КР Өкмөтүнүн        2011-жылдын 19-апрелиндеги №169 токтомуна ылайык                       КҮЧҮН ЖОГОТТУ                Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн                                           2008-жылдын 10-июнундагы                                              № 285 токтому менен                                                  бекитилген                     Үй-бүлөнү жана балдарды колдоо                      боюнча бөлүм жөнүндө типтүү                                 ЖОБО                              (КР Өкмөтүнүн              2008-жылдын 5-декабрындагы № 674 токтомунун                         редакциясына ылайык)                                  I. Жалпы жоболор      1.1. Үй-бүлөнү  жана  балдарды колдоо боюнча бөлүм (мындан ары Бө-лүм) ыйгарым  укугуна  аны түзүү кирген тийиштүү органдын түзүмдүк под-разделениеси болуп эсептелет.     1.2. Бөлүм балдардын укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын кор-гоо боюнча адистештирилген орган болуп эсептелет жана балдардын укукта-рын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоо боюнча кызмат көрсөтүүчү кыз-маттардын системасын түзгөн органдардын тизмесине кирет.     (КР Өкмөтүнүн 2008-жылдын 5-декабрындагы № 674 токтомунун редакци-ясына ылайык)     1.3. Бөлүм  укуктарды,  балдардын эркиндиктерин жана мыйзамдуу кы-зыкчылыктарын сактоо жаатында мамлекеттик саясатты жүзөгө ашыруу боюнчаөзүнүн ишмердигин жүргүзөт.     1.4. Бөлүм өзүнүн ишмердигин Кыргыз Республикасынын Конституциясы- на, "Балдар жөнүндө" Кыргыз Республикасынын кодексине, Кыргыз Республи-касынын башка  ченемдик  укуктук  актыларына, ошондой эле Типтүү жобогоылайык мамлекеттик органдар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу орган-дары, коомдук бирикмелер жана башка уюмдар менен өз ара аракетте жүргү-зөт.    (КР Өкмөтүнүн 2008-жылдын 5-декабрындагы № 674 токтомунун редакци-ясына ылайык)          1.5. Бөлүмдү  каржылоо  жергиликтүү бюджеттин каражатынын эсебиненжүргүзүлөт.     1.6. Типтүү жобо Бөлүмдүн ишмердигинин негизги багыттарын аныктайтжана балдар  укуктарын  жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын сактоо маселеле-ринде аймактык өзгөчөлүктөрдү эске алуу менен райондук жана шаардык бө-лүмдөрдүн жоболорун иштеп чыгуу үчүн негиз болот.              II. Бөлүмдүн негизги максаттары жана милдеттери      2.1. Тиешелүү администрациялык аймактарда балдардын жарандык, эко-номикалык, социалдык  жана маданий укуктарын, мыйзамдуу кызыкчылыктарынжана эркиндиктерин коргоону камсыз кылуу.     2.2. Балдардын укуктарын, эркиндиктерин жана мыйзамдуу кызыкчылык-тарын сактоо  жаатында жергиликтүү дењгээлде мамлекеттик саясатты иштепчыгууга жана  ишке ашырууга катышуу; үй-бүлөнү жана балдарды колдоо бо-юнча аймактык  стратегияларды,  пландарды жана өнүктүрүү программаларыништеп чыгуу жана ишке ашыруу.     2.3. Балдарды  дене  тарбиялык, интеллектуалдык, психикалык, рухийжана адеп-ахлактык  өнүктүрүүгө,  аларда  патриоттукту  жана жарандыктытарбиялоого көмөктөшүү.     2.4. Региондордо үй-бүлөнү жана балдарды колдоо боюнча кызмат көр-сөтүү системаларын  координациялоо жана өнүктүрүү жана аларды жергилик-түү дењгээлде киргизүүгө көмөктөшүү.     2.5. Үй-бүлө жана бала маселелери менен иштешкен мамлекеттик меке-мелер жана уюмдардын ишмердигин координациялоо.     2.6. Бөлүмдүн милдеттери:     - балдар  арасында  укук  бузууларды эскертүү жана алдын алуу жанаүй-бүлөдө жана  балдар   мекемелеринде  балдарга зомбулуктун алдын алуубоюнча чараларды киргизүү;     - ата-эненин камкордугусуз калган балдарды жана ата-энелери алардыталаптагыдай тарбиялоону жана багууну камсыз кылбаган балдарды табуу;     - кризистик кырдаалдарда болушкан балдардын укуктарын жана мыйзам-дуу кызыкчылыктарын  коргоо боюнча, анын ичинде алдын алуучу кызматтар,реабилитациялоо жана  коомго  реинтеграциялоо боюнча кызматтарды көрсө-түү;     - эгерде анын эки ата-энеси тењ белгисиз болсо, балага фамилия, атжана атасынын атын ыйгаруу;     - баланын  муктаждыктарын  баалоонун натыйжасы боюнча ата-энесининкамкордугусуз калган балдарды жайгаштыруунун формаларын тандоо;     - камкорчуларды,  багып  алуучуларды,  фостердик жана кабыл алуучуүй-бүлөлөрдү тандоону жүргүзүү;     - балдар  эмгегин пайдалануунун уруксат берилген формалары жөнүндөбалдарга,  иш берүүчүлөргө, ата-энелерге жана аларды алмаштыруучу адам-дарга маалымдоо;     - тарбия  берүүчү мекемелерде, дарылоочу мекемелерде, калкты соци-алдык коргоо  мекемелеринде  жана  башка  ушуга окшош мекемелерде толукмамлекеттик камсыздоодо турган балдарды багуу, тарбиялоо жана билим бе-рүү шарттарын контролдоо;     - балдардын,  ошондой эле баланын укугунун жана мыйзамдуу кызыкчы-лыктарынын бузулушуна  тиешеси  бар  кызмат адамдарынын, уюмдардын жанажарандын кайрылууларын кароо;     - тергөө,  прокуратура жана сот органдарында балдардын кызыкчылык-тарын көрсөтүү;     - ата-энелерди  ата-энелик  укугунан  ажыратуу  үчүн же ата-энеликукуктарынан ажыратпастан балдарды алардан алуу жөнүндө сотко кайрылуу;     - багып  алуу  жөнүндө  корутунду  берүү жолу менен балдарды багыпалуу жол жобосуна катышуу.     Бөлүмдүн милдеттеринин  тизмесине  конкреттүү жергиликтүү жамааттабалдардын укуктарын  ишке ашырууда региондогу кырдаалдардын абалына жа-раша аныкталуучу кошумча милдеттер киргизилиши мүмкүн.                         III. Бөлүмдүн функциялары      3.1. Бөлүмдүн функциялары:     3.1.1. Маалыматтар банкын түзүү жана дайыма жањыртуу:     - проблемалуу үй-бүлөлөр, анын ичинде мамлекеттик колдоого муктаж-дар жөнүндө;     - ата-энесинин камкордугусуз калган балдар жөнүндө;     - камкорчулукта жана көзөмөлчүлүктө турган балдар жөнүндө;     - багып  алууга,  фостердик же асыроочу үй-бүлөлөргө тарбиялануугаберилген балдар жөнүндө;     - тарбия  берүүчү мекемелерде, дарылоо-профилактикалык жана калктысоциалдык коргоо мекемелердеги балдар жөнүндө;     - балдарды багып алууну каалаган Кыргыз Республикасынын жарандары,ошондой эле чет өлкөлүк жарандар жөнүндө.     3.1.2. Үй-бүлө жана балдар (анын ичинде мектепке чейинки жана мек-теп жашындагы  балдар,  "опурталдуу топтогу", "кризистик үй-бүлөлөрдүн"балдары менен)  менен  иштери  байланышкан өкмөттүк эмес уюмдар жөнүндөмаалымат базасын түзүү.     3.1.3. Ден-соолугунун  абалы  боюнча же соттун чечими боюнча көзө-мөлчүлүккө муктаж  жарандарды жана камкорчулук же көзөмөлчүлүк аныктал-ган жарандарды эсепке алуу.     3.2. Үй-бүлөнү колдоо жана балдарды коргоо чөйрөсүндө долбоорлордуталдоо, болжолдоо,  пландоо,  программаларды,  долбоорлорду иштеп чыгууфункциялары:     - райондо (шаарда) үй-бүлө менен балдардын абалдарын иликтөө, тал-доо жана баалоо, маалыматтар базасынын, социалдык паспортторунун маалы-матынын негизинде социалдык кызмат көрсөтүүлөрдө алардын муктаждыктарынаныктоо;     - Кыргыз Республикасында балдардын укуктарын ишке ашыруу чөйрөсүн-дө улуттук,  региондук  жана  тармактык  программалардын жоболорун ишкеашырууга багытталган  программаларды, пландарды, долбоорлорду иштеп чы-гуу жана ишке ашыруу;     - мүмкүнчүлүктөрү  чектелген  балдар  коомунда социалдык адаптацияжана интеграция  үчүн  шарттарды  түзүү  менен байланышкан иш-чаралардыпландоо жана өткөрүү;     - үй-бүлө менен балдардын укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарынкоргоого багытталган ченемдик укуктук актылардын долбоорлорун иштеп чы-гууга катышуу;     - райондун бюджетин түзүү баскычында сунуштарды иштеп чыгуу;     - үй-бүлөнү колдоо жана балдардын укуктарын коргоо чөйрөсүндө мам-лекеттик саясатты  ишке ашырууга мамлекеттик заказды аткаруучу ведомст-волук балдар  мекемелерин  жана коомдук уюмдарды өнүктүрүүнү кыска жанаорто мөөнөттү божомолдоо;     - көзөмөлсүз калуунун жана балдар арасында укук бузуулардын себеп-терин алдын  алуу  жана  четтетүү  боюнча иш-чараларды иштеп чыгуу жанажүргүзүү.     3.3. Үй-бүлөнү колдоо, балдар укуктарын ишке ашыруу чөйрөсүндө иш-мердик жүргүзүүчү  субъекттердин ишмердигин координациялоо, жөнгө салуужана контролдоо.     3.4. Камкорчулуктун, көзөмөлчүлүктүн жана багып алуунун функцияла-ры.                           IV. Бөлүмдүн укуктары      4.1. Бөлүм өзүнө жүктөлгөн милдеттерди жана функцияларды ишке ашы-руу максатында төмөнкүлөргө укуктуу:     - баланын  укугун,  эркиндигин жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын кор-гоону жөнгө  салуучу ченемдик укуктук актылардын долбоорлорун иштеп чы-гууга катышууга;     - билим  берүү,  саламаттык  сактоо жана социалдык коргоо жаатындабалдардын укуктарын,  эркиндиктерин жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын кор-гоо боюнча мамлекеттик, муниципалдык максаттуу программаларды даярдоогокатышууга;     - алардын  ишмердигин текшерүү максатында балдардын укуктарын жанакызыкчылыктарын коргоо  жаатында иштеген уюмдарга менчигинин түрүнө ка-рабастан эркин кирүүгө;     - менчигинин түрүнө карабастан уюмдардан жана мекемелерден,  ошон-дой эле кызмат адамдарынан жана жарандардан балдар укуктарын ишке  ашы-руу  жана  сактоо  чөйрөсүндө алардын ишмердигине тиешелүү зарыл болгондокументтерди жана башка материалдарды сурап алууга;     - баланы  үй-бүлөдө  калтыруу же болбосо үй-бүлөдөн аны алып коюу,ата-энелик укугунан  ажыратуу же болбосо чектөө, камкорчулукту же көзө-мөлчүлүктү аныктоо  жөнүндө  маселелерди чечүү максатында баланын жаша-ган, тарбияланган жана окуган турак жай шарттарына иликтөө жүргүзүүгө;     - балдардын  денесине  же психикалык ден-соолугуна коркунуч болгонкезде ата-энелеринен же аларды алмаштыруучу адамдардан балдарды убакты-луу алып коюуга;     - баланын  ата-энесин, камкорчуларды, асыроочуларды, көзөмөлчүлөр-дү, багып  алуучуларды жана баланы багуучу башка адамдарды алардын ком-петенциясына кирген  маселелер боюнча сүйлөшүү жана түшүндүрүү үчүн ча-кырууга;     - Кыргыз  Республикасынын мыйзамдарына ылайык балдардын укуктарын,эркиндиктерин жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоо максатында ата-эне-лерди же  аларды  алмаштыруучу  адамдарды  жөндөмсүз ден табуу жөнүндө,ата-энелик укуктарынан  ажыратуу (чектөө) жөнүндө, ата-энелерден баланыата-энелик укуктарын  ажыратпастан алын коюу жөнүндө, ошондой эле башкаучурларда сот органдарына доо арыз берүүгө;     - Кыргыз  Республикасынын  мыйзамдарында белгиленген тартипте укуккоргоо жана сот органдарында жана юстиция органдарында балдардын кызык-чылыктарын жактоого;     - үй-бүлө  менен балдар проблемалары боюнча илимий, координациялыкжана эксперттик кењештерди түзүүгө;     - Бөлүмдүн  компетенциясына караштуу маселелер боюнча конференция-ларды, кењешмелерди,  жолугушууларды жана башка иш-чараларды уюштуруугажана өткөрүүгө; балдардын укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын кор-гоо чөйрөсүндө  саясатты  ишке ашыруу бөлүгүндө адистештирилген мекеме-лерге, уюмдарга  жана  билим берүү мекемелерине методологиялык жардамдыкамсыз кылууга.                         V. Бөлүмдүн ишин уюштуруу      5.1. Бөлүм тиешелүү түрдө райондук мамлекеттик администрациянын жежергиликтүү өзалдынча башкаруунун аткаруучу-тескөөчү органынын түзүмдүкподразделениеси болуп  эсептелет,  түздөн-түз алардын жетекчилиги мененөзүнүн ишмердигин жүргүзөт.     5.2. Бөлүмдүн  штаттык расписаниеси жана кызматтык милдеттери рай-ондун мамлекеттик администрациясынын токтому менен аныкталат жана беки-тилет.     5.3. (КР  Өкмөтүнүн  2008-жылдын  5-декабрындагы  №  674 токтомунаылайык күчүн жоготту)     5.4. Бөлүмдү  башчы жетектейт, ал Кыргыз Республикасынын мыйзамда-рынын талаптарына ылайык сынактан өткөн адамдардын ичинен тиешелүү түр-дө райондун  мамлекеттик  администрациясынын  же  жергиликтүү өзалдынчабашкаруунун аткаруучу-тескөөчү  органынын  жетекчиси тарабынан кызматкадайындалат жана кызмат ордунан бошотулат.     5.5. Бөлүмдүн башчысы:     - Бөлүмдүн  ишмердигине жетекчилик жүргүзөт жана Бөлүмгө жүктөлгөнмилдеттерди жана  функцияларды тиешелүү түрдө аткарууга жеке жоопкерчи-лик тартат;     - Бөлүмдүн  ишин  пландайт,  бюджеттин  долбоорун иштеп чыгат жанарайондун мамлекеттик  администрациясынын кароосуна киргизет жана Бөлүм-дүн чечимдерди аткаруусуна контроль жүргүзөт;     - Бөлүмдүн кызматкерлеринин кызматтык милдеттерин аныктайт, берил-ген ыйгарым укуктарынын чектеринде алардын кызматтык милдеттерин аткар-багандыгы үчүн Бөлүмдүн кызматкерлерине карата тартиптик жаза чараларынколдонот;     - финансылык, статистикалык жана башка отчетторду даярдайт, алардытиешелүү органдарга  белгиленген мөөнөттө жана бекитилген формада беретжана алардын тактыгы үчүн жоопкерчилик тартат;     - Бөлүмдүн адистерин жана социалдык кызматкерлеринин квалификация-ларын жогорулатууну уюштурат;          - жарандарды       кабыл       алууну       жүргүзөт,     Бөлүмдүнкомпетенциясы/юрисдикциясы жөнүндө  калкка  маалымдайт  жана  балдардынукуктарын колдонууну  илгерилетүү  боюнча  жарандарды  мобилизациялоогошарт түзөт.     (КР Өкмөтүнүн 2008-жылдын 5-декабрындагы № 674 токтомунун редакци-ясына ылайык)                   VI. Бөлүмдүн ишмердигин контролдоо      6.1. Бөлүмдүн  ишмердигин контролдоону тиешелүү райондун мамлекет-тик администрациясынын,  мэриянын Балдар иштери боюнча комиссиясы, Кыр-гыз Республикасынын  Өкмөтүнө караштуу балдардын укуктарын жана мыйзам-дуу кызыкчылыктарын  коргоо  боюнча атайын ыйгарым укуктуу орган жүргү-зөт.