2-тиркеме

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2023-жылдын 15-ноябрындагы № 607 токтомуна)

Асыл тукум жаныбарлардын жана үйүрлөрдүн мамлекеттик китеби жөнүндө ЖОБО

1-глава. Жалпы жоболор

1. Ушул Асыл тукум жаныбарлардын жана үйүрлөрдүн мамлекеттик китеби (мындан ары - Мамлекеттик китеп) жөнүндө жобо "Кыргыз Республикасынын мал чарбасындагы асылдандыруу иши жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 7-беренесин ишке ашыруу жана асыл тукум жаныбарлардын чарбалык пайдалуу, азыктуу, спорттук көрсөткүчтөрүн андан ары жакшыртууга багытталган селекциялык-асыл тукум иштерин жүргүзүү максатында иштелип чыкты.

2. Мамлекеттик китеп жогорку азыктуу жана баалуу жаныбарлардын жана алардын белгилүү бир мезгилде укум-тукумунан алынган негизги мүнөздөмөлөрүнүн (асыл тукум субъектинин аталышы, теги, экстерьердик көрсөткүчтөрү (өлчөөлөрү), бонитировкалоонун натыйжалары, ата-тегинин 3 мууну боюнча теги ж.б.) тизмеги.

3. Мамлекеттик китепти жүргүзүүнүн негизги милдеттерине төмөнкүлөр кирет:

1) баалуу, ата-тегинин 3 мууну боюнча теги бар асыл тукум жаныбарларын жана ар кандай породадагы канаттууларды мамлекеттик каттоо;

2) илимий-изилдөө мекемелеринин жана асыл тукум субъекттеринин жаныбарлардын породаларын көбөйтүү, өркүндөтүү жана азыктуу жана спорттук көрсөткүчтөрүн жогорулатуу боюнча жетишкендиктерин жалпылоо;

3) жаныбарлардын генеалогиялык түзүмүнө талдоо жүргүзүү менен заводдук линиялардын, бүлөлөрдүн, жалпы эле порода ичиндеги типтердин жана породалардын чарбалык пайдалуу, азыктуу, спорттук көрсөткүчтөрүн андан ары жакшыртууга асыл тукум иштерин багыттоо.

4. Бул Жободо төмөнкүдөй негизги түшүнүктөр колдонулат:

1) бонитировка - андан ары да пайдалануу максатында асыл тукум жаныбардын асылдуулук жана азыктуулук сапатын, ошондой эле башка асыл тукум продукциянын сапаттарын баалоо;

2) асыл тукум жаныбарды жана асыл тукум үйүрлөрдү мамлекеттик каттоо - асыл тукум жаныбарды жана жаныбар үйүрлөрүн идентификациялоо, тегин аныктоо жана азыктуулугун аныктоо максатында асыл тукум жаныбарлар жана асыл тукум жаныбар үйүрлөрү жөнүндө маалыматтарды мамлекеттик китепте жана мамлекеттик асыл тукум каттоосунда эсепке алуу;

3) жеке идентификациялык номер - идентификацияланган жаныбарга визуалдык, электрондук жана аралаш маалыматтык каражаттарды пайдалануу менен ыйгарылуучу, анын өмүрүнүн аягына чейин алмаштырылбай турган номер жана жаныбардын бир түрүнүн чегинде уникалдуу болуп саналат;

4) асыл тукум жаныбар - теги документтүү ырасталган, белгилүү бир породаны чыгарууга пайдаланылуучу жана мамлекеттик китепте жана мамлекеттик асыл тукум каттоосунда катталган айыл чарба жаныбарлары;

5) асыл тукум үйүрү - тигил же бул породанын стандарттуу талаптарына жооп берүүчү, атайын селекциялык-асылдандыруу иштери жүргүзүлө турган айыл чарба жаныбарларынын ар кандай жыныстагы жана жаштагы белгилүү бир сандагы асыл тукум тобу;

6) асыл тукум күбөлүгү - асылдандыруу ишин башкаруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан берилүүчү, асыл тукум жаныбардын тегин, азыктуулугун жана башка сапаттарын, ошондой эле ата-энесинин генетикалык тектерин жана уруктун же түйүлдүктүн сапатын ырастаган документ;

7) асыл-тукумдук баалуулук - асыл тукум жаныбардын генетикалык потенциалынын деңгээли жана ал генетикалык потенциалдын тукумдун чарбалык пайдалуу белгилерине тийгизген таасири;

8) асылдандыруу иши - колдо болгон айыл чарба жаныбарларын сактоого жана сапатын жакшыртууга жана жаңы породаларын, түрлөрүн, линияларын чыгарууга багытталган зоотехникалык, биологиялык-генетикалык жана уюштуруучу-чарбалык иш-чаралардын системасы;

9) селекциялык-асылдандыруу иши - мал чарбасындагы асылдандыруу ишинде жаныбардын азыктуулук жана асыл тукумдук сапаттарын жакшыртууга багытталган иш-чаралардын комплекси;

10) асылдандыруу ишинин субъекттери - асыл тукум жаныбарды көбөйтүп, асыл тукум продукцияны (материалдарды) селекциялык максатта пайдаланып жана өндүрүп жаткан, ошондой эле асылдандыруу иштерине тейлөө кызматтарын көрсөткөн жеке жана юридикалык жактар;

11) асылдандыруу ишин башкаруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган - Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан аныкталган аткаруу бийлигинин асылдандыруу ишин башкаруу жаатындагы мамлекеттик орган.

2-глава. Мамлекеттик китепти жүргүзүү тартиби

5. Мамлекеттик китепти жүргүзүү асылдандыруу ишин башкаруу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган (мындан ары - ыйгарым укуктуу орган) тарабынан асыл тукум жаныбарлар чарбачылыгы жаатындагы илимий-изилдөө мекемелери менен биргеликте ишке ашырылат.

6. Мамлекеттик китепке жазуу киргизүү үчүн асыл тукум жаныбарлар жөнүндө маалымат ыйгарым укуктуу органга райондук агрардык өнүктүрүү башкармалыктары тарабынан кагаз жана электрондук түрдө ушул жылдын 1-апрелине чейинки мөөнөттө киргизилет.

7. Мамлекеттик китепке теги бар баалуу, жогорку азыктуу жаныбарлардын бир породасы жөнүндө маалымат киргизилет. Асыл тукум жаныбарлардын саны жетишсиз болгон учурда бир басылышка бир нече порода киргизилиши мүмкүн, бул зоотехникалык эрежелер боюнча жол берилет, буга англиялык таза кандуу породадагы жылкылар кирбейт.

8. Мамлекеттик китепке милдеттүү түрдө жаныбарлардын жана үйүрлөрдүн мамлекеттик асыл тукум каттоосунда каттоосу бар жаныбарлардын породаларынын тандалып алынган бир топ көрүнүктүү жандыктары жөнүндө маалыматтар киргизилет.

9. Талаш-тартыш учурларда асыл тукум китепке киргизилген асыл тукум жаныбардын тегинин аныктыгы жөнүндө маалыматтар жаныбардын материалынын тиешелүү үлгүлөрүн генетикалык экспертизалоо ыкмасы менен ырасталышы мүмкүн.

10. Мамлекеттик китепте төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

1) асыл тукум жаныбардын породасы, кличкасы, жеке жана идентификациялык номери, өңү, маркасы, туулган жылы жана жери, жынысы, жашы, бонитировкалоонун маалыматтарынын жыйынтыгы боюнча комплекстүү классы;

2) асыл тукумдук, азыктуулук, спорттук жана экстерьердик көрсөткүчтөр (өлчөөлөр) жөнүндө маалыматтар.

Ата мекендик селекциялык процесске катышкан импорттук асыл тукум жаныбарларды асыл тукум китепке жазууда экспорттоочу өлкөнүн расмий уюму тарабынан берилген асыл тукум сертификаты же асыл тукум экендигин ырастаган башка документ болууга тийиш.

Элита классына жана I класска киргизилген асыл тукум жаныбарлардын азыктуулугун алгачкы зоотехникалык эсепке алуунун натыйжалары боюнча жазуулар жүргүзүлөт.

11. Мурунку же ушул басылышта ата-энеси же теги жазылган жаныбарлар үчүн кличкалары менен катар басылманын номерин көрсөтүү менен асыл тукум китеп боюнча маркасы жана номери коюлат, бул жаныбардын толук теги менен таанышууга мүмкүндүк берет.

12. Асыл тукум жаныбардын теги жөнүндө маалыматтар төмөнкүдөй жазылат: сол жагында - энеси тарабынын, оң жагында атасы тарабынын ата-энеси жана теги көрсөтүлөт.

13. Теги түзүлүп жаткан асыл тукум жаныбар пробанд деп аталат.