КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ

2025-жылдын 28-апрели № 85

Кылмыш жасоого шектелип жана айыпталып кармалган адамдарды камакта кармоо тартиби жана шарттары жөнүндө

(КР 2025-жылдын 22-сентябрындагы № 204 Мыйзамынын редакциясына ылайык)

1-глава. Жалпы жоболор

1-берене. Ушул Мыйзамдын милдеттери

Ушул Мыйзам кылмыштарды жасоого шектелип жана айыпталып кармалган адамдарды камакта кармоо тартибин жана шарттарын белгилейт, ошондой эле алардын укуктарынын жана мыйзамдуу таламдарынын сакталышын кепилдикке алат.

Эскертүү. Камакта кармоо тартиби жана шарттары деп тергөө изоляторлорунун, убактылуу кармоо изоляторлорунун жана гауптвахталардын режими түшүнүлөт.

2-берене. Ушул Мыйзамда камтылган негизги түшүнүктөр

Ушул Мыйзамда төмөнкүдөй түшүнүктөр колдонулат:

1) шектүү - кылмыш жасоого шектелип кылмыш иши козголгон же бөгөт коюу чарасы дайындалганга чейин кармоо колдонулган адам;

2) айыпталуучу - мыйзамда белгиленген тартипте кылмыш жасаган айыпталуучу катары жоопко тартуу тууралуу токтом чыгарылган адам;

3) соттолгон - сот тарабынан айыптоо өкүмү чыгарылган адам.

3-берене. Кылмыштарды жасоого шектүүлөрдү жана айыпталуучуларды камакта кармоонун максаттары

Кылмыштарды жасоого шектүүлөрдү жана айыпталуучуларды камакта кармоо (мындан ары - камакта кармоо) Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза процессуалдык кодексинде каралган максаттарды ишке ашыруу үчүн жүзөгө ашырылат.

4-берене. Камакта кармоонун принциптери

Камакта кармоо мыйзамдуулуктун, бардык жарандардын мыйзам алдындагы теңдигинин, гуманизмдин, адамдын кадыр-баркын сыйлоонун принциптерине, эл аралык укуктун принциптерине жана ченемдерине, ошондой эле Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык күчүнө кирген эл аралык келишимдерге ылайык жүзөгө ашырылат жана кылмыштарды жасоого шектелип жана айыпталып камакта кармалган адамдарды дене бойлук жана адеп-ахлактык жапа чектирүү максатында кыйноолор жана башка аракеттер менен коштолбоого тийиш.

5-берене. Камакта кармоонун негиздери

1. Кылмыштарды жасоого шектелип кармалган адамдарды камакта кармоонун негиздери Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза процессуалдык кодексинде белгиленген тартипте түзүлгөн кармоо жөнүндө токтом болуп эсептелет.

2. Бөгөт коюу чарасы катары камакта кармоо колдонулган айыпталуучуларды камакта кармоонун негизи болуп Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза процессуалдык кодексинде белгиленген тартипте чыгарылган судьянын (соттун) токтому (аныктамасы) саналат.

6-берене. Шектүүлөрдүн жана айыпталуучулардын укуктук статусу

1. Шектүүлөр, айыпталуучулар жана соттолгондор (күчүнө кире элек өкүмдөр боюнча) алардын күнөөсү мыйзамда каралган тартипте далилденмейинче жана соттун мыйзамдуу күчүнө кирген өкүмү менен белгиленмейинче (мындан ары - шектүүлөр жана айыпталуучулар) күнөөсүз деп эсептелет. Алар Кыргыз Республикасынын жарандары үчүн белгиленген укуктар менен эркиндиктерди пайдаланат жана милдеттерди аркалайт, мында ушул Мыйзамда жана Кыргыз Республикасынын башка мыйзамдарында каралган чектөөлөр колдонулат.

2. Кыргыз Республикасынын аймагында камакта кармалган шектелген жана айыпталган чет өлкөлүк жарандар жана жарандыгы жок адамдар, Кыргыз Республикасынын Конституциясы, ушул Мыйзам жана Кыргыз Республикасынын башка мыйзамдары, ошондой эле Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык күчүнө кирген эл аралык келишимдер менен жол берилген чектөөлөрдү кошпогондо, Кыргыз Республикасынын жарандары үчүн белгиленген милдеттерди аркалайт жана укуктар менен эркиндиктерди пайдаланат.

3. Шектүүлөрдү жана айыпталуучуларды жынысы, расасы, улуту, тили, теги боюнча, мүлктүк жана кызмат абалы, жашаган жери, динге карата мамилеси, ынанымдары, коомдук бирикмелерге таандыктыгы жана башка жагдайлар боюнча басмырлоого жол берилбейт.

4. Шектүүлөр жана айыпталуучулар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык бекер юридикалык жардам алууга укуктуу. Администрация камакта кармоо жайларында адвокаттардын же башка мыйзамдуу өкүлдөрдүн шектүүлөр жана айыпталуучулар менен жолугушуусун камсыз кылууга милдеттүү.

7-берене. Шектүүлөрдү жана айыпталуучуларды камакта кармоочу жайлар

Шектүүлөрдү жана айыпталуучуларды камакта кармоочу жайлар болуп төмөнкүлөр саналат:

1) жаза аткаруу системасынын тергөө изоляторлору;

2) Кыргыз Республикасынын улуттук коопсуздук органдарынын тергөө изоляторлору;

3) Кыргыз Республикасынын ички иштер органдарынын шектүүлөрдү убактылуу кармоочу изоляторлору;

4) Кыргыз Республикасынын улуттук коопсуздук органдарынын шектүүлөрдү убактылуу кармоочу изоляторлору;

5) Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн гауптвахталары (гарнизондук гауптвахталар);

Эскертүү. Кылмыштарды жасоого шектелип жана айыпталып Кыргыз Республикасынын прокуратура, бажы органдары тарабынан кылмыш-жаза жоопкерчилигине тартылган адамдар Кыргыз Республикасынын ички иштер органдарынын убактылуу кармоочу изоляторлорунда (УКИ) жана жаза аткаруу системасынын тергөө изоляторлорунда (ТИЗО) камакта кармалат. Аларда ошондой эле кылмыштарды жасоого шектелген жана айыпталган жана улуттук коопсуздук органдары тарабынан кылмыш жоопкерчилигине тартылган адамдар, аларда убактылуу кармоочу изоляторлор жана тергөө изоляторлору жок болгон учурда камакта кармалышы мүмкүн.

8-берене. Тергөө изоляторлору

1. Жаза аткаруу системасынын тергөө изоляторлору, ошондой эле Кыргыз Республикасынын улуттук коопсуздук органдарынын тергөө изоляторлору бөгөт коюу чарасы катары камакка алуу колдонулган кылмыш жасоого айыпталуучуларды кармоо үчүн арналган. Тергөө изоляторлору юридикалык жактын укуктарына ээ болушу мүмкүн.

2. Жаза аткаруу системасынын тергөө изоляторлору Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан түзүлөт жана жоюлат, алар жаза аткаруу системасынын аймактык органдарынын системасына кирген мекемелер болуп эсептелет.

3. Тергөө изоляторлорун каржылоо республикалык бюджеттин каражаттарынын эсебинен, ал эми мунапыс берүү учурундагы айыпталуучулардын саны азайганда, Кыргыз Республикасынын мыйзамдары өзгөргөндө же башка учурларда - Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан белгиленген тартипте жүргүзүлөт.

4. Кыргыз Республикасынын улуттук коопсуздук органдарынын тергөө изоляторлору Кыргыз Республикасынын улуттук коопсуздук органдарынын сметасы боюнча республикалык бюджеттин каражаттарынын эсебинен каржыланат. Аларды түзүү жана жоюу жөнүндө чечим Кыргыз Республикасынын улуттук коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын жетекчиси тарабынан кабыл алынат.

9-берене. Кыргыз Республикасынын ички иштер органдарынын, улуттук коопсуздук органдарынын шектүүлөрдү убактылуу кармоочу изоляторлору

1. Кыргыз Республикасынын ички иштер органдарынын, улуттук коопсуздук органдарынын шектүүлөрдү убактылуу кармоочу изоляторлору кылмыштарды жасоого шектелип кармалган адамдарды камакта кармоо үчүн арналган.

2. Ички иштер органдарынын убактылуу кармоочу изоляторлору милициянын ички бөлүмдөрү болуп эсептелет жана Кыргыз Республикасынын ички иштер органдарынын сметасы боюнча республикалык бюджеттин каражаттарынын эсебинен каржыланат. Аларды түзүү, кайра уюштуруу жана жоюу жөнүндө чечимдер Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан белгиленген тартипте кабыл алынат.

3. Улуттук коопсуздук органдарынын убактылуу кармоочу изоляторлору Кыргыз Республикасынын улуттук коопсуздук органдарынын сметасы боюнча республикалык бюджеттин каражаттарынын эсебинен каржыланат. Аларды түзүү, кайра уюштуруу жана жоюу жөнүндө чечим улуттук коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын жетекчиси тарабынан кабыл алынат.

Эскертүү. Кылмыш жасоого айыпталуучулар тергөө аракеттерин аткаруу, иштерди тергөө изоляторлору (ТИЗО) жайгашкан калктуу конуштардын чегинен сыртта соттук кароо үчүн зарыл болгон учурларда, аларды ал жерден күн сайын алып келүү мүмкүн болбогондо, аталган аракеттерди аткаруунун жана сот процессинин убактысы учуруна, бирок бир айдын ичинде 10 суткадан ашпаган мөөнөткө убактылуу кармоочу изоляторлорго (УКИ) которулушу мүмкүн.

4. Мындай которуу үчүн негиз болуп соттун токтому (аныктамасы), көзөмөл жүргүзүүчү прокурордун жазуу жүзүндөгү макулдугу боюнча прокурордун же тергөөчүнүн токтому саналат.

5. Айыпталуучуларды ыкчам-издөө иштерин жүргүзүү жүйөлөрү боюнча тергөө изоляторлорунан убактылуу кармоочу изоляторлорго которууга жол берилбейт.

10-берене. Камакта кармоочу жайлардан адамдарды которуу тартиби

Шектүү, айыпталуучу кылмыш иши убактылуу кармоочу изолятору же тергөө изолятору бар башка органдын өндүрүшүнө өткөрүп берилген жана (же) тергөө өндүрүшүнүн же сотто кылмыш ишин кароонун орду өзгөргөн учурда соттун токтомунун (аныктамасынын), көзөмөл жүргүзүүчү прокурордун макулдугу боюнча прокурордун же тергөөчүнүн токтомунун негизинде камакта кармоочу бир жерден камакта кармоочу экинчи жерге которулушу мүмкүн.

11-берене. Жазаны аткаруучу мекемелерди айыпталуучуларды камакта кармоо үчүн пайдалануу

1. Түзөтүү мекемелеринде жазасын өтөп жаткан соттолгондор, башка кылмыш жасагандыгы үчүн кармалгандар ушул мекемелерде кармалышы мүмкүн, бирок алар жазасын өтөп жаткан соттолгондордон бөлөк кармалат.

2. Бөгөт коюу чарасы катары камакка алуу колдонулган айыпталуучулар түрмөлөрдө же жазаны аткаруучу мекемелердин аймагында ушул максаттар үчүн атайын жабдылган, тергөө изоляторлорунун режиминде иштеген жайларда кармалышы мүмкүн.

3. Бөгөт коюу чарасы катары камакка алуу колдонулган айыпталуучулар Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза процессуалдык кодексинде каралган негиздер боюнча экспертиза дайындалган учурда, ошондой эле аларга медициналык жардам көрсөтүлгөн учурда ушул Мыйзамдын 25-беренесинин 2-бөлүгүндө каралган тартипте медициналык мекемелерге жаткырылат.

12-берене. Шектүүлөрдү жана айыпталуучуларды кармоо үчүн гауптвахталарды пайдалануу

Шектүү жана айыпталуучу аскер кызматчылары Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза процессуалдык кодексинде, ушул Мыйзамда жана Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүндө гарнизондук жана кароол кызматын өтөөнү уюштурууну жана анын тартибин жөнгө салган башка ченемдик укуктук актыларда каралган учурларда жана тартипте гауптвахталарда (гарнизондук гауптвахталарда) кармалат.

13-берене. Камакта кармоочу жайлардын кызматкерлери

1. Камакта кармоочу жайлардын кызматкерлерине ички иштер органдарынын, жаза аткаруу системасынын катардагы жана жетекчилик курамындагы адамдары, улуттук коопсуздук органдарынын, Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин камакта кармоо режимин камсыз кылуу боюнча милдеттерди аткарган аскер кызматчылары кирет.

2. Камакта кармоо режимин камсыз кылуу боюнча милдеттерди аткаруу мезгилинде метеорологиялык станциялардын, геологиялык-чалгындоо экспедицияларынын, кыштоолордун башчылары, ошондой эле алар ыйгарым укук берген адамдар Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында белгиленген милдеттерди аркалайт жана укуктарды пайдаланат.

3. Ушул Мыйзамда камакта кармоочу жайлардын башчылары деп төмөнкүлөр түшүнүлөт:

1) тергөө изоляторлорунун башчылары;

2) жаза аткаруучу мекемелердин башчылары;

3) убактылуу кармоочу изоляторлордун башчылары;

4) карамагына гауптвахталар кирген аскер бөлүктөрүнүн командирлери;

5) гарнизондук гауптвахталардын башчылары;

6) убактылуу кармоочу изолятордун (УКИ) же тергөө изоляторунун (ТИЗО) режиминде иштеген атайын жабдылган жайлар болгон учурда тартиптик аскер бөлүктөрүнүн командирлери.

14-берене. Камакта кармоонун мөөнөттөрү

Шектүүлөрдү жана айыпталуучуларды камакта кармоонун мөөнөттөрү Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза процессуалдык кодекси менен аныкталат.

15-берене. Камакта кармоочу жайлардын режими

1. Камакта кармоочу жайларда укуктук тартипти сактоого багытталган, шектүүлөрдүн жана айыпталуучулардын укуктарын жана эркиндиктерин сактоону, алардын өз милдеттерин аткарууну, аларды бөлөк кармоону, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза процессуалдык кодексинде каралган милдеттерди аткарууну камсыз кылуучу режим белгиленет.

2. Режимди камсыз кылуу камакта кармоочу жайлардын администрациясына, ошондой эле кызматкерлерине жүктөлөт, алар өз милдеттерин аткарбагандыгы же талаптагыдай аткарбагандыгы үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте жоопкерчилик тартат.

3. Камакта кармоочу жайларда кылмыштардын алдын алуу, бөгөт коюу, табуу жана бетин ачуу максатында Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган тартипте ыкчам-издөө иш-чаралары жүргүзүлөт.

16-берене. Камакта кармоочу жайлардын ички тартиби

1. Камакта кармоочу жайларда режимди камсыз кылуу максатында ички иштер органдары, жаза аткаруу системасынын органдары, улуттук коопсуздук органдары тарабынан Кыргыз Республикасынын Башкы прокурору менен макулдашылган жана Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилген Ички тартип эрежелери (мындан ары - Ички тартип эрежелери) колдонулат.

2. Ички тартип эрежелери төмөнкүдөй тартипти белгилейт:

1) шектүүлөрдү жана айыпталуучуларды кабыл алуу жана камераларга жайгаштыруу;

2) жекече тинтүү, дактилоскопия, фотосүрөткө тартуу, ошондой эле шектүүлөрдүн жана айыпталуучулардын буюмдарын карап текшерүү;

3) шектүүлөрдөн жана айыпталуучулардан сактоого жана пайдаланууга тыюу салынган буюмдарды алып коюу;

4) шектүүлөрдүн жана айыпталуучулардын тамак-аш азыктарын, биринчи кезекте керектелүүчү предметтерди, ошондой эле башка өнөр жай товарларын сатып алуусу;

5) шектүүлөргө жана айыпталуучуларга аманат жиберүүлөрдү, берип жиберүүлөрдү кабыл алуу жана берүү;

6) шектүүлөрдүн жана айыпталуучулардын каттарды, телеграммаларды, акчалай которууларды алуусу жана жөнөтүүсү;

7) шектүүлөрдү жана айыпталуучуларды эмгекке тартуу;

8) шектүүлөрдүн жана айыпталуучулардын күн сайын сейилдөөсүн өткөрүү;

9) шектүүлөрдүн жана айыпталуучулардын ушул Мыйзамдын 18-беренесинде саналып өткөн адамдар менен жолугушууларын өткөрүү;

10) шектүүлөрдүн, айыпталуучулардын тергөө аракеттерине жана сот жыйындарына катышуусун камсыз кылуу.

3. Шектүүлөр жана айыпталуучулар Ички тартип эрежелери менен милдеттүү түрдө таанышууга тийиш.

4. Гауптвахтанын режими Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн гарнизондук жана кароол кызматтарынын уставы менен аныкталат.