(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 13-майындагы № 251 токтомуна)

Кыргыз Республикасында өрт коопсуздугунун эрежелери

(КР Министрлер Кабинетинин 2026-жылдын 28-июлундагы № 511 токтомунун редакциясына ылайык)

1-глава. Коргоо объекттеринин өрт коопсуздугун

камсыз кылуу өзгөчөлүктөрү

§ 1. Коргоо объекттеринин өрт коопсуздугунун жалпы талаптары

1. Кыргыз Республикасында өрт коопсуздугунун эрежелери (мындан ары – Эрежелер) өрт коопсуздугун камсыз кылуу максатында жеке жана юридикалык жактардын аракет көрүү эрежелерин, өндүрүштү уюштуруу жана (же) аймактарды, имараттарды, курулмаларды, уюмдардын жайларын, турак жай фондун жана башка объекттерди (мындан ары – коргоо объекти) күтүү тартибин белгилөөчү өрткө каршы ченемдердин талаптарын аныктайт.

Ушул Эрежелерде төмөнкүдөй негизги түшүнүктөр жана терминдер колдонулат:

1) авариялык чыгуучу жер – эвакуациялоо үчүн арналган жана түздөн-түз сыртка же коопсуз зонага алып баруучу чыгуучу жер (эшик, люк, терезе), ал адамдарды куткаруу үчүн кошумча чыгуучу жер катары колдонулат, бирок эвакуациялык жолдордун жана чыгуучу жерлердин зарыл болгон санынын жана өлчөмүнүн өрт учурунда адамдарды коопсуз эвакуациялоо шарттарына шайкештигин баалоодо эсепке алынбайт;

2) коргоо объекти – өрт коопсуздугунун талаптары белгиленген же белгиленүүгө тийиш болгон жеке жана юридикалык жактардын мүлкү, мамлекеттик же муниципалдык мүлк (анын ичинде аймак, имараттар, курулмалар, транспорт каражаттары, технологиялык түзүлүштөр, жабдуулар, агрегаттар, буюмдар жана башка мүлктөр);

3) өрт өчүрүүнүн баштапкы каражаттары – өрттүн алгачкы стадиясында өрт өчүрүү үчүн пайдаланылуучу өрт өчүрүүнүн алып жүрмө же көчмө каражаттары;

4)    өрткө каршы ажырым (өрткө каршы аралык) – имараттардын жана (же) курулмалардын ортосундагы өрттүн таралышын болтурбоо үчүн белгиленген ченемделүүчү аралык;

5)    курулма– тиреп туруучулардан, ал эми айрым учурларда тосмо конструкциялардан да турган жана ар түрдүү өндүрүштүк процесстерди аткаруу, материалдарды, буюмдарды, жабдууларды сактоо, адамдардын убактылуу болуусу, адамдардын, жүктөрдүн ж.б.у.с. орун которуу үчүн арналган көлөмдүү, жалпак же узунунан кеткен, жердеги, жер үстүндөгү же жер астындагы курулуш системасы;

6)    кабарлоо жана эвакуацияны башкаруунун техникалык каражаттары – өрт жөнүндө адамдарга кабарлоо үчүн арналган техникалык каражаттардын (кабарлоочуларды, өрт кабарлоочуларын башкаруу приборлорунун) жыйындысы;

7)    өрт сигнализациясынын орнотмолору – өрт аныктоо, өрт жөнүндө кабарды берилген түрдө иштеп чыгуу, берүү, өрт өчүрүүнүн жана түтүндү басуунун автоматтык орнотмолорун, технологиялык жана инженердик жабдууларды, ошондой эле өрткө каршы коргоонун башка түзүлүштөрүн иштетүүгө атайын маалымат жана (же) команда берүү үчүн арналган техникалык каражаттардын жыйындысы;

8)    от менен аткарылуучу иштер – ачык отту колдонуу, учкун чыгаруу жана материалдарды, конструкцияларды тутандырууга жөндөмдүү температурага чейин ысытуу менен өндүрүштүк операциялар (электр менен ширетүү, газ менен ширетүү, бензин-керасин кесүү, каңдоо жумуштары, учкун пайда кылуу менен металлды механикалык иштетүү ж.б.);

9)    эвакуация – өрттүн коркунучтуу факторлорунун аларга таасир тийгизүүсүнүн мүмкүнчүлүгү болгон жайлардан адамдарды тышка же коопсуз зонага уюштурулган өз алдынча (өз алдынча эмес) кыймылынын (орун которуу) процесси;

10) эвакуациялоо жолу (эвакуациялык жол) – адамдардын өрт учурунда түздөн-түз тышка же коопсуз зонага алып барган кыймылынын жана (же) орун которуусунун жолу;

11) эвакуациялык чыгуучу жер – эвакуациянын түздөн-түз тышка же коопсуз зонага алып баруучу жолуна чыгуучу жер;

12) байланыш каражаттары – маалыматты жыйноо, иштетүү, топтоо жана бөлүштүрүү процессин камсыз кылуу үчүн техникалык база;

13) мобилдүү автомай куюучу станция (ММКС) – мунай продуктуларын аралыктан чекене сатууда керектөөчүлөргө жеткирүү үчүн арналган резервуары жана күйүүчү май бөлүштүргүч колонкасы бар автомобилдик шассиге, чиркегичке же жарым чиркегичке орнотулган автомай куюучу станция, технологиялык система;

14) электр кубаттоо станциясы – электр мобиль, электр бус, электр скутер, электр самокат, гироскутер, сигвей, электр велосипед ж.б. сыяктуу аккумулятордук электр транспортун кубаттоо үчүн электр энергиясын берген инфраструктуранын элементи.

Өрт коопсуздугун камсыз кылуунун укуктук негизи болуп Кыргыз Республикасынын Конституциясы, Кыргыз Республикасынын өрт коопсуздугу жаатындагы мыйзамдары, ушул Эрежелер жана өрт коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүн регламенттеген башка ченемдик укуктук актылар, ошондой эле өрттөн коргоо талаптарын белгилөөчү объектилерди долбоорлоо жана куруу боюнча ченемдер жана эрежелер болуп саналат.

2. Менчик укугунда же башка мыйзамдуу негизде коргоо объекттери пайдалануусунда турган уюмдун (жеке ишкер) жетекчиси (башка ыйгарым укуктуу кызмат адамы) тарабынан (мындан ары – уюмдун жетекчиси) ушул Эрежелердин 3-тиркемесине ылайык ар бир коргоо объекти (жеке турак үйлөрдү кошпогондо), ошондой эле өндүрүштүк жана кампа багытындагы ар бир жарылуу, өрт чыгуу коркунучу бар жайлар үчүн өзүнчө өрт коопсуздугунун чаралары жөнүндө нускама бекитилет.

3. Менчигинин түрүнө карабастан ишканалардын, уюмдардын, мекемелердин жетекчилери жана кызмат адамдары өз компетенциясына ылайык төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) коргоо объекттеринде бардык инженер-техникалык кызматкерлер, кызматчылар жана жумушчулар тарабынан ушул Эрежелерди үйрөнүүсүн жана аткаруусун уюштурууга;

2) коргоо объектинде ыктыярдуу өрт өчүрүүчү кошуунду уюштурууга жана ички буйрук менен алардын иштөө тартибин бекитүүгө (Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларына ылайык);

3) ушул Эреженин 5-тиркемесине ылайык коргоо объектинде өрт-техникалык минимум боюнча өрткө каршы нускамалоо жана сабак өтүүнү уюштурууга;

4) өндүрүштүк, административдик, кампа жана көмөкчү жайларда өрткө каршы катуу режим белгилөөгө (тамеки чегүүчү жерди аныктоого жана жабдууга, сырьёну жана даяр продукцияны бир учурда сактоо үчүн жол берилген өлчөмүн жана жайын аныктоого, от менен аткарылуучу иштердин так тартибин белгилөөгө) жана коргоо объектинин бардык кызматкерлери тарабынан анын так сакталышын туруктуу негизде контролдоого;

5) иш аяктагандан кийин, ушул Эрежелердин 8-тиркемесинеылайык форма боюнча журналды жүргүзүү менен ар түрдүү функциялык багыттагы жайларды кароо жана жабуу тартибин аныктоого;

6) мезгил-мезгили менен коргоо объектинин өрт коопсуздугунун абалын, өрткө каршы техникалык каражаттардын болушун жана оң абалын, объекттин өрттөн коргоонууга жана ыктыярдуу өрт өчүрүүчү кошуундун даярдыгын текшерип турууга жана алардын иштешин жакшыртуу боюнча зарыл чараларды көрүүгө жана ушул Эрежелердин 7-тиркемесинеылайык форма боюнча журналга жазууга;

7) коргоо объектин ушул Эрежелердин 6-тиркемесине ылайык белгилер менен камсыз кылууга.

4. Уюмдун жетекчиси жылытуусу, электр энергиясы, телефон байланышы, катуу катмарлуу полу, жылуулатылган дарбазасы, өрттөн коргоочу жеке курамдын ченемдүү жана коопсуз иштөө шарттарын камсыз кылуу үчүн зарыл болгон башка түзүлүштөрү жана жабдуулары бар өрт өчүрүү депосунда же бул максаттар үчүн атайын арналган бокстарда өрт өчүрүүчү автомобилдерди кармоону камсыз кылат.

5. Уюмдун жетекчиси өрт өчүрүүчү автомобилдердин жана мотопомпалардын, ошондой эле өрт өчүрүү үчүн ыңгайлаштырылган (кайра жабдылган) техниканын оң техникалык абалда болушун камсыз кылат.

6. Уюмдун жетекчиси ар бир өрт өчүрүүчү мотопомпага жана өрт өчүрүү үчүн ыңгайлаштырылган (кайра жабдылган) жабдылган техникага, көрсөтүлгөн техникада иштөө үчүн атайын даярдыктан өткөн мотористти (айдоочуну) бекитүүнү уюштурат.

7. Өрт коопсуздугунун чаралары боюнча окуудан өтүп келген адамдарга гана коргоо объектинде иштөөгө жол берилет.

Өрт коопсуздугунун чараларын адамдарга окутуу, өрткө каршы нускама менен тааныштыруу жана өрт өчүрүү-техникалык минимумдан өткөрүү жолу менен ишке ашырылат.

Өрткө каршы нускама менен тааныштыруу жана өрт өчүрүү-техникалык минимумунан өтүүнүн тартибин жана мөөнөтүн уюмдун жетекчиси аныктайт.

8. Инженер-техникалык кызматкерлерди, кызматчыларды жана жумушчуларды өрткө каршы даярдоо өрткө каршы нускама менен тааныштыруу (биринчи жана экинчи) жана өрт өчүрүү-техникалык минимум боюнча сабактардан турат.

9. Өрткө каршы нускама менен таанышуу жана өрт өчүрүү-техникалык минимум боюнча сабактардан өтүү үчүн коргоо объектинде зарыл болгон көрсөтмө куралдар (плакаттар, схемалар, макеттер), ошондой эле өрт өчүрүүнүн баштапкы каражаттарынын бардык түрлөрүнүн, өрт шаймандарынын жана коргоо объектинде орнотулган өрт байланышынын бардык үлгүлөрү менен жабдылган жайды бөлүп берүү зарыл.

10. Өрт өчүрүү-техникалык минимум программасын өтүп бүткөндөн кийин жумушчулар менен кызматчылардан зачеттор алынууга тийиш. Өрт өчүрүү-техникалык минимум боюнча өткөрүлгөн зачёттордун натыйжасы ушул Эрежелердин 5-тиркемесинде келтирилген формалар боюнча журналдарда жазылат.

11. Кампаларда, өндүрүштүк, административдик жана коомдук жайларда, заттар менен материалдар ачык сакталган, ошондой эле технологиялык орнотмолор жайгашкан жерлерде уюмдун жетекчиси өрт коопсуздугу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органды чакыруу үчүн телефондун номери жазылган тактачанын болушун камсыз кылат.

12. Адамдар түнкүсүн боло турган коргоо объектинде (анын ичинде мектеп-интернаттарда, социалдык тейлөө уюмдарында, карылар үйлөрүндө, балдар үйлөрүндө, мектепке чейинки билим берүү уюмдарында, ооруканаларда жана балдар жайкысын эс ала турган объекттерде) уюмдун жетекчиси тейлөөчү персоналдын сутка бою кезметин уюштурат.

13. Адамдар түнкүсүн боло турган коргоо объектинде уюмдун жетекчиси төмөнкүлөрдү камсыз кылат:

1) күндүз жана түнкүсүн өрт чыккан учурда тейлөөчү персоналдын аракет көрүү тартиби жөнүндө нускаманын, телефон байланышынын, электр фонарларынын (2ден кем эмес фонарь), өрттөн улам уу заттардын чыгышынан адамдын дем алуу жана көрүү органдарын жекече коргоо каражаттарынын болушун;

2) өрт коопсуздугу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын бөлүмчөлөрүнө түнкүсүн адамдар болгон коргоо объекти жайгашкан жердеги адамдардын саны жөнүндө маалыматты (анын ичинде түнкүсүн, дем алыш жана майрам күндөрүндө) күн сайын берүүнү.

14. Уюмдун жетекчиси тышкы өрт шатыларынын жана имараттар менен курулмалардын чатырларындагы тосмолордун оң абалда болушун камсыз кылат, техникалык документтерге же мындай буюмдардын паспортуна ылайык өрт шатыларын жана чатырдагы тосмолорду эксплуатациялык сыноодон өткөрүүнү 5 жылда 1 жолудан кем эмес уюштуруп, мындай сыноолордун тийиштүү протоколун түзөт, ошондой эле адамдарды бийиктен куткаруу каражаттарынын абалын мезгил-мезгили менен күбөлөндүрүүдөн өткөрөт.

§ 2. Коргоо объекттеринин аймагынын өрт коопсуздугу

15. Ишканалардын, уюмдардын, турак үйлөрдүн жана башка объекттердин аймагы, ошондой эле алардын айланасындагы аймак дайыма таза кармалууга жана системалуу түрдө өндүрүш калдыктарынан, күйө турган таштандылардан, түшкөн жалбырактардан жана кургак чөп-чардан тазаланууга тийиш. Утилизациялоого болбой турган өндүрүш калдыктары менен таңгактоочу материалдар системалуу түрдө атайын бөлүнгөн жерге чыгарылып жана өз учурунда ташылып кетүүгө тийиш.

16. Бардык имараттарга жана курулмаларга, өрт өчүрүү суу булактарына эркин кирип-чыгуу камсыз кылынууга тийиш. Жол катмарынын абалы атайын өрткө каршы автотранспорт каражаттарынын өтүшүнө тоскоолдук кылбоого тийиш.

Имараттарга, курулмаларга жана өрт өчүрүү суу булактарына, ошондой эле өрт өчүрүүчү шаймандарга жана жабдууларга, өрт тууралуу кабар берүүчү каражаттарга, стационардык өрт шатыларына бара турган өтмөктөр жана баруучу жолдор (жылдын бардык мезгилинде) дайыма ачык болууга жана түнкүсүн жарык берилүүгө тийиш. Өрт өчүрүү техникасы үчүн өтмөктөргө шлагбаумдарды, бордюрларды коюуга, атайын автотранспорт каражаттарынын өтүшүнө тоскоол болбон же жолду тарыткан металл тосмолорун орнотууга тыюу салынат.

Өрт автотехникалары үчүн өтмөктөргө талаптары архитектура-курулуш иши жана турак жай-коммуналдык чарба чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан бекитилген ченемдик укуктук актылары жана эрежелери менен аныкталат.

17. Имараттардын, курулмалардын жана курулуштардын ортосундагы өрткө каршы аралыкты, өрттөн куткаруу техникасын орнотуу үчүн арналган бурулуп өтүүчү жана атайын аянттарды материалдарды, жабдууларды жана ар кандай идиштерди жыйноо, транспорт токтотуу, имарат жана курулмаларды (орнотмолорду) куруу, от жагуу, таштандыларды жана идиштерди өрттөө үчүн пайдаланууга тыюу салынат.

18. Жолдорду же өтмөктөрдү жабуу менен байланышкан оңдоо иштерин жүргүзүүдө оңдоо (курулуш) иштерин жүргүзгөн уюмдун жетекчиси өрт коопсуздугу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын бөлүмүнө мындай иштерди жүргүзүү мөөнөтү жөнүндө тийиштүү маалымат берет жана айланып өтүүчү жолдун багытын көрсөткөн белгилерди орнотууну камсыз кылат же оңдолуп жаткан жолдор аркылуу өтмөктөрдү жасайт.

19. Объекттин ичиндеги темир жол аркылуу өтмөктөр өрт өчүрүүчү автомобилдердин өтүшү үчүн бош болууга жана рельстердин үстүнкү кырынын деңгээлинде туташ төшөлмөлөр салынууга тийиш.

Өтмөктөрдүн саны экиден кем болбоого тийиш. Өтмөктөргө локомотивдерсиз вагондорду токтотууга тыюу салынат.

20. Коргоо объектинин жарылууга кооптуу аралашмалардын топтолуп калышы мүмкүн болгон участокторунда транспорт каражаттарынын өтүшүнө тыюу салынат, бул тууралуу тийиштүү белгилер жана жазуулар жайгаштырылышы керек.

21. Коргоо объектинин жарылуу жана өрт чыгуу коркунучу болгон аймагында (эгерде бул өндүрүштөгү технологиялык процесске байланышпаса), ошондой эле күйүүчү материалдар сакталган жана кайра иштетилген жерлерде ачык от жагууга тыюу салынат.

22. Имараттардын, курулмалардын жертөлө жана цоколь кабаттарынын терезе оюгунун жарык кирүүчү чуңкурчалары таштандыдан жана бөтөн буюмдардан таза болууга тийиш.

23. Лак, сыр материалдары салынган идиштер имараттардан жана жайлардан 20 метрден кем эмес аралыкта жайгашкан атайын аянтчаларда сакталууга жана бекем жабылууга тийиш.

24. Отунду имараттардан, өрт өчүрүүчү гидранттардан жана көлмөлөрдөн 5 метрден кем эмес алыстыктагы атайын бөлүнгөн жерге короодо убактылуу сактоого уруксат берилет.

25. Коргоо объектинин аймагында урналар, суусу бар идиштер менен жабдылган, тиешелүү жазуулар жана белгилер коюлган атайын бөлүнгөн жерде гана тамеки чегүүгө уруксат берилет.

Тамеки чегүүгө тыюу салынган аймакта көрүнүктүү жерлерге тыюу салган жазуулар же белгилер жайгаштырылат.

26. Токойлуу жерде жайгашкан калктуу конуштардын айланасында токой жана торф өрттөнгөн учурда оттун имараттарга жана курулмаларга өтүү мүмкүнчүлүгүн жокко чыгарган иш-чаралар (өрткө каршы коргоочу тилкелер, жалбырактуу өсүмдүк отургузуу, жайкысын кургак чөп-чарды тазалоо) аткарылышы керек.

27. Ар түрдүү багыттагы объекттерден жана курулмалардан токой массивдерине (токойлуу парктарга), торф өндүрүлгөн же ачык жаткан жерлерге чейинки өрткө каршы аралыктардын аймактарын ар түрдүү курулмаларды жана көмөкчү курулуштарды куруу, ошондой эле күйүүчү материалдарды, таштандыны, жыгачтын калдыктарын, курулуш жана башка күйө турган материалдарды топтоо үчүн пайдаланууга тыюу салынат.

28. Айыл-кыштактардын жана шаардын калктуу конуштарынын аймагында, ошондой эле токой массивдерине 100 метрден жакын аралыкта бийиктикке көтөрүү принциби ачык оттун жардамы менен конструкциянын ичинде абаны ысытууга негизделген күйүүчү материалдардан жасалган башкарылбас буюмдарды учурууга тыюу салынат.

§ 3. Коргоо объекттеринин имараттарынын  жана жайларынын өрт коопсуздугу

29. Коргоо объекттеринде төмөнкүлөргө тыюу салынат:

1) чатырларда, жертөлө жана цоколь кабаттарда тез тутануучу жана күйүүчү суюктуктарды, дары, жарылуучу заттарды, пиротехникалык буюмдарды, күйүүчү газ толтурулган баллондорду, аэрозоль кутучадагы товарларды, целлулоид жана башка өрт чыгуучу жана жарылуучу заттар менен материалдарды сактоого жана колдонууга, чатыр жайларында торф, таарынды жана башка күйүүчү материалдарды жылуулатуу катары пайдаланууга;

2) көлөмдүк-пландоо чечимдерин өзгөртүүгө жана өрт өчүргүчтөрдү, өрт өчүрүүчү крандарды жана өрт коопсуздугун камсыз кылуучу башка системаларды колдонууну чектөөчү же өрткө каршы коргонуунун автоматтык системаларынын (автоматтык өрт сигнализациясы, өрт өчүрүүчү стационардык автоматтык орнотмолор, түтүн басуучу системалар, кабарлоо жана эвакуацияны башкаруу системалары) колдонуу зонасын азайтуучу инженердик коммуникацияларды жана жабдууларды жайгаштырууга, өрттү автоматтык кабарлоочуларды сырдоого же үстүнөн туш кагаз чаптоого;

3) бензинди, керосинди жана башка тез тутануучу жана күйүүчү суюктуктарды колдонуу менен жайларды тазалоого жана кийим жууга, ошондой эле тоңуп калган түтүктөрдү каңдоочу лампалар жана ачык отту колдонуу менен башка ыкмалар менен жылытууга;

4) изоляциясы бузулганы көрүнүп турган электр зымдарын жана кабелдерди пайдаланууга;

5) бузук розеткаларды, рубилниктерди жана башка электр орнотмолорун пайдаланууга;

6) электр лампаларын жана жарык бергичтерди кагаз, кездеме жана башка күйүүчү материалдар менен ороого, ошондой эле жарык бергичтин конструкциясында каралган калпакчалары (жарык чачыраткычтары) жок жарык бергичтерди колдонууга;

7) ысыктан коргой турган түзүлүшү жок, ошондой эле конструкцияда каралган ысыкты жөнгө салгычтары жок же бузулуп калган электр үтүктөрүн, электр плиткаларын, электр чайнектерин жана башка электр менен жылыган приборлорду пайдаланууга;

8) стандарттуу эмес (колго жасалган) электр жылыткыч приборлорду колдонууга;

9) даярдаган заводдун инструкциясына ылайык сутка бою иштей турган электр приборлорунан башка электр менен жылый турган приборлорду, ошондой эле тиричилик электр приборлорун, анын ичинде күтүү режиминде турган приборлорду сайылган бойдон кароосуз калтырууга;

10) электр такта жайына күйүүчү (анын ичинде тез тутанган) заттар менен материалдарды жайгаштырууга;

11) ушул Эрежелердин 2-тиркемесинде келтирилген химиялык заттар менен материалдарды сактоо боюнча талаптарды бузууга;

12) авариялык, курулуш-монтаж жана реставрация иштерин жүргүзгөн учурда электр узарткычтарды, өзүнүн мүнөздөмөлөрү боюнча электр приборлорун саюу үчүн жасалбаган узарткычтарды, тор чыпкаларын убактылуу электр зымдарын пайдаланууга.

Заттар менен материалдардын өрт чыгуу, жарылуу жана өрт коркунучунун көрсөткүчтөрү архитектура-курулуш иши жана турак жай-коммуналдык чарба чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын ченемдик укуктук актылары менен аныкталат.

30. Бардык коргоо объекттери «Фотолюминесценттик эвакуация системалары» мамлекеттер аралык стандартына (МАМСТ 34428-2018) ылайык өрт жана өзгөчө кырдаалдар учурунда адамдарды жана материалдык баалуулуктарды эвакуациялоо үчүн ар бир кабат боюнча пландар жайгаштырылууга тийиш.

Эвакуация пландарында негизги жана авариялык чыгуулар, ошондой эле өрт өчүрүүнүн жана байланыштын баштапкы каражаттары жайгашкан жерлер белгиленип коюлат.

31. Эвакуациялык чыгуулардын каалгаларынын бекиткичтери ичинен ачкычсыз оңой ачуу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылууга тийиш.

Коргоо объектинде өрт чыккан уюмдун жетекчиси өрттү өчүрүү жана авариялык-куткаруу иштерин жүргүзүү максатында өрт өчүрүүчү кызматкерлердин жабык жайларга киришин камсыз кылып берет.

32. Эвакуациялык жолдорду, эвакуациялык жана авариялык чыгууларды колдонууда төмөнкүлөргө тыюу салынат:

1) эвакуация жолдоруна босоголорду (эшиктердин босоголорун кошпогондо), анык эшиктерге окшошкон жалган эшиктерди коюуга, жылдырма жана көтөрүлүп-түшмө эшиктерди жана дарбазаларды, айланма эшиктерди жана турникеттерди, ошондой эле элди эркин эвакуациялоого тоскоол болгон башка түзүлүштөрдү орнотууга, тепкич аянттарында күзгүлөрдү жана кондиционерлердин тышкы блокторун орнотууга;

2) эвакуациялык жолдорду жана чыгууларды (анын ичинде өтмөктөрдү, коридорлорду, тамбурларды, галереяларды, лифт аянтчаларын, тепкич аянтчаларын, тепкич менен баскан жолдорду, эшиктерди, эвакуациялык люктарды) ар түрдүү материалдар, буюмдар, жабдуулар, өндүрүштүк калдыктар, таштандылар жана башка буюмдар менен тосууга, эвакуациялык чыгуулардын эшиктерин бөгөттөөгө, ошондой эле эвакуациялык чыгуулардын эшиктерин кулпулоого жана мык кагып бекитүүгө;

3) чыга бериштеги тамбурларга (батир жана жеке турак үйлөрдү кошпогондо) кир жайгычтарды жана кийим илгичтерди, гардеробдорду жасап алууга, ошондой эле шаймандар менен материалдарды сактоого (анын ичинде убактылуу);

4) тепкичтер аянттарында, коридорлордо, холлдордо жана тамбурларда өзү жабылуучу эшиктерди атайлап ачык калтырууга, ошондой эле эвакуация жолундагы өрттүн коркунучтуу факторлорунун жайылышына тоскоол болгон эшиктерди чыгарып салууга;

5) эшиктердин жана фрамугдардын армирленген айнектерин жөнөкөй айнектерге алмаштырууга;

6) лифт холлдоруна кампа, күркө, ларек жана башка ушул сыяктуу нерселерди жайгаштырууга;

7) балкондор менен лоджиялардагы эшиктерди, люктарды, чектеш секцияга өтмөктөрдү жана тышкы эвакуациялык тепкичке чыга беришти эмерек, жабдуулар жана башка буюмдар менен тосуп салууга, балкондордун ортосундагы тепкичтерди алып салууга, батирлердин балкондору менен лоджияларындагы люктарды ширетип салууга;

8) түтүн кирбей турган тепкич аянттарына баруучу балкондорго, лоджияларга жана галереяларга айнек салууга;

9) тепкич аянттарына жана кабаттардын коридорлоруна кампа жана башка көмөкчү жайларды жайгыштырууга, ошондой эле тепкичтердин астына жана тепкич аянтчаларына буюмдарды, эмеректи ж.б. күйүүчү материалдарды сактоого, өнөр жайлык газ түтүктөрүн жана буу түтүктөрүн, тез тутануучу жана күйүүчү суюктуктар менен түтүктөрдү, электр зымдарын жана кабелдерди (коридорлорду жана тепкич аянттарын жарыктандыруу үчүн электр зымдарын кошпогондо) өткөрүүгө;

10) куткаруучу орнотмолор бекитилген жерлердеги өтмөктөрдү тосууга жана жаап салууга.

33. Эгерде функциялык багыты менен шартталса же эксплуатациялоо боюнча нускаманын талаптарында каралса, жумуш убактысы бүткөндөн кийин өрткө каршы коргонуу системасын, кезметтик жарыкты, ошондой эле башка электр орнотмолорунан жана электротехникалык приборлордон тышкары кезметчи отурбаган жайларда электр орнотмолорун жана тиричилик электр приборлорун токко сайылган бойдон калтырууга тыюу салынат.

34. Коридорлордо, тепкич аянттарында, эвакуациялык чыгууларга же түздөн-түз сыртка чыга турган эшиктерде өрт учурунда авариялык жарык берүү системасына туташтырылган “ЧЫГУУ” деген эскерткич жазуу коюлууга тийиш.

35. Чатырдагы жыгач конструкциялар өрттөн коргой турган состав менен иштетилүүгө тийиш. Өрттөн коргоочу иштетүүнүн сапаты жыл сайын текшерилип турууга жана зарылдыгына жараша кайрадан иштетилүүгө тийиш.

36. Чатырлардын, техникалык кабаттардын, жертөлө, электр такта жайларынын жана желдеткич камералардын эшиктери кулпуга бекиген абалда турууга тийиш. Кулпунун ачкычы каалаган убакта алууга мүмкүн болгон белгилүү бир жерде (жогорку кабаттагы батир, комендант, күзөт) сакталууга тийиш.

Чатыр жана жертөлө жайларынын, техникалык кабаттардын эшиктеринде ачкычтар сакталган орду туурасында жазуусу болууга тийиш.

Жертөлө жана техникалык кабаттардын кире бериштерине алар планировкаланган схема жайгаштырылууга тийиш.

Чатыр жайларынын секцияларынын ортосундагы эшиктер, ошондой эле өрткө каршы дубалдардын (тосмолордун) эшиктери дайыма жабык болууга тийиш.

37. Дубалды беттөөчү материалдар күйө турган заттардан жасалышына (күйүүчү плёнка материалдарын чаптоо) тыюу салынат, алар ошондой эле жалпы коридорлордун, тепкич аянттарынын, вестибюлдардын, холлдордун жана фойелердин дубалдары менен шыптары күйгөн учурда уулуу заттарды бөлүп чыгара турган күйө турган жасалгалоочу материалдардан болбошу керек, ошондой эле вестибюлдардын, тепкич аянттарында жана лифттердин холлдорунун полдору да күйүүчү материалдардан жасалбоого тийиш.

Эвакуация жолдорундагы (коридорлор, фойелер, вестибюлдар, холлдор, тепкичтер) көрүүчүлөр кирген, көргөзмө, экспозиция, окуу залдары жана эл көп келген башка жайлардын полдорун каптаган материал полго бекем бекитилүүгө тийиш.

Синтетикалык күйүп кетүүчү материалдардан жасалган килемдерди жана жол килемчелерин колдонууга тыюу салынат.

38. Өрт учурунда адамдарды эвакуациялоо үчүн көтөргүчтөрдү жана лифттерди пайдаланууга тыюу салынат.

“Өрт өчүрүүчүлөрдү ташуу” деген режимде иштей турган лифттерди уюмдардын пайдалануусунун тартиби уюмдун жетекчиси тарабынан бекитилүүчү инструкция менен жөнгө салынат. Мындай инструкциялар түздөн-түз лифттин кабинасын башкара турган органдарда илинип коюлууга тийиш.

Уюмдун жетекчиси калктын жардамга муктаж топтору жана башка жарандары үчүн коопсуз зона катары пайдалануучу лифттердин холлдоруна түтүн кирбешин камсыз кылат, бул ишке өрткө каршы тосмолорду жана алардын оюктарын жаап койгон жерлерди, өрт посту жайгашкан жекече коргоо жана байланыштын тийиштүү каражаттарын, ошондой эле мындай зонага багыт көрсөткөн өрт коопсуздугунун белгилерин оң абалда сактоо жолу менен жетишилет.

39. Эл массалык түрдө чогулган коргоо объекттеринде, мектептерде жана мектепке чейинки билим берүү мекемелеринде, улгайган жарандар жана ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелүү адамдар жашаган үйлөрдө, стационары бар дарылоо жана ден соолукту чыңдоо мекемелеринде терезелерге металл торчолорду орнотууга тыюу салынат.

40. Өрткө каршы дубалдардын жана тосмолордун оюктары жалын жана өрттөн чыккан заттардын жайылышына каршы коргоочу түзүлүштөр (өрткө каршы каалгалар, суу тосмолору, жабылмалар, шиберлер, түтүнгө каршы орнотмолор) менен жабдылууга тийиш, алар дайыма ишке жарактуу абалда болууга тийиш.

Ар түрдүү коммуникациялар өрткө каршы тосмолор аркылуу өткөрүлгөн учурда алардын жана тосмолордун конструкцияларынын (бүткүл калыңдыгына) ортосундагы боштуктар күйбөй турган материал менен жылчыксыз бекитилүүгө тийиш.

41. Тез тутануучу жана күйүүчү суюктуктар менен газдар колдонулган цехтерде жана лабораторияларда борборлоштуруп ташуу жана аларды жумуш орундарына таратуу каралуусу зарыл. Башка бардык учурларда тез тутануучу жана күйүүчү суюктуктарды ташуу үчүн атайын конструкциядагы коопсуз идишти колдонуу зарыл.

Цехтердеги сактоочу жайлар үчүн бир жолку сактоодогу тез тутануучу жана күйүүчү суюктуктардын максималдуу жол берилүүчү саны ченемдик түрдө аныкталууга тийиш. Жумуш орундарында сменалык керектөөдөн ашпаган сандагы материалдар (колдонууга даяр түрүндөгү) сакталат. Анда идиштер бекем жабылууга тийиш.

42. Өндүрүш жайлары жана алардын жабдуулары мезгил-мезгили менен чаңдан жана башка күйүүчү калдыктардан тазаланып турууга тийиш. Калдык нерселер чаң түрүндө көп чыга турган жерде алардын өрт коопсуздугунун көрсөткүчтөрү аныкталууга тийиш.

43. Иштеген кызматкерлердин атайын кийими өзүнчө жайда сакталат. Ар бир бөлүмчө үчүн (өндүрүштүк операция) коргоо объектисинин администрациясы тарабынан май болгон кийимди таза кийимге алмаштыруу тартиби орнотулууга тийиш. Атайын кийимдин чөнтөктөрүндө май чүпүрөктөрдү жана аарчыгычтарды калтырууга тыюу салынат.

44. Бут кийимди имараттын ичинде кургатууга, ошондой эле кандайдыр бир күйүп кетүүчү материалдарды түтүк өткөргүчтөрдүн, жылытуу аппараттарынын жана приборлорунун үстүнө жаюуга тыюу салынат. Кийимдерди, бут кийимдерди кургатуу үчүн атайын жайды кароо зарыл.

45. Материалдар тутанып, жарылышы ыктымал аралашма жарылып кетиши мүмкүн болгон жайдын ичиндеги түтүк өткөргүчтөрдүн үстүнкү ысыган бетин күйбөй турган материалдар менен изоляциялоо зарыл.

46. Жарылуу коркунучу болгон жайларда жана орнотмолордо темир мык кагылган же такаланган бут кийимдер менен иштөөгө тыюу салынат.

47. Аба менен жарылууга коркунучтуу аралашмалардын пайда болушунун мүмкүнчүлүгү бар жайларда жумуштарды аткаруу учурунда урганда учкун чыгарбаган металлдан жасалган шайманды колдонуу зарыл, ал эми кесүүчү болот шайманын консистенттик майлар менен калың шыбоо керек.

48. Тетиктерди жууп жана майын кетирүүчү операцияларда өрт чыгарбай турган техникалык жуучу каражаттарды колдонуу зарыл.

49. Тез тутануучу жана күйүүчү суюктуктар жана күйүүчү газдар сатылган, чыгарылган, кайра иштетилген жана сакталган объекттерде, жардыргыч заттардын бардык түрлөрү чыгарылган объекттерде, өрт, жарылуу коркунучу жана өрт чыгуу коркунучу бар участоктордо тамеки чегүүгө тыюу салынат.

Уюмдун жетекчиси көрсөтүлгөн аймактарда “Тамеки чегүүгө жана ачык от жагууга тыюу салынат” деген өрт коопсуздугунун белгилерин жайгаштырууну камсыз кылат.

Тамеки чегүүгө атайын бөлүнгөн жерлерге “Тамеки чегүүчү жер” деген белги илинет.

§ 4. Коргоо объекттерин жылытуудагы өрт коопсуздугу

50. Жылытуу сезону башталар алдында мештерди, буу казандарын, жылуулук генераторлорун, калорифердик орнотмолорду жана очокторду, ошондой эле башка от жагуучу приборлор менен системаларды текшерүү жана оңдоо керек.

Күйүүчү конструкциялардан өрткө каршы бөлүп турган (алыстатылган) жасалгасыз, өлчөмү 0,5x0,7 метрден кем болбогон күйбөй турган материалдан жасалган от жагуучу жерге төшөлө турган темирсиз (жыгач же күйүүчү материалдардан жасалган полдо), ошондой эле бөлүп турган жери (алыстатылган) жана от жагыла турган төшөлгөсү күйүп же бузулуп калган учурда мешти жана от жагуучу приборлорду эксплуатациялоого тыюу салынат.

51. Жылытуу сезону башталар алдында, ошондой эле жылытуу сезонунун ичинде морлорду жана мештерди (жылытуу приборлорун) ыштан тазалоо зарыл.

52. Буу казандарын жана башка жылуулук берүүчү орнотмолорду эксплуатациялоодо төмөнкүлөргө тыюу салынат:

1) өрт коопсуздугунун чаралары жөнүндө нускама менен таанышпаган адамдарга иштөөгө уруксат берүүгө;

2) мунай продуктуларын жана жабдууларды колдонуунун техникалык шарттарында каралбаган башка тез тутануучу жана күйүүчү суюктуктарды отун катары пайдаланууга;

3) жылуулук бере турган системадан суюк отун тамчылаган (газ чыккан) жылуулук берүүчү орнотмону, ошондой эле от жагылган жердеги жана ичинде отуну бар сыйымдуулуктагы чоргодон суюк отун чыккан учурда мындай жылуулук берүүчү орнотмолорду пайдаланууга;

4) форсункалары же газ күйө турган жерлери бузулганда отунду берүүгө;

5) алдын ала үйлөтпөстөн орнотмолорго от жагууга;

6) өндүрүүчү ишкана тарабынан каралган контролдоочу жана жөнгө салуучу приборлор бузулган же өчүрүлгөн учурда аларды иштетүүгө;

7) кандайдыр бир күйүүчү материалдарды буу казандарында жана буу түтүктөрүндө кургатууга;

8) түтүн чыгуучу мордогу ыш тазаланбаган катуу отун жагылуучу буу казан орнотмолорун эксплуатациялоого.

53. Меш аркылуу от жагып жылытууда төмөнкүлөргө тыюу салынат:

1) от күйүп жаткан мешти кароосуз калтырууга, ошондой эле көзөмөлдөөнү балдарга тапшырууга;

2) отунду, башка күйүүчү заттарды жана материалдарды төшөлгөн темирдин бетине калтырууга;

3) көмүрдү, коксту жана газды отундун бул түрлөрүнө ылайыкталбаган мешке жагууга;

4) желдеткич жана газ каналдарын мор катары пайдаланууга;

5) мешти ашыкча ысытууга.

54. Имараттарда жана курулмаларда (турак үйлөрдү кошпогондо) мешке от жагуу иш бүтөрүнө 2 саат калгандан кечиктирбестен, ал эми адамдар сутка бою боло турган ооруканаларда жана башка коргоо объекттеринде оорулуулар уктаарына 2 саат калганда токтотулууга тийиш.

Мештен чыккан күл менен шлак суу куюп өчүрүлүп, атайын бөлүнгөн жерге төгүлүүгө тийиш.

55. Товарлар, текчелер, витриналар, прилавкалар, шкафтар жана башка жабдуулар мештен 0,7 метрден жакын эмес жерге, ал эми мештин оозунан – 1,25 метрден кем эмес жерге жайгаштырылат.

Металл мештерди эксплуатациялоодо жабдуулар мештен 2 метрден кем эмес аралыкка жайгаштырылууга тийиш.

56. Уюмдун жетекчиси түтүн чыккан морлордун жана дубалдын түтүн өткөн каналдарын акилейт.

57. Жылуулук генерациялоочу аппараттарды колдонууда төмөнкүлөргө тыюу салынат:

1) жылуулук өткөргүчтөрдөн жылчык чыккан аппаратта жана анын ачып-жаап турган клапаны бузук болгондо, форсунканын корпусунун жылуулук генерациялоочу аппарат менен кошулган жерлери тыгыз туташпаган, морлору, электр кыймылдаткычтары жана коргоо аппараттары бузук болгондо, ошондой эле электр кыймылдаткычынын ысыктан коргоочусу болбогондо жана башка бузуктарда иштөөгө;

2) отун куюлган бактары ачык аппаратта иштөөгө;

3) жөнгө салынбаган форсунка менен (отунду берүүсү бузулган) иштөөгө;

4) аппараттын жана отун куюлган бактардын жанына күйгүчтүгү Г3-Г4 тобундагы материалдан тосмо коюуга, алардын классификациясы архитектура-курулуш иши жана турак жай-коммуналдык чарба чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан бекитилген ченемдик укуктук актылары жана эрежелери менен аныкталат;

5) отун өткөргүчтөрдү ачык жалын менен жылытууга;

6) жумушчу аралашманы карай турган тешикче аркылуу тамызууга;

7) жылуулук генерациялоочу аппарат иштеп жатканда шамдардын электроддорунун ортосундагы жылчыкты жөнгө салууга;

8) аба тарткан коллекторлордун коргоочу торчосу болбогондо жана бузулганда жылуулук генерациялоочу аппаратты иштетүүгө;

9) жылуулук генерациялоочу аппарат иштеп жатканда кароосуз калтырууга;

10) жылуулук генерациялоочу аппараттарды эксплуатациялоо шартын бузууга, аларды бул максат үчүн ыңгайлашпаган жайга (жерге) жайгаштырууга.

58. Желдеткичи иштебеген учурда жылытуучу элементтерге электр кубатын берүүнү токтоткон сигнализациясы жана блокировкасы, электр жана жылуулук коргоосунда каралган чыгып турган абанын температурасын контролдоо жана жөнгө салуу автоматикасы иштеген абалда электр калориферлерди колдонууга жол берилүүгө тийиш.

59. Калориферлерди эксплуатациялоодо төмөнкүлөргө тыюу салынат:

1) сигнализацияны же блокировканы өчүрүүгө;

2) электр калориферинин корпусу менен вентилятордун ортосундагы ийкемдүү кыпчыма үчүн күйүүчү материалдарды колдонууга;

3) электр калориферинен чыккан абаны аны өндүргөн завод жол бергендегиден ашкан температурага жогорулатууга;

4) желдеткич бузулган абалда электр калориферин иштетүүгө (блокировка орнотмону иштетер алдында дайыма текшерилет);

5) кийим-кечекти же башка күйүүчү материалдарды электр калориферинде же ага жакын жерде кургатууга.

§ 5. Коргоо объекттерин желдетүү системаларынын

өрт коопсуздугу

60. Аба түтүктөрүндөгү отту кармоочу түзүлүштөр (заслонкалар, шиберлер, клапандар), өрт сигнализациясынын же өрт өчүрүүчү автоматтык орнотмолору бар желдеткич системаларын блокировкалоочу түзүлүштөр, өрт чыкканда желдеткичти өчүрө турган автоматтык түзүлүштөр техникалык документтерде белгиленген мөөнөттө текшерилип турууга жана оң абалында болууга тийиш.

Тээктерди кыймылга келтирүүчү сезгич элементтер (жеңил эриген кулпулар, жеңил күйө турган кыстырмалар, термосезгич элементтер) ысык чаңдан топтолгон ыштан өз учурунда тазаланып турууга тийиш.

61. Желдеткич камераларга кандайдыр бир жабдууларды жана материалдарды сактоого тыюу салынат. Желдеткич камералар дайыма кулпуланууга тийиш. Желдеткич камераларга бөтөн адамдардын кирүүсүнө тыюу салынат.

62. Гидрочыпкалар, чаң соргон, чаң кармаган жана желдеткич системасынын башка түзүлүштөрү бузулганда жарылуу, өрт чыгуу коркунучу бар жайларда технологиялык жабдууларды иштетүүгө тыюу салынат.

63. Желдеткич түзүлүштөр ысык жана жарылуу коркунучу бар заттарды өткөргөн өндүрүштүк жайларда бардык металл аба өткөргүчтөр, түтүк өткөргүчтөр, чыпкалар жана абаны соргон башка жабдуулары жерлетилүүгө тийиш.

64. Желдеткич камералар, циклондор, чыпкалар, аба өткөргүчтөр ысык чаңдан жана өндүрүш калдыктарынан тазаланууга тийиш. Желдеткич жабдууларды текшерүү, профилактикалык кароо жана тазалоо ишкананын же цехтин жетекчиси бекиткен график боюнча жүргүзүлүүгө тийиш. Кароонун натыйжасы милдеттүү түрдө атайын журналга түшүрүлөт.

65. Жарылуу коркунучу бар же ысык чаң өткөн аба соргучтарда мезгил-мезгили менен тазалап туруу үчүн түзүлүш (люктар, чыгарыла турган бирикмелер) болууга тийиш.

66. Жарылуу, өрт чыгуу коркунучу бар жайларда орнотулган желдеткич түзүлүштөрүнүн өрт чыккан же авария болгон учурда ар бир жай үчүн атайын шартталган талаптарга ылайык аралыктан иштетүү же өчүрүү түзүлүштөрү болууга жана алар оң абалда кармалууга тийиш.

67. Аба өткөргүчтөрдүн оттон коргоочу сапатын квартал сайын бир жолудан кем эмес текшерип туруу жана оттон коргоочу каптоосу бузулган учурда аны калыбына келтирүү боюнча чара көрүү зарыл.

68. Желдеткич системаларын эксплуатациялоодо төмөнкүлөргө тыюу салынат:

1) отту кармай турган түзүлүштөрдү өчүрүүгө же чечип салууга;

2) желдеткич каналдарын мор катары пайдаланууга;

3) желдеткич каналдарына газ менен иштей турган жылытуучу приборлорду кошууга;

4) аба өткөргүчтөргө, зонтторго топтолгон май жана башка күйүүчү катмарларды күйгүзүүгө.

69. Өрттүн түздөн-түз же кыйыр себепчиси болгон бузуктар байкалганда (желдеткичтин ашыкча иштеши, жумушчу дөңгөлөктөрдүн калакчаларынын кожухка урунуусу, подшипниктин ысып кетиши) желдеткичти дароо токтотуп жана аны бузугу толук оңдолгонго чейин иштетпөө керек.

§ 6. Коргоо объекттеринин электр орнотмолорунун өрт коопсуздугу

70. Бардык электр орнотмолор токтун кыска туташуусунан жана башка авариялык режимдерден коргой турган аппараттар менен жабдылууга тийиш.

Сактагычтардын эриме кыпчымалары калибрленүүгө тийиш, мында кыпчыманын номиналдык тогу эн тамгасында көрсөтүлөт.

71. Өрт жагынан коркунуч келтирген өтмө каршылык көрсөтүүгө жол бербөө максатында зымдар менен кабелдердин кылчаларын бириктирүү, учун бекитүү жана тарамдоо кыстыруунун, ширетүүнүн, каңдоонун же атайын кыскычтардын жардамы менен жүрөт.

72. Убактылуу электр тармагын түзүүгө жана эксплуатациялоого тыюу салынат. Убактылуу иллюминациялык орнотмолорго, ошондой эле курулуш жана убактылуу оңдоо-куроо иштери жүргүзүлүп жаткан жерге ток берген электр зымдарына эрежеден четтөө катары уруксат берилет. Убактылуу электр тармагынын чыңалуусу 36 вольттон, ал эми өзгөчө кооптуу жерлерде (өзгөчө ным участоктор, кудуктар, металл резервуарлар, буу казандар) 12 вольттон ашпоого тийиш.

73. Курулуш аянтындагы убактылуу электр өткөргүчү изоляцияланган зымдан жасалууга, троско илинүүгө тийиш жана жумуш ордунан 2,5 метрден кем эмес, адам өтмөктөрүнүн үстүнөн 3 метр жана транспорт өтмөктөрүнүн үстүнөн 6 метр бийиктикте бекем мамыларга орнотулат.

74. Курулуш аянтынын аймагындагы жарык берүүчү прожекторлор өзүнчө мамыларга орнотулат. Аймакка (курулуш аянтчасына) жарык берүү үчүн пайдаланылган прожекторлорду электр менен жабдуу өзүнчө тармак аркылуу ишке ашырылууга тийиш.

Сырткы светодиоддук прожекторлорду полимердик жылуулатуусу бар күйүүчү материалдардан жасалган чатырларда жана имараттарда, энергетика тармагындагы эрежелерге ылайык орнотууга жол берилет.

75. Көчмө жарык бергичтер коргой турган айнек калпакчалар жана торчолор менен жабдылат. Мындай жарык бергичтер жана башка көчмө электр аппаратурасы үчүн мүмкүн болгон механикалык таасирди эске алуу менен бул максатта атайын арналган жез кылчалуу зымдар жана ийкемдүү кабелдер колдонулат.

76. Аба менен өткөн электр берүү линиялары жана тышкы электр зымдары күйүүчү чатырлардын, бастырмалардын, курулуш шатыларынын штабелдеринин, күйүүчү материалдардын ачык кампаларынын үстүнөн өтүшүнө, ошондой эле электр зымдарын жана кабелдерин өрткө каршы дубалдар, кампа, өндүрүштүк жана башка багыттагы жайлар аркылуу өткөрүүгө тыюу салынат.

77. Аба менен өткөн электр берүү линиялары өрт коркунучу бар өндүрүштүк жана кампа имараттарынан, курулуштарынан, орнотмолорунан, бастырмаларынан жана күйүүчү материалдар штабелдеринен бир жарым эседен кем эмес бийиктиктеги мамылар аркылуу өтүүгө тийиш.

78. Өрткө кооптуу материалдар жана күйүүчү товарлар (кагаз, китеп) же күйүүчү таңгакка салынган товарлар сакталган өндүрүштүк, кампа, соода, көмөкчү жайларда, ошондой эле китеп дүкөндөрүнүн текчелеринен электр жарык бергичтери жабык же корголгондой кылып жасалууга тийиш.

79. Жарык берүүчү электр тармагын орнотууда жарык бергичтер күйүүчү конструкциялардан жана материалдардан 0,5 метрден кем эмес аралыкта жайгаштырылууга тийиш.

80. Электр орнотмолорун жана электр тармактарын эксплуатациялоодо төмөнкүлөргө тыюу салынат:

1) изоляциясы бузулгандыгы көрүнүп турган электр зымдарын жана кабелдерин пайдаланууга;

2) бузугу бар розеткаларды, рубильниктерди, башка электр орнотмо буюмдарын пайдаланууга;

3) электр лампаларын жана жарык бергичтерди кагаз, кездеме жана башка күйүүчү материалдар менен ороп-чулгоого, ошондой эле жарык бергичтин конструкциясында каралган калпакчалары (нур чачыраткычтары) жок жарык бергичтерди пайдаланууга;

4) ысыктан коргой турган түзүлүшү жок, ошондой эле конструкцияда каралган ысыкты жөнгө салгычтары жок же бузулуп калган электр үтүктөрүн, электр плиткаларын, электр чайнектерин жана башка электр менен жылыган приборлорду пайдаланууга;

5) стандарттуу эмес (колго жасалган) электр жылыткыч приборлорун колдонууга;

6) өндүрүүчү заводдун нускамасына ылайык сутка бою иштей турган электр приборлорун кошпогондо электр менен жылый турган приборлорду, ошондой эле башка тиричилик электр приборлорун, анын ичинде күтүү режиминде турган приборлорду сайылган бойдон кароосуз калтырууга;

7) электр жабдуулары орнотулган тактага (анын жанына), электр кыймылдаткычтарынын жана иштетүүчү аппараттардын жанына күйүүчү (анын ичинде тез тутануучу) заттар менен материалдарды жайгаштырууга;

8) авариялык жана башка курулуш-монтаждоо жана реставрациялоо иштерин жүргүзүүдө убактылуу электр зымдарын, анын ичинде өзүнүн мүнөздөмөлөрү боюнча колдонулган электр приборлорун иштетүү үчүн арналбаган узарткычтарды, тармактык чыпкаларды пайдаланууга.

81. Авариялык жана эвакуациялык жарык бергичтер көз каранды эмес электр энергия булагына кошулууга тийиш.

Имараттардагы жана жайлардагы эвакуациялык жарык бергичтер, анын электр энергия булактары оң абалда болууга тийиш.

82. Электр кыймылдаткычтары дайыма майланып жана ысык чаңдан тазаланып турууга тийиш. Электр кыймылдаткычтарын кандайдыр бир материалдар менен жабууга тыюу салынат.

83. Иштин шарты боюнча ченемдүү учкун чыгарган бөлүктөрү менен электр машиналары күйүүчү заттар жана материалдар жайгаштырылган жерден 1 метр аралыкта жайгаштырылууга же алардан күйбөй турган экран менен тосулуп коюлууга тийиш.

84. Орнотулуучу электр арматурасы (розеткалар, коробкалар) күйбөй турган тыгыздоочулар менен изоляцияланууга тийиш.

85. Жумуш бүткөндөн кийин электр тармактары, электр жабдуулары жана башка электрди керектөөчүлөр, анын ичинде тиричилик жайлары жана мобилдик (инвентардык) имараттар токтон ажыратылууга тийиш, электр энергиясын өчүрүү борборлоштурулууга тийиш.

86. Электр зымдарын жана кабелдерди, анын ичинде убактылууларын (полимер жылуулатуусу бар металл панелдер боюнча болот түтүктөр аркылуу өткөрүлгөндөрдү кошпогондо) өткөрүүгө, ошондой эле электр аппараттарын күйүүчү конструкциялардан 1 метрден жакын жайгаштырууга тыюу салынат. Электр коммуникациялары менен тосмо конструкцияларынын кесилишкен жеринде күйбөй турган материалдар менен тыгыздагычы бар металл гильзалар болууга тийиш.

87. Кыргыз Республикасынын өрт коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү мыйзамдары менен аныкталган ар кандай класстагы өрт коркунучу бар зоналардагы кулпулануучу кампа жайлардын ичиндеги электр орнотмолорунда имараттын ичиндеги өчүрүүчү аппараттардын болгондугуна карабастан, күч жана жарык берүүчү тармактардан тышкары өчүрүү үчүн аппараттар коюлууга тийиш. Өчүрүүчү аппараттар күйбөй турган материалдан жасалган тосмо конструкцияны пломбалоо үчүн түзүлүшү менен күйбөй турган материалдан жасаган ящиктин ичине, ал эми ал жок болсо – өзүнчө турган күйбөй турган мамыга орнотулушу керек.

88. Күйүүчү негиз боюнча зымдарды ачык же жабык түрдө өткөрүүдө калыңдыгы 3 миллиметрден кем эмес жалпак асбест (же калыңдыгы 10 миллиметрден кем эмес шыбак) төшөө зарыл, ал зымдан же түтүктөн эки тарабына 10 миллиметрден кем эмес чыгып турууга тийиш.

89. Жарылуу, өрт коркунучу бар имаратка кире бериш жердин үстүнө жайгашкан жарык бергичтин өчүргүчтөрү имараттын тышкы бетине орнотулууга тийиш, ал чачыранды тийбегидей жерге же ченемдүү оюкчанын ичине орнотулат.

90. Жарылуу, өрт коркунучу бар жайларга, ошондой эле лабораториялык жел сормо шкафтардын ичине кадимки штепселдик ажыратылуучу туташтыргычты орнотууга тыюу салынат.

91. Электр зымдарынын салаңдап турушуна, алардын бири-бирине же имараттагы конструктивдүү элементтерге жана башка ар түрдүү нерселерге тийишип туруусуна тыюу салынат.

92. Муздаткычтарга (тиричилик муздаткычтарынан башка), өрт өчүрүүчү, сигнализация жана кезмектик жарык берүүчү автоматтык орнотмолорго ток жеткирүү үчүн кирме-бөлүштүрмө түзүлүштөн тартып электр энергиясын керектөөчүгө чейин өз алдынча электр тармагы каралууга тийиш.

93. Кийим үтүктөө үчүн атайын жай (орун) бөлүнүүгө тийиш. Колдонгондон кийин үтүктөрдү өрт коопсуздугуна жооптуу адамга кол койдуруп сактоого тапшырылышы керек.

94. Чакан жайларды жана майда соода ишканаларын (күркөлөр, павильондор, контейнерлер ж.б.) жылытуу үчүн колдонулуучу май менен ысыган радиаторлордун жана жылуулук берүүчү электр панелдердин өзүнчө электрден коргоосу жана оң иштеген жылуулукту жөнгө салгычтары болууга тийиш.

95. Электр менен жылый турган жана электр тиричилик приборлорун заводдо даярдалган штепселдик туташтыруунун жардамы менен гана токко саюуга уруксат берилет.

§ 7. Коргоо объекттерин

статикалык электр кубулуштарынан коргоо

96. Чагылгандан коргоочу түзүлүштөрдү жылына бир жолудан кем эмес текшерип туруу зарыл. Жерлештирүү түзүлүшүнүн каршылыгын өлчөө 12 жылда бир жолу жүргүзүлөт.

97. Чагылган тоскучтардын жерлештирүүсү башка системалардын жерлештирүүсүнөн бөлүү зарыл. Өндүрүштүк түтүк өткөргүчтүрдү жерлештирүү катары колдонууга тыюу салынат.

98. Статикалык электрден коргоочу системалардын тууралыгы үчүн жоопкерчилик ишкана боюнча жалпысынан башкы энергетикке, ал эми айрым цехтер (участоктор боюнча) – алардын начальниктерине жүктөлөт, башкы энергетик коргоочу түзүлүштөрдү туура эксплуатациялоо жана аларды лабораториялык текшерүүнү уюштурууга, ушул түзүлүштөрдү эксплуатациялоо боюнча нускама иштеп чыгууга тийиш. Цехтердин начальниктери коргоочу түзүлүштөрдүн абалынын тууралыгын камсыз кылууга, аларды өз учурунда текшерип жана оңдоп турууга милдеттүү.

99. Статикалык электр заряддарынын топтолуу коркунучтары боюнча өндүрүштүк процесстин мүнөздөмөсү жана заттардын электрлешүү ыкчамдыгын төмөндөтүүчү иш-чаралар, ошондой эле заряддардын өтүп кетишин камсыз кылуучу кошумча чаралар ишканалардын өрт коопсуздугунун чаралары жөнүндөгү нускамаларда көрсөтүлүүгө тийиш.

100. Статикалык электрден коргой турган жерлештирүү түзүлүштөрүн электр жабдуулары үчүн жерлештирүү түзүлүштөрү менен бириктирүүгө уруксат берилет.

101. Жайларда, ошондой эле тышкы орнотмолордо, эстакадаларда жана каналдарда жайгашкан металл жана электр өткөрө турган металл эмес жабдуулар, түтүк өткөргүчтөр, желдеткич кутулар жана оромолор, түтүк өткөргүчтөрдүн жана аппараттардын термоизоляциясы жок дегенде экиден кем эмес точкада жерлештирүү контуруна кошулууга тийиш.

102. Өзүнчө орнотулган аппараттарды жана агрегаттарды өз алдынча жерлештирүү менен жабдуу же аларды жерлештирүүнүн жалпы контуруна кошуу зарыл.

Бир нече жерлештирүү бөлүктөрүн ырааты менен жерлештирүү өткөргүчүнө кошууга тыюу салынат.

§ 8. Коргоо объекттеринин баштапкы өрт өчүрүүчү каражаттары

103. Функциялык багытына карабастан бардык коргоо объекттери ушул Эрежелердин 1-тиркемесине ылайык өрт өчүрүүчү каражаттар менен камсыз кылынууга тийиш, алар өрттү баштапкы стадияда токтотуу жана өчүрүү үчүн пайдаланылат.

104. Өндүрүштүк жана кампа имараттарында жана жайларында, ишканалар менен уюмдардын аймагында өрт өчүрүүнүн төмөнкүдөй баштапкы каражаттары коюлган атайын өрт өчүрүү такталары (МАМСТка ылайык жасалган) орнотулууга тийиш: күкүм түрүндөгү жана көмүр кислоталуу өрт өчүргүч, кум салынган ящик, шиш күрөк, жалпак күрөк, асбест же кийиз кездеме, ломдор (жеңил жана оор), багр, балта, чака, суу толтурулган челек – 200 литрлик.

Кышкысын өрт өчүргүчтөр жана суу куюлган челек жылуу жерде сакталууга тийиш.

105. Кум толтурулган ящиктердин көлөмү 0,5 м³ болууга тийиш. Ящиктин конструкциясы кумду сузуп алуу үчүн ыңгайлуу жана жаан-чачын тийбегидей болушу керек.

Жарылуу, өрт коркунучу боюнча Ан, Бн жана Вн категорияларындагы жайлар жана тышкы технологиялык орнотмолор үчүн ар бир 500 м² корголо турган аянтка 0,5 м³ кум камдалат, ал эми жарылуу, өрт коркунучу боюнча Гн жана Дн категорияларындагы жайлар жана тышкы технологиялык орнотмолор үчүн – корголуучу аянттын ар бир 1000 м² 0,5 м³ кем эмес кум даярдалат.

Өрт коркунучу боюнча тышкы орнотмолордун категориялары архитектура-курулуш иши жана турак жай-коммуналдык чарба чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан бекитилген ченемдик укуктук актылар менен аныкталат.

106. Өрттүн очогун жок кылуу үчүн кездеменин туурасы 1,5 метрден жана узуну 2 метрден кем болбошу керек.

Кездемелер суу өтпөй турган жабык кутучага (кап, таңгак) сакталып, өрт чыккан учурда дароо колдонууга мүмкүндүк берет.

107. Жайларда орнотулган өрт такталары мүмкүн болушунча жайдын чыга беришине жакын, көрүнүктүү жана жетүүгө ыңгайлуу жерге жайгаштырылууга тийиш.

Ишканалардын аймагы 0,5 га аянтка бир такта эсебинде өрт өчүрүүчү такталар менен камсыз кылынат.

108. Коргоо объектиндеги өрт өчүргүчтөр толтурулуп, оң абалда жана колдонууга даяр болууга тийиш.

109. Өрт өчүргүчтөрдү жайгаштыруу, тейлөө жана колдонуу тартиби өндүрүүчү заводдун нускамасына, ошондой эле төмөнкү талаптарга ылайык келиши керек:

1) өрт өчүргүчтөр полдон баштап өрт өчүргүчтүн ылдыйкы капталына чейин 1,5 метрден ашпаган бийиктикте жана эшикти ачкан учурда анын четинен 1,2 метрден кем эмес аралыкта жайгаштырылууга тийиш;

2) өрт өчүргүчтөрдү жайгаштыруу үчүн тумбанын же шкафтын конструкциясы жана тышкы жасалгасы анын ичинде сакталып турган өрт өчүргүчтөрдүн тибин көз менен аныктоого боло тургандай жасалышы керек;

3) өрт өчүргүч анын корпусундагы нускамалык жазуу көрүнүп тургандай орнотулушу керек.

110. Өрт өчүргүчтөрдү дайыма даяр жана коопсуз эксплуатациялоо максатында төмөнкү иштер жасалышы зарыл:

1) көбүктүү өрт өчүргүчтөрдү жылына бир жолудан кем эмес кайра толтуруу. Бир эле учурда алар гидравликалык басым менен текшерилет;

2) көмүр кислоталуу өрт өчүргүчтөр таразага тартуу аркылуу 3 айда бир жолу текшерилет. Ичиндеги зат жылжып чыкканы билинсе, аларды кайра толтуруу керек;

3) аэрозолдук өрт өчүргүчтөр жылына бир жолу гидравликалык басым менен текшерилет, ал эми өрт өчүргүчтүн жылжып чыкпаганы үч айда бир жолу таразага тартуу аркылуу контролдонот;

4) күкүм менен иштөөчү өрт өчүргүчтөрдүн күкүмүнүн өрт өчүрүү сапаты жылына бир жолу текшерилет, өрт өчүргүчтүн корпусунун бекемдиги жана материалдын тыгыздыгы гидравликалык басым менен сыналат.

111. Ишканадан кайра толтуруу үчүн жөнөтүлгөн өрт өчүргүчтөр толтурулган өрт өчүргүчтөрдүн тийиштүү сандагысы менен алмаштырылат.

112. Эсептөөчү техника, телефондук станциялар, музейлер, архивдер жайгашкан имараттарды коргоодо өрттү өчүрүүчү заттардын корголуучу жабдуулар, буюмдар жана материалдар менен өз ара таасиринин өзгөчөлүгүн эске алуу зарыл. Көрсөтүлгөн жайлар көмүр кислоталуу өрт өчүргүчтөр менен жабдылышы зарыл.

§ 9. Коргоо объекттеринде өрткө каршы сууну камсыз кылуу

113. Имараттар менен курулмаларда, ошондой эле уюмдардын жана калктуу конуштардын аймактарында өрттү өчүрүү үчүн өрткө каршы суу менен камсыздоо булактары болууга тийиш.

114. Өрткө каршы суу менен камсыздоо булактары катары табигый жана жасалма суу сактагычтар, ошондой эле ички жана тышкы суу менен камсыздоо (анын ичинде ичүүчү, чарбалык-ичүүчү, чарбалык жана өрткө каршы) пайдаланылышы мүмкүн.

115. Оңдоо иштери жүргүзүлгөн же болбосо өрт гидранттары же крандары орнотулган суу түтүк тармагынын участогунда суу өчүрүлгөн, ошондой эле тармактагы басымдын талап кылынгандан азайган учурда, өрт коопсуздугу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга кабарлоо зарыл.

116. Ишкананын аймагында же ага жакын жерде табигый суу булактары (дарыялар, көлдөр, көлмөлөр) болгон учурда өрт өчүрүүчү автомобилдер кирип чыгууга жана жылдын бардык мезгилинде суу алууга ыңгайлуу жолдор жана пирстер жасалууга тийиш.

117. Өрт өчүрүүчү резервуарлар, көлмөлөр, гидранттары жана сордургуч түзүлүштөрү бар суу түтүк тармагынын оң абалын жана өрт чыккан учурда пайдаланууга дайыма даяр болушун камсыз кылган туруктуу негизде техникалык кароо жүргүзүлүп турушу керек.

118. Өрткө каршы суу булактары жайгашкан жерлерде “ПГ” (өрт гидранты) же “ПВ” (өрт суу сактагычы) тамга индекстери түшүрүлгөн жарык берилген же флуоресценттик көрсөткүчтөр орнотулуп, көрсөткүчтөн тартып суу булактарына чейинки аралык сан менен жазылууга тийиш.

119. Өрт өчүрүүчү резервуарлардагы суунун запасын (аны өрт өчүрүү үчүн же машыгууларда пайдалануу учурунда) дароо толтуруп туруу зарыл.

Көбүк жасагычтарды жана анын аралашмасын кадимки болот резервуарларда сактоого уруксат берилет, бул максатта атайын каптам менен корголбогон темир бетон резервуарларын колдонууга уруксат берилбейт. Көбүк жасоочу резервуарларды имараттын ичине же талаптагыдай температура болгон шартта анын тышына орнотуу зарыл.

120. Жер астындагы өрт өчүрүүчү гидранттар бар кудуктардын люктарынын капкактары ылайдан, муздан, кардан тазаланып турууга тийиш, ал эми түтүгүн суу каптап калбашы керек. Кышкысын өрт өчүрүүчү гидранттар тоңуп калбашы үчүн жылуулатылышы керек. Жер астындагы өрт өчүрүүчү гидранттар бар кудуктардын люктарынын капкактарында “ПГ” (өрт гидранты) деген шарттуу маркировка болушу керек.

121. Өрт өчүрүүчү гидранттар, колонкалар жана өрт өчүрүү крандары ар бир алты айдан кечиктирбестен техникалык тейлөөдөн өтүп, суу берүү аркылуу ишке жарактуулугу текшерилип турууга тийиш, мында текшерүүнүн натыйжалары атайын журналга катталат же суу каналы ыйгарым укуктуу органы менен өрт коопсуздугу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын актысы түзүлөт.

122. Суу толтурулган мунаралар жылдын бардык мезгилинде өрт өчүрүүчү техниканын суу алуусу үчүн ыңгайлуу болушу керек.

123. Ички өрткө каршы суу түтүктөрүнүн өрт өчүрүү крандарынын түтүктөрү жана өзөкчөлөрү менен комплекттелиши керек. Өрт түтүктөрү кургак жана жакшы түрүлгөн (оролгон) болушу керек. Өрт түтүктөрү клапанга (бурамага) жана өзөкчөлөргө туташтырылууга тийиш.

Түтүктөрдү 6 айда бир жолудан кем эмес жандырып, кайра изи менен ороп туруу зарыл.

124. Өрт өчүрүү краны жайгашкан шкафтын эшигинде: “ПК” (өрт өчүрүү краны) тамгалар индекси, өрт өчүрүү кранынын катар номери, жакынкы өрт өчүрүүчү бөлүктүн телефон номери жазылышы керек.

§ 10. Коргоо объекттеринин өрт автоматикасы

125. Автоматтык орнотмолор аралыктан жана автоматтык түрдө иштебей калганда жеринен башкарылууга тийиш.

Ар түрдүү функциялык багыттагы коргоо объекттеринде өрт чыккан учурунда кабарлоо жана адамдарды эвакуациялоону башкаруу системаларынын түзүлүшү ушул Эрежелердин 4-тиркемесине ылайык аткарылышы керек.

126. Өз күчү менен орнотмолорду техникалык жактан тейлей албаган жана тейлөөчү персоналды кармай албаган ишканалар лицензиялоо чөйрөсүндөгү мыйзамдарга ылайык лицензия алган адистештирилген уюмдар менен пландуу техникалык тейлөөгө келишим түзүүгө милдеттүү.

127. Өрткө каршы коргоо системаларынын же алардын элементтеринин өчүп калышына байланыштуу техникалык тейлөө жана оңдоо боюнча иштерди аткаруу мезгилинде уюмдун жетекчиси объекттерди өрттөн коргоо боюнча зарыл чараларды көрөт.

128. Өрт өчүрүүнүн стационардык орнотмолорунун кабыл алуучу-контролдоочу аппаратураны тейлеген кезметтеги персоналга аны кароосуз калтырууга тыюу салынат.

129. Корголуучу жайларда иштеген адамдар үчүн орнотмо иштей баштагандыгы жөнүндө белги берилгенде алардын аракеттери жана эвакуациялоо тартиби жөнүндө нускама иштелип чыгууга жана илинип коюлууга тийиш.

130. Сутка бою кезметте турган диспетчердик пункт жана персоналы бар башка жайлар телефон байланышы менен камсыз кылынууга тийиш.

131. Орнотмону эксплуатациялоо үчүн жооптуу адам төмөнкүлөрдү камсыз кылат:

1) техникалык тейлөө жана пландуу-алдын алып оңдоо иштерин өз убагында жүргүзүү аркылуу орнотмолордун иштөөгө жарактуу абалда кармоону;

2) тейлөөчү жана оперативдик персоналды окутууну, ошондой эле корголуучу жайларда иштеген жумушчуларды жана кызматчыларды нускама менен тааныштырууну;

3) зарыл болгон эксплуатациялык документтерди иштеп чыгууну;

4) бул орнотмолорду тейлөө боюнча уюмдарды орнотмолордун иштебей калган жана иштеп кеткен бардык учурлары жөнүндө кабарлоону.

132. Орнотмону эксплуатациялоого жооптуу адамдын коргоо объектинде төмөнкү техникалык документтери болууга тийиш:

1) долбоордук документтер жана орнотмого аткаруу чиймелери;

2) орнотмону пайдаланууга кабыл алуу жана тапшыруу актысы;

3) жабдууларга жана приборлорго паспорттор;

4) монтаждалган жабдуулардын, тетиктердин, автоматташтыруу приборлорунун жана каражаттарынын ведомосту;

5) газ жана аэрозоль менен өрт өчүрүүчү орнотмолордун баллондорун толтурууга паспорттор;

6) орнотмону эксплуатациялоо боюнча нускама;

7) орнотмону техникалык тейлөөнүн регламенттик жумуштарынын тизмеси;

8) техникалык тейлөөнүн план-графиги;

9) орнотмолорду техникалык тейлөө жана оңдоо иштерин каттоо журналы;

10) оперативдүү (кезметтеги) персоналдын кезмет графиги;

11) оперативдүү персонал тарабынан кезметти тапшыруу жана кабыл алуу журналы;

12) орнотмонун бузугун каттоо журналы;

13) газ жана аэрозоль менен өрт өчүрүүчү түзүлүштөрүнүн өрттү өчүрүүчү курамы толтурулган баллондорду таразага тартуу журналы;

14) кызматтык нускамалар.

Техникалык документтер ушул пункттун 1, 3, 4-пунктчалары боюнча – монтаждоочу уюм, 5-пунктчасы боюнча – баллондорду толтуруучу уюм, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14-пунктчалары боюнча –ишкананын администрациясы тарабынан иштелип чыгат жана сунушталат.

Мында ушул пункттун 2-пунктчасында көрсөтүлгөн документтер өрт коопсуздугу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын өкүлү менен заказчынын милдеттүү түрдө катышуусу менен подрядчы тарабынан таризделет.

133. Тейлөөчү персонал орнотмолордун түзүлүшүн жана иштөө принцибин, ушул эрежелердин, өндүрүүчү заводдордун эксплуатациялоо боюнча нускамалардын талаптарын билүүгө жана аткарууга милдеттүү.

134. Ток жүргөн бөлүктөрү ачык изоляцияланбаган өндүрүштүк жабдуулар жайгашкан корголуучу жайларда орнотмо иштетилген учурда электр энергиясын автоматтык түрдө өчүрүүчү түзүлүштөрү болууга тийиш.

135. Чоң өрттү өчүрүүдө стационардык орнотмолорду эксплуатациялоодо төмөнкү орнотмолорду оң абалда кармоо зарыл:

1) өзү жабылган эшик-терезелердин жапкычтарын;

2) кезметтеги персонал турган жайга тийиштүү белги берүүнү камсыз кылуучу автоматтык иштетүүнү өчүрүү үчүн түзүлүштөрүн;

3) үн жана жарык аркылуу өрттү кабарлагычтар.

136. Өрт өчүрүүчү автоматтык түзүлүштөрдү эксплуатациялоодо үн жана жарык аркылуу белги берүүчү приборлор орнотулууга тийиш, алар бул жайларга өрт өчүрүүчү каражат чыгарылгандыгы тууралуу кабарлайт.

137. Ишканаларда өрт белгисин берүүчү кабыл алуу станциялары адамдар (кезметтеги персонал) дайыма сутка бою боло турган жайларга орнотулууга тийиш.

138. Күч жана жарык берүүчү тармактар кесилишкен жерлерде, ошондой эле дубалдар, өтмөктөр ж.б. аркылуу өткөрүүдө өрт сигнализациясынын түзүлүштөрүнүн линиялык бөлүгүнүн трассалары резина же полихлорвинил түтүктөрү менен корголууга тийиш.

139. Кыш же бетон дубалдар аркылуу кабелдер жана зымдар металл же изоляциялык түтүктөрдүн ичи менен өтөт.

2-глава. Адамдардын туруктуу жашоосу жана убактылуу

туруусу үчүн коргоо объекттеринин өрт коопсуздугун

камсыз кылуунун өзгөчөлүктөрү

§ 1. Турак үйлөрдүн, мейманканалардын жана жатаканалардын өрт коопсуздугу

140. Турак үйлөрдүн батирлеринде жана жатаканалардын турак жай бөлмөлөрүндө жарылуу-өрт чыгуу коркунучуна ээ заттар жана материалдар колдонулган жана сакталган ар кандай устаканаларды жана кампа жайларын уюштурууга тыюу салынат.

Заттардын жана материалдардын өрт чыгуу-жарылуу коркунучу жана өрт коркунучунун көрсөткүчтөрү архитектура, курулуш иши жана турак жай-коммуналдык чарба чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан бекитилген ченемдик укуктук актылар менен аныкталат.

141. Газ түтүктөрүнөн, газ баллондорунан жана приборлорунан газдын чыгуусун текшерүү, тоңуп калган өткөргүч түтүктөрдү, инженердик коммуникацияларды жылытуу үчүн ачык отту колдонууга тыюу салынат. Тоңуп калган өткөргүч түтүктөр, жабдуулар, инженердик коммуникацияларды, газ баллондору ысык суу, буу жана ысытылган кум менен жылытылат.

142. Батирлерде, турак жай бөлмөлөрүндө жана мейманканаларда төмөнкүлөргө тыюу салынат:

1) балкондордо жана лоджияларда, тепкич торлорунда, цоколдук аянттарда, жер төлөлөрдө, чатырларда тез тутануучу жана күйүүчү суюктуктарды, газ баллондорун сактоого;

2) төшөктө тамеки чегүүгө;

3) тамекинин калдыгын балкондон же лоджиядан ыргытууга;

4) бышып жаткан тамакты плитага кароосуз калтырууга;

5) түнкү убакта тепкичтерди жарыктандырууну өчүрүүгө жана имаратта адамдар жүргөн убакта тепкич торлорунун эшигин кулпулап бекитүүгө жана кыйын ачыла турган илгичтерди салууга;

6) көп кабаттуу турак үйлөрдө газ плиталарын орнотуу архитектура, курулуш иши жана турак жай-коммуналдык чарба чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын ченемдик укуктук актылары менен аныкталат.

143. Жеке турак үйлөрдө төмөнкүлөргө тыюу салынат:

1) 200 литрден ашык көлөмдө күйүүчү-майлоочу материалдарды сактоого;

2) күйүүчү-майлоочу материалдарды сатууга.

144. Уюмдун жетекчиси мейманканага, мотелге, жатаканага жана убактылуу турууга ыңгайлаштырылган башка имараттарга келген жарандарды өрт коопсуздугунун эрежелери менен тааныштырууну (кол койдуруп) камсыз кылат.

Көрсөтүлгөн объекттерде чет өлкөлүк жарандар болгон учурда өрт жөнүндө кабарлоо жана адамдарды эвакуациялоону башкаруу системаларындагы сөз түрүндө билдирүүлөр, ошондой эле өрт коопсуздугунун чаралары жөнүндө эскерткичтер орус жана англис тилдеринде аткарылат.

145. Мейманкана комплекстеринин ресторандарында жана барларында жана салтанаттуу иш-чараларды өткөрүүчү жайларда декорация жана башка жасалгалоо үчүн күйүүчү синтетикалык материалдарды колдонууга тыюу салынат.

146. Мейманкананын, мотелдердин, кемпингдердин жана жатаканалардын номерлеринин эшиктеринин ички тарабында планда номерди же бөлмөнү, эвакуациялык чыгуу эшиктерин жана ага баруучу жолдорду, өрт өчүрүүчү жана сигнализация каражаттары жайгашкан жерлерди көрсөтүү менен өрт чыккан учурда адамдарды эвакуациялоонун жеке пландары илинет.

Эвакуациялоонун жеке планы “Фотолюминесценттик эвакуация системалары” мамлекеттер аралык стандартына (МАМСТ 34428-2018) ылайык түзүлөт.

§ 2. Багбанчылык шериктештиктеринин жана дача-курулуш кооперативдеринин өрт коопсуздугу

147. Дача кооперативдеринин жана багбанчылык шериктештиктеринин аймагынын кире беришинде курулуп жаткан жана убактылуу имараттар жана курулмалар, кирүүчү жолдор, подъезддер, өрт өчүрүү өткөөлдөрү, өрт өчүрүүчү суу менен камсыздоо булактары, өрт өчүрүү каражаттары, кабарлоо жана байланыш каражаттары, өрт өчүрүү техникасы жайгашкан жерлер көрсөтүлгөн схемалар илинет.

Схемалар атмосферанын таасирлерине туруктуу материалдардан жасалат.

148. Дача-курулуш кооперативдеринин жана багбанчылык шериктештиктеринин аймагында:

1) өрт чыккан учурда адамдарга кабар берүү үчүн үн сигналдарын берүүчү шаймандарды (сирена, коңгуроо, рельстин бөлүгү, урулмасы менен) орнотуу жана өрт өчүрүү максатында суунун запасын түзүү зарыл;

2) жай мезгилинде ар бир турак жай имаратынын жанына 200 литрден кем эмес суунун суммардык запасы бар челектерди же өрт өчүргүчтү коюу зарыл;

3) күйүүчү таштандыларды чогултууга тыюу салынат. Утилдештирилбей турган калдыктарды жана таштандыларды чогултуу үчүн дача кооперативдеринин жана багбанчылык шериктештиктеринин аймагында атайын жабдылган жерлерге капкагы жабыла турган металл идиштер орнотулат. Идиштер имараттардан жана курулмалардан 25 метрден кем эмес аралыкта бетондолгон же асфальтталган аянтчаларга коюлат.

149. Дача кооперативдери жана багбанчылык шериктештиктери сыйымдуулугу 25 м³ кем эмес өрт өчүрүүчү көлмөлөр менен жабдылат.

150. Өрт өчүрүү максаттары үчүн арналган суу булактарына өрт өчүрүүчү авариялык-куткаруучу автомобилдерди жана мотопомпаларды коюу үчүн аянтчалар (пирстер) жабдылат.

151. Дача кооперативинин, багбанчылык шериктештигинин аймагында ар бир 20 участокко бирден такта эсебинде өрт өчүрүү үчүн такталар орнотулат.

152. Суу толтурулган мунараларда, ошондой эле жай мезгилинде колдонулуучу суу түтүктөрүнүн системаларында (диаметри 100 миллиметр жана андан ашык) ар бир 120 метр жерге өрт чыккан учурда өрт өчүрүүчү техника суу ала турган шаймандар каралат. Бул шаймандар оң абалда болууга тийиш.

153. Дача кооперативинин, багбанчылык шериктештигинин күзөт постунда өрт коопсуздугу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын жакын жердеги эки телефонунун номери жана жакын жердеги бөлүмчөсүнүн так дареги көрсөтүлгөн табличка илинет.

154. Дачалар, багбанчылык үйлөрү узак убакытка жабылган учурда электр тармагы өчүрүлөт, газ баллондордун бурамалары (клапандары) бекем жабылат.

155. Турак жай курулуштары чатырга чейин жете турган коймо шатылар менен, ал эми имараттын чатырына анын чокусуна чейин жете турган шатылар орнотулат.

156. Жай мезгилинде туруктуу кургакчыл, аптаптуу болуп жана шамалдуу аба ырайы шартында дача посёлкаларында жана бакча участокторунда от жагууга, өрт чыгуу коркунучу бар иштерди жүргүзүүгө, мешке, ашкана очокторуна жана катуу отун менен иштөөчү от казан орнотмолоруна от жагууга тыюу салынат.

157. Дачалардын жана багбанчылык үйлөрүнүн аймагында тамак бышыруу үчүн көмүр жагылуучу атайын шаймандарды (мангал, барбекю, гриль) колдонууда:

1) мангал (барбекю, гриль) коюлган жерди өрт өчүрүүчү заттын массасы 2 кг кем эмес болгон же 10 литрден кем эмес суу толтурулган идиш бар бир өрт өчүргүч менен жабдуу зарыл;

2) көмүр жагылган атайын шаймандын (мангал, барбекю, гриль жана ошол сыяктуулар) четинен имараттарга жана курулмаларга чейинки минималдуу аралык (планда) 10 метрден кем болбоого тийиш.

158. Көмүр жагылган атайын шайманды (мангал, барбекю, гриль) төмөнкүлөрдө жайгаштырууга тыюу салынат:

1) кургак чөп бар жерге;

2) дарактардын түбүнө;

3) күйүүчү материалдардан жасалган бастырмалардын астына;

4) турак жай имараттарына, ошондой эле балкондорго жана лоджияларга;

5) чарба курулуштарына, гараждарга, чатырларына, түз жабылган чатырлардын үстүнө.

159. Күйүп жаткан көмүрдү кароосуз калтырууга тыюу салынат. Тамак бышкандан кийин күйүп жаткан көмүргө толук өчкөнгө чейин  суу куюу керек.

160. Сыйымдуулугу 10 литрден ашкан газ баллондору үйдүн тышкы дубалына металл шкафтын ичинде жайгашууга тийиш. Металл шкафтын корпусу желденип турууга тийиш.

§ 3. Майрамдык иш-чараларды өткөрүү мезгилинде жана табигый кырсыктарда тигилүүчү боз үйлөрдүн жана чатыр шаарчаларынын өрт коопсуздугу

161. Бардык боз үйлөргө, чатырларга жана башка убактылуу курулмаларга (мындан ары – боз үйлөргө), өрт өчүрүүчү суу булактарына, ошондой эле өрт өчүрүү каражаттарына (өрт өчүргүчтөр, өрт такталары) баруучу жол ачык болууга тийиш.

162. Күйүп кетүүчү декорациялар жана жыгачтан убактылуу жасалган курулмалар өрттөн коргоочу курам менен иштетилүүгө тийиш.

163. Фейерверктер, салюттар өтө турган жерлер пиротехникалык заттардын учкуну күйүп кетүүчү декорацияларга, курулмаларга, боз үйлөргө жетпей турган аралыкта болушу керек.

164. Боз үйлөрдү тигүүдө өрткө каршы ажырымдарды сактоо зарыл: топ боз үйлөрдүн башка имараттардан жана курулмалардан аралыгы 15 метрден кем болбоого тийиш (бир топтогу боз үйлөрдүн саны 10дон ашпайт); бир топтогу өзүнчө тигилген боз үйлөрдүн ортосундагы аралык 5 метрден кем болбошу, боз үйлөрдүн кварталдарынын (квартал – 100дөн ашпаган боз үй) ортосундагы аралык 30 метрден кем болбошу керек.

165. Боз үйлөргө жана убактылуу курулмаларга жарык берүүчү электр тармагы шамдар күйүп кетүүчү конструкциялардан жана күйүүчү материалдардан 0,5 метрден кем эмес аралыкта жайгаштырылгыдай болуп монтаждалышы керек. Электр шамдары жабык же корголгон (айнек плафондор менен) болушу же жарык чачыраткычтары күйбөй турган материалдардан жасалышы керек.

166. Боз үйдөн боз үйгө электр берүү линияларын тартууда электр өткөргүч зымдары жерден 3,5 метрден кем эмес бийиктикте болушу жана салаңдап турбашы керек.

167. Боз үйлөрдө төмөнкүлөргө тыюу салынат:

1) жарык берүү үчүн керосин лампаларын жана тез тутануучу жана күйүүчү суюктуктар куюлган приборлорду колдонууга;

2) тамак даярдоо үчүн суюк же катуу отун жагылуучу мештерди коюуга жана пайдаланууга (катуу отунга тамак даярдоо үчүн мешти боз үйдүн сыртына 3 метрден кем эмес аралыкта жайгаштырууга уруксат берилет, ошол эле учурда мештин оозу жабылып турушу керек).

168. Чатырлар шаарчалары чагылгандан коргоо, байланыш жана өрт тууралуу кабарлоо каражаттары менен жабдылышы керек.

169. Чатырлар шаарчасынан 200 метрден ашпаган радиуста сыйымдуулугу 100 м³дан кем эмес өрт өчүрүүчү көлмө менен жабдуу же табигый суу булагына бара турган жолду камсыздоо зарыл.

170. Чатырларды жайгаштыруу үчүн бөлүнгөн аймак токой массиви жагынан жазылыгы 3 метрден кем эмес тилке кургак чөптөн, куураган бутактардан тазаланууга, айдалууга тийиш, тышынан электр жарыгы берилип жана шаарчанын (лагердин) жайгашуусунун орнотулган көрсөткүчтөрү менен баруучу жолдор болушу керек.

171. Чатырлар шаарчасы алгачкы өрт өчүрүү каражаттарынын топтому коюлган өрт өчүрүү үчүн такталар жана 200 литрден кем эмес суу толтурулган идиштер менен камсыздалууга тийиш: чатырлардын ар бир 2 тобуна 1 такта эсебинде.

172. Чатырларда тамеки чегүүгө тыюу салынат, бул максаттар үчүн урналар жана чакан өрттү өчүрүү үчүн каражаттар менен жабдылган атайын бөлүнгөн жайды аныктоо керек.

173. Чатырларда жылытуу приборлорун орнотууга, электр тармактарын киргизүүгө, ачык отту колдонууга тыюу салынат. Чатырларды жарыктандыруу үчүн көтөрүп жүрүүчү электр чырактарын колдонуу зарыл.

174. Иш-чараларды өткөрүү үчүн от жагуучу аянт чатырлардан 50 метрден кем эмес аралыкта жайгаштырылат жана алгачкы өрт өчүрүү каражаттары менен жабдылат.

175. Балдар лагерлеринде чатырларды 40тан ашпаган баланы жайгаштыруу үчүн топ-топ кылып тигүү зарыл, топтордун ортосундагы аралык 15 метрден кем болбоого тийиш. Бир чатырга 10дон ашпаган баланы жайгаштырууга уруксат берилет. Түнкү убакта чатырлардын ар бир тобунда тарбиячы болушу керек.

3-глава. Илимий жана билим берүү уюмдарынын, ошондой эле балдардын мектепке чейинки билим берүү мекемелеринин өрт коопсуздугун камсыз кылуунун өзгөчөлүктөрү

176. Лабораторияларда сменалык керектөөдөн ашпаган өлчөмдө тез тутануучу жана күйүүчү суюктуктарды сактоого уруксат берилет. Суюктуктар жайларга жабык, коопсуз идиштерде жеткирилет.

177. Эгерде сормо шкафта аткарылуучу операцияларга тиешеси жок заттар, материалдар жана жабдуулар болсо, ошондой эле ал бузулса жана желдетүү системасы өчүрүлсө, мындай шкафта иш жүргүзүүгө тыюу салынат.

178. Тез тутануучу заттар менен иш жүргүзүлүп жаткан сормо шкафтардын жыгач бөлүктөрү оттон коргоочу лак менен сырдалат же күйбөй турган материалдар менен капталат.

179. Жумуш күнү бүткөндөн кийин иштетилген тез тутануучу жана күйүүчү суюктуктар атайын жабык идишке чогултулат жана андан ары утилдештирүү үчүн лабораториядан алынып кетет.

Тез тутануучу жана күйүүчү суюктуктарды канализацияга төгүүгө тыюу салынат.

180. Тез тутануучу жана күйүүчү суюктуктар менен иш жүргүзүлгөн идиштер тажрыйба жүргүзүлгөндөн кийин өрткө каршы эритмелер менен жуулат.

181. Мектептердин жана мектепке чейинки билим берүү мекемелеринин терезелерине жана балдар түнкүсүн боолуучу имараттарга металл торлорду орнотууга тыюу салынат.

182. Окуу-өндүрүштүк устаканаларды өрткө каршы тосмолору бар жана түздөн-түз сыртка чыгуучу экиден кем эмес эшиги бар жер төлөлөргө жайгаштырууга уруксат берилет.

183. Жалпы билим берүү, мектепке чейинки мекемелерде асма шып жабууларын орнотууга, ошондой эле дубалдарды күйгөн учурда уулуу заттарды бөлүп чыгаруучу материалдар менен каптоого тыюу салынат.

Курулуш материалдарын күйгүчтүгү жана күйүү продукттарынын уулуулугу боюнча классификациялоо архитектура, курулуш иши жана турак жай-коммуналдык чарбачөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын ченемдик укуктук актылары менен аныкталат.

184. Тейлөөчү персоналдын окуу жайларында жашоосуна жана турак жайларды жайгаштырууга имараттын калган бөлүгүнөн өрткө каршы тосмолор, дубалдар же тосуулар менен бөлүнгөн жана сыртка чыгуучу обочолонгон эшиги бар жайларда гана уруксат берилет.

185. Тез тутануучу жана күйүүчү суюктуктарды, пиротехникалык заттарды окуу жайларында жана мектепке чейинки имараттарда сактоого тыюу салынат.

186. Окуу жана мектепке чейинки имараттарда кенже курактагы балдарды көп кабаттуу имараттардын биринчи кабаттарында жайгаштыруу зарыл.

187. Класстарга, кабинеттерге, устаканаларга, уктоо бөлмөлөрүнө, ашканаларга жана калган жайларга эмеректерди коюуда адамдарды тоскоолсуз эвакуациялоо жана өрт өчүрүүчү каражаттарга өтүү камсыз кылынат.

188. Балдар мекемелеринде керебеттердин ортосундагы аралык 0,8 метрден кем эмес, борбордук негизги өткөөлдүн кеңдиги 1,2 метрден кем эмес болушу керек. Тумбочкалар, отургучтар жана керебеттер чыгууга жана өтмөктөргө үйүлбөөгө тийиш.

189. Окуу класстарына жана кабинеттерге окуу процессин камсыз кылуу үчүн зарыл болгон гана эмерек, приборлор, моделдер, буюмдар, окуу куралдары жайгаштырылат, алар шкафтарда, текчелерде же стационардык орнотулган түркүктөрдө сакталат.

190. Үйдүн чатырын таза кармоо жана кулпулап бекитүү керек. Чатырдагы жайдын ачкычы сутканын каалаган убагында алуу үчүн жеткиликтүү болгон белгилүү жерде сакталууга тийиш.

191. Окуу жайларында көрүнүктүү жерге өрткө каршы бурч уюштуруу зарыл. Бурчта мектептин персоналын жана окуучуларды өрт коопсуздугунун чаралары жөнүндө маалымдоочу плакаттар, окуу жайынын өрт өчүрүүчү кошуунунун тизмеси, өрт учурунда кошуундун мүчөлөрүнүн милдеттеринин сыпаттамасы илинүүгө тийиш.

192. Балдар сутка бою болуучу мектептердин имараттарында жана мектепке чейинки балдар мекемелеринде телефон байланышы менен камсыз кылынган жумушчу персоналдын сутка бою кезмети белгиленет.

4-глава. Жеке жана көп батирлүү турак үйлөрдө көрсөтүлүүчү мектепке чейинки билим берүү кызматтарын уюштурууда балдардын болуу шарттарынын өрт коопсуздугун камсыз кылуу боюнча минималдуу талаптар

§ 1. Мектепке чейинки билим берүү кызматтары көрсөтүлүүчү жеке жана көп батирлүү турак үйлөрдүн аймактарына карата

өрт коопсуздугунун талаптары

193. Мектепке чейинки билим берүү кызматтарын уюштурууда балдардын болуу шарттарынын өрт коопсуздугун камсыз кылуу боюнча бул минималдуу талаптар мектепке чейинки билим берүү кызматтары көрсөтүлгөн турак үйлөргө жана жайларга карата колдонулат.

194. Бул талаптардын жоболору жеке турак үйлөрдө, көп батирлүү турак үйлөрдүн биринчи жана экинчи кабаттарында жайгашкан чакан сандагы үй-бүлө топторунун жана мектепке чейинки курактагы балдардын башка топторунун жайларына алардын өрт коопсуздугунун талаптарын жана өрткө каршы жабдуулар менен камсыз кылууну эске алуу менен колдонулат.

195. Мектепке чейинки билим берүү кызматтары көрсөтүлүүчү жеке жана көп батирлүү турак үйлөрдүн аймагынын абалына карата талаптар өрттөнүү тобокелдигин жана өрттүн терс кесепеттерин азайтууга багытталган.

196. Мектепке чейинки билим берүү кызматтары көрсөтүлүүчү жеке жана көп батирлүү турак үйлөрдүн аймагы дайыма тазалыкта кармалышы жана калдыктардан, күйүүчү таштандылардан, түшкөн жалбырактардан, кургак чөптөн дайыма тазаланып турууга тийиш.

197. Бардык имараттарга жана курулмаларга, өрткө каршы суу булактарына, ошондой эле өрт өчүрүү инвентарларына эркин жетүү камсыз кылынууга тийиш.

198. От жагууга жана калдыктарды жана таңгактарды өрттөөгө тыюу салынат.

199. Имараттардын жер төлөсүндөгү терезе оюктарындагы жарык кирүүчү чуңкурчалары таштандылардан жана бөтөн предметтерден тазаланып турууга тийиш.

200. Коргоо объектинин аймагында тамеки чегүүгө урналар, суу куюлган идиштери менен жабдылган жана тиешелүү жазуулар жана белгилер менен белгиленген, атайын бөлүнгөн жайларда гана уруксат берилет.

201. Отунду (көмүр, отун) сактоо, ачык отту колдонуу менен тамак даярдоо үчүн бөлүнгөн жеке жана көп батирлүү турак үйлөрдүн участоктору (курулмалары) обочо болууга, тосмолор менен тосулууга жана балдардын оюн аянтчасынан бөлүнүп турууга тийиш.

§ 2. Мектепке чейинки билим берүү кызматтары көрсөтүлүүчү жеке жана көп батирлүү турак үйлөрдүн жайларына карата өрт коопсуздугунун талаптары

202. Имараттын көрүнүктүү жерине өрт чыккан учурда адамдарды эвакуациялоо пландары илинет, планда эвакуациялык чыгуучу эшиктер жана аларга баруучу жолдор, өрт чыккан учурда персоналдын иш-аракеттеринин тартиби жөнүндө нускама, балдар жана персонал чогулуучу жерлер, өрт өчүрүүчү каражаттар жана сигнализация жайгашкан жерлер көрсөтүлөт.

Ошондой эле балдардын өрткө каршы коопсуздук боюнча туруктуу көндүмдөрүн калыптандыруу максатында жайдын көрүнүктүү жерине “Өрт коопсуздугунун бурчу” илинет.

203. Эвакуациялоочу чыгуучу эшиктерде авариялык жарыктандырууга (эгерде бар болсо) туташтырылган тиешелүү “ЧЫГУУ” белгиси болууга тийиш.

204. Төмөнкүлөргө тыюу салынат:

1) синтетикалык күйүүчү материалдардан жасалган килемдерди жана килемчелерди колдонууга;

2) терезелерге металл торчолорду орнотууга;

3) күйгөндө уулуу заттарды бөлүп чыгаруучу материалдардан жасалган асма шып жабууларын жана дубал жасалгаларын колдонууга;

4) өтмөктөрдүн туурасын кичирейтүүгө жана балдарды коопсуз эвакуациялоого тоскоол болуучу кошумча кресло, отургучтарды же башка эмеректерди коюуга;

5) тез тутануучу, күйүүчү суюктуктарды жана пиротехникалык заттарды, анын ичинде чатырларда, жер төлөлөрдө сактоого;

6) бензин, керосин жана башка тез тутануучу жана күйүүчү суюктуктарды колдонуу менен жайларды тазалоого жана кийимдерди жууга, ошондой эле тоңуп калган түтүктөрдү күйгүзүүчү лампалар жана башка ыкмалар менен ачык от колдонуу менен эритүүгө. Тоңуп калган түтүктөр, жабдуулар, инженердик коммуникациялар ысык суу, буу жана ысытылган кум менен жылытылат;

7) изоляциясы көрүнөө бузулган электр өткөргүчүн жана кабелдерин эксплуатациялоого;

8) бузулган розеткаларды, өчүргүчтөрдү жана башка электр орнотмолорун колдонууга;

9) электр лампаларын жана чырактарды кагаз, кездеме жана башка күйүүчү материалдар менен ороого, ошондой эле конструкциясында каралган капкактары (жарык чачыраткычтарын) алынган чырактарды пайдаланууга;

10) жылуулук коргоочу түзүлүштөрү жок электр үтүктөрүн, электр плиткаларын, электр чайнектерин жана башка электр жылыткычтарын, ошондой эле конструкциясында каралган терможөндөгүчү жок же бузулган учурда пайдаланууга;

11) стандарттуу эмес (өз алдынча жасалган) электрдик жылытуу приборлорун, жылытуу элементтеринин ачык булактары менен приборлорду колдонууга;

12) өндүрүүчү заводдун нускамасына ылайык сутка бою иштөө режиминде болууга тийиш болгон электр приборлорун кошпогондо, электрдик жылытуу приборлорун, ошондой эле башка тиричилик электр приборлорун, анын ичинде күтүү режиминде турган электр приборлорун электр тармагына кошулган бойдон кароосуз калтырууга;

13) от жагылып жаткан мештерди кароосуз калтырууга, ошондой эле аларды көзөмөлдөөнү балдарга тапшырууга;

14) эвакуациялоо жолдорунда босоголорду (эшиктердин босоголорун кошпогондо), чыныгы эшиктерге окшош жасалма эшиктерди, ошондой эле күзгүлөрдү коюуга.

205. Мектепке чейинки билим берүү кызматтары балдардын саны төмөнкүдөй болгон учурда жүзөгө ашырылууга тийиш:

1) жеке турак үйлөрдө 25 баладан ашык эмес;

2) көп батирлүү турак үйлөрдө 10 баладан ашык эмес, мында кенже (наристе) курактагы балдар көп кабаттуу үйлөрдүн биринчи кабаттарына гана жайгаштырылышы керек.

Менчиктеги же ижарада турган, экинчи кабаттан жогору эмес жайгашкан, даярдоо курагындагы балдар үчүн авариялык чыгуу эшиги болгон эки жактуу багыты менен балкондору, лоджиялары бар батирди колдонууга жол берилет.

206. Уктоочу штаттык жайлары бар бардык жайларда башка максаттарда колдонулган бөлмөлөрдөн өрткө каршы тосмолор (дубалдар, тосмолор) менен бөлүнгөн өзүнчө бөлмөлөргө жайгаштырылат.

207. Жылытуу системалары менен жабдуу үчүн бөлүнгөн жайлар (меш жайлары, отканалар) обочо жана өзүнүн кирүүчү эшиги жана күйбөөчү материалдар менен жасалгаланган конструкциялары болууга тийиш.

208. Жылытуу мезгили башталганга чейин мештерди (морлорду жана мештерди көөдөн тазалоо), отканаларды, жылуулук генераторлорун, калорифердик орнотмолорду жана каминдерди, ошондой эле башка жылытуучу, жылуулук генерациялоочу түзүлүштөрдү жана системаларды текшерүү жана оңдоо зарыл.

Мештерди жана башка жылытуу приборлорун күйүүчү конструкциялардан өрткө каршы бөлүктөрсүз (аралык), 0,5 х 0,7 метрден кем эмес өлчөмдөгү күйбөөчү материалдан жасалган меш алдындагы (жыгач же күйүүчү материалдан жасалган башка полдо) листтерсиз, ошондой эле бөлүктөрдө (аралык) жана мештин алдындагы листтерде күйгөн жана бузулган жерлери болсо эксплуатациялоого тыюу салынат.

Газ жабдуулары (отказандар, мештер ж.б.) каралган жеке жана көп батирлүү турак үйлөрдүн жайларында газ сигнализаторлорун жана электромагниттик клапандарды орнотуу каралууга тийиш.

209. Мектепке чейинки билим берүү кызматтары көрсөтүлүүчү жеке жана көп батирлүү турак үйлөрдүн жайлары өрттөнүп баштаган стадияда локалдаштыруу жана өчүрүү үчүн колдонулуучу алгачкы өрт өчүрүү каражаттары менен камсыз болушу керек.

210. Алгачкы каражаттардын саны ушул Эрежелердин 1-тиркемесине ылайык аныкталат.

211. Жайларда эмеректерди жана жабдууларды жайгаштырууда балдарды тоскоолдуксуз эвакуациялоо жана өрт өчүрүү каражаттарына жетүү камсыз кылынат.

212. Окуу бөлмөлөрүндө окуу-тарбиялоо процессин камсыз кылуу үчүн зарыл болгон, шкафтарда, текчелерде же туруктуу орнотулган түркүктөрдө сакталуучу эмерек, приборлор, моделдер, керек-жарактар, куралдар гана жайгаштырылат.

213. Чатыр жайлары таза кармалып, дайыма кулпулап бекитилүүгө тийиш. Чатыр жайынын ачкычтары сутканын каалаган убагында алуу үчүн жеткиликтүү болгон белгилүү бир жерде сакталышы керек.

214. Балдардын сутка бою болгон мектепке чейинки билим берүү кызматтары көрсөтүлүүчү жеке жана көп батирлүү турак үйлөрдүн жайларында телефон байланышын камсыз кылуу менен тейлөөчү персоналдын сутка бою кезмети белгиленет.

Ошол эле учурда чыгуучу жерде мектепке чейинки билим берүү кызматтарын көрсөтүүчү объект жайгашкан өрт коопсуздугу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын бөлүкчөсүнө ушул объектте болгон адамдардын (балдардын) саны тууралуу маалыматты күн сайын берип турууга милдеттүү.

215. Электр энергиясы өчүп калган учурда ачык жалынды колдонуу менен жарыктандырууларды (шамдар, керосин лампалары ж.б.) колдонууну болтурбоо зарыл.

216. Иш-чараларды (кечелерди, чогулуштарды, спектаклдерди, концерттерди, киносеанстарды, жаңы жылдык балатыларды) өткөрүүдө коргоо объекттеринин жетекчилери же бул иш-чараларды өткөрүүгө жооптуу адамдар бардык жайлардын, эвакуациялоочу жолдорду жана чыгуучу эшиктерди өрткө каршы режимин ушул главанын талаптарына ылайык келишин текшериши керек, ошондой эле өрт өчүрүүчү каражаттардын, телефон байланышынын жана өрт автоматикасынын (бар болсо) бар экендигине жана оң абалда экендигине ынануу керек.

Ошол эле учурда төмөнкүлөргө тыюу салынат: