюнча эрежелерди жана сунуштарды белгиленген тартипте бекитүү жана жокко чыгаруу;

– Евразия экономикалык бирлигинин мамлекеттер аралык стандарттарын, техникалык регламенттерин жана Евразия экономикалык бирлигинин техникалык регламенттеринин талаптарын сактоону камсыздоочу стандарттардын тизмесин иштеп чыгууга жана аларга экспертиза жүргүзүүгө катышуу;

– стандартташтыруу боюнча документтерди эл аралык жана региондук ченемдерге шайкеш келтирүү;

– стандартташтыруу, метрология, сертификациялоо жаатында макулдашуулардын долбоорлорун иштеп чыгууга катышуу;

– улуттук стандарттардын жана стандартташтыруу боюнча башка документтердин долбоорлорун иштеп чыгууну жана аларга экспертиза жүргүзүүнү уюштуруу;

– улуттук стандарттарды, эрежелерди жана стандартташтыруу боюнча сунуштарды, эл аралык жана региондук стандарттарды, башка өлкөлөрдүн улуттук стандарттарын жана алдын ала улуттук стандарттарды, мамлекеттик классификаторлорду, региондук классификаторлорду (анын ичинде мамлекеттер аралык), ошондой эле башка мамлекеттердин улуттук классификаторлорун эсепке алуу жана кызыкдар жактар үчүн жеткиликтүүлүгүн камсыздоо;

– стандартташтыруу боюнча техникалык комитеттерди түзүү жана алардын иштөө тартибин бекитүү, алардын ишин уюштуруу жана ишин координациялоо;

– улуттук стандарттарга шайкештик белгисинин сүрөтүн иштеп чыгуу жана бекитүү;

– башка мамлекеттердин эл аралык, региондук стандарттарын (анын ичинде мамлекеттер аралык) жана улуттук стандарттарын, башка мамлекеттердин региондук классификаторлорун (анын ичинде мамлекеттер аралык) жана улуттук классификаторлорун Кыргыз Республикасынын стандартташтыруу боюнча улуттук документтери катары кабыл алуу;

– Кыргыз Республикасы иштеп чыгууга катышкан мамлекеттер аралык стандарттарды иштеп чыгуу программаларын түзүүгө жана ишке ашырууга катышуу жана Евразия экономикалык бирлигинин техникалык регламенттеринин талаптарынын сакталышын камсыздоо максатында улуттук стандарттарды мамлекеттер аралык стандарттарга ылайыктап кайра иштеп чыгууну уюштуруу;

– продукциялардын каталогдук баракчаларынын формаларын, аларды толтуруу, берүү жана каттоо эрежелерин белгилөө;

– продукциянын каталогун түзүүнүн жана продукциялардын каталогдук баракчаларын каттоо жана экспертиза жүргүзүү боюнча иштерди уюштуруунун мамлекеттик системасын өнүктүрүү боюнча иштерди координациялоо;

– улуттук стандарттарды, алдын ала улуттук стандарттарды жана мамлекеттик классификаторлорду иштеп чыгуу, макулдашуу, эсепке алуу, бекитүү, экспертиза жүргүзүү, өзгөртүү, жокко чыгаруу жана ишке киргизүү тартибин белгилөө;

– белгиленген тартипке ылайык техникалык-экономикалык жана социалдык маалыматты, мамлекеттик классификаторлордун, статистикалык классификаторлордун, региондук классификаторлордун, мамлекеттер аралык классификаторлордун, башка мамлекеттердин жүргүзүүгө тийиш болгон улуттук классификаторлорунун тизмесин, ошондой эле классификаторлорду иштеп чыккан, жүргүзгөн, актуалдаштырган жана колдонгон Кыргыз Республикасынын министрликтеринин жана административдик ведомстволорунун тизмесин классификациялоо жана код коюу системасын өнүктүрүү жана колдонуу боюнча иштерди ведомстволор аралык координациялоо;

– транспорт каражаттарын даярдап чыгаруучуларга эл аралык идентификациялык код (VIN/WMI кодун) ыйгаруу;

– ЕАЭБ/ББ техникалык регламенттерине стандарттардын тизмесине анализ жүргүзүү жана Кыргыз Республикасынын улуттук стандарттарын ЕАЭБ/ББ техникалык регламенттерине  стандарттардын тизмесине киргизүү боюнча иштерди жүргүзүү;

– ЕАЭБ/ББ техникалык регламенттерине стандартташтыруу боюнча колдонулбаган документтерди Кыргыз Республикасынын аймагында кабыл алуу;

– стандартташтыруу боюнча мамлекеттер аралык техникалык комитеттерге (МТК) Кыргыз Республикасынан кызыкдар тараптардын катышуусу боюнча иштерди координациялоо;

– Кыргыз Республикасынын улуттук стандарттарынын негизинде мамлекеттер аралык стандарттарды иштеп чыгуу боюнча иштерди координациялоо;

– Евразия экономикалык комиссиясынын, Стандартташтыруу, метрология жана сертификациялоо боюнча мамлекеттер аралык кеңештин (МАК), Стандартташтыруу маселелери боюнча өкмөттөр аралык комиссиялардын (ӨАК) чечимдерин, протоколдорун ишке ашыруу;

- техникалык регламенттердин айрым талаптарына карата колдонулуучу региондук топтомдорду, чет мамлекеттердин эрежелерин Кыргыз Республикасынын стандартташтыруу боюнча улуттук документтери катары кабыл алуу;

2) метрология жаатында:

– республиканын экономикасын өнүктүрүүдө өлчөөнүн жана стандарттардын ролун чыңдоо үчүн Эл аралык бирдик системасына (БС) өлчөө системасын шайкеш келтирүүнү камсыздоо боюнча иштерди жүргүзүү;

– чоңдук бирдиктеринин улуттук эталондорун сактоо жана өркүндөтүү, Эл аралык бирдик системасынын (БС) негизги жана туунду чоңдук бирдиктеринин өлчөмдөрүн чыгаруу жана берүү;

– эл аралык практикага ылайык улуттук эталондук лабораторияларда менеджмент системасынын туруктуу иштөөсүн колдоо;

– өлчөө каражаттарынын тибин текшерүү, калибровкалоо, бекитүү, өлчөөнү аткаруу методикаларын аттестациялоо боюнча чарбалык субъекттерге метрологиялык кызматтарды көрсөтүү;

– стандарттык үлгүлөрдү бекитүү;

– өлчөө бирдиктүүлүгүн камсыздоо жаатында маалыматтык фондду жүргүзүү;

– Кыргыз Республикасы катышкан, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерге ылайык метрологиялык иштердин жыйынтыктарын таануу боюнча иштерди жүргүзүү;

– калибровкалоонун жана өлчөөнүн улуттук эталондорун жана сертификаттарын эл аралык таанууну камсыздоо үчүн эл аралык, региондук жана улуттук деңгээлде эталондорду салыштырып текшерүүгө катышуу;

– аккредитацияланган текшерүү жана калибрлөөчү лабораториялардын тармагы үчүн улуттук деңгээлде салыштырууларды уюштуруу;

– өлчөө каражаттарынын тибин бекитүү же текшерүү максатында өлчөө каражаттарына сыноо жүргүзүү же стандарттык үлгүлөрдү аттестациялоо укугун берүү жана кайра чакыртып алуу боюнча иштерге катышуу;

– калибрлөө жана текшерүү лабораторияларын аккредитациялоо боюнча иштерге катышуу;

– стандартташтыруу боюнча документтерге метрологиялык экспертиза жүргүзүү;

– текшерүүчүлөргө аттестация өткөрүүнү жана текшерүү эн тамгалары менен камсыз кылууну уюштуруу;

– метрология жана шайкештикти баалоо боюнча органдардын менеджмент системалары жаатындагы консалтинг боюнча кызматтарды көрсөтүү;

– метрология жаатындагы илимий-изилдөө иштерин жүргүзүү;

– метрология боюнча эл аралык жана региондук уюмдар жана чет өлкөлөрдүн улуттук метрологиялык органдары, анын ичинде эки тараптуу жана көп тараптуу макулдашуулар менен келишимдердин негизинде кызматташтыкты жүзөгө ашыруу;

3) шайкештикти баалоо жаатында:

– продукцияны, кызмат көрсөтүүлөрдү, персоналды жана менеджмент системасын сертификациялоо боюнча органдын функцияларын ишке ашыруу;

– шайкештикти ырастоо боюнча иштерди жүргүзүүдө продукцияны (кызмат көрсөтүүнү) сыноо;

– мамлекеттик органдарды, юридикалык жана жеке жактарды изилденүүчү объектилердин (материалдардын, продуктулардын, процесстердин) шайкештикти баалоо чөйрөсүндөгү ченемдик укуктук актылардын, техникалык регламенттердин, стандарттардын, эрежелердин же контракттардын талаптарына шайкеш келиши (шайкеш эместиги) жөнүндө маалыматтар менен камсыздоо максатында алардын өтүнмөлөрүнүн негизинде сандын, сапаттын, коопсуздуктун параметрлери боюнча изилдөөлөрдү, сыноолорду, экспертизаларды жүргүзүү;

– мамлекеттик башкаруу органдарынын, керектөөчүлөрдүн укуктарын коргоо боюнча коомдук уюмдардын, ошондой эле жеке жана юридикалык жактардын өтүнмөлөрү жана суроо-талаптары боюнча келишимдик негизде тестирлөө боюнча кызматтарды жана башка технологиялык кызматтарды көрсөтүү;

– тиешелүү сыноолорду, экспертизаларды, өлчөөлөрдү жүргүзүү менен тобокелдиктерди талдоо жана критикалык контролдук чекиттерди аныктоо принциптеринин (ХАССП) системасынын элементтери киргизилүүгө тийиш болгон тамак-аш азыктарын даярдоо боюнча ишканалардын өндүрүштүк процесстерине келишимдик негизде катышуу;

– сапат боюнча Кыргыз Республикасынын сыйлыктарынын талапкерлигине конкурс өткөрүү боюнча иштерди уюштуруу;

– Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештигинин продукциянын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн сапаты жаатындагы жетишкендиктер үчүн сыйлыгынын талапкерлигине конкурс өткөрүү боюнча иштерге катышуу;

– сапат менеджменти системаларын, анын ичинде тамак-аш азыктарынын коопсуздук менеджменти системаларын сертификациялоо боюнча органдын ишин уюштуруу;

– транспорт каражатынын тибин жактырууну (шассинин тибин жактыруу) бекитүү, каттоо, жокко чыгаруу;

– Кыргызстандарттын расмий басылмасында “Дөңгөлөктүү транспорт каражаттарынын коопсуздугу жөнүндө” техникалык регламентке (ББ ТР 018/2011) шайкештигин күбөлөндүрүүчү документти колдонууну токтотуу жөнүндө маалыматты жарыялоо, документти колдонууну токтотуу жөнүндө кабарламаларды каттоо жана бирдиктүү реестрин жүргүзүү;

– транспорт каражатынын тибин жактырууларды (шассинин тибин жактырууларды), ошондой эле шайкештик сертификаттарын каттоо жана реестрин жүргүзүү;

- сертификациялоо боюнча эксперттердин (эксперт-аудиторлордун) компетенттүүлүгүн ырастоо;