Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2013-жылдын 23-сентябрындагы № 519 токтому менен бекитилген
|
Кыргыз Республикасында автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруунун ЭРЕЖЕЛЕРИ
(КР Өкмөтүнүн 2014-жылдын 7-июлундагы № 374, 2016-жылдын 28-апрелиндеги № 220, 2016-жылдын 2-сентябрындагы № 480, 2018-жылдын 20-февралындагы № 105, 2019-жылдын 7-октябрындагы № 521, 2020-жылдын 22-апрелиндеги № 212, Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401, 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644, 2023-жылдын 10-февралы № 55 токтомдорунун редакцияларына ылайык)
1-глава Жалпы жоболор
1. Кыргыз Республикасында автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруунун бул эреже (мындан ары - Эрежелер) жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруунун негизги принциптерин менчигинин түрүнө жана ведомстволук таандыгына карабастан автоунаа транспортунун бардык субъекттеринин карым-катыш тартибин, транспорт, жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын өз ара мамилелерин белгилейт.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомунун редакциясына ылайык)
2. Эрежелер Кыргыз Республикасынын аймагында жүргүнчүлөрдү ташуу чөйрөсүндө ишкердикти жүзөгө ашырган автоунаа транспортунун бардык субъекттерине, анын ичинде каттамы Кыргыз Республикасынын аймагынан өтүүчү эл аралык жүргүнчүлөрдү ташууну ишке ашырган ташуучуларга, ошондой эле транспорт, жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарга жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына тиешелүү.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомунун редакциясына ылайык)
3. Бул Эрежелер:
- автобустук (троллейбустук) каттамдарды уюштуруу маселелерин;
- байма-бай автобустук каттамдарды тейлөө конкурстарын (тендерлерин) уюштуруу жана өткөрүү маселелерин;
- станциялык курулмалардын жүргүнчүлөргө, ташуучуларга кызмат көрсөтүүдө жана жүргүнчүлөрдү ташууда тийиштүү ыйгарым укуктуу органдар менен өз ара аракеттенүү маселелерин;
- жеңил автоунаа-таксилер менен жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруу тартибин;
- автотранспорт менен жүргүнчүлөрдү жана жол жүктөрдү ташууларды уюштуруу тартибин;
- эл аралык карым-катышта жүргүнчүлөрдү жана жол жүктөрдү ташууларды уюштуруу маселелерин;
- жүргүнчүлөр автотранспортунун ишине карата пайдаланылган жана коюлган түшүнүктөрдү, негизги ченемдик жана сапаттык көрсөткүчтөрдү аныктайт.
(КР Өкмөтүнүн 2014-жылдын 7-июлундагы № 374, Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомдорунун редакцияларына ылайык)
4. Бул Эрежелерде төмөндөгү терминдер пайдаланылат:
автобус - айдоочунун орундугун кошпогондо, 8 жана андан көп орундугу бар, жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташуулар үчүн арналган автотранспорт каражаты;
автобустук каттам - баштапкы пункттардан акыркы пункттарга чейин автобус жүрүүчү белгиленген жол;
автобекет - калктуу конуштардагы жүргүнчүлөрдү тейлөөнү камсыз кылган жана 75тен ашык адам сыйган күтүү залы менен имараты, билеттик кассалары, жүргүнчүлөрдү олтургузуу жана түшүрүү үчүн перрондору, автобустар токтой турган аянтчасы, сактоочу камерасы, эне жана бала бөлмөсү, айдоочулардын эс алуу бөлмөсү, санитардык түйүндөрү жана маалыматтык-сурап-билүү системасы бар станциялык курулма;
"Каттамдарды тейлөөгө электрондук конкурс" автоматташтырылган маалыматтык системасы ("КЭК" АМС) - билдирмелерди электрондук түрдө берүү, билдирмелерди автоматтык түрдө иштеп чыгуу боюнча сервисти, маалыматты электрондук базада сактоо менен жеңүүчүнү баалоону жана аныктоону камтыган маалыматтык система;
автопавильон - калктуу конуштардагы жүргүнчүлөрдү тейлөө үчүн автожолдордун боюнда жайгашкан линиялык курулма;
автостанция - калктуу конуштардагы жүргүнчүлөрдү тейлөөнү камсыз кылган станциялык курулма, 75тен ашык адамды сыйган күтүү залы менен имараты, билеттик кассалары, жүргүнчүлөрдү олтургузуу жана түшүрүү үчүн перрондору, автобустар токтой турган аянтчасы, санитардык түйүндөрү жана маалыматтык-сурап-билүү системасы бар;
автотранспорттук ишкана - жеке менчигинде же башка мыйзамдуу негиздерде технологиялык жабдыктар жана автотранспорт комплекси бар өндүрүштүк-техникалык базасына ээ болгон, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык, ташуу процессин аткаруу үчүн администрациялык башкаруу жана инженердик-техникалык персоналдар штаты бар юридикалык жак;
жол жүк - ташуучу менен кошумча макулдашуунун негизинде жүргүнчү баруу багытта андан өзүнчө ташылуучу, автоунаа транспорту каражаты менен жөнөтүү үчүн таңгакталган жүргүнчүнүн мүлкү же материалдык байманалары;
жол жүк билети - ташуу үчүн акы төлөнгөндүгүн жана жол жүк кабыл алынгандыгын ырастаган документ;
билет - жүргүнчүлөрдү автотранспорт каражаты менен ташуу боюнча кызматтардан жүргүнчүнүн пайдалануу укугун күбөлөгөн жана ташуучу менен жүргүнчү ортосундагы коомдук ташуу келишимин ырастаган документ;
брондоо - автобуста орунду күн мурунтан, анын ичинде автоматташтырылган электрондук системалар аркылуу жүрүү үчүн резервдөө;
билеттерди сатуу ведомосту - ташылган жүргүнчүлөрдүн санын, ар бир билеттин баасын, ошондой эле сатылган билеттердин суммасын чагылдыруучу финансылык документ;
айдоочу - автотранспорт каражатын айдаган адам;
убактылуу автобустук каттамдар (сезондук) - белгилүү бир убакыт ортосунда гана иштеген автобустук (троллейбустук) каттамдар;
шаардык каттамдар - шаар чегинде жүрүүчү автобустук каттамдар;
айдоочунун иш графиги - автобустук каттамдын айдоочусунун белгилүү убакытка иш жана эс алуу күндөрүнүн санын регламенттеген график - таблица;
ташуу келишими - жарандык мыйзамдарга ылайык түзүлүүчү автомобиль транспорту менен кызмат көрсөтүүлөрдө, анын ичинде автоматташтырылган электрондук системалар аркылуу жүргүнчүлөрдү ташуу субъекттеринин ортосундагы макулдашуу;
айдоочунун документтери - айдоочулук күбөлүктү, транспорт каражатынын каттоо документтерин, лицензияны, уруксатты, жолдомо баракчасын, туруктуулук баракчасын, иштөө жана эс алуу режиминин графигин, кыймыл ырааттамасын, каттам схемасын, ташуучу менен түзүлгөн келишимди камтыйт;
маалыматтык-сурап-билүү системасы - автобустардын кыймыл ырааттамасы, жол кире, бул убактылуу Эрежеден көчүрмө, көрсөтмөлөр жана каттамдар узундугу ж.б., ошондой эле автобекеттин башка кызматтары жөнүндө жүргүнчүлөргө маалымат берүүчү автобекеттердин, автостанциялардын кызматы;
жеңил такси - айдоочунун орундугун кошпогондо, 7ге чейин орундугу бар, жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташуу үчүн арналган автотранспорт каражаты;
туруктуулук баракчасы - каттамда автобустун кыймыл ырааттамасында каралган, иш жүзүндө аткарылган рейстерди (баштапкы, орто аралык жана акыркы пункттардагы белги) эсепке алуу боюнча айдоочунун документи;
уруксааттама - жүргүнчүлөрдү тейлөө же ташуу боюнча ишти аткарган жеке адамга же юридикалык жакка берилүүчү уруксат;
маршруттук түйүн - шаарда, райондо, облуста жана республикада автобустук, троллейбустук каттамдардын өтүү линияларынын жыйындысы жана жыштыгы;
шаарлар аралык каттамдар - аралыгы 60 чакырымдан ашкан, жөнөтүлүүчү жана жетүүчү пункттардын ортосунда жүргөн автобустук каттамдар;
эл аралык каттамдар - эки же андан ашык мамлекеттин чек ара чектеринен өткөн автобустук каттамдар;
айдоочуну медициналык күбөлөндүрүү - линияга же рейске чыгаарда айдоочунун ден-соолугунун абалын, анын ичинде алкоголдун калдыгын медициналык кызматкерлер тарабынан текшерүү;
барып-келүү рейси - белгиленген каттам боюнча автобустун барып-келүү багыттарындагы жүрүшү;
аялдама пункту - жүргүнчүлөрдү түшүрүү жана отургузуу үчүн автобустардын жана троллейбустардын кыска мөөнөттө токтошу үчүн атайын бөлүнгөн жер;
жүргүнчү - түзүлгөн ташуу келишиминин же башка мыйзамдын негизинде ташуучунун жана станциялык курулмалардын кызматтарын пайдаланган адам;
байма-бай эмес ташуулар - жүргүнчүлөрдү баштапкы, орто аралык, акыркы пункттарда жана станциялык курулмаларда отургузбастан жана түшүрбөстөн, ташуучу менен жеке жактар же юридикалык жактар ортосундагы бир жолку ташуу келишиминин негизинде аткарылган ташуулар;
байма-бай ташуулар - ташуунун баштапкы жана акыркы пункттарын, автобустардын жана маршруттук таксилердин кыймылынын токтоо пункттарын жана алардын кыймыл ырааттамасын көрсөтүү менен мурдатан макулдашылган каттамдар боюнча аткарылган ташуулар;
ташуучу - жеке менчик укугунда же башка мыйзамдуу негиздерде жүргүнчү транспорт каражатына жана автотранспорт каражаттарын сактоо, оңдоо үчүн өндүрүштүк-техникалык комплексине ээ болгон, жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташуу боюнча кызматтарды көрсөткөн, ишкердик субъект катары катталган жана белгиленген тартипте берилген тийиштүү уруксаты (лицензиясы) бар юридикалык жак же болбосо жүргүнчү транспорт каражатына ээ болгон, жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташуу боюнча кызматтарды көрсөткөн, ишкердик субъект катары катталган жана белгиленген тартипте берилген тийиштүү уруксаты (лицензиясы) бар жана юридикалык жактардан өндүрүштүк-техникалык мүнөздөгү, ошондой эле автотранспорт каражаттарын оңдоо боюнча кызмат көрсөтүүлөрдү алган жеке жак;
жарым экспресс (ылдам) каттам - ырааттамада каралган айрым токтоочу пункттарда жүргүнчүлөрдү отургузуу жана түшүрүү үчүн токтоо менен, баштапкы жана акыркы пунктка чейинки автобустардын кыймыл каттамы;
туруктуу автобустук каттамдар - жыл бою иштеген автобустук каттамдар;
рейс алдындагы техникалык кароо - линияга чыгаар алдында автоунаанын рулдук башкаруусунун, тормоздук системасынын, жарык берүүсүнүн, электр жабдыктарынын, автошиналарынын, кыймылдаткыч бөлүгүнүн оңдугунун техникалык абалын, ошондой эле тышкы көрүнүшүнүн жана салонунун абалын, медициналык кутучанын жана өрт өчүргүчтүн бар экендигин текшерүү;
шаар четиндеги каттамдар - 60 чакырымга чейинки аралыкта жайгашкан жөнөтүлүүчү жана баруучу пункттар аралыгында жүргөн автобустук каттамдар;
кыймыл ырааттамасы - рейстерди аткаруу убактысы, орду жана ырааттуулугу жөнүндө маалыматты камтыган график-таблица;
кыймылдын байма-байлыгы - жүргүнчүлөрдү тейлөө сапатынын көрсөткүчү, каттам боюнча убакыттын белгилүү бир мезгилинде ырааттамада каралган санга карата иш жүзүндө аткарылган рейстердин санынын катышы менен аныкталат;
рейстердин байма-байлыгы - белгиленген ченемдерди бузуусуз жана алардан четтөөсүз, ырааттама боюнча рейстерди так аткаруу;
рейс - каттамдын баштапкы жана акыркы пунктуна чейинки жөнөтүү убактысы боюнча автобустун жолу;
автобустарды резервдөө - ташуучунун каттам боюнча жүргүнчүлөрдү баруучу пунктуна жеткирүүнү жана каттамдын туруктуулугун камсыз кылуу үчүн жолдо бузулуп калуу, жол кырсыгы (мындан ары - ЖТК), айдоочунун ден соолугунун абалына байланыштуу айдай албагандыгынан улам линиядан чыккан каттамдагы автобусту алмаштыруу үчүн кошумча автобустарды кармоосу;
кол жүгү - автобус менен таксинин салонунда сапаты, салмагы, өлчөмдөрү боюнча тыюу салынбаган, жүргүнчүнүн жекече жоопкерчилигиндеги ташылуучу буюму же бөлөк мүлкү;
уруксат системасы - эл аралык автоунаалык катнаштар жөнүндө макулдашууларга ылайык мамлекет аралык ташууларды аткаруу үчүн ченемдик, технологиялык документтер жыйындысы;
атайын автобустук каттамдар - окуучуларды жана мектеп жашына чейинки балдарды, ошондой эле өзгөчө иш тартибине байланыштуу уюмдардын кызматкерлерин жана жумушчуларын ташуучу автобустук каттамдар;
станциялык курулмалар - жүргүнчүлөрдү жана ташуучуларды тейлөө үчүн арналган, ага тиешелүү уруксаты бар автобекеттер, автостанциялар жана автокассалар;
транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган - автоунаа транспортунда субъекттердин жөнгө салууну жүзөгө ашыруучу мамлекеттик орган;
жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган - автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташуу боюнча ишти мамлекеттик контролдоону жана лицензиялоону жүзөгө ашыруучу мамлекеттик орган;
экипировка - автоунааны жасалгалоо же жабдуу, төмөнкүлөрү менен кошо: каттамдын көрсөткүчү, орундуктардын номуру, отургучтар үчүн каптама, пардалар, баш жөлөнгүч, медициналык үкөкчө, өрт өчүргүчтөр, жол кире акысы жөнүндөгү маалымат, каттамдын схемасы, ташуучунун жана айдоочунун аты-жөнү;
экспресстик каттам - баштапкы пункттан акыркы пунктка чейин аралыкта токтоосуз жүргөн автобус каттамы;
электрондук билет - автоматташтырылган электрондук системалар аркылуу алынган, жүргүнчүлөрдү автотранспорт каражаты менен ташуу боюнча кызматтарды жүргүнчүлөрдүн пайдалануу укугун күбөлөндүрүүчү, ташуучу менен жүргүнчүнүн ортосунда ташуунун ачык келишими түзүлгөндүгүн ырастоочу электрондук документ;
электрондук багаж билети - автоматташтырылган электрондук системалар аркылуу сатып алынган, багажды кабыл алуу жана ташуу үчүн төлөмдү ырастоочу электрондук документ.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401, 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644, 2023-жылдын 10-февралы № 55 токтомдорунун редакцияларына ылайык)
5. Транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган, тийиштүү органдар жана ташуучулар эсептешүүлөрдү жүргүзүүдө, статистикалык маалыматтарды түзүүдө, отчет берүүдө ушул Эрежелердин 1-тиркемесине ылайык негизги ченемдик жана сапаттык көрсөткүчтөрдү колдонушат.
2-глава Автобустук каттамдарды уюштуруу
§ 1. Каттамдарды ачуу тартиби
6. Автобустук каттамдарды ачууну төмөнкүлөр жүргүзүшөт:
- республикалык маанидеги шаарлардын (Бишкек жана Ош) шаардык каттамдарын - жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен макулдашуу боюнча шаарлардын мэриялары, ал эми башка шаарлардын шаардык каттамдарын - жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жана транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган менен макулдашуу боюнча шаарлардын мэриялары;
- облус ичиндеги шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдарды жана облустар аралык катнаштарды - транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен макулдашуу аркылуу;
- эл аралык катнаштын каттамдары - аймактары аркылуу автобустук каттамдар өткөн, келишим түзүүчү тараптардын транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдары.
(КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 2-сентябрындагы № 480, 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомдорунун редакциясына ылайык)
7. Автобустук каттамды ачуудан мурда төмөнкүлөрдү камтыган даярдык иштери жүргүзүлөт:
- мүмкүн болгон жүргүнчүлөр агымын аныктоо жана каттамды ачуунун максаттуулугун негиздөө;
- комиссия түзүү;
- жол шарттарын иликтөө, каттамдын трассасын тандоо жана каттамдын узундугун ченөө актысын түзүү;
- токтоо пункттарынын жайгашуу ордун аныктоо;
- кыймыл каттамынын схемасын түзүү;
- кыймылдуу курамдын сарамжалдуу түрүн жана маркасын тандоо, ошондой эле алардын талап кылынган санын ушул эрежелердин 18-тиркемесине ылайык аныктоо;
- кыймыл ылдамдыктарын ченемдөө;
- кыймыл ырааттамасын түзүү жана жол кире акысын аныктоо;
- каттамды тейлөөчү ташуучуну аныктоо сынагын өткөрүү жана конкурстун жеңүүчүсүнө каттамды бекитүү;
- жүргүнчүлөр транспортунун башка түрлөрүн эске алуу менен, орун алган каттамдарда автобустардын координацияланган кыймылын камсыз кылуу;
- жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу каттамдын ачылышы жөнүндө калкка өз убагында кабарлоо.
8. Калктын суроо-талабына жараша транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жаңы автобустук каттамды ачуунун максаттуулугун жана зарылдыгын негиздөөнү жүргүзөт.
Автобустук каттамдар төмөнкү принциптер боюнча ачылат:
- айыл (калктуу конуш) - райондук борбор - облустук борбор;
- айыл (калктуу конуш) - облустук борбор;
- райондук борбор - облустук борбор;
- облустук борбор - борбор калаа;
- райондук борбор (шаар) - борбор калаа;
- Бишкек шаарынын чет-жакасы - борбор калаа.
9. Эл аралык катнаш каттамдары Кыргыз Республикасы катышкан эл аралык келишимдерге жана макулдашууларга ылайык ачылат.
Республика ичиндеги каттамдарды ачуу үчүн транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган (облус ичиндеги жана облустар аралык катнаштын шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдары боюнча) тарабынан жол шарттарын иликтөө жана каттамдын узактыгын ченөө боюнча төмөнкүдөй курамдагы комиссия түзүлөт (мындан ары - комиссия):
- транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын, жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын, жол уюмдарынан жана башка кызыкдар жактардын өкүлдөрүнүн курамында; шаарлардагы шаардык каттамдарын - жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын чечиминин негизинде;
- транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын, Кыргыз Республикасынын Президентинин облустагы ыйгарым укуктуу өкүлүнүн аппаратынын, жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын, жол уюмдарынын өкүлдөрүнүн курамында - облус ичиндеги жана облус аралык катнаштагы шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдарды транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын чечиминин негизинде.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401, 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомдорунун редакциясына ылайык)
10. Комиссия каттам боюнча жүрүүгө контролдук жүрүүнү ишке ашырат, анын узактыгын ченөөнү жана жол шарттарын иликтөөнү жүргүзөт, алардын негизинде ошону менен бирге эле бул Эрежелердин 2- жана 3-тиркемелеринде келтирилген формага ылайык актылар түзүлөт.
Жол тилкесинде кемчиликтер белгиленген учурда, комиссия тарабынан аларды бир айлык мөөнөттө жоюу үчүн автоунаа жолу балансында турган тийиштүү мамлекеттик органдарга актылар жөнөтүлөт.
Автобустардын каттам боюнча кыймылы, актыда көрсөтүлгөн кемчиликтерди жоюу иш-чаралар планы толук аткарылгандан кийин гана ачылат.
11. Жүргүнчүлөрдүн агымынын көптүгүнө, жол шарттарына жараша автобустук каттамды ачууда төмөнкүлөрдүн болушу каралат:
- каттамдын баштапкы жана акыркы пункттарында автобустардын бурулушу жана токтотулушу үчүн аянттардын;
- каттамдын орто аралык токтоочу пункттарында отургузуучу аянттардын;
- кирип-чыгуу үчүн атайын аянттардын - "чөнтөкчөлөрдүн";
- шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдардагы акыркы токтоочу пункттарда автобекеттердин жана автостанциялардын, шаар четиндеги акыркы токтоочу автопавильондордун жана автокассалардын;
- шаардык каттамдардын баштапкы жана акыркы токтоочу пункттарындагы контролдук-диспетчердик пункттардын.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
12. Комиссия жол шарттарын иликтөөгө жана каттамдын узактыгын ченөөгө чыгуу алдында, автоунаанын спидометринин көрсөткүчүн тарирлөөнү жүргүзөт.
Тарирлөө чакырым түркүктөрү бар, 10 чакырымдан кем эмес узундуктагы катуу төшөлмөлүү жолдун түз жана тегиз тилкесинде жүргүзүлөт. Чакырым түркүктөрүнөн автоунаа 10 чакырым өткөндөн кийин спидометрдин көрсөткүчү алынат жана спидометрди тарирлөө коэффициенти аныкталат (мисалы, 10 чакырым жүрүүдө спидометр боюнча көрсөткүч 10,68 же 9,2 чакырымды түздү, тарирлөө коэффициенти 10,68/10=1,07 же 9,2/10=0,920 түзөт). Кийин да, бардык ченөөлөрдө ушул чоңдук боюнча түзөтүүлөр киргизилет (спидометр боюнча аралык 1,07 же 0,92 коэффициентке бөлүнөт).
Спидометрди тарирлөөгө милдеттүү түрдө, 4-тиркемеге ылайык, комиссиянын бардык мүчөлөрүнүн колу коюлган, белгиленген формадагы акт түзүлөт.
13. Автобустук каттамдардын токтоочу пункттары жүргүнчүлөр чогулуучу пункттарга: калктуу конуштарга, ишканаларга, маданий-тиричилик мекемелерине, соода борборлоруна, массалык эс алуу жерлерине, темир жол станцияларына, аэропортторго ж.б.у.с. жерлерге жакын жайгаштырылууга тийиш.
14. Автобустун кыймылынын каттам схемасы түзүлөт, бекитилет жана берилет:
- республикалык маанидеги шаарлардын (Бишкек жана Ош) шаардык каттамдарына - жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен макулдашуу боюнча шаарлардын мэриялары тарабынан, ал эми башка шаарлардын шаардык каттамдарын - жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жана транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган менен макулдашуу боюнча шаарлардын мэриялары тарабынан;
- облус ичиндеги жана облус аралык катнаштагы шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдарга - транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу ыйгарым укуктуу органдын макулдугу менен.
Шаар четиндеги жана эл аралык катнаштын шаарлар аралык каттамдарынын автобустарынын кыймылынын схемасы ташуучу тарабынан түзүлөт жана аймагынан автобустук каттамдар өткөн, келишим түзүүчү тараптардын транспорт чөйрөсүндөгү эки ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар тарабынан макулдашылат.
Каттам схемасы ушул Эрежелерге ылайык берилет. Жол шарттарына байланыштуу автобустун кыймыл каттамы өзгөргөн учурда, каттам схемасы кайра каралат жана жалпы негиздерде берилет.
(КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 2-сентябрындагы № 480, 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомдорунун редакциясына ылайык)
15. Автобустар арналышы жана сыйымдуулугу боюнча классифицикацияланат:
Арналышы боюнча автобустар шаардык, шаар четиндеги жана шаарлар аралык болуп бөлүнөт.
Шаардык автобустар жүргүнчүлөрдү ташууга арналат жана жүргүнчүлөрдүн отуруп жана туруп баруу мүмкүнчүлүктөрүн камсыз кылууга тийиш.
Шаар четиндеги автобустар калктуу конуштарда жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташууга арналган. Салонго төрт катар же үч катар орундуктардын жайгашуусу пландаштырылган автобустар колдонулат.
Шаарлар аралык автобустар алыс аралыкта жүргүнчүлөрдү ташууга арналат. Орундуктарынын баш жөлөнгүчтөрү бар, бийик жөлөнгүчтөрү болот. Бардык жүргүнчүлөрдүн отуруу орду аныкталып, салондо кол жүгүн жайгаштыруу мүмкүнчүлүгү берилет. Бул автобустардын жол жүк салуучу бөлүктөрү болот.
Туристтик автобустар жабдылуусу жана арналышы боюнча шаарлар аралык автобустарга окшош.
Сыйымдуулуктары боюнча автобустар төмөнкүдөй бөлүнөт:
- өзгөчө кичи класстагы автобустар (узундугу 6,9 м ге чейин) - айдоочунун ордун кошпогондо 9дан 16га чейинки орундугу бар;
- кичи класстагы автобустар (узундугу 7,0-7,9 м) - айдоочунун ордун кошпогондо 17ден 25ке чейинки орундугу бар;
- орто класстагы автобустар (узундугу 8,0-10,4 м) - айдоочунун ордун кошпогондо 26дан 35ке чейинки орундугу бар;
- ири класстагы автобустар (узундугу 10,5-12,0 м) - айдоочунун ордун кошпогондо 36дан 45ке чейинки орундугу бар;
- өзгөчө ири класстагы автобустар (узундугу 16,5 м дан жогору) айдоочунун ордун кошпогондо 46дан ашуун орундугу бар.
Жүргүнчүлөрдү ташуу үчүн автобустардын рационалдуу тибин тандоодо тоолуу жана барууга кыйын болгон жерлерди эске алуу менен, автобустардын дагы башка конструкциялык өзгөчөлүктөрү да эске алынат.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
16. Автобустардын керектелүүчү саны, аткарылган рейстердин санына, автобустун рейстеги орточо убактысын алуу менен, кыймылдын жөнгө салынышына жана жүргүнчүлөрдүн агымына жараша аныкталат.
17. Автобустук каттамды ачуу процессинде каттамдын узундугун ченөөнүн жана иликтөөнүн негизинде ылдамдыкты ченемдөө жүргүзүлөт, бул сутка, апта күндөрү жана жыл мезгилдерине, кыймыл шарттарына жараша өзгөрүлө турган рейске зарыл убакытты аныктоого мүмкүндүк берет.
Автобустук каттамдарда кыймыл ылдамдыгын ченемдөө жол кыймылынын коопсуздугун сактоону эске алуу менен, рейстеги убакыттын жана контролдук пункттар ортосундагы аралыктын оптималдуу ченемин белгилөөнү камсыз кылышы керек.
Ылдамдыкты ченемдөө адатта жайкы мезгилдеги шарттарда жүргүзүлөт, ал эми күзгү-кышкы мезгилде 4-тиркемеге ылайык аралыкты ченөө актысына жараша оңдоп, түзөтүү жүргүзүлөт:
- иштеп жаткан каттамдарга - ташуучу тарабынан;
- облус ичиндеги жана облустар аралык жана эл аралык каттамдардын шаар четиндеги жана шаарлар аралык кайрадан ачылган каттамдарында - транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен биргеликте.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомунун редакциясына ылайык)
18. Кыймыл ылдамдыгын ченемдөөнүн методикасынын, ташуулар түрлөрү боюнча (шаардык, шаар четиндеги, шаарлар аралык) бир катар өзгөчөлүктөрү бар, бирок ошол эле учурда негизги ченемдөө көрсөткүчтөр төмөнкүлөр болушу керек:
- аралык (участоктун, аралыктын, каттамдын);
- автобустун жүрүү жана токтоп туруу убактысы;
- кыймылды чектөөгө дайыма таасир эткен факторлор (жол-техникалык мүнөздөмөлөр, жол белгилери, аба-ырайынын шарттары, сутка мезгили ж.б.).
19. Каттамдын аралыгын өлчөөдө жана бул максаттар үчүн бөлүнгөн автоунаалардын кыймыл ылдамдыгын ченемдөөдө:
- автошиналардын протекторунун сүрөтүнүн стандарттуулугу жана абалы;
- спидометрдин көрсөткүчүнүн тактыгы текшерилет.
Кыймыл ылдамдыгын ченемдөөнүн бардык маалыматтары, аларды андан ары пайдалануу үчүн иштелип чыгат.
20. Автобустардын кыймыл ырааттамасы жүргүнчүлөрдү ташуучу транспорттун ишин уюштуруунун негизин түзүп, ташуу процессинин бардык катышуучулары үчүн милдеттүү болот. Автобустардын кыймылынын ырааттамасы түзүлөт жана бекитилет:
- республикалык маанидеги шаарлардын (Бишкек жана Ош) шаардык каттамдары үчүн - шаарлардын мэриялары, ал эми башка шаарлардын шаардык каттамдары үчүн - транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен макулдашуу боюнча шаарлардын мэриялары;
- облус ичиндеги жана облустар аралык катнаштагы шаар четиндеги, шаарлар аралык каттамдар - транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен макулдашуу менен;
- эл аралык каттамдар үчүн - келишим түзүүчү мамлекеттердин транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдары тарабынан.
(КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 2-сентябрындагы № 480 токтомунун редакциясына ылайык)
21. Автобустук каттамдардын кыймыл ырааттамасы жалпысынан жана узак мөөнөткө түзүлөт. Кыймылдын колдонуудагы ырааттамасын кайрадан өзгөртүп бекитүү төмөнкү учурларда жүргүзүлөт:
- жүргүнчүлөрдүн агымы өзгөргөндө;
- каттамдын жол шарттары өзгөргөндө;
- каттамдын узундугу өзгөргөндө.
22. Автобустардын кыймылынын ырааттамасы бул убактылуу эрежелердин 5 жана 6-тиркемелерине ылайык түзүлөт жана таблицалык түрдө колдонулат.
Ташуучулар жана станциялык курулмалар каттам ырааттамасын жарандарга маалымат берүү үчүн, бул Эрежелердин 7 жана 8-тиркемелерине ылайык жайгаштырышат.
23. Автобустук каттамдардын кыймыл ырааттамасын түзүү, транспорттун башка түрлөрү менен иштөөнү өркүндөтүү жана координациялоо, жүргүнчүлөрдү тейлөө маданиятын жогорулатуу, каттамдык тармактын келечектүү өнүгүүсү үчүн жүргүнчүлөрдүн агымын изилдөө жүргүзүлөт.
Жүргүнчүлөрдүн агымын изилдөө үчүн төмөнкү иликтөө методдору колдонулат:
- отчеттук-статистикалык (билеттик);
- көз ченеми;
- сурамжылоо (анкеталык);
- талондук;
- таблицалык.
24. Тийиштүү органдар жаңы ачылган каттамдын документтерин түзүп, бекиткенден кийин транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан автобустук каттамдын (облус ичиндеги жана облустар аралык катнаштын шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдары боюнча) паспорту түзүлөт, жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу органдары тарабынан конкурс өткөрүлгөнгө чейин каттамды тейлөө (Бишкек жана Ош шаарларынын шаардык каттамдары боюнча) ташуучуга убактылуу бекитип берилет.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
25. Автобус каттамдары ачылганы жана автобустардын иштөө тартиби тууралуу тийиштүү органдар станциялык курулмалар менен бирге калкка жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу автобустар кыймылы башталганга чейин 5 күн мурда кабарлайт.
26. Каттамдык тармак - өзүнчө алынган аймактагы (шаардагы, райондогу, облустагы) автобус каттамдарынын жыштыгын мүнөздөйт жана калктын жүргүнчүлөр транспортунун кызматы менен камсыздалуу деңгээлин баалоонун көрсөткүчтөрүнүн бири болуп, автобустук каттамдардын ырааттамасынын негизги параметрлерин чагылдырат.
27. Каттамдык тармак автобустук каттамдардын кыймылынын колдонуудагы ырааттамасынын негизинде жыл сайын түзүлөт жана бул Эрежелердин 9-тиркемесине ылайык формага жараша бекитилет:
- шаардык каттамдар - жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан;
- облус ичиндеги жана облус аралык катнаштагы шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдар - транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен макулдашуу аркылуу.
28. Автобустук каттамдарда тийиштүү органдар бир жыл ичинде, зарыл болгон учурда автобустук каттамдардын колдонуудагы ырааттамасын кайрадан карайт жана каттамдык тармакка өзгөртүүлөрдү киргизбестен жаңы ачылган автобус каттамдарынын ырааттамасын иштеп чыгат жана бул Эрежелердин 27-пунктунда аныкталган тартипте бекитет.
§ 2. Ташуучуларга каттамды бекитип берүү
29. Каттамдарда жүргүнчүлөрдү тейлөө үчүн:
- Байма-бай автобустук каттамдарды тейлөө үчүн автоташуучуну аныктоо конкурстарын (тендерлерин) уюштуруу жана өткөрүү жөнүндө (бул Эрежелердин 19-тиркемеси) жобого ылайык каттамдарда жүргүнчүлөрдү тейлөө боюнча автоташуучуну аныктоо үчүн ачык конкурс өткөрүлөт;
- облус ичиндеги жана облустар аралык катнаштардын, шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдарды тейлөө боюнча конкурстун жеңүүчүсү - ташуучу менен транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын ортосунда контракт түзүлөт;
- ошондой эле, конкурс өткөрүлгөнгө чейин 3 айлык мөөнөттүн ичинде ташуучуларга автобустук каттамды убактылуу тейлөөнү бекитип берүү жүргүзүлүшү мүмкүн;
- автобустар кыймылынын графигин жана ырааттамасын көрсөтүү менен ташуучуга станциялык курулмаларды бекитип берүү боюнча транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан тийиштүү чечим чыгарылат;
- каттамды бекитип берүү жөнүндө чечимдин негизинде транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган бул Эрежелердин 10-11-тиркемелерине ылайык, станциялык курулмалар менен контракт түзөт;
- муниципалдык транспорт ишканалары тейлеген автобустук, троллейбустук каттамдар конкурс өткөрбөстөн бекитилет.
(КР Өкмөтүнүн 2014-жылдын 7-июлундагы № 374, Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомдорунун редакцияларына ылайык)
30. Ташуучу транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен каттамды тейлөө боюнча түзүлгөн контрактка, бул Эрежелердин 12-тиркемесине ылайык станциялык курулмаларда жана каттамдарда автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташуу кызматын көрсөтүү жөнүндө келишим түзөт.
31. Бекитилген каттам бир айдын ичинде ташуучу тарабынан тейленбеген, ташуучу тарабынан каттамды тейлөөгө контракттын (келишимдин) шарттарын системалуу түрдө бузган учурда транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган, жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу органы (Бишкек жана Ош шаарлары үчүн) каттамды тейлөөгө контрактта бузат жана бул каттам конкурс өткөрүлгөнгө чейин ушул Эрежелердин 29-пунктуна ылайык башка ташуучуга убактылуу өткөрүп берилет.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
§ 3. Ташуучуга коюлган талаптар
32. Ташуучуга коюлган негизги талаптар:
- жүргүнчүлөрдү коопсуз ташууну камсыздоо жана айдоочулардын эмгегин коргоо боюнча иш-чараларды өткөрүү;
- "Д" категориясына ээ болгон жана иш стажы 3 жылдан кем эмес айдоочулар менен автобустарды комплекттөө;
- ушул Эрежелердин 20-тиркемесине ылайык форма боюнча жолдомо баракчасына белги коюу менен, айдоочуларды рейс алдында күн сайын медициналык текшерүүнү жана автобазадан жолго чыгуу алдында автоунааларды рейс алдында техникалык кароону жүргүзүү;
- билеттерди сатуу ведомостуна белги коюу менен, айдоочуларды рейс алдында күн сайын медициналык текшерүүнү жана автоунааны автобекеттерде жана автостанцияларда (мындан ары - АВ/АС) рейс алдында техникалык кароону камсыздоо;
- ташууларды диспетчердик башкаруу;
- персоналдын квалификациясын колдоо;
- тиешелүү "экипировкага" жана жол кыймылы коопсуздугунун талаптарына ылайык автобустарды техникалык оң абалда шаардык каттамдарда - диспетчердик пунктка, ал эми шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдарда - станциялык курулмаларга ырааттама боюнча автобустун жөнөө убактысына 30-40 мин. калганда берүү;
- билим деңгээлин жана кесиптик чеберчилигин жогорулатуу боюнча такшалууну жана окутууларды уюштурууну өз убагында өткөрүү;
- транспорт тартибин жана автобустун сыйымдуулук ченемдерин сактоону камсыздоо;
- айдоочулардын белгиленген иштөө жана эс алуу тартибин камсыздоо;
- ырааттамада каралган автобустун керектүү санын камсыз кылуу;
- бекитилген каттамдар боюнча рейстердин туруктуулугунун аткарылышын камсыздоо;
- ташуучунун, станциялык курулмалардын жана транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын, ташуучунун жана жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу органынын (Бишкек жана Ош шаарлары үчүн) ортосундагы контракттын шарттарын аткаруу;
- кыймылдын туруктуулугун жана жүргүнчүлөрдү тейлөөнүн сапатын жогорулатуу үчүн автобустарды резервдөө;
- каттамда жолдо бара жатканда бузулган автобусту өз убагында алмаштыруу;
- шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдарда жол кире баасын Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык белгилөө;
- айдоочуларды тийиштүү медициналык текшерүүнү жана тиешелүү диагностика борборлорунда жылына эки жолу транспорт каражаттарын техникалык кароодон өткөрүүнү камсыз кылуу;
- транспорт ишин камсыздаган ички өндүрүштүк, техникалык документтерди жүргүзүү;
- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын каттамдардагы айдоочулардын сактоосун камсыз кылуу;
- жүргүнчүлөрдү ташуу маданиятын жана сапатын камсыздоо;
- жарандардын жеңилдетилген категориясын ташууну камсыздоо;
- жол жүрүүдө жүргүнчүлөрдү маалыматтык камсыздоо;
- жүргүнчүлөр өткөргөн жол жүктүн сакталышын камсыздоо;
- бул Эрежелер менен каралган, жүргүнчүлөрдү ташуу үчүн документтердин болушу;
- транспорт каражатын жолдо жүрүү эрежелеринин талаптарына жана санитардык ченемдерге ылайык техникалык оң абалда күтүү;
- шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдардагы баштапкы, орто аралык жана акыркы пункттарда, станциялык курулмаларда автобустардын келиши жана жөнөтүлүшү жөнүндө айдоочулардын жөнгө салуу баракчаларына белги коюу;
- жүргүнчүлөрдүн өмүрүнүн жана ден-соолугунун коопсуздугун камсыздоо жана айлана-чөйрөнү коргоо талаптарын сактоо;
- коопсуздукту камсыз кылуу жана жол кыймылынын эрежелерин сактоо боюнча айдоочуларга байма-бай нускамаларды өткөрүү;
- ташуучунун жүргүнчүлөрдүн алдындагы жарандык жоопкерчилигин милдеттүү камсыздандыруу келишимдерин түзүү.
(КР Өкмөтүнүн 2014-жылдын 7-июлундагы № 374, 2016-жылдын 2-сентябрындагы № 480, Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомдорунун редакцияларына ылайык)
33. Белгиленген талаптарды бузгандыгы үчүн ташуучу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартат.
§ 4. Кыймыл коопсуздугунун негизги талаптары
34. Автобустук каттамдардагы кыймыл коопсуздугу автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууну уюштуруудагы негизги милдеттердин бири болуп саналат.
35. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана жол органдары алардын карамагындагы автоунаа жолдорун, жол белгилерин, көрсөткүчтөрүн жана башка техникалык каражаттарын автобустардын тоскоолсуз жана коопсуз кыймылын камсыздоочу жана башка техникалык каражаттарды коюлган талаптарга ылайык кармоого тийиш.
36. Төмөнкү учурларда автобустарды линияга чыгарууга жол берилбейт:
- техникалык бузугу бар жана автобустардын салонундагы люктарды, эшиктерди, терезелерди авариялык ачуунун түзүлүштөрүндөгү бузугу болгон, ошондой эле өрт өчүрүү үчүн зарыл болгон жабдуулардын оң абалы камсыз болбогон;
- медициналык кутучасы жок;
- авариялык токтотуу белгилери, жылып кетүүгө каршы тирөөчтөрү жок;
- айнектерди сындыруу үчүн балка комплекттери жок;
- жол-транспорт кырсыгы болгон учурда автобустардын салонунан люктарды, терезелерди жана эшиктерди шашылыш ачуу жана айнектерди чыгаруу ыкмалары тууралуу жүргүнчүлөргө маалымдаган жазуусу жок;
- жайгашкан жерин аныктоо үчүн орнотулган спутниктик прибору, ошондой эле шаардык, шаар четиндеги, шаар аралык жана эл аралык каттамдарда жүрүү процессин жазуучу прибору (видеокаттагыч) жок;
- шаардык каттамдардагы токтоо пункттары жөнүндө жүргүнчүлөргө маалымдоочу аудио, графикалык жана тексттик орнотулган прибору жок.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
37. Тоолуу жана аларга теңештирилген каттамдарда иштеген автобустар туманга каршы фаралар жана артка жүрүү фаралар менен кошумча жабдылышы керек.
38. Линиядагы автобустардын ишинде, ташуучу айдоочулардын иш убактысынын графигин, кыймыл ырааттамасын жана автобустардын даярдоочу завод караштырган сыйымдуулук ченемдерин камсыз кылышы керек:
- шаардык жана шаар четиндеги каттамдардагы автобус салондорундагы жүргүнчүлөрдүн саны даярдоочу заводдун нускамасында каралган жалпы сыйымдуулуктан ашпоого тийиш;
- шаарлар аралык каттамдарда жана тоолуу жердеги каттамдарда жүргүнчүлөрдүн саны отуруучу орундуктардын санынан ашпоого тийиш.
39. Автобустун салонунда жүргүнчүлөр менен кошо жүктөрдү жана жол жүктөрдү ташууга тыюу салынат. Жол коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан берилген каттоо документтерине ылайык келбеген автобустарда жүргүнчүлөрдү ташууга жол берилбейт.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомунун редакциясына ылайык)
40. Автоунаа жолдорунун, темир жол өткөөлдөрүнүн токтоо пункттарынын, көпүрөлөрдүн жана башка жол курулмаларынын абалы кыймыл коопсуздугунун талаптарына жооп бериши керек.
41. Каттамдарда автобустардын бекитилген кыймыл схемасынан четтөөгө тыюу салынат.
§ 5. Айдоочунун эмгек жана эс алуу тартиби
42. Каттамдарда автобустардын ишин уюштурууда Кыргыз Республикасынын Эмгек кодексине ылайык айдоочулардын эмгек жана эс алуу тартибин сактоо керек, кыймыл ырааттамасы анын талаптарын эске алуу менен түзүлөт.
43. Айдоочулардын эмгек жана эс алуу тартибин сактоо бардык ташуучулар үчүн милдеттүү болуп эсептелет жана бардык автобустук каттамдардын түрлөрүндө кыймыл ырааттамасын жана айдоочулардын иш графигин түзүүдө эске алынат.
44. Айдоочулардын иш убактысынын узактыгынын толук ченеми бир жумада 40 сааттан ашпоого тийиш.
45. Иш убактысынын максималдуу узактыгы суткасына 10 сааттан ашпашы керек.
46. Рейстин узактыгы 10 сааттан ашкан шаарлар аралык ташууларда, рейске эки айдоочу жиберилет жана мындай автоунаалар алмаштыруучу айдоочунун эс алуусу үчүн атайын орун менен жабдылышы керек.
47. Айдоочунун иш убактысынын курамына төмөндөгүлөр кирет:
- линияга чыгаар алдында жана линиядан ишканага кайткандан кийин жумуштарды аткаруу үчүн, ал эми шаарлар аралык ташууларда - сменанын башталышынын алдында жана бүткөндөн кийин айлануу пунктунда же жолдо (токтоо ордунда) жумуштарды аткаруу үчүн ченемдер менен белгиленген даярдык-аяктоо убактысы;
- айдоочуларды рейс алдындагы медициналык кароодон өткөрүү убактысы;
- автоунаанын каттамдагы кыймыл убактысы;
- жүргүнчүлөрдү отургузуу жана түшүрүү жерлериндеги токтоо убактысы;
- айдоочуларга байланышпаган, токтоп туруулар убактысы;
- жолдо баратканда кыска убакытка эс алуу үчүн графикте каралган, акыркы пункттардагы токтоолор убактысы, ошондой эле кыймылдуу курамды текшерүү жана аны тейлөө убактысы. Шаарлар аралык каттамдарда автоунааны тынымсыз айдоодо айдоочулар үчүн ар бир 2 саат сайын 10 мүнөттүк убакытка токтоо каралат, ал эми эс алуу жана тамактануу үчүн ар бир 4 саат сайын 20 мүнөттөн ашпаган тыныгуу каралат;
- автоунааны коргоо үчүн график (тапшырма) менен каралган, эл аралык ташуулардын аралык жана акыркы пункттарында токтоолор убактысы. Бул убакыт айдоочуга иш убагынын 1/3 көлөмүндө, ал автоунаанын корголушун камсыз кылууга мажбур болгондо гана чегерилет;
- автоунааны эки айдоочу тейлегенде рейске тапшырмада (ырааттамада, графикте) каралган убакыттын жарымы.
48. Автоунаалардын айдоочуларынын иш убактысы иш убактысынын суммаланган эсеби жумуш сааттарынын белгиленген ченемин аткаруу эсебинде толук бир айга түзүлгөн, айдоочунун иш убактысынын графиги менен жөнгө салынат. Бул мезгилде аларда төмөнкүлөр аныкталат: күнүмдүк жумуш (смена) башталган, аякталган убакыт жана узактыгы, эс алуу жана тамактануу үчүн тыныгуу маалы, ошондой эле сменалар аралык жана апта сайын эс алуу үчүн берилген убакыт.
49. Жүргүнчүлөрдү шаарлар аралык ташууларды аткаруу үчүн айдоочулар алыскы рейстерге (айдоочу графикте белгиленген сменада дайыма иш ордуна кайта албаган рейстер) жөнөтүлгөндө ишканалардын тиешелүү кызматтары, даярдык-аяктоо жумуштарына, айдоочуларды рейс алдындагы медициналык кароого, жолдогу кыска мөөнөттүү эс алууга, жүргүнчүлөрдү отургузуу жана түшүрүү убактысына, автоунаалардын эсептелген жүрүү ченемине, ташуу аралыгына жана айдоочуларга берилген иш тартибине таянуу менен автоунаалардын кыймылына жана токтоосуна убакыт боюнча милдеттеме белгилейт. Тапшырмада (ырааттамада, графикте) белгиленген убакыт иш убактысы катары эске алынат.
50. Эс алуу жана тамактануу үчүн тыныгуу иш сменасынын ортосунда эки сааттан көп эмес узактыкта, бирок иш башталгандан кийин 4 сааттан кечиктирилбей берилет.
51. Иш сменасы 8 сааттан ашыкка созулганда, эс алуу жана тамактануу үчүн бир күн ичинде жалпы узактыгы эки сааттан көп эмес эки тыныгуу берилет.
52. Шаарлар аралык ташууларда бир жумадан ашык узактыкта иштеген жана барып келүү мезгилинде бир жумадагы бир күндүк эс алууну пайдаланууга мүмкүнчүлүгү жок айдоочуларга дайыма иштеген жерине кайткандан кийин эс алуу берилет.
53. Иш убактысынын суммалык эсеби белгиленген айдоочуларга, мыйзамдарда каралган апта сайынкы эс алуу күндөрү, айдоочунун иш убактысынын графигине ылайык аптанын ар кандай күнүндө белгилениши мүмкүн.
54. Эс алуу, майрам күндөрү ишке тартуу жана бул жумуш үчүн компенсация берүү Кыргыз Республикасынын Эмгек кодексинде каралган тартипте жүргүзүлөт.
55. Айдоочулардын иш убактысынын эсеби табелдин, жолдомо баракчаларынын жана башка документтердин негизинде ишке ашырылат.
56. Айдоочуларды башка жумушка которууда (автоунааны оңдоп-түзөө ж.б.) алардын иш убактысынын эсеби бул жумуштагы колдонулган тартипте жүргүзүлөт.
57. Иш сапар учурунда айдоочулардын иш убактысы ташуучу тарабынан белгиленген тартипте жалпы негиздерде эсептелет. Эгер иш сапар учурунда дайыма иштеген ордундагы графиктен айырмаланган график боюнча иш уюштурулса, анда айдоочулардын иш убактысы анын иш жүзүндөгү узактыгы боюнча эсептелет.
58. Айдоочулар үчүн иштин башталышы болуп, ички эмгек тартиби же айдоочулардын иш графигинде белгиленген саатта дайыма иштеген ордуна келген учуру, ал эми иштин аяктоосу болуп автоунаа токтоо ордуна келгенден кийин жыйынтык жумуштарын жүргүзүү үчүн белгиленген ченемдик убакыттын бүтүшү эсептелет.
59. Смена боюнча жана сменаны экиге бөлүп иштеген айдоочулар үчүн жумушка келүү орду (гараж, алмашуу, токтоо пункттары), сменанын башталышы жана аякталышы айдоочулардын иш убактысынын графиги менен аныкталат.
60. Автоунаалардын айдоочуларынын туруп калуу убактысын эсепке алуу туруп калуу жөнүндө кагаздарды толтуруу жолу же жолдомо баракчаларында өзгөчө белгилер коюу менен жүргүзүлөт.
61. Түнкү жана мөөнөттөн ашык иштөө тартиби Кыргыз Республикасынын Эмгек кодексине ылайык колдонулат. Мөөнөттөн ашыкча иштөөлөр ар бир айдоочу үчүн эки күн ичинде төрт сааттан жана бир жылда 120 сааттан ашпашы керек. Кечки саат 22ден таңкы 6 саатка чейинки убакыт, түнкү убакыт деп эсептелет.
62. Айдоочулардын иш убактысынын графиктери бардык айдоочулар үчүн ай сайын, ар бир күнгө же сменага, иш убактысынын күн сайынкы жана суммалык эсебинде транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган, жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу органдары (Бишкек жана Ош шаарлары үчүн) менен макулдашуу боюнча түзүлөт жана ташуучу тарабынан бекитилет, 13-тиркемеге ылайык айдоочуга күн мурдатан берилет.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
§ 6. Автобустардын кыймылын убактылуу токтотуу
63. Автобустардын кыймылын убактылуу токтотуу табигый мүнөздөгү кырсыктарга же жүргүнчүлөрдүн өмүрүнө жана ден-соолугуна коркунуч туудуруу менен коштолгон жол-климат шарттарынын өзгөрүшүнө байланыштуу өзгөчө учурларда гана жүргүзүлөт.
64. Каттамдардагы автобустар кыймылы төмөнкү учурларда убактылуу токтотулат:
- сутканын күндүзгү жана түнкү мезгилдеринде көрүү (фаранын алыскы жарыгы) 50 м түзгөн климаттык шартта (туман);
- аяз учурунда абанын температурасы Цельсий боюнча 40 градустан төмөн болгон учурда;
- табият кырсыктары учурунда (кар көчкүлөрүнүн, селдердин, ташкындардын, жууп кетүүлөрдүн, урап түшүүлөрдүн, таш кулоолордун мүмкүндүгү ж.б. болушу);
- бажы жана чек ара маселелери боюнча;
- жол шарттары боюнча.
Жогоруда көрсөтүлгөн бардык учурларда жол уюмдары станциялык курулмаларга, ташуучуларга жана тийиштүү органдарга чечимдерди кабыл алуу жана кызыкдар уюмдарга жана ишканаларга, ошондой эле жүргүнчүлөргө кабарлоо үчүн маалымат берүүгө милдеттүү.
Автобустардын кыймылын убактылуу токтотуу же кыймыл графигин өзгөртүү же рейстерди алып салуу жөнүндө негизсиз чечимдерди кабыл алган тиешелүү органдардын кызмат адамдары жекече жоопкерчилик тартышат.
Калктуу конуштун көчөлөрүндө оңдоо иштерин жүргүзүүгө, жолдорду тосууга алып келген массалык иш-чараларды өткөрүүгө байланыштуу маршруттук схемаларды убактылуу өзгөртүү жол кыймылынын коопсуздугу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын аймактык бөлүмү менен макулдашуу боюнча жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу органынын чечими менен ишке ашырылат.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
65. Каттам боюнча автобустар жүрүп баратканда автобус кыймылына тыюу салынган деңгээлге чейин метеорологиялык же жол шарттары күтүүсүздөн өзгөрүп кеткен учурда айдоочу автобусту, жүрүүгө мүмкүндүк пайда болгонго чейин коопсуз жерде токтотуп турууга милдеттүү. Айдоочу каттам боюнча жүрүүсүн улантуу жөнүндө чечим кабыл алган мындай учурларда, ал өзүнүн колунда болгон бардык ыкмалар (жарык жана үн сигналы, кыймылдын ылдамдыгын тандоо ж.б.) менен коопсуздукту камсыздоого тийиш. Эгер жолдо жүрүүдөгү кармалып калуу узак мөөнөткө созулса, айдоочу жүргүнчүлөрдү артка же алардын эс алуусу жана тамактануусу үчүн шарттары бар жакынкы автостанцияга же алардын макулдугу менен жакынкы башка конуштарга жеткириши керек.
§ 7. Байма-бай эмес ташуулар (буйрутма, атайын, туристтик-экскурсиялык, коммерциялык)
66. Байма-бай эмес (буйрутма) автобустук ташууларга юридикалык жактардын тапшырыктары боюнча атайын, туристтик-экскурсиялык, коммерциялык ташуулардын бардык түрлөрү кирет.
67. Байма-бай эмес (буйрутма) автобустук ташуулар убактысы боюнча дайыма, убактылуу жана бир жолку болушу мүмкүн.
Тапшырыктар боюнча жүргүнчүлөрдү дайыма ташууну уюштурууда алардын жөнөгөн убактысы жана орду боюнча үзгүлтүксүз каттамдарда рейстик автобустардын ишин кайталоого жол берилбейт.
(КР Министрлер Кабинетинин 2023-жылдын 10-февралы № 55 токтомунун редакциясына ылайык)
68. Байма-бай эмес каттамдар боюнча жүргүнчүлөрдү ташууларды ташуучу уюштурат.
69. 60 чакырымга чейинки аралыкка буйрутма ташууларды аткарган автобустардын толтурулушу 60 чакырымдан ашуун аралыктагы жалпы сыйымдуулук орундардын санынан ашпоого, тоолуу каттамдарда кандай аралыкка болбосун жана балдарды ташууда отургучтардын санынан ашпоого тийиш.
70. Атайын ташууларды жана бир жолку тапшырыктар боюнча ташууларды ишке ашырган автобустарга "Жалдама" көрсөткүчү орнотулат.
71. Линияда иштеп жаткан айдоочу кыймылдын каттамын жана отургучтардын санын, жол баракчасын жана жүргүнчүлөрдүн тизмесин көрсөтүү менен тапшырыкчы менен жазуу жүзүндө түзүлгөн келишимди же автоматташтырылган электрондук системалар аркылуу түзүлгөн келишимди алып жүрүүгө тийиш.
(КР Министрлер Кабинетинин 2023-жылдын 10-февралы № 55 токтомунун редакциясына ылайык)
72. Айдоочу рейс алдындагы медициналык кароодон өтүүгө милдеттүү.
Автобустун рейс алдындагы техникалык кароодон өтүүсү милдеттүү.
73. Байма-бай эмес ташууларда айдоочу станциялык курулмаларга кирүүгө жана баштапкы, акыркы, ошондой эле орто аралык пункттарда жүргүнчүлөрдү отургузууга жана түшүрүүгө укугу жок.
74. Каттамдардын тоолуу участкаларында автобустардын жүрүүсүнө сутканын күндүзгү мезгилинде гана уруксат берилет.
75. Жүргүнчүлөрдү атайын ташуулар атайын каттамдар же каттамдардагы атайын рейстер боюнча уюштурулат.
76. Атайын автобустук ташуулар төмөнкүлөрдү жеткирүү үчүн уюштурулат:
- өнөр-жай ишканаларынын, байланыш ишканаларынын, курулуш уюмдарынын, айыл-чарба уюмдарынын өндүрүштүк объекттери жана жумушчулардын турак жайлары жалпы пайдалануудагы каттамдардан алыс болгон же жалпы пайдалануудагы каттамдардагы ташуулардын шарттары ишке барып келүүнүн зарыл болгон деңгээлин камсыздабаган;
- балдарды калктуу конуштардын чегинен сыртта жайгашкан мектептерге, мектепке чейинки мекемелерге, интернаттарга;
- калктуу конуштардан сыртта жайгашкан жумуш ордуна айрым жумушчу топторун (вахтаны).
77. Ташууларга муктаждыкка жараша атайын каттамдар - жыл бою автобустар дайыма жүрүүчү же белгилүү бир мезгилде автобустар жүргөн сезондук каттамдар болушу мүмкүн. Жүргүнчүлөрдүн агымы анча көп болбогон учурларда автобустук кыймыл аптанын башка күндөрүндө уюштурулушу мүмкүн.
78. Атайын автобустук каттамдарды уюштуруу келишимдеринде автобустардын жолдо жүрүүсү, алардын саны, кыймыл ырааттамасы, токтоо пункттары, ошондой эле чыгымдардын ордун толтуруу тартиби көрсөтүлөт.
Келишимдерде бул уюмдардын атайын ташуулары чыгашалуу болгон учурда, транспорттук уюмдардын чыгашаларынын кошумча ордун жабуу милдеттери каралат.
§ 8. Автобустарды берүү тартиби
79. Тапшырык боюнча бөлүнгөн автобус алыскы узактыктагы (100 чакырымдан ашуун, өзгөчө эгер ташуулар дайыма жана сезондук мүнөзгө ээ болсо) каттамда пайдаланылган учурларда, айдоочу үчүн коркунучтуу жерлер көрсөтүлгөн каттамдын схемасы, түштөнүүгө жана түнөөгө жолдо токтой турган убакыт жана жер көрсөтүлгөн кыймылдын ыраттамасы түзүлөт.
80. Белгиленген жүрүү каттамынан четтөөгө, кыймыл ылдамдыгын көбөйтүүгө, автобустарды белгиленген сыйымдуулук ченеминен ашыкча толтурууга, айдоочулардын эмгек жана эс алуу тартибин бузуусуна тыюу салынат.
81. Уюмдардын, ошондой эле жарандардын автобустарга тапшырыктары жазуу жүзүндө же келишим түзүү аркылуу, анын ичинде автоматташтырылган электрондук системалар аркылуу түзүлгөн келишимде таризделет. Туристтик-экскурсиялык ташуулар ташуучу тарабынан келишимдик негизде ишке ашырылат.
Туристтик-экскурсиялык ташууларга келишимдерди жол-жоболоштуруу уюмдан - тапшырыкчыдан, дайындалган орду, жүрүү каттамы, токтоочу пункттар, ташылган жүргүнчүлөрдүн саны, ташуу үчүн жооптуу адамдын (топтун жетекчисинин, экскурсоводдун) аты-жөнү көрсөтүлгөн, толтурулган тапшырык бланкы алынганда жүргүзүлөт.
(КР Министрлер Кабинетинин 2023-жылдын 10-февралы № 55 токтомунун редакциясына ылайык)
82. Топтордун жетекчилери жүрүү убагында автобуска отургузууда жана түшүрүүдө балдарга, майыптарга жана карыларга өзгөчө көңүл бөлүү менен жүргүнчүлөр арасында талаптагыдай тартипти кармайт.
83. Атайын автобустук каттамдарда ташууларды уюштурууда ташуучу төмөнкүлөрдү камсыз кылат:
- көбүнчө катуу төшөлмөлүү жолдорду гана пайдалануу менен каттамдын трассасын тандоо;
- каттамдагы жол шарттарын иликтөө жүргүзүү;
- каттамда пайдаланыла турган автобустун тибин тандоо, тапшырыкчы уюм менен бирге каттамдын узундугун ченейт, кыймылдын ылдамдыгын ченемдөө жүргүзүлөт;
- жүргүнчүлөрдү ташуу үчүн, алардын күтүлгөн санына жараша кыймылдуу курамга болгон керектөөлөрдү аныктоо;
- каттамдын схемасын, андагы коркунучтуу тилкелерди көрсөтүү менен иштеп чыгуу;
- каттамдын паспортун түзуү (тапшырыкчы-уюмдардын катышуусу менен), каттамдын трассасын, каттамдын схемасын тандоо. Атайын каттамдын паспорту жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен макулдашылат жана ташуучу тарабынан бекитилет.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомунун редакциясына ылайык)
§ 9. Жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү жүк-жүргүнчүлөр автоунаа транспортунда ташуу
84. Жүк-жүргүнчүлөрдү ташуулар жүргүнчүлөрдү ташууларга кирет жана ага коюлган талаптар жүргүнчүлөрдү ташуу талаптарына окшош.
85. Жүк-жүргүнчүлөр автоунаа транспортунда жүргүнчүлөрдү ташууларда ташылган жүргүнчүлөрдүн саны чыгаруучу завод тарабынан каралган орундуктардын санынан ашпашы керек.
86. Жүргүнчүлөр салону менен жүк бөлүгүнүн ортосунда тосмо болушу керек. Автоунаанын салонуна кошумча орундуктарды орнотууга тыюу салынат.
§ 10. Токтоочу пункттар
87. Токтоочу пункттардын жайгашкан ордун тандоо, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен макулдашылган, жүргүнчүлөрдүн ыңгайлуулугун, токтоочу пункттарынын зарыл болгон көзгө көрүнүктүүлүгүн жана транспорт каражаттары менен жөө жүргөндөрдүн кыймыл коопсуздугун камсыздоо шарттарына жараша каттамды ачууда жол шарттарын иликтөөлөрдү жүргүзгөн комиссия тарабынан жүргүзүлөт.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомунун редакциясына ылайык)
88. Жүргүнчүлөр транспортунун токтоочу пункттары, пайдалануу убактысы жана кыймыл шарттары төмөнкүдөй классификацияланат:
туруктуулар - жүргүнчүлөрдүн агымы туруктуу жерлерде жайгаштырылат. Автобустар жана троллейбустар иштеген бардык мезгилде аларга токтоого милдеттүү;
убактылуулар - жол ремонт жумуштарын жүргүзүүдөн улам келип чыккан өзгөрүүлөргө жана башка ушуга байланыштуу убактылуу каттамдар;
талап боюнча - сутканын сааттары боюнча туруктуу эмес жүргүнчүлөр агымы орун алган жерлерде жайгаштырылат. Автобустар жүргүнчүнүн талабы боюнча же белгиленген сааттарда жүргүзүлөт;
техникалык токтоо жол кыймылынын татаал шарттарындагы каттамдарда жайгаштырылат.
89. Кыймыл коопсуздугун камсыздоо үчүн техникалык токтоо пункттарында жүргүнчүлөрдү отургузуу жана түшүрүү жүргүзүлбөйт.
90. Каттамдарда жайгашуусу боюнча токтоочу пункттар баштапкы, орто аралык жана акыркы болуп бөлүнөт.
91. Шаардык каттамдардын токтоо пункттары жолдордун кесилиши алдында, кесилишинен кийин, жүрүү ортосунда жана бири биринен төмөнкү аралыкта жайгашышы керек:
- кадимки каттам үчүн - 400-600 метр;
- ылдам каттам үчүн - 1500-2000 метр. Кесилиштен токтоо пунктуна чейинки аралык 20 метрден кем болбошу керек.
92. Шаар четиндеги автобус каттамдарындагы аралык токтоо пункттар калктуу конуштарда жана башка жүргүнчүлөр көп топтолгон жерлерде жайгаштырылат.
93. Шаарлар аралык каттамдардагы токтоочу пункттар калктуу конуштарда, автобекеттерде жана автостанциялардын же баштапкы жана акыркы пункт болуп эсептелинген автопавильондордун жанында жайгаштырылат.
94. Шыдыр жүрүү ортосунда токтоо пункттарын жайгаштырууда токтоо пунктунун көрсөтмөсү, кыймыл коопсуздугун камсыздаган шарттарга жараша жөөлөр өткөөлүнөн кеминде 3-5 метр, бирок 20 метрден ашпаган аралыкта орнотулушу керек.
95. Жер астындагы жөөлөр өткөөлү болсо шаардык транспорттун токтоо пункттары ал өткөөлдөргө кирүүгө жакын жайгашат, бирок, жер астындагы жөөлөр өткөөлдөрү аркылуу бара жаткан жөө жүргүнчүлөрдүн кирүүсүнө жана чыгуусуна, транспорттун келишин күтүп жаткан жүргүнчүлөр тоскоол болбогудай эсеп менен жайгаштырылат.
Ар бир багытта кыймылдын үчтөн кем эмес тилкеси бар шаар көчөлөрүндө каршы багыттагы токтоо пункттары бири биринен 25 метрден кем эмес аралыкта жайгашат.
Темир жол өткөөлдөрүнө чейинки жана кийинки орто аралык токтоо пункттары жолдон 50 метрден кем эмес аралыкта жайгашат.
Акыркы токтоо пункттары, транспорт каражаттарынын кыймылынын жөөлөрдөн бөлүнгөн жерлерде, атайын кайрылууга ыңгайлуу аянтчалары да караштырылышы керек.
Отургузуу аянтчалары транспорт каражаттарынын кыймылына тоскоолдуктарды түзбөөгө, тротуарлар боюнча жөө жүргүнчүлөрдүн кыймылына жолтоо болбоого тийиш жана токтоо аянтчаларынан 20 см бийик болушу зарыл.
Көчөлөрдүн жүрүү бөлүгүнүн кеңдигинин эсебинен жабдылган отургузуу аянтчалары сутканын караңгы мезгилинде жарыктандырылышы керек.
Зарыл болгон учурда, троллейбустар жана автобустардын "чөнтөктөр" деп аталган токтоо пункттарына кирүү үчүн атайын аянтчалар курулушу керек. "Чөнтөкчөлөрдүн" тереңдиги 3 метрден жана айлана радиусу - 10 метрден кем болбойт.
96. Токтоо пункттарында аялдаган жөө жүргүнчүлөрдү жаан-чачындан, күн нурларынан коргоочу павильондор жана бастырмалар тургузулуп, скамейка отургучтары менен жабдылышы керек.
97. Токтоо пункттары төмөнкү маалыматтарды камтыган көрсөтмөлөр менен жабдылат:
- токтоо пунктунун аталышы;
- анда токтоочу каттамдардын номуру;
- ар бир каттамдын акыркы токтоочу пунктунун аталышы;
- белгилүү сааттарда гана анда токтотула турган автобус каттамдары үчүн токтоочу пункт иштеген мезгил.
Токтоочу пунктунун көрсөткүчтөрүнүн астында кыймыл ырааттамасынын тактасы, ал эми кыймыл тездиги чоң болсо интервалы илиниши керек.
98. Ири түйүндүү, акыркы, орто аралык жана токтоо пункттарында диспетчердик байланыш каражаттары же айдоочулардын жол баракчаларын белгилөө үчүн штамп-сааттар менен жабдылган линиялык диспетчердик пункттар болууга тийиш.
99. Автобустардын токтоп туруусу үчүн аянтчалар бир мезгилде токтоо эсебине жараша уюштурулат:
- 20 бирдикке чейин - 0,15 га;
- 30 бирдикке чейин - 0,20 га;
- 40 бирдикке чейин - 0,25 га.
§ 11. Тоолуу автобустук каттамдарга коюлган талаптар
100. Каттамды "тоолуу" категорияга киргизүү аны ачууда же каттамдын трассасында жол шарттары өзгөргөндө жол шарттарын иликтөө боюнча комиссия тарабынан жүргүзүлөт.
101. Тоолуу автобустук каттамдарга узакка созулган жантайыңкы участкалары бар жана төмөнкү өзгөчөлүктөргө ээ болгон каттамдар кирет:
- 6%дан ашык жана узактыгы 2 же андан көп чакырымга созулган эңкейиштер;
- 1 чакырымда алты жолу кайталанган 100 метр радиустуу бурулуштар;
- радиусу 1500 метрден кем эмес бойлото кеткен профилдүү өргө карай бурулуштары жана 1200 метрден кем эмес радиустуу, ичин карай бурулуштар;
- жолду көрүү аралыгы 60 метрден аз жана каршы келаткан автоунааны көрүү - 120 метрден аз.
Катуу төшөлмөлөрү жок жана ченемдик талаптардан четтеген жана өзгөчө татаал шарттардагы каттамдар тоолуу категорияларга теңделет.
102. Тоолуу каттамдарды уюштурууда:
- токтоочу пункттарды 4%дан ашык эмес эңкейиштерге, ал эми өргө чыгууда "чөнтөкчөлөрдү" милдеттүү орнотуу менен тоо кырында жайгаштыруу керек;
- өргө көтөрүлүү алдында токтоочу пункттар көтөрүлүү башталганга чейин 250 метр алыс болушу керек.
103. Тоолуу шарттардагы каттамдарда иштөөгө "Д" категориясына ээ болгон жана автобус айдоосунун жалпы стажы 3 жылдан кем эмес айдоочуларга жол берилет.
Тоолуу каттамдарда автобус айдоо үчүн дайындалган айдоочулар 80 саат милдеттүү кошумча такшалуудан өтүшөт, бир тоолуу каттамдан экинчисине которулууда айдоочулар жаңы каттамда 14 саат такшалуудан өтүшөт.
(КР Өкмөтүнүн 2014-жылдын 7-июлундагы № 374 токтомунун редакциясына ылайык)
104. Тоолуу каттамдарда иштеген бардык автобустар туманга каршы фаралар жана артка жүрүү фаралары менен жабдылышы керек.
Тоолуу каттамдарда кадимки модификациялардагы автобустарды пайдаланууда чыгаруучу заводдордун автобусту пайдалануу боюнча нускамасынын талаптарын сактоо зарыл.
Өзгөчө татаал тоолуу жолдордун шарттарында өтүүсү жогорку деңгээлдеги автобустар иштетилет.
§ 12. Жалпы пайдалануудагы жүргүнчүлөр транспортунун сырткы жана ички жабдылышына жана жасалгасына коюлган талаптар
105. Сырткы жасалгасы төмөндөгүлөрдү камтыйт:
- каттамдын жүрүүсүнүн алдыңкы көрсөткүчүн жана каттамдын номурун;
- каттамдын жүрүүсүнүн капталдагы көрсөткүчүн;
- каттамдын жүрүүсүнүн арткы көрсөткүчүн жана каттамдын номурун;
- "Чыгуу" жазуусу бар тактачаны.
Алдыңкы жана каптал көрсөткүчтөрүндө каттамдын баштапкы жана акыркы пункттарынын аталышы, номуру түшүрүлөт.
Жүрүү каттамынын бардык көрсөткүчтөрүнүн жазууларын жарыктандыруу жана алардын өлчөмдөрү сутканын күндүзгү жана түнкү мезгилдеринде көрүүнү камсыз кылышы керек.
106. Ички жасалга төмөнкүлөрдү камтыйт:
- жүргүнчүлөр үчүн арналган каттамдын схемасын. Каттамдын схемасы бир жана бир нече каттамга карата аткарылышы мүмкүн;
- жүргүнчүлөрдүн көрүп маалымат алуусу үчүн "кирүү" жана "чыгуу", балалуу жүргүнчүлөр жана майыптар үчүн орундар, чукул токтотуу баскычы жайгашкан орун, жол киренин баасы тууралуу маалыматтар;
- ташуучунун аталышы, дареги жана телефон номуру;
- өрт өчүргүч жана медициналык кутуча;
- айнектерди сындыруу үчүн балка жана жылып кетүүгө каршы тирөөч - 2 даана;
- жарандардын даттанууларын жана сунуштарын кароо үчүн лицензиардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу органынын байланыш маалыматтары.
(КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 2-сентябрындагы № 480, Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомдорунун редакцияларына ылайык)
107. Автобустардын сырткы жана ички санитардык абалдары талаптагыдай тазалыкта болушу, ал эми шаарлар аралык каттамдардын автобустарынын отургучтары баш жөлөгүчтөр, орундук каптамалар менен жабдылууга тийиш.
108. Такси катары пайдаланылган автоунаанын таанымал белгиси болууга тийиш.
109. Ички жасалга төмөнкүлөрдү камтыйт:
- бузугу жок таксометр;
- ташуучунун аталышы, дареги жана телефон номуру жазылган табличка;
- автоунаа-таксинин айдоочусунун аты-жөнү.
3-глава Станциялык курулмалардын ишин уюштуруу
§ 1. Автобекеттердин (АБ), автостанциялардын (AC), автопавильондордун жана автокассалардын функциялары
110. АБ/АС кызматтарынын иштерин уюштуруунун мааниси, жүрүүгө байланыштуу бардык операцияларды аткарууга убакытты аз жумшап, жүргүнчүлөргө мүмкүн болушунча ыңгайлуулук түзүп берүүдө.
111. АБ/АС өз ишин бул Эрежелерге жана транспорт чөйрөсүндөгү мыйзамдарда белгиленген укуктарга ылайык жүзөгө ашырат.
112. АБ/АС иши бирдиктүү болуп саналат жана төмөнкү функцияларды камтыйт:
- коммерциялык операциялар;
- маалыматтык иштер;
- диспетчердик жетекчилик;
- контролдоо функциялары;
- жүргүнчүлөрдү тиричиликтик тейлөө;
- автобустардын айдоочуларынын тиричилигин жана эс алуусун уюштуруу;
- техникалык операциялар;
- ташууларды эсепке алуу жана анализдөө функциялары;
- бөлмө жайларды, имараттарды куруу, имараттарды жана аймактарды күтүү.
113. Коммерциялык операциялар - жол кире жана жол жүктү ташууда билеттерди сатуудан жана жеке адамдарга, юридикалык жактарга көрсөтүлгөн башка кызмат көрсөтүүлөрдөн түшкөн кирешелерди чогултуу боюнча негизги көрсөткүчтөрдү аткарууну камсыздоо.
114. Маалыматтык иш - АБ/АС кызматтарын пайдаланууга жана автобуста жүрүүгө байланышкан бардык маселелер боюнча жүргүнчүлөргө өз убагында жана анык маалымат берүүгө багытталган иш-чараларды өткөрүү, жаңы кызмат көрсөтүүлөр жөнүндө калкка маалымдоо, анын ичинде массалык маалымат каражаттары аркылуу маалымат берүү.
115. Диспетчердик жетекчилик - ташуулардын коопсуздук ченемдерин жана эрежелерин сактоо менен ар бир автобустун сыйымдуулугун майнаптуу пайдаланууну эске алып, бекитилген каттам боюнча автобустардын кыймыл ырааттамасын аткарууну камсыздоо максатында автобустардын кыймылын уюштуруу.
116. Контролдук функциялар - ташуучунун жөнөтүлүүчү автобустарынын экипировкасын жана санитардык абалын текшерүү, жүргүнчүлөрдүн жол кире документтеринин бар экендигин жана туура жол-жоболоштурулгандыгын, жол кире жана жол жүктү ташуу үчүн акы алынгандыгын, айдоочунун тийиштүү документтеринин болушун текшерүү.
117. Жүргүнчүлөрдү тиричиликтик тейлөө - АБ/АСда болгон мезгилде жүргүнчүлөрдүн тиричилик керектөөлөрүн толук канааттандыруу үчүн иш-чараларды өткөрүү.
118. Автобустардын айдоочуларынын тиричилигин жана эс алуусун уюштуруу - кезексиз тейлөөнү камсыз кылуу жана өзүнчө акыга АБ/АСда бөлмө бөлүп берүү.
119. Техникалык операциялар - рейс алдындагы күн сайын техникалык текшерүүнү (кыймыл коопсуздугун камсыздаган түйүндөрдү жана агрегаттарды текшерүү) жана айдоочуларды медициналык кароолорду уюштуруу.
120. Ташууларды эсепке алуу жана анализдөө функциялары - автобустардын ишин жакшыртуу маселелери боюнча жүргүнчүлөрдүн сунуштарын чогултуу, калктын автотранспорт кызматтарына болгон муктаждыктарын изилдөө, ташууларга суроо-талапты канааттандыруу деңгээлин анализдөө жана алардын негизинде жаңы каттамдарды ачуу, иштеп жаткан каттамдарда рейстердин санын көбөйтүү жана автобустардын кыймыл ырааттамасын өзгөртүү боюнча сунуштарды берүү.
121. Бөлмө жайды, имараттарды жана аймактарды күтүү - АБ/АСда санитардык тартипти сактоо боюнча чаралар комплексин аткарууну камсыздоо, имараттарды, бөлмө жайларды өз убагында оңдоп-түзөөнү, асфальт төшөөлөрдү, аймактарды көрктөндүрүүнү ж.б. уюштуруу.
122. Автопавильон жана автокассалар кызматтары жүргүнчүлөргө кызмат көрсөтүшү керек жана төмөнкү функцияларга ээ болот:
- диспетчердик;
- контролдук;
- маалыматтык;
- билет сатуу.
§ 2. Автобекеттердин жана автостанциялардын түрлөрү жана алардын классификацияланышы
123. Станциялык курулмаларга транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан бекитилген типтүү форма боюнча паспорт түзүлөт.
124. АБ/АС кошумча түрдө төмөнкүлөргө ээ болууга тийиш: рейс алдында автобустарды техникалык кароо жана айдоочуларды медициналык күбөлөндүрүү пункттары, жүргүнчүлөрдү маданий-тиричилик жана санитардык-гигиеналык жактан тейлөө бөлмөлөрү жана жумушчулар үчүн башка кызматтык бөлмөлөрү.
125. Автобекет - калктуу конуштарда жүргүнчүлөрдү тейлөөчү, 75тен ашуун адам сыйган күтүү залы бар станциялык курулма.
Автобекеттин жүргүнчүлөрдү отургузуучу жана түшүрүүчү перрону, автобустар токтоочу аянтчасы, билеттик кассасы, жол жүктү жана кол жүгүн сактоочу камералары, эненин жана баланын бөлмөсү, маалымат-сурап билүү кызматы, буфети же кафеси, жүргүнчүлөрдү маданий-тиричилик жана санитардык-гигиеналык тейлөө бөлмөлөрү (почта, телеграф, медициналык жардам пункту ж.б.), ошондой эле айдоочулардын эс алуу бөлмөсү, айдоочулардын рейстер аралык эс алуусу жана медициналык кароосу үчүн пункттар жана жүргүнчүлөрдү тейлөө жана автобустардын кыймылын уюштуруу менен түздөн-түз байланышы бар жумушчулар үчүн кызматтык бөлмөлөрү болушу керек. Автобекет - облустар аралык жана эл аралык маанидеги шаарлар аралык жана шаар четиндеги каттамдардагы жүргүнчүлөрдү тейлөөгө арналган.
126. Автостанция - калктуу конуштардагы жүргүнчүлөрдү тейлөөнү камсыз кылган станциялык курулма жана саны 75ке чейин адам сыйган күтүү залы бар имарат.
Автостанция жүргүнчүлөрдү отургузуучу жана түшүрүүчү перрону, ошондой эле автобустар токтоочу аянтчасы бар имарат. Автостанциянын имаратында билеттик кассалар, маалымат сурап-билүү кызматы, эне жана бала бөлмөсү, сактоочу камера жана жүргүнчүлөрдү маданий-тиричилик жана санитардык-гигиеналык жактан тейлөөчү башка бөлмөлөр жана автобустардын кыймылын уюштурууга, жүргүнчүлөрдү түздөн-түз тейлеген жумушчулар жайгашкан бөлмөлөр жайгаштырылат. Автостанция облустар аралык жана эл аралык маанидеги шаарлар аралык жана шаар четиндеги каттамдардагы жүргүнчүлөрдү тейлөөгө арналган.
(КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 2-сентябрындагы № 480 токтомунун редакциясына ылайык)
127. Автопавильон - жүргүнчүлөрдү жаан-чачындардан жана башка жагымсыз климаттык шарттардан коргоо үчүн арналып, автоунаа жолдоруна жакын жердеги калктуу конуштарда курулат. Бул автокассасы жана диспетчердик пункту бар жабык жана жарым жабык түрүндөгү имарат, жакынкы АБ/АС филиалы катары иштейт.
128. Автокассалар - каттамдарда автобустардын кыймылына диспетчердик жетекчиликти уюштуруу жана калктуу конуштарда жүргүнчүлөргө автобилеттерди сатуу үчүн арналып, жакынкы АБ/АС филиалы же өзүнчө чарба субъекти катары иштейт.
129. Станциялык курулмаларды долбоорлоо, куруу, жайгаштыруу, ордун алмаштыруу жана эксплуатацияга берүү транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын макулдугу менен жүргүзүлөт.
130. АБ/АС сыйымдуулугуна, тилкенин аянтына жана жайгашуу ордуна жараша транспорт чөйрөсүндөгү тиешелүү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган багыттар боюнча каттамдарды аныктайт жана АБ/АС бекитип берет.
131. АБ/АС үчүн бөлүнгөн аймак, курулуш аянтына жана технологиялык максаттар үчүн кызматтык аянтка бөлүнөт. Технологиялык максаттар үчүн кызматтык аянт төмөнкүлөргө бөлүштүрүлөт:
- жүргүнчүлөрдү тейлөө зонасына (автобустардын жөнөтүлүшү жана келиши үчүн перрондор, күтүү зонасы);
- автобустардын техникалык абалдарын текшерүү жана эксплуатациялык жөнгө салуулар, салондорду нымдуу тазалоо үчүн сырткы эстакадасы бар автобустарды техникалык тейлөө зонасына;
- автобустардын рейстер аралык токтоочу зонасына;
- чарбалык зонага;
- жашылдандыруу аянтына.
§ 3. Жүргүнчүлөрдү ташууларды ишке ашырууда автобекеттин жана автостанциянын ташуучулар менен өз ара карым-катыштары
132. Шаарлар аралык жана шаар четиндеги автобустук каттамдарда ташууларды уюштуруу деңгээлин жогорулатуу, жүргүнчүлөрдүн кызыкчылыктарын коргоо, ташуучу менен станциялык курулмалардын ортосундагы өз ара милдеттерди, укуктарды жана жоопкерчиликтерди так аныктоо максатында, ташуучу менен транспорт чөйрөсүндөгү тиешелүү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган ортосундагы конкурстун натыйжалары боюнча түзүлгөн контракттын негизинде, ташуучу менен станциялык курулмалардын ортосунда ушул Эрежелерге карата 12-тиркемеге ылайык келишим түзүлөт. Ошондой эле, станциялык курулмалар жана транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган ортосунда станциялык курулмалардын жүргүнчүлөрдү жана каттамдарды тейлөөсү боюнча контракт түзүлөт.
133. Менчик жана таандык түрүнө карабастан, ташуу процессинин бардык катышуучулары жогоруда көрсөтүлгөн келишимдин бардык шарттарын аткарууга милдеттүү.
134. Жүргүнчүлөрдүн кызыкчылыктарын жана жүргүнчүлөр транспортунун технологиялык процессинин принциптерин коргоо максатында, тиркелген келишимдин кайсы бир пункттарын алып салууга жол берилбейт.
135. АБ/АС жана ташуучу жүргүнчүлөр билеттерин саткандыгы үчүн келишимге ылайык өз ара эсептешүүнү жүргүзөт.
Каттамдарда автотранспорт менен кызмат көрсөтүүгө АБ/АС менен ташуучу ортосундагы келишимде кошумча акы үчүн төмөнкү жумуштарды жана кызматтарды аткаруу каралат:
- күн сайын рейс алдында айдоочуларды медициналык текшерүү жана автотранспорт каражаттарын техникалык кароо;
- акыркы пунктка келген автобусту кайтаруу;
- жууп-тазалоо жумуштарын аткаруу;
- токтоочу жайда автобуска орун берүү.
136. Келишимдин шарттарын аткарбагандыгы үчүн тараптар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартат.
§ 4. Станциялык курулмалар аймагында автобустардын кыймылын жана жүргүнчүлөр коопсуздугун камсыз кылуу
137. АБ/АС аймагында автобустардын кыймылын, бурулуштарын жана жүргүнчүлөрдүн кыймылын тартипке салуу үчүн төмөнкүлөрдү кароо зарыл:
- автобустардын кыймылынын жана жүргүнчүлөр агымынын схемасын туура түзүү, алардын кесилишине жол бербөө;
- автобустардын кыймыл ылдамдыгын минимумга - 10 чакырым\саатка чейин чектөө;
- транспорттун өз-өзүнчө кирүүсү жана чыгуусу.
138. АБ/АС аймагында автобустардын кыймыл схемасын иштеп чыгууда, кирүүдө жана чыгууда оңго бурулууларды пайдаланууну, автобусту перронго (платформага) токтотууну, оң жактан отургузууну жана түшүрүүнү; жүргүнчүлөрдү түшүрүү белгиленген жерлерде гана жүргүзүүнү; жүргүнчүлөрдү отургузууга жана түшүрүүгө автобусту берүүдө минималдуу жол табууну караштыруу зарыл.
139. Перрондор автобустар алдыга карай жүрүү менен кирүүсүнө эсептелүүгө жана жүрүү бөлүгүнөн 0,25 метрге бийик болууга тийиш.
140. Каттамдарда автобустардын кыймыл коопсуздугун камсыз кылуу үчүн АБ/АС төмөнкү негизги талаптарды аткарышы керек.
- автобустарды перрондон жөнөтүүдө алардын сыйымдуулук ченемин сактоо;
- автобустарды ырааттама боюнча гана жөнөтүү;
- автобустун артка бурулуу пунктунда автобустардын рейс алдындагы техникалык кароодон жана айдоочунун медициналык текшерүүдөн өтүшү;
- тийиштүү эс алуу үчүн, артка бурулуу пунктундагы токтоп туруу убактысын айдоочулардын пайдалануусун контролдоо;
- ачык-айкын каттамда айдоочулардын иш шарттарын жана тартипти сактоосу;
- каттамдарда метеожол шарттары жөнүндө дайыма билдирүү.
141. Автопавильондор жана автокассалар аймагында төмөнкүлөр каралышы керек:
- диспетчер, кассир үчүн кызматтык бөлмө;
- жүргүнчүлөрдүн кыска мөөнөттүк болуулары үчүн бастырмалуу отургузуу аянтчалары.
§ 5. Станциялык курулмалардын кызматтарынын ишин уюштуруу
142. Жүргүнчүлөргө максималдуу ыңгайлуулукту түзүү жана АБ/АСта технологиялык процессти сактоо үчүн негизги кызматтарга ээ болуу жана төмөнкү ишти уюштуруу керек:
1) сурап-билүү-маалымат иштерин;
2) диспетчердик жетекчиликти;
3) кассалардын ишин;
4) автобустарды жөнөтүү боюнча перрондордогу ишти;
5) сактоо камераларынын, эне жана бала бөлмөсүнүн, айдоочулардын эс алуу бөлмөсүнүн иштерин.
143. Станциялык курулмалар имаратынын маңдай тарабына "автобекет", "Автостанция", "Автопавильон", "Автокасса" деген тиешелүү жазуулары бар көрнөктөр орнотулат.
144. АБ/АС касса залында жана күтүү залында төмөнкүлөр илинет: кызматтардын жана бөлмөлөрдүн жайгашуу көрсөткүчтөрү; автобустук каттамдардын схемасы; автобустардын кыймыл ырааттамасы; автобустардагы орундуктардын жайгашуу схемасы жана номурлары; жол кире жана жол жүктү ташуунун баасынын таблицасы; жүргүнчүлөрдү жана жол жүктөрдү ташуулар эрежесинен үзүндү; жүргүнчүлөрдүн айрым категориялары үчүн автобустарда жеңилдетилген жана акысыз жүрүү эрежелеринин көчүрмөсү ж.б.
145. Кассанын терезелеринин өйдө жагына төмөнкү маалыматтык көрсөткүчтөр жайгаштырылат:
- кассалардын ишин уюштуруу тартиби - бардык багыттар боюнча бардык кассалар же бекитилген каттамдары көрсөтүлгөн бир багыты боюнча касса;
- кассалардын арналышы жөнүндө маалымат (алдын ала, азыркы, транзиттик рейстер, билеттерди кайтаруу ж.б.);
- "Касса" жазуусу, анын номурун көрсөтүү менен;
- билетти кезексиз сатып алууга укуктуу жүргүнчүлөр категориялары көрсөтүлгөн тактача.
Кассалык терезелерде кассанын иш тартиби жана кассирдин аты-жөнү жазылган тактача жайгаштырылат.
146. Сурап-билүү бюросу зарыл маалыматтар жана жүргүнчүлөр үчүн сурап-билүү материалдары менен камсыз болушу керек. Сурап-билүү бюросунун терезесинде "Сурап-билүү бюросу", иш тартиби жана маалымат берүүчүнүн аты-жөнү көрсөтүлгөн тактача жайгаштырылат.
Сурап-билүү бюросу каралбаган АБ/АСта, жүргүнчүлөргө маалымат берүү үчүн көрүнүктүү жерде, маалым каттарды берүү милдеттемеси кимге жүктөлгөндүгү тууралуу маалымат болууга тийиш.
147. Кол жүктөрүн сактоо камерасында төмөнкүлөр жайгаштырылат: "Сактоо камерасы" көрнөгү, жүктөрдү сактоо кызматтарына акы төлөө тартибин көрсөтүү менен сактоо камерасын пайдалануу Эрежелери; иш тартиби тууралуу тактача, ошондой эле буюмдарды сактоочунун аты-жөнү жазылган тактача.
148. Эне жана бала бөлмөсүндө төмөнкүлөр жайгаштырылышы керек:
- "Эне жана бала бөлмөсү" тактачасы;
- балалуу жүргүнчүлөр үчүн бөлмөнү пайдалануу эрежелери;
- нөөмөтчүнүн аты-жөнүн көрсөтүү менен эне жана бала бөлмөсүнүн иштөө тартиби жөнүндө тактача.
149. Перрондордо төмөнкүлөр орнотулат: отургузуу платформасынын номурун белгилөө менен автобустарга отурчу ордун көрсөткүчтөр, бул платформадан жөнөтүлүүчү автобустар каттамынын тизмеси, жүргүнчүлөрдү түшүрүү платформасынын көрсөткүчтөрү. Оозеки маалымат, сурап-билүү маалыматтары сурап-билүү бюросунун маалымат берүүчүсү, автобекет боюнча нөөмөтчү, диспетчер же кассир тарабынан берилет.
150. Жүргүнчүлөргө радио берүү түйүнү аркылуу мамлекеттик жана расмий тилдерде төмөнкү суроолор боюнча маалымат берилет: автобустардын келиши жөнүндө; автобуска отургузуунун башталышы жана аны рейске жөнөтүү убактысы; автобустардын кыймыл ырааттамасынан четтөөлөрү жөнүндө (рейстерди алып салуу, жөнөтүүнүн же келүүнүн кечигүүсү, жумшак автобусту катуу автобуска алмаштыруу, транзиттик автобустардын туруучу убактысынын өзгөрүшү) жана жол кире билеттерин кайрадан жол-жоболоштуруу тартиби; автобустарда бош орундуктардын бардыгы, кошумча рейстер; жүргүнчүлөрдүн автобустарда билетсиз жүрүүсү үчүн жоопкерчиликтери жөнүндө ж.б.
151. Диспетчердик жетекчиликтин негизги милдеттери кыймылдын туруктуулугун жана жүрүүлөрдүн коопсуздугун сактоо үчүн автобустардын сыйымдуулугун натыйжалуу пайдаланууну камсыздоо болуп саналат. Диспетчердик кызматка төмөнкү функциялар жүктөлөт:
- автобустардын кыймыл ырааттамасын сактоосун контролдоо;
- ырааттамада көрсөтүлгөн убакыттан четтеген учурларда автобустардын кыймылын жөнгө салуу;
- кассалардын билеттерди өз убагында жана толук сатууларын контролдоо;
- автобустарды лицензиясыз жана жүргүнчүлөр болсо да бош орундуктары менен жөнөтүп жиберүү учурларын жоюу, диспетчердик документтерди жана айдоочулардын жолдомо документтерине ырааттаманын иш жүзүндө аткарылышын белгилөөнү жүргүзүү;
- автобустардын кыймылы менен байланышкан бардык суроолор боюнча жүргүнчүлөргө маалымдоо, өтө оор багыттарда (каттамдарда) автобустардын чыгууларын көбөйтүү боюнча зарыл чараларды көрүү;
- жүргүнчүлөргө автобустардын келиши, аларда бош орундардын бар экендиги жөнүндө, ырааттамадагы өзгөрүүлөр жана четтөөлөр тууралуу үзгүлтүксүз жана өз убагында маалымдап туруу;
- коңшу станциялык курулмаларга жөнөтүлүп жаткан автобустардагы бош жана бошогон орундуктардын бар экендиги жөнүндө, ырааттамадан четтөөлөр, рейсти токтотуу, кошумча рейстерди транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган менен макулдаштыкта кошумча рейстерди жөнөтүү тууралуу маалымдап туруу;
- бардык каттамдарда метеожол шарттарын дайыма изилдөө;
- чектеш станциялык курулмалар менен өз ара эки жактуу маалымат алып туруу;
- бекитилген участокто техникалык бузулуулардан токтоп калган автобуска техникалык жардам көрсөтүү, ташуучуга өз убагында кабарлоо жана жүргүнчүлөрдү башка автобуска отургузуу боюнча чара көрүү;
- автобустардын кыймылынын ырааттамасын өркүндөтүү боюнча талдоо жүргүзүү жана негиздүү сунуштарды киргизүү.
Диспетчерде төмөнкү документтер болушу керек: кызматтык нускама; автобустук каттамдардын схемасы; автобустардын кыймыл ырааттамасы; зарыл диспетчердик журналдар.
Ырааттама боюнча ташуучу тарабынан автобус берилбеген жана жүргүнчүлөрдү кошумча рейс менен жөнөтүү зарыл болгон учурларда, станциялык курулмаларга бул каттам боюнча автобустардын иш графигинде көрсөтүлгөн башка автобусту жөнөтүүгө уруксат берилет.
(КР Өкмөтүнүн 2014-жылдын 7-июлундагы № 374 токтомунун редакциясына ылайык)
152. Кассалардын ишине коюлган негизги талаптар:
- жүргүнчүлөрдү тез жана маданияттуу тейлөө;
- жүргүнчүлөр болсо да орундуктары бош автобустарды жөнөтүү учурларын жокко чыгаруу;
- кассалык ведомосттор өз убагында жабылбагандыгынан улам автобустарды жөнөтүүнү жокко чыгаруу;
- билеттерди жана кассалык ведомостторду сапаттуу жол жоболоштуруу;
- түшкөн акчанын сакталышын жана анын инкассацияга толук өткөрүлүшүн камсыз кылуу;
- смена үчүн кассирлердин өз убагында жана сапаттуу отчет берүүсү.
Аткарылуучу жумуштун көлөмүнө жана шарттарына жараша төмөнкүдөй адистештирилген кассалар уюштурулат:
- билеттерди алдын ала сатуу кассалары;
- билеттерди учурдагы сатуу кассалары;
- транзиттик рейстер кассалары;
- жүргүнчүлөрдүн айрым категорияларын тейлөө үчүн касса;
- пайдаланылбаган билеттерди кайтаруу кассасы;
- нөөмөттүү (түнкү) касса.
Билеттерди сатуу станциялык курулмалардын кассирлери тарабынан жүргүнчүлөргө билеттерди берүү жана 14-тиркемеге ылайык билеттерди сатуу ведомостун тариздөө менен ишке ашырылат.
Билеттерди сатуу ведомосту 2 нускада таризделет, экинчи нускасы автобустун айдоочусуна берилет жана ташуучу тарабынан текшерүүдө иш жүзүндө жүргүнчүлөргө билет берилгендигинин аныктыгын текшерүүнүн негизи катары кызмат өтөйт.
Билеттик кассалардын ишин уюштурууга жараша, билеттерди тариздөө жана берүү оператордук кызматтын жардамы аркылуу жана ансыз ишке ашырылышы мүмкүн.
153. Перрондук кызматка төмөнкү милдеттер жүктөлөт:
- жүргүнчүлөрдү отургузууга автобустарды бергенге чейин анын экипировкасын жана санитардык абалын текшерүү;
- жүргүнчүлөрдү отургузууга автобустарды берүүнү контролдоо; жүргүнчүлөрдү отургузууну уюштуруу жана ишке ашыруу, жүрүүгө жана жол жүктөрдү ташууга алардын билеттеринин бардыгын контролдоо;
- жүрүү документтеринин туура таризделишин текшерүү;
- жол кире үчүн төлөө наркынын алынышынын тууралыгы;
- ашыкча жүктүү автобустарды жөнөтүү учурларына жол бербөө;
- автобустардын рейске ырааттама боюнча так жөнөтүлүшүн контролдоо.
Перрондук кызмат АБ/АС аймагынан текшерилбеген, ашыкча жүктөлгөн, билет сатылбаган жана жол жүктөрдү бар автобусту жөнөткөндүгү үчүн жоопкерчилик тартат.
Перрондордо ишти уюштурууга коюлган негизги талаптар:
- жүргүнчүлөрдү отургузуу аянттарын адистештирүү (келүү, жөнөтүү, транзиттик, шаарлар аралык жана шаар четиндеги);
- автобустарды жөнөтүүнү туура бөлүштүрүү.
Жөнөтүү перрондору төмөнкүлөр менен жабдылышы керек: бастырма, жарыктандыруу, отургузуу орундарын көрсөткүчтөр, скамейкалар ж.б.
154. Кол жүктөрүн жана жол жүктөрдү убактылуу сактоо үчүн жүрүү билеттери бар же жогуна карабастан жүргүнчүлөрдөн кол жүктөрдү жана жол жүктөрдү кабыл алган сактоо камерасы уюшулат жана ал жол жүктүн квитанциясын берет.
Кол жүктөрдү жана жол жүктөрдү сактоо үчүн акы, аны сактоого кабыл алган күндү жана сактоо камерасынан берилген күндү кошуу менен ар бир календардык сутка үчүн төлөнөт. Сутка бөлүгү толук сутка катары эсептелет.
Кол жүктөрдү жана жол жүктү сактоо камерасына кабыл алуу сакталышы таңгактоону талап кылбаган айрым буюмдардан тышкары да таңгактарда алынат. Чогуу байланган нерселерди сактоого өткөрүүдө сактоо акысы ар бир буюм үчүн өзүнчө алынат.
Жүргүнчү кол жүктөрдү жана жол жүктү сактоо камерасына өткөргөндө жалпы бааны же айрым буюмдардын баасын жарыялоого укуктуу. Сактоого өткөрүлүп жаткан кол жүктөрдүн же жол жүктүн бааларын жарыялоо үчүн акы өзүнчө алынат. Жарыяланган баанын тууралыгы күмөн туудурса, АБ/АС жүргүнчүгө биргеликте кароо үчүн кол жүктөрүн жана жол жүктү ачууга талап кылууга укуктуу.
Сактоо камерасына өткөрүлгөн жана ээси тарабынан 10 күн ичинде талап кылынбаган буюмдар АБ/АС кампасына сактоого өткөрүлүп берилет. Эгер буюмдар кампага берилгенден кийин 3 ай ичинде ээси буюмдарын талап кылбаса, АБ/АС бул буюмдарды соода тармагы аркылуу сатууга жана түшкөн кирешени кириштөөгө укуктуу.
Буюмдар сатылган учурдан тартып, алты ай ичинде жол жүктүн квитанциясын көрсөткөн адам буюмдарды сактоого жана сатууга байланышкан сумма кармалгандан кийин тиешелүү сумманы алууга укуктуу.
Төмөндөгүлөр сактоого кабыл алынбайт: жарылуучу, тез күйүүчү, ууландыруучу, жегич, коңурсуган, тез бузулуучу, булгоочу заттар жана нерселер, кутулардагы жана каптамалардагы аңчылык мылтыктардан бөлөк ок атуучу курал.
Сактоо камерасында төмөнкү эсепке алуу китепчелери жүргүзүлөт:
- ушул Эрежелердин 15-тиркемесине ылайык жол жүктүн жана кол жүктөрүнүн кыймылын эсепке алуу китепчеси;
- сактоодо 10 күндөн ашык турган кол жүктөрдү жана жол жүктү эсепке алуу китепчеси (эркин форма);
- автобустарда табылган жана унутулган буюмдарды эсепке алуу журналы (эркин форма);
- сменаларды өткөрүү журналы (эркин форма).
155. Автобус жана башка жерлерде табылган (унутулган) буюмдарды кабыл алган АБ/АС, кийинки күндөн кечиктирбестен бул жөнүндө белгиленген жерлерде жарыя илүүгө милдеттүү.
Жүргүнчү жол жүрүүдө автобустан калып калган учурда кол жүктөрүнө жана жол жүгүнө (буюмдарына), карата ушул Эрежелердин 154-пунктуна ылайык тартип колдонулат.
Табылган (унутулган) кол жүктөрүн жана жол жүктү (буюмдарды) берүү, ким экендигин күбөлөндүрүүчү документин көрсөткөн бул буюмдардын ага таандыктыгын далилдеген жүргүнчүнүн жазуу жүзүндөгү арызы боюнча ишке ашырылат.
Кол жүктөрүн жана жол жүктөрүн (буюмдарды) жөнөтүүгө жана сактоого байланышкан чыгымдар ээсинин эсебинен жүргүзүлөт.
Табылган (унутулган) кол жүктөрү жана жол жүктөрү (буюмдар) АБ/АС кампасында 90 сутка бою сакталат. Бул мөөнөт өткөндөн кийин АБ/АС бул буюмдарды соода тармагы аркылуу сатууга жана түшкөн кирешени кириштөөгө укуктуу.
156. АБ/АС, сактоо камерасына тапшырылган жол жүктүн жана кол жүктөрүнүн (анын ичинде табылган жана унутулган буюмдардын) сакталышы үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоокерчилик тартат.
157. Жүргүнчү жол жүктү кабыл алууда сактоо камерасы берген квитанцияны жоготкон учурда, жол жүктү берүү төмөнкүдөй тартипте жүргүзүлөт:
- жүргүнчү сактоо камерасынын квитанциясын жоготкондугу жөнүндө АБ/АС жетекчисинин атына, өзүнүн жашаган жерин жана паспортунун номурун көрсөтүү менен белгиленген үлгүдөгү арыз жазат;
- жүргүнчү арызда сактоо камерасына өткөрүлгөн жол жүктүн ичиндегилерди көрсөтүшү керек (буюмдардын аталышын, санын, өңү-түсүн, салмагын ж.б.);
- жол жүктү же кол жүктөрдү (сумка, кап, таңылчак ж.б.) ачкан жана берген ар бир учур квитанцияны жоготкон жүргүнчүнүн катышуусунда комиссия тарабынан (АБ/АС жумушчуларынын эсебинен 2-3 адамдан турган) өткөрүлөт, мында жол жүктү (кол жүктөрдү) ачуу актысы түзүлөт жана ага бардык катышуучулар тарабынан кол коюлат;
- жол жүктү (кол жүктөрдү) ачууда жана берүүдө жүргүнчү, эреже катары ким экендигин күбөлөндүрүүчү документти (паспорт, аскердик билет, күбөлүк ж.б.) көрсөтүшү керек.
§ 6. Жүргүнчүлөргө билеттерди сатуу тартиби
158. Жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташууда төлөм кабыл алуу ар кандай түрдө уюштурулат (билеттик, накталай эсептешүү, накталай эмес эсептешүү, электрондук).
Бишкек жана Ош шаарларында коомдук жүргүнчүлөр транспортунда жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташуу үчүн төлөмдү алуунун тартиби жана ыкмалары жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан иштелип чыгат жана бекитилет.
Билеттер боюнча жүргүзүлүүчү жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташуу контролдук-кассалык машиналарды колдонуу менен жүзөгө ашырылат, ошондой эле курчалган жана түрмөктөлгөн билеттерди пайдаланууга жол берилет.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
159. Шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдардагы автобустарда жүргүнчүлөрдүн жүрүүсүнө жана жол жүктөрдү ташууга билеттер кассаларда, ал эми станциялык курулмалар жок болгондо жүрүү жолдорунда - шаар четиндеги каттамдарга гана айдоочулар тарабынан сатылат. Жүрүү жолунда станциялык курулмалар бар болсо, шаарлар аралык жана шаар четиндеги каттамдардагы автобустарда айдоочулардын билеттерди сатуусуна тыюу салынат. Муну менен катар, шаарлар аралык (облустар аралык, эл аралык) каттамдарда жүрүү жолундагы автобустардын кыймыл ырааттамасында каралбаган орто аралык пункттарда жүргүнчүлөрдү отургузууга тыюу салынат.
160. Билеттерди күндөлүк сатуу автобусту жөнөтүү күнү жүргүзүлөт. Шаарлар аралык каттамдарда жүрүү үчүн билеттерди алдын ала сатуу, үйгө жеткирүү менен жана телефон аркылуу жүргүзүлөт. Тапшырык алуу, билеттерге орундарды брондоо автобусту жөнөтүүгө 12 саат калганда токтотулат. Билеттерди үйгө жеткирүү, билетке тапшырык түшкөн шаардын чегинде гана ишке ашырылат. Брондоо боюнча тапшырык билеттер кассада сакталат жана автобусту жөнөтүүгө 12 саат калганда гана жалпы тартипте сатууга берилет.
161. Билеттерди алдын ала сатуу автобусту жөнөтүүгө 15 сутка калганда жүргүзүлөт. Алдын ала жүрүү билеттерди сатуу, билеттерди үйгө жеткирүү, телефон аркылуу тапшырык, орундарды брондоо, транзиттик өтүүнү тариздөө үчүн станциялык курулма белгилеген өлчөмдө комиссиялык жыйым алынат.
162. Шаарлар аралык жана шаар четиндеги каттамдардагы автобустарда жүрүү билети милдеттүү түрдө төмөнкү реквизиттерди камтышы керек:
- станциялык курулманын аталышын;
- билеттин номурун жана сериясын;
- билеттин баасын;
- жүрүүнүн баштапкы жана акыркы пунктун;
- автобусту рейске жөнөтүү датасын жана убактысын;
- орундуктун номурун.
163. Билетти оңдоого жол берилбейт, тамга мөөрлөрү жана реквизиттер так жана даана болушу керек. Билеттик кассалар билеттерди сатууну төмөнкүчө токтотушат:
- шаарлар аралык каттамдарда - автобусту жөнөтүүгө 10 мүнөт калганда;
- шаар четиндеги каттамдарда - автобусту жөнөтүүгө 5 мүнөт калганда;
- орто аралык пункттарда - автобусту түздөн-түз жөнөтүү алдында.
164. Шаарлар аралык каттамдардагы автобустарда жүрүүгө билеттерди сатуу андагы орундуктардын саны боюнча гана жүргүзүлөт. Сатылган билет, ошол автобуска, күнгө жана рейске гана жарактуу. Билетти алууда жүргүнчү билетте көрсөтүлгөн датанын жана убакыттын, жөнөтүүчү жана баруучу пункттардын туура экендигин, ошондой эле билетте көрсөтүлгөн баанын билет үчүн төлөнгөн сумма дал келүүсүн текшерет. Жүргүнчү жүрүү жана жол жүктүн билеттерин автобуста жүрүүнүн акырына чейин сакташы керек жана аларды контролдоочу адамдардын талабы боюнча көрсөтөт. Жүрүү аяктаганга чейин жүрүү жана жол жүктүн билети жоготулса, жоголгон билет жаңыланбайт, билеттин акысы кайтарылбайт.
165. Эгер ырааттамада көрсөтүлгөн автобустун ордуна, жүрүү баасы кымбатыраак башка автобус берилсе, анда, бул жөнүндө жарыяга чейин билеттерди алып алган жүргүнчүлөр кошумча төлөмсүз, ошол билеттер боюнча жүрүүгө укуктуу. Автобустун тибин алмаштыруу жөнүндө жарыяланган учурдан баштап билеттер белгиленген жол кире боюнча сатылат.
§ 7. Жол кире
166. Шаардык, шаар четиндеги, облустар аралык жана шаарлар аралык каттамдар боюнча жалпы пайдалануудагы транспорт менен жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташуу тарифин ташуучу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык иштеп чыгат жана төмөнкүдөй бекитилет:
- шаардык каттамдарда - шаардык кеңештер тарабынан;
- шаар четиндеги каттамдарда - Кыргыз Республикасынын Президентинин облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү тарабынан;
- облустар аралык жана шаарлар аралык каттамдарда - аймагында автобус каттамынын кыймылы башталган жана аяктаган тийиштүү шаарлардын мэриялары жана Кыргыз Республикасынын Президентинин облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү тарабынан.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
167. Шаарлар аралык каттамдардагы автобустарда жүргүнчүгө өзү менен кошо өзүнчө орундукту ээлөө укугусуз 5 жашка чейинки бир баланы акысыз ала барууга уруксат берилет. Чоң жүргүнчүнүн коштоосунда 5 жашка чейинки ар бир балага, бирөөсүнөн башкага, ошондой эле 5-10 жаштагы ар бир балага отурууга өзүнчө орун ээлөө укугу менен балдар билети алынат (билеттин толук баасынан 50%).
168. Шаардык жана шаар четиндеги каттамдардын автобустарында жүргүнчүгө өзү менен кошо 7 жашка чейинки бир баланы акысыз ала барууга уруксат берилет.
Чоң жүргүнчүнүн коштоосунда 7 жашка чейинки бир нече баланы ташууда, бирөөсүнөн башка, ар бир бала үчүн, ошондой эле 7 жаштан өткөн балдар үчүн акы толук алынат.
169. Тийиштүү мамлекеттик органдар тарабынан акысыз жүрүүгө жеңилдиктер айрым категориядагы адамдарга берилгенде ташуучулардын кирешелеринин жоготуулары компенсацияланат.
Адамдардын айрым категориялары үчүн жол жүрүү жеңилдиктерин белгилөөдө ташуучунун киреше жоготуусу, эгерде жеңилдиктер жергиликтүү кеңештин чечими менен киргизилсе, жергиликтүү бюджеттин каражаттарынын эсебинен компенсацияланат.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
170. Шаарлар аралык жана шаар четиндеги каттамдарда акысыз жүрүүгө укугу бар адамдарга ушул эрежелердин 16-тиркемесине ылайык, калкты социалдык коргоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган берген талондун ордуна белгиленген үлгүдөгү акысыз билет берилет, мындай учурда бул адамдын аты-жөнү жана күбөлүк N акысыз билетте жана "билеттерди сатуу ведомостунда" көрсөтүлөт. Акысыз берилген билетке алмаштырылган талон станциялык курулманын кассиринин отчетуна тиркелет же айдоочу тарабынан алынган талон ташуучунун бухгалтериясына өткөрүлөт. Калкты социалдык коргоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан талондордун баасына ылайык ташуучуга компенсация берилет.
Берилген акысыз билет кайтарылбайт же алмаштырылбайт, жоготулган билет жаңыртылбайт. Пайдаланылбаган билет үчүн жол кире акысы компенсацияланбайт.
Берилген акысыз билет энчилүү болуп саналат, башка адамдарга берилбейт жана тиешелүү күбөлүктү көрсөткөндө гана жарактуу болот.
Талондор тапшырык автобустарга акысыз билеттерди алууга укук бербейт.
Билеттерди тариздөөнүн ушундай эле тартиби жеңилдетилген жүрүүгө укуктуу адамдарга да таркатылат. Жарандардын бул категориялары үчүн сатылып алынган билетти кайтаруу же алмаштыруу иш жүзүндө жүрүү наркынын төгүлгөн суммасында жалпы негизде гана жүргүзүлөт.
171. Окуучуларга жана студенттерге шаардык каттамдардагы автобустарда жүрүү үчүн, окуу жайларынын билдирмелери боюнча бир айлык билеттер сатылат.
Окуучунун жана студенттин жеңилдетилген бир айлык билети энчилүү болуп саналат жана ал кимдин атына жазылса, ошол адам үчүн гана жарактуу, башка адамга кайрадан жазууга жол берилбейт.
Окуучунун же студенттин бир айлык билети шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдардагы автобустарда жүрүүгө укук бербейт жана сатып алынган шаарда гана жарактуу.
Сатылган бир айлык билеттер кайра алынбайт жана алмаштырылбайт, жоготулса калыбына келтирилбейт.
§ 8. Жүргүнчүлөрдү автобуска отургузуу, түшүрүү жана жүрүү шарттары
172. Жүргүнчүлөрдү шаарлар аралык жана шаар четиндеги каттамдардагы автобустарга автобекеттерден, автостанциялардан жана автопавильондордон отургузуу алдыңкы эшиги аркылуу гана жүргүзүлөт, ал эми жолдо баратканда жолдогу пункттардагы жүргүнчүлөрдү арткы эшик аркылуу отургузууга жана алдыңкы эшиктен түшүрүүгө жол берилет (шаардык жана шаар четиндеги каттамдарда).
Жүргүнчүлөрдү автобуска отургузуу жана автобустан түшүрүү ырааттамада каралган токтоочу пункттарында гана, автобус толук токтогондон кийин жүргүзүлөт.
173. Шаардык жана шаар четиндеги каттамдардагы автобустардын алдыңкы эшиги аркылуу төмөнкүлөр кирүүгө укуктуу:
- мектепке чейинки жаштагы балдары бар жүргүнчүлөр;
- кош бойлуу аялдар;
- майыптыгынын белгилери ачык байкалган майыптар жана карылар;
- I-IV класстын окуучулары;
- жүргүнчүлөр автотранспортунун ишине контроль жүргүзүүчү адамдар.
Шаардык жүргүнчүлөр транспортунда жол кире акысын накталай эмес, электрондук төлөө системасын киргизүүдө жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жүргүнчүлөрдү автобустарга жана троллейбустарга бекитилген тариф боюнча төлөө жана жол жүрүү фактысын каттаган электрондук түзүлүш орнотулган эшик аркылуу гана отургузуу талабын коюуга укуктуу.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
174. Сыйымдуулугу эң аз автобустар тейлеген каттамдарда түшүрүү, жүргүнчүнүн талабы боюнча, жол кыймылынын эрежелерин бузбай жүргүзүлөт.
175. Жүргүнчүлөр билеттерде көрсөтүлгөн орундарды ээлешет.
176. Шаарлар аралык каттамдарда автобустар сыйымдуулугу 30%дан аз толтурулган учурларда, станциялык курулмаларга төмөнкүгө укук берилет:
- автобусту бир саатка чейин кармоо, ал эми көрсөтүлгөн убакыт өткөндө автобус толтурулганына карабастан рейске жөнөтүлөт;
- эгер алардын ортосундагы кыймыл интервалы эки сааттан ашпаса рейстерди бириктирүүгө;
- эгер рейс кайсы бир каттамдын бир күн ичиндеги акыркы нөөмөттүү рейс болсо, автобус толгон-толбогонуна карабастан жөнөтүлөт.
177. Автобуста жүргүнчүлөргө тамеки тартууга, мас абалында, башка жүргүнчүлөрдүн кийимин же каптамаларды булгаган кийимчен жүрүүгө, эшиктердин жабылышына тоскоолдук кылууга же аларды автобус толук токтогуча ачууга, айдоочунун (ээсинин) уруксатысыз терезелерди ачууга, терезеден баш салууга, отургучка балдарын тургузуп коюуга жана жол жүгүн (кол жүктөрүн) коюуга, эшиктерди ачуу механизмдерин иштетүүгө, кыймыл учурунда айдоочуну алаксытууга жана аны менен сүйлөшүүгө, курч, кескич, жарылуучу, ууландыруучу, тез күйүүчү, булганыч, жегич жана коңурсуган нерселерди, каптамасыз ок атуучу куралдарды, ошондой эле жаныбарларды жана канаттууларды кошо алып барууга тыюу салынат.
178. Жогоруда көрсөтүлгөн укук бузууларга, ошондой эле жүрүм-турум ченемдерин бузууга жол берген жүргүнчүлөрдү айдоочу жана контролдоочу адам автобустан түшүрүп салууга укуктуу.
179. Жолдо баратканда автобус иштен чыгып калган учурда ташуучу ички катнаштын шаарлар аралык жана шаар четиндеги каттамдарында эки саат ичинде жана эл аралык каттамдарда алты саат ичинде башка автобус берүүгө же жүргүнчүлөрдү көздөгөн пунктуна кошумча акы албастан жеткирүүгө чара көрүүгө милдеттүү.
180. Эгер жүргүнчү өз күнөөсүнөн улам автобустан калып калса, кийинки рейске билет кайрадан таризделбейт жана өтүлбөгөн аралык үчүн акчасы кайтарылбайт.
181. Шаарлар аралык (облустар аралык, эл аралык) каттамдарда жүргүнчүлөрдү автобустарга отургузуу кыймыл ырааттамасында (графигинде) каралган орто аралык токтоо пункттарында гана жүргүзүлөт.
§ 9. Ишке ашырылбаган ташуулар боюнча жүргүнчүлөр менен эсептешүү
182. Жүргүнчү төмөнкү учурларда шаарлар аралык жана шаар четиндеги каттамдардагы автобустарда жүрүүдөн баш тартууга укуктуу, мындай учурда билеттин жана жол жүктүн ташуу баасы автобус кеткенге чейин кайтарылат, төлөнгөн акчаны комиссиондук жана камсыздандыруу жыйымдары менен кошо алат:
- автобусту жөнөтүү ырааттамада каралгандан 1 сааттан ашык кечиккенде же кармалганда;
- жүргүнчүгө, ага сатылган билеттеги артка кыйшаюучу жумшак орундуктуу автобустун ордуна жалпы типтеги автобустан орун берилсе;
- жүргүнчүгө билетте көрсөтүлгөн, отуруучу орун берилбегенде;
- ташуучунун күнөөсү боюнча ишке ашпай калган башка бардык учурларда.
183. Артка кыйшаюучу жумшак орундуктуу автобус жалпы типтеги автобуска алмаштырылган учурда, станциялык курулманын кассасы жүргүнчүнүн макулдугу боюнча, жүрүү баасындагы айырманы кайтаруу менен анын билетин алмаштырат.
184. Эгер билет алган шаарлар аралык каттамдын автобусу менен кетүүгө жүргүнчүнүн мүмкүнчүлүгү болбосо, жүргүнчүгө автобус жөнөгөнгө чейин кеминде эки саат мурда билетти станциялык курулмалардын кассасына тапшырууга жана билет баасынан 5% кармап калынгандан кийин анын баасын кайра алуу укугу берилет, ал эми көрсөтүлгөн убакыт өткөндөн кийин, бирок ырааттама боюнча автобусту жөнөтүү убактысына чейин жүргүнчүгө билет баасынын 15% кармап калуу менен жол кире баасы кайтарылат.
185. Шаарлар аралык каттамдын автобусу менен баратканда жүргүнчү күтүүсүз ооруп калганда же ташуучуга көз каранды эмес себептер боюнча (бөөдө кырсык, чек аралык жол жоболор, жүргүнчүнүн каалоосу ж.б.) аны баруучу пунктуна жеткирүү мүмкүн болбосо, жүргүнчүгө, жүрүү токтотулган пункттан билетте көрсөтүлгөн жүрүү пунктуна чейинки жүрүү баасы (камсыздандыруу жыйымысыз) кайтарылат. Эгер жүргүнчү жол жүрүүдө өзүнүн күнөөсү менен автобустан калып калса, кийинки рейске билет кайрадан таризделбейт жана акчасы кайтарылбайт.
186. Шаарлар аралык каттамдын автобусуна кечигип калган жүргүнчү автобус рейске жөнөтүлгөн учурдан баштап сатып алган билетин 3 сутка ичинде, ошол эле каттамдагы же багыттагы автобустун башка рейсине билеттин баасына 25% кошумча акы төлөп жол-жоболоштурууга же баасынан 25% кармоо менен билеттин акчасын алууга укуктуу.
187. Шаар четиндеги каттамдын автобусуна кечигип калган жүргүнчү сатып алган билетти автобус рейске жөнөтүлгөн учурдан баштап 30 мүнөт ичинде, ошол эле каттамдагы же багыттагы автобустун башка рейсине билеттин баасына 25% кошумча акы төлөп жол-жоболоштурууга же баасынан 25% кармоо менен билеттин акчасын алууга укуктуу. Жүргүнчүгө акчасы бир саат ичинде кайтарылат.
188. Автобусту рейске жөнөтүүгө карай жүргүнчүлөр келбеген учурда станциялык курулманын кызматкери жүргүнчүнүн келбей коюусу жөнүндө "Билеттерди сатуу ведомостунун" бардык нускаларында - "N _______ орун келген жок" деген тийиштүү жазууларды жазууга жана билеттерди сатуу ведомостуна суммага тийиштүү оңдоолорду киргизүүгө милдеттүү.
4-глава Жеңил автоунаа-таксилер менен жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруу
§ 1. Жалпы шарттар
189. Таксинин иши калктуу конуштар (шаарлар) ичиндеги жана шаарлар аралык каттамдарда калктын катнашуу керектөөлөрүн кыйла толук канааттандыруу үчүн уюштурулат. Таксилердин иши аракеттер зоналары боюнча бөлүнөт:
- шаардык - шаар боюнча жана анын чегинен тышкары, 50 чакырымга чейин радиуста;
- эл аралык - калктуу конуштар (шаарлар) ортосунда жана шаар чектеринен тышкары, 50 чакырымдан жогору радиуста.
190. Жүргүнчүлөрдү жана жол жүктөрдү ташууларды аткарган бардык автоунаалар-таксилер таксометр, таксинин таанымал белгилери менен жабдылышы керек.
191. Көрсөтүлгөн таанымал белгилерсиз автоунааларга жүргүнчүлөрдү ташууларга жол берилбейт.
192. Жүргүнчүлөрдү жеңил автоунаалар-таксилер менен ташууларды уюштуруу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана ушул Эрежелердин талаптарына ылайык ишке ашырылат.
193. Такси айдоочулар автотранспорттун техникалык абалына байкоо жүргүзүүгө жана автотранспорт каражатынын техникалык абалы туура келбегенде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартууга милдеттүү.
194. Жеңил автоунаа-таксилерде жүргүнчүлөргө тамеки тартууга, мас абалында, башка жүргүнчүлөрдүн кийимин же каптоочу материалды булгаган кийимчен жүрүүгө, эшиктердин жабылышына тоскоолдук кылууга же аларды автоунаа толук токтогуча ачканга, айдоочунун (ээсинин) уруксатысыз терезелерди ачууга, терезелерден баш салып кароого, отургучка балдарды тургузуп коюуга жана жол жүктү (кол жүктөрдү) коюуга, эшиктерди ачуу механизмдерин иштетүүгө, жүрүп баратканда айдоочуну алаксытууга жана аны менен сүйлөшүүгө, курч, кескич, жарылуучу, ууландыруучу, тез күйүп кетүүчү, булганыч, жегич жана коңурсуган нерселерди, капталбаган ок атуучу куралдарды, ошондой эле жаныбарларды жана канаттууларды ташууга тыюу салынат.
§ 2. Шаардык таксилердин ишин уюштуруу
195. Таксинин натыйжалуу иштөөсү жана бардык жүргүнчүлөр топтолуучу (аэропорттордо, вокзалдарда, ири соода жана маданий борборлордо ж.б.) пункттарда аларды пайдаланганда жүргүнчүлөргө ыңгайлуулук түзүү үчүн жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана курулмалардын менчик ээлери транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен биргеликте жеңил таксилер токтоочу орунду уюштурууну жана жабдууну камсыздайт.
196. Шаардык таксилердин токтоочу жайлары кезектештик тартибинде токтоп турууга жана жүргүнчүлөрдү топтоого арналат жана жол таманынын капталында "чөнтөкчө" түрүндө жайгашат.
197. Шаардык таксилердин токтоочу жайларынын орундары транспорт чөйрөсүндөгү жана жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар менен макулдаштыкта жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы тарабынан аныкталат.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомунун редакциясына ылайык)
§ 3. Шаарлар аралык таксилердин
§ 3. Шаарлар аралык таксилердин ишин уюштуруу
198. Калктуу конуштар ортосунда жүргүнчүлөрдү ташуулар боюнча шаарлар аралык таксилердин ишин уюштуруу жана кыймылын тартипке келтирүү АБ/АС тарабынан жүргүзүлөт, ошондой эле алардын аймагынан сырткары жеңил таксилер менен жүргүнчүлөрдү ташуу юридикалык жана жеке жактардын диспетчердик кызматтарынын тапшырыктары боюнча жүргүзүлөт.
АБ/АС жеңил-таксилердин багыттар боюнча АБ/АС аймагындагы белгиленген жерлерден жөнөтүүгө диспетчердик жетекчиликти уюштурат.
199. АБ/АС аймагында шаарлар аралык таксилердин токтоо жайлары күнү-түнү, дайыма жана убактылуу тартипте иштейт.
200. Жүргүнчүлөрдүн коопсуздугун камсыз кылуу, таксилердин кыймылын жөнгө салуу үчүн АБ/АС айдоочуларды рейс алдындагы медициналык текшерүүнү жана транспорт каражаттарын рейс алдындагы техникалык кароодон өткөрүүнү уюштурат.
§ 4. Автобустарда жана жеңил автоунаа-таксилерде жол жүктөрдү ташуу
201. Жол жүктүк бөлүмдөрү бар каттамдык автобуста жүргүнчүгө 3 жол жүктүк орундан көп эмес, ошондой эле жол жүктүк бөлүмдөрү жок каттамдык автобуста 2 жол жүктүк орундан көп эмес, өлчөмү 100x50x30 см.ден ашпаган жол жүктү алып өткөнгө уруксат берилип, жүргүнчүдөн акы алынат. Жол жүк үчүн акы ташуучу тарабынан белгиленет.
Жол жүк үчүн акы төлөө анын салмагы жана көлөмү боюнча алынат. Жол жүктүн капталдарынын кээ бир өлчөмдөрү көрсөтүлгөн чоңдуктан ашып кетиши мүмкүн, бирок 3 габариттик өлчөмдөрдүн суммасы 180 см.ден, ал эми салмагы 40 кг.дан ашпоого тийиш. Жол жүктүк билет жол жүктү алып өтүүгө укук берген документ болуп калат.
Андан тышкары, жүргүнчүгө 60x40x20 см.ден ашпаган өлчөмдөгү, 20 кг.га чейин салмактагы бир орундуу кол жүгүн акысыз алып өтүүгө уруксат берилет.
202. Автобустун жол жүктүк бөлүмүндө кабыл алынган жол жүктүн жана кол жүктүн ар бир ордуна жарлык илинет, ушундай эле номурлуу дүмүрчөк жол жүктү өткөргөн жүргүнчүгө берилет. Жүргүнчүгө берилген жарлык дүмүрчөгү келген пунктта жол жүктү алуу үчүн документ болуп саналат. Жүргүнчүгө аталган дүмүрчөк берилген учурдан тартып, жол жүк алынды деп жана ташуучу дүмүрчөктү алган учурдан тартып, жол жүк берилди деп эсептелет.
203. Автобустун жол жүктүк бөлүмүндөгү жана жеңил автоунаа-таксинин багажнигиндеги жол жүктөр жана кол жүктөрдүн сакталышы үчүн жоопкерчиликти ташуучу же автобус, же автоунаа-такси таандык болгон ээси тартат, эгер ал жол жүктүн жана кол жүктүн жоголушу, кем чыгышы же зыян тартышы анын күнөөсүнөн улам болуп өткөндүгүн далилдебесе.
204. Автобустун жана жеңил автоунаа-таксинин салонунда ташылган жол жүктөрдүн жана кол жүктөрүнүн сакталышы үчүн жоопкерчиликти жүргүнчү өзү тартат.
205. Сыйымдуулугу аз автобустарда жүргүнчүгө 20 кг.дан ашпаган жана 60x40x20 см өлчөмүндөгү жол жүктү, 10 кг.дан ашпаган салмактагы жана 60x40x20 см өлчөмүндөгү кол жүктү алып өтүүгө уруксат берилет.
206. Автоунаа-таксилерде жүргүнчүлөргө орундуктардын тышын булгабаган жана багажникти толук жабууга тоскоолдук кылбаган 60x40x20 см өлчөмдөгү, 16 кг чейин салмактагы жол жүктү жана 60x40x20 см өлчөмдөгү, 10 кг чейин салмактагы кол жүктү алып өтүүгө уруксат берилет.
Жеңил автоунаа-таксилерде жол жүк жана кол жүктөрдү алып өтүү үчүн жүргүнчүлөрдөн өзүнчө акы алынбайт.
207. Автобуста (жеңил автоунаа-таксилерде) жүргүнчү таап алган (унутулуп калган) буюмдарды, документтерди жана акчаларды айдоочу буюмдардын, документтердин жана акчалардын суммасынын тизмесин көрсөтүү менен акыркы станциялык курулманын диспетчерине же ташуучунун диспетчерине тил кат жаздырып алып өткөрүүгө милдеттүү.
Автобуста (автоунаа-таксилерде) табылган (унутулган) буюмдарга станционардык курулманын, ташуучунун диспетчери тарабынан айдоочу менен биргеликте буюмдарды, документтерди жана акчалардын суммасынын тизмесин көрсөтүү менен эркин формада акт түзүлөт, андан кийин журналга катталып, сактоо камерасына же станционардык курулманын, ташуучунун кампасына өткөрүлөт. Журналда каттоо, сактоо мөөнөттөрү, берүү тартиби, акы төлөө, маалымдоо тартиби ушул эрежелердин 154-пункту менен регламенттелет.
208. Автобустун жол жүктүк бөлүмүнө жана жеңил автоунаа-таксинин багажнигине ташууга кабыл алынган жол жүктөрдүн жана кол жүктөрүнүн жоголушу, кем чыгышы, бузулушу же зыян тартышы үчүн, ошондой эле аларды жеткирүү мөөнөтү өтүп кеткендиги үчүн материалдык жоопкерчиликти ташуучу тартат, эгер жоголушу, кем чыгышы, бузулушу же зыян тартышы, ошондой эле мөөнөтүн өткөрүп жибергендиги ташуучунун күнөөсүнөн улам болгондугу далилденбесе.
209. Ташууга кабыл алынган жол жүктүн жана кол жүктүн жоголушу жана кем чыгышы үчүн ташуучу төмөнкүдөй өлчөмдөрдө жоопкерчилик тартат:
- ташууга кабыл алынган (сактоо камерасына өткөрүлгөн), баасы жарыяланган жол жүк жана кол жүктөрүнө эгер алар анын чыныгы наркынан төмөн экени далилденбесе, ошол жарыяланган баасы өлчөмүндө;
- ташууга кабыл алынган (сактоо камерасына өткөрүлгөн), баасы жарыяланбаган жол жүк жана кол жүктөрүнө, жоголгон же кем чыккан жол жүк (кол жүктүн) баасы өлчөмүндө.
210. Жол жүктүн жана кол жүктүн бузулушуна жана зыян тартышы үчүн ташуучу алардын баасы түшүп кеткен сумманы төлөшөт.
211. Эгер жоголгондугу же кем чыккандыгы үчүн ташуучу тиешелүү акы төлөгөн жол жүк же кол жүктөр кийин табылса, жүргүнчү бул жол жүктү же кол жүктү ага берүүнү талап кылууга жана акы төлөнгөн сумманы кайтарып берүүгө укуктуу.
5-глава Жүргүнчүлөрдүн жоопкерчиликтери жана милдеттери
212. Автобустарды жана жеңил автоунаа-таксилерди пайдаланууда жүргүнчү төмөнкүлөргө милдеттүү:
- шаардык каттамдарда автобуска каттамдар белгиленген токтоо пункттарында гана, шаар четиндеги жана эл аралык каттамдарда автобекеттерде, автостанцияларда жана кыймыл ырааттамасында белгиленген каттамдын токтоочу пункттарында гана отурууга жана андан түшүүгө;
- жүрүүгө жана жол жүктү жана кол жүктөрүн ташууга акы төлөөгө жана тийиштүү билеттерди алууга;
- алгачкы талап боюнча автобустук жана жүрүү билеттерин жүрүүнүн акырына чейин сактоого жана аны көзөмөлдөөчү адамдарга, айдоочуларга (ээлерине) жана станционардык курулмалардын жумушчуларына көрсөтүүгө;
- каттамдын акыркы токтоо пунктуна келгенде автобустун салонун бошотууга;
- сатылган билетте көрсөтүлгөн номур боюнча автобустан орун ээлөөгө;
- жүрүүгө билет анда белгиленген күнгө жана автобус рейсине гана жарактуусун билүүгө, аны башка адамдарга берүүгө тыюу салынат;
- автобустун салонунда унутулуп калган документтерди, акчаларды жана башка баалуу нерселерди таап алууда, айдоочуга же станционардык курулмалардын диспетчерине өткөрүүгө.
213. Автобустун жана автоунаа-таксилердин жабдуусун бузган күнөөлүү адамдан белгилүү тартип боюнча бузуунун акысы алынат. Бузуунун мүнөзү тууралуу акт түзүлөт.
214. Автобустун жол жүктүк тор текчесинде же жеңил автоунаа-таксилердин багажнигинде ташылган жол жүк ташуучунун күнөөсү менен жоголгон же бузулган учурда, жүргүнчүнүн талабы боюнча автоунаанын айдоочусу (ээси) менен биргеликте акт түзүлөт. Акттын бир нускасы жүргүнчүгө берилет.
215. Доомат жол жүк жоголгон же бузулган күндөн тартып бир айлык мөөнөт ичинде ташууларды аткарган ташуучуга көрсөтүлөт. Дооматты алган күндөн тартып, бир ай ичинде ташуучу аны кароого жана анын канааттандырылышы же жокко чыгарылышы жөнүндө арыздануучуга билдирүүгө милдеттүү. Дооматтын жокко чыгарылышында жактардын талаш-тартыштары Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен белгиленген тартипте чечилет.
6-глава Эл аралык катнашта жүргүнчүлөрдү жана жол жүктөрдү автоунаа транспорту менен ташууларды уюштуруу
§ 1. Ташуулардын шарттары
216. Ташууларды уюштурууну жана аларды ишке ашырууга укук алууну, камсыздандыруу тартибин, чек аралык, бажылык, санитардык жана контролдун башка түрлөрүн камтыган, жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү эл аралык автоунаа ташууларынын жалпы шарттары төмөнкү документтер менен регламенттелет:
- Кыргыз Республикасы катышкан, белгиленген мыйзамдуу тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдер жана макулдашуулар менен;
- тараптардын улуттук мыйзамдары менен.
217. Эл аралык катнашта жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташуу жекече, жамааттык, мамлекеттик же аралаш менчик формасынын укук субъекттери болгон, автобус катталган мамлекет тарабынан берилген, тийиштүү уруксат берүүчү документтери бар ташуучулар аркылуу аткарылышы мүмкүн.
218. Жүргүнчүлөрдү жана жол жүктөрдү эл аралык ташууларда ташуучу мамлекеттин жол кыймылы, жаратылышты коргоо жагындагы мыйзамдарын жетекчиликке алат.
§ 2. Жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү эл аралык ташууларды уюштуруу жана контролдоо
219. Жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү эл аралык ташууларды уюштуруу жана контролдоо "Жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү эл аралык автоунаалык ташуулар жөнүндө конвенцияны ратификациялоо" тууралуу Кыргыз Республикасынын мыйзамы менен ратификацияланган жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү эл аралык автоунаалык ташуулар жөнүндө конвенцияга жана ушул эрежелердин талаптарына ылайык жүргүзүлөт.
220. Мамлекеттердин ташуучуларынын ортосунда түзүлгөн жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү туруктуу эл аралык катнашта ташуулар боюнча биргелешкен иши жөнүндөгү келишим - эл аралык туруктуу катнашта жүргүнчүлөрдү жана жол жүктөрдү ташууларды уюштуруунун негизи болуп калат, алар келишим түзүүчү тараптардын транспорт чөйрөсүндөгү тийиштүү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдары менен алдын ала макулдашылган, жол кире баасын аныктап, кыймыл ырааттамасын түзүшөт.
221. Байма-бай эмес катнашта автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууларды аткарган ташуучу, тийиштүү келишимсиз токтоочу пункттарда жана жүргүнчүлөр станциялык курулмаларында жүргүнчүлөрдү отургуза жана түшүрө албайт.
222. Келишим түзүүчү тараптардын транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдары туруктуу катнаш автобустарынын чек арадан өтүү убактысын макулдашып, чек арадан кезексиз өтүүгө өткөрмө беришет.
223. Жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташууларды эсепке алуу жана контролдоо, Кыргыз Республикасынын аймагында жана чек аралардан өтүү жерлеринде визалык тартипте эл аралык катнашта түшкөн акчаны толук чогултуу максатында төмөнкүдөй тартип белгиленет:
- станциялык курулмалар ар бир жүргүнчүгө автобус билетин сатат жана ташуучуга жүргүнчүнүн аты-жөнүн, паспорт маалыматтарын, жашаган жерин, жетүүчү пунктун көрсөтүү менен жүргүнчүлөрдүн тизмесин берет;
- транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган Кыргыз Республикасынын мамлекеттик чек арасы аркылуу өтүүдө автотранспорт каражаттарын өткөрүүнүн контролдук пункттарын уюштурат.
224. Транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жүргүнчүлөр транспортун контролдоодо төмөнкүлөрдү ишке ашырат:
- чет өлкөлүк жана улуттук ташуучулардын жүргүнчүлөр автотранспорт каражаттарын документтик эсепке алуу;
- өкмөттөр аралык макулдашууларда каралган, жүргүнчүлөрдү ташууларга тараптардын лицензиясы жана уруксаты бардыгын текшерүү;
- жүргүнчүлөр автоунаа транспорт каражаттарында катталган мамлекеттин айырмалуу белгилеринин, айдоочулардын эмгек жана эс алуу тартибинин контролдук түзүлүштөрүнүн же эмгек жана эс алуу тартибин эсепке алуунун күндөлүк баракчаларынын бардыгын, ошондой эле жүргүнчүлөр автоунаалык транспорт каражаттарынын айдоочуларында айдоочулук күбөлүктөрүнүн, автотранспорт каражатын каттоо жөнүндө күбөлүктүн жана эл аралык автоунаа катнашы жагындагы эл аралык келишимдерде каралган башка документтердин бардыгын текшерүү;
- жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташуулар эрежелерин жана шарттарын сактоону текшерүү;
- кыймыл коопсуздугуна коркунуч туудурган бузуктары болсо, алардын андан аркы жүрүүсүнө жол бербөө максатында, жүргүнчүлөр автоунаа транспорт каражаттарынын рейс алдындагы техникалык абалын текшерүү;
- зарыл учурларда ташуучуларга уруксат берүүлөрдү жол-жоболоштуруу жана берүү, чет өлкөлүк ташуучуларга берилген уруксаттардын эсебин алуу;
- жүргүнчүлөрдө автобустук жана жол жүктүк билеттердин бардыгын текшерүү;
- Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларынын талаптарына ылайык башка функциялар.
7-глава Жүргүнчүлөр транспортунун ишин контролдоо
225. Линиядагы жүргүнчүлөр автоунаа транспортунун ишин контролдоону жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка органдар жүргүзөт.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомунун редакциясына ылайык)
|
| Кыргыз Республикасында автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруунун эрежелеринин 1-тиркемеси |
Жүргүнчүлөр автоунаа транспортунун ишинде пайдаланылган жана ага карата коюлган негизги ченемдик жана сапаттык көрсөткүчтөр
1. Жүргүнчүлөр автоунаа транспортунун ишинде пайдаланылган түшүнүктөр
1. Каттамдык тармактын көрсөткүчтөрү:
каттамдык тармактын жыштыгы - бул шаардын же региондун аймагынын автобустук каттам линиялары менен камсыздалышы. Ал шаардын курулган аянтына же региондун (райондун, облустун, республиканын) аймагына карата автобустук каттамдар өткөн шаар көчөлөрүнүн же региондун автожолдорунун узундугунун катышы менен аныкталат;
каттамдык коэффициент - каттамдык тармактын бутактанышын мүнөздөйт жана каттамдык тармактын узундугунун бардык автобустук каттамдардын узундугуна катышын көрсөтөт;
калктын транспорттук кыймылы - бул бир жашоочунун бир жылдагы баруу-келүүсүнүн орточо саны шаардын, райондун жана республиканын жашоочуларынын санына карата ташуулар көлөмүнүн катышы менен аныкталат;
жүргүнчүлөрдүн жүрүүлөрүнүн орточо алыстыгы - жүргүнчүнүн автобуста жүрүүсүнүн орточо аралыгы;
которулуп отуруу коэффициенти - бир жана андан көп которулуп отуруу менен бара жаткан жүргүнчүлөрдүн суткалык көлөмүнүн ташылган бардык жүргүнчүлөр көлөмүнө катышын көрсөтөт. Ал атайын иликтөөлөр менен аныкталат;
жүргүнчүлөр агымы - бул убакыт бирдигине бир багытта ташылган же ташылууга тийиш болгон жүргүнчүлөр саны;
жүргүнчүлөрдү алмашуу - белгилүү бир убакытта каттамдын токтоочу пунктунда транспортто келген жана жөнөтүлгөн жүргүнчүлөрдүн саны менен мүнөздөлөт;
каттамда жүргүнчүлөрдүн топтолушу - бул убакыт бирдигинде каттамдын белгиленген бөлүгү аркылуу өткөн жүргүнчүлөр саны;
кыймыл интервалы - бул автобустун токтоочу пункттардан биринин артынан бири өтүүсүнүн кезектешүү убактысы;
каттамда (тармакта) автобустар кыймылынын жыштыгы - бул бир багытта бир саатта жөнөтүүлөр саны, кыймылдын интервалына тескери пропорциялуу чоңдук.
2. Каттамдарда автобустардын ишинин негизги сапаттык көрсөткүчтөрү
2. Каттамдарда автобустардын кыймылынын туруктуулугу жүргүнчүлөрдү тейлөөнүн сапатын баалоонун маанилүү көрсөткүчтөрүнүн бири болуп саналат. Ал белгилүү бир убакытта (суткада, декадада, айда, кварталда, жылда) ырааттамада каралган рейстердин санына карата чынында аткарылган рейстердин сандык катышы менен аныкталат.
Эгерде автобус рейске ырааттама боюнча так жөнөтүлсө, бардык аралык контролдук пункттардан өз убагында өтүп, ырааттамада жол берилген четтөөлөрдү эске алуу менен акыркы пунктка ырааттама боюнча:
- шаардык (+-) 2 мүн.;
- шаарлар аралык (+-) 5 мүн.;
- шаар чети (+-) 3 мүнөттө келсе каттамдагы автобустун кыймылы үзгүлтүксүз деп эсептелет.
Каттамдарда автобустардын кыймылынын туруктуулугун контролдоо үчүн айдоочуга кыймылдын туруктуулук баракчасы (17-тиркеме) берилет, анда диспетчердик пункттардын жана станционардык курулмалардын белгилери коюлат.
3. Жүргүнчүлөрдүн ташылышы - бул, каттамдарда автотранспорттун аткарган ишин аныктоочу көрсөткүч. Жүргүнчүлөрдүн ташылышы - автобустардын жалпы өндүрүмдүү жүрүүсүн алардын орточо сыйымдуулугуна көбөйтүү менен аныкталат. Ал, жүргүнчүлөр ташылган аралыкты эске алуу менен аткарылган жүргүнчүлөрдү ташуулардын көлөмүн мүнөздөйт.
4. Ташуулар көлөмү - бул каттамдар (авто ишкана, шаар ж.б.) боюнча ташылган жүргүнчүлөрдүн жалпы саны.
5. Автобустардын кыймыл ылдамдыгы төмөнкүлөрдү айырмалайт:
- техникалык ылдамдык - жол кыймылы себептери боюнча кармалып калууларды эске алуу менен автобустардын жолдогу кыймылынын суммалык убактысына каттамдын узундугунун катышы менен аныкталган ылдамдык;
- катнаш ылдамдыгы - кыймылга, жолдо кармалууга жана аралык токтоо пункттарында токтоп турууга сарпталган суммалык убакыттын каттамдын узундугуна катышы менен аныкталган ылдамдык;
- эксплуатациялык ылдамдык - кыймылга, аралык токтоо жана акыркы токтоо пункттарында топтоолорго сарпталган суммалык убакыттын каттамдын узундугуна катышы менен аныкталган ылдамдык.
Автобустардын көрсөтүлгөн кыймыл ылдамдыктары, каттамдарда автобустардын кыймыл ырааттамасын түзүүдө пайдаланылат. Андан тышкары, жол шарттарынын абалы жана кыймыл коопсуздугунун талаптарына жараша аныкталган, техникалык мүмкүнчүлүктөргө жана жол берилген ылдамдыкка таянган жолдун түз бөлүгүндө автобус жетише алган эң чоң ылдамдыкты айырмалашат.
6. Каттамдын иштөөсүнүн узактыгы - бул кыймыл ачылган учурдан тартып аякталганга чейинки сутка мезгили.
7. Автобустардын линияда болуу узактыгы - бул автобус чыккан учурдан тартып ал кайра кайтканга чейинки аныкталган автобустар болгон убакыт. Ал каттамдагы автобустардын иш убактысын жана нөлдүк жүрүш убактысын камтыйт.
8. Каттамдагы автобустун иш убактысы кыймылдын, акыркы жана аралык токтоо пункттарында токтоп туруу убактысынан жана жолдо кармалып калуу убактысынан топтолот.
9. Автобустардын сыйымдуулугу - шаардык жана шаар четиндеги каттамдарда отуруу үчүн орундуктардын саны жана туруп турган жүргүнчүлөрдү эске алган орундун жалпы саны боюнча, шаарлар аралык каттамдар үчүн - даярдоочу завод караштырган отуруу үчүн орундардын саны боюнча гана аныкталат.
10. Автобустардын сыйымдуулугун пайдалануу коэффициенти - автобустардын жүргүнчүлөргө толуу деңгээлин мүнөздөйт жана жүргүнчүлөрдүн иш жүзүндөгү ташылышынын мүмкүн болгон ташууга катышы менен аныкталат.
11. Каттамдагы жүргүнчүлөрдүн алмашуу коэффициенти - бул бир рейсте автобуста бир жүргүнчү орунда ташылган жүргүнчүлөрдүн саны жана ал каттамдын жалпы узундугунун жүргүнчүлөрдүн жүрүүсүнүн орточо узактыгына катышы менен аныкталат.
12. Техникалык даярдык коэффициенти - автоунаалардын линиядагы ишине даярдык деңгээлин мүнөздөйт жана ташуучунун паркынын жалпы автоунаа-күндөрүнүн бузугу жок абалдагы автоунаа-күндөрүнө катышы менен аныкталат.
13. Линияга чыгуу (паркты пайдалануу) коэффициенти - линиядагы автоунааларды пайдалануу даражасын мүнөздөйт жана ташуучунун тизмелик паркынын жалпы автоунаа-күндөрүнүн линиядагы иштин автоунаа-күндөрүнө катышы менен аныкталат.
14. Жүрүүнү пайдалануу коэффициенти - бул автобустардын өндүрүмдүү жүрүүсүнүн жалпы жүрүүгө карата катышы. Каттамдарда автобустардын жүргүнчүлөр менен жүрүүсү өндүрүмдүү жүрүү болуп саналат.
15. Автобусту иштетүү - бул кыймылдуу курамдын бирдигинин белгилүү бир убакыт мезгилиндеги транспорттук жумушунун көрсөткүчү жана ташылган жүргүнчүлөрдүн саны аткарылган жүргүнчү-чакырымдарда же акча (сом) менен ченелет.
3. Жүргүнчүлөрдү ташуулардын сапаттык көрсөткүчтөрүнүн сунушталган ченемдери
16. Шаарлар аралык каттамдарда автобустардын кыймылынын туруктуулугу 100%дан кем эмес (ырааттама боюнча), шаардык жана шаар четиндеги каттамдарда 98%дан аз эмес.
17. Автобустардын номиналдуу сыйымдуулугу андагы орундуктардын санына жана туруп барган бир жүргүнчүгө салондун астанасынын бош аянтынын ченемине жараша төмөнкүдөй эсепте белгиленет:
- шаардык каттамдарда - 0,2 чарчы метр;
- шаар четиндегилерде - 0,33 чарчы метр.
18. Убакыттын чыгымдалышы:
- шаардык каттамдардагы автобустарда жүрүүлөр 30 мүн. ашпоого тийиш;
- бир отургузууну күтүү - 10 мүн. ашпайт, отургузуу - 5 мүн.;
- шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдарда каалаган рейске билет алуу 15-20 мүн. ашпайт.
|
| Кыргыз Республикасында автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруунун эрежелеринин 2-тиркемеси |
Форма |
|
|
Жол шарттарын иликтөө АКТысы
N ___ каттам ______________________________ каттамында (шаардык, шаар четин., шаарлар аралык)
Күнү "__" ______ 20__-жыл.
автоунаанын тиби _________________________________________________
Аба-ырайы _______________________________________________ (ачык, жаан, шамал)
Айдоочу _________________________________________________________ (аты-жөнү)
Жол __________________________________________ (кургак, асфальт, бетон, шагыл)
N | Каттамдын токтоочу пункттары | Токтоочу пунктунда (токтоодо) спидометр көрсөткүчү | Аралык N | Кыймыл ылдамдыгын чектөө факторлорунун (себептеринин) орду (же спидометрдин көрсөткүчү), бар кемчиликтери |
1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
|
|
|
|
|
Маалыматты чогултууга
жооптуу ___________________________ ________________ (аты-жөнү) (колу)
|
| Кыргыз Республикасында автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруунун эрежелеринин 3-тиркемеси |
Форма |
|
|
Автобустардын кыймылынын аралыгын жана убактысын ченөө АКТысы N ____ каттам боюнча (аталышы)
Төмөнкү курамдагы комиссия:
төрагасы _________________________________________________________
мүчөлөрү _________________________________________________________
N ________ марка автоунаасында бузугу жок спидометри менен жана стандарттык резинада, "__" ______ 20__-ж. жүргүздү.
N | Катышуучулардын аталышы | Спидометрдин көрсөтүүлөрү | Узактыгы (чакырым менен) | Убактысы (мүн.) | Орточо техникалык ылдамдык, ч/с | Жолдордун участкаларынын өзгөчөлүгү (төшөө, өтүү бөлүгүнүн кеңдиги, көтөрүлүүлөр, түшүүлөр, көпүрөлөр ж.б.) | Автобекеттер жана автостанциялар жайгашкан калктуу конуштар | |||||
башталгыч пункттан | пункттар ортосунда | анын ичинде кыймылдын ылдамдыгын чектөө менен | каттамдын участкасындагы кыймылда | анын ичинде кыймылдын ылдамдыгын чектөө менен | аралык пунктта туруп калууда | участоктогу жалпы | анын ичинде кыймылдын ылдамдыгын чектөө менен участкада | |||||
Комиссия мүчөлөрүнүн колдору:
________________________ (аты-жөнү) |
| ________________________ (ээлеген орду) |
________________________ (аты-жөнү) |
| ________________________ (ээлеген орду) |
|
| Кыргыз Республикасында автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруунун эрежелеринин 4-тиркемеси |
Форма |
|
|
Спидометрдин көрсөтүүлөрүн текшерүү АКТысы
Биз, жол шарттарын иликтөө жана каттамдын узундугун ченөө боюнча төмөндө кол койгон комиссия:
комиссия төрагасы _______________________________________________ (кызматы, аты-жөнү)
жана комиссия мүчөлөрү ___________________________________ (кызматтары, аты-жөндөрү)
курамында, _____________________________________________ каттамы боюнча
(автобустук каттамдын аталышы)
_________________________________________ автоунаа жолунун участкасында
(автоунаа жолунун аталышы)
айдоочу ____________________ мам. N _________ ________________ маркасындагы автоунаанын спидометр көрсөткүчүн тарирлөө жөнүндө ушул актыны түздүк.
Муну менен катар участоктун 10-чакырымында спидометр көрсөткүчү ____________ чакырымды түздү.
Тарирлөө коэффициенти ______________________________________
Комиссиянын төрагасы ______________________ (колу)
Комиссия мүчөлөрү ______________________ (колу)
|
| Кыргыз Республикасында автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруунун эрежелеринин 5-тиркемеси |
Үлгү |
|
|
|
|
|
|
| Бекитемин ____________________ "__" _______ 20__-ж. |
Шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдарда автобустардын ЫРААТТАМАСЫ
Каттамдын узундугу - __________________________ чакырым.
Иштеген автобустардын саны - __________________ бирдик.
Келүү | Жөнөтүү | Келүү | Жөнөтүү | Токтоочу пункттун аталышы | Келүү | Жөнөтүү | Келүү | Жөнөтүү |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2013-жылдын 23-сентябрындагы № 519 токтому менен бекитилген) |
Кыргыз Республикасында автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруунун
ЭРЕЖЕЛЕРИ
(Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2014-жылдын 7-июлундагы № 374, 2016-жылдын 28-апрелиндеги № 220, 2016-жылдын 2-сентябрындагы № 480, 2018-жылдын 20-февралындагы № 105, 2019-жылдын 7-октябрындагы № 521, 2020-жылдын 22-апрелиндеги № 212, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401, 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644, 2023-жылдын 10-февралындагы № 55, 2024-жылдын 12-апрелиндеги № 178 токтомдорунун редакцияларына ылайык)
1-глава
Жалпы жоболор
1. Кыргыз Республикасында автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруунун бул эреже (мындан ары - Эрежелер) жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруунун негизги принциптерин менчигинин түрүнө жана ведомстволук таандыгына карабастан автоунаа транспортунун бардык субъекттеринин карым-катыш тартибин, транспорт, жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын өз ара мамилелерин белгилейт.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомунун редакциясына ылайык)
2. Эрежелер Кыргыз Республикасынын аймагында жүргүнчүлөрдү ташуу чөйрөсүндө ишкердикти жүзөгө ашырган автоунаа транспортунун бардык субъекттерине, анын ичинде каттамы Кыргыз Республикасынын аймагынан өтүүчү эл аралык жүргүнчүлөрдү ташууну ишке ашырган ташуучуларга, ошондой эле транспорт, жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдарга жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына тиешелүү.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомунун редакциясына ылайык)
3. Бул Эрежелер:
- автобустук (троллейбустук) каттамдарды уюштуруу маселелерин;
- байма-бай автобустук каттамдарды тейлөө конкурстарын (тендерлерин) уюштуруу жана өткөрүү маселелерин;
- станциялык курулмалардын жүргүнчүлөргө, ташуучуларга кызмат көрсөтүүдө жана жүргүнчүлөрдү ташууда тийиштүү ыйгарым укуктуу органдар менен өз ара аракеттенүү маселелерин;
- жеңил автоунаа-таксилер менен жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруу тартибин;
- автотранспорт менен жүргүнчүлөрдү жана жол жүктөрдү ташууларды уюштуруу тартибин;
- эл аралык карым-катышта жүргүнчүлөрдү жана жол жүктөрдү ташууларды уюштуруу маселелерин;
- жүргүнчүлөр автотранспортунун ишине карата пайдаланылган жана коюлган түшүнүктөрдү, негизги ченемдик жана сапаттык көрсөткүчтөрдү аныктайт.
(КР Өкмөтүнүн 2014-жылдын 7-июлундагы № 374, Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомдорунун редакцияларына ылайык)
4. Бул Эрежелерде төмөндөгү терминдер пайдаланылат:
автобус - айдоочунун орундугун кошпогондо, 8 жана андан көп орундугу бар, жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташуулар үчүн арналган автотранспорт каражаты;
автобустук каттам - баштапкы пункттардан акыркы пункттарга чейин автобус жүрүүчү белгиленген жол;
автобекет - калктуу конуштардагы жүргүнчүлөрдү тейлөөнү камсыз кылган жана 75тен ашык адам сыйган күтүү залы менен имараты, билеттик кассалары, жүргүнчүлөрдү олтургузуу жана түшүрүү үчүн перрондору, автобустар токтой турган аянтчасы, сактоочу камерасы, эне жана бала бөлмөсү, айдоочулардын эс алуу бөлмөсү, санитардык түйүндөрү жана маалыматтык-сурап-билүү системасы бар станциялык курулма;
"Каттамдарды тейлөөгө электрондук конкурс" автоматташтырылган маалыматтык системасы ("КЭК" АМС) - билдирмелерди электрондук түрдө берүү, билдирмелерди автоматтык түрдө иштеп чыгуу боюнча сервисти, маалыматты электрондук базада сактоо менен жеңүүчүнү баалоону жана аныктоону камтыган маалыматтык система;
автопавильон - калктуу конуштардагы жүргүнчүлөрдү тейлөө үчүн автожолдордун боюнда жайгашкан линиялык курулма;
автостанция - калктуу конуштардагы жүргүнчүлөрдү тейлөөнү камсыз кылган станциялык курулма, 75тен ашык адамды сыйган күтүү залы менен имараты, билеттик кассалары, жүргүнчүлөрдү олтургузуу жана түшүрүү үчүн перрондору, автобустар токтой турган аянтчасы, санитардык түйүндөрү жана маалыматтык-сурап-билүү системасы бар;
автотранспорттук ишкана - жеке менчигинде же башка мыйзамдуу негиздерде технологиялык жабдыктар жана автотранспорт комплекси бар өндүрүштүк-техникалык базасына ээ болгон, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык, ташуу процессин аткаруу үчүн администрациялык башкаруу жана инженердик-техникалык персоналдар штаты бар юридикалык жак;
жол жүк - ташуучу менен кошумча макулдашуунун негизинде жүргүнчү баруу багытта андан өзүнчө ташылуучу, автоунаа транспорту каражаты менен жөнөтүү үчүн таңгакталган жүргүнчүнүн мүлкү же материалдык байманалары;
жол жүк билети - ташуу үчүн акы төлөнгөндүгүн жана жол жүк кабыл алынгандыгын ырастаган документ;
билет - жүргүнчүлөрдү автотранспорт каражаты менен ташуу боюнча кызматтардан жүргүнчүнүн пайдалануу укугун күбөлөгөн жана ташуучу менен жүргүнчү ортосундагы коомдук ташуу келишимин ырастаган документ;
брондоо - автобуста орунду күн мурунтан, анын ичинде автоматташтырылган электрондук системалар аркылуу жүрүү үчүн резервдөө;
билеттерди сатуу ведомосту - ташылган жүргүнчүлөрдүн санын, ар бир билеттин баасын, ошондой эле сатылган билеттердин суммасын чагылдыруучу финансылык документ;
айдоочу - автотранспорт каражатын айдаган адам;
убактылуу автобустук каттамдар (сезондук) - белгилүү бир убакыт ортосунда гана иштеген автобустук (троллейбустук) каттамдар;
шаардык каттамдар - шаар чегинде жүрүүчү автобустук каттамдар;
айдоочунун иш графиги - автобустук каттамдын айдоочусунун белгилүү убакытка иш жана эс алуу күндөрүнүн санын регламенттеген график - таблица;
ташуу келишими - жарандык мыйзамдарга ылайык түзүлүүчү автомобиль транспорту менен кызмат көрсөтүүлөрдө, анын ичинде автоматташтырылган электрондук системалар аркылуу жүргүнчүлөрдү ташуу субъекттеринин ортосундагы макулдашуу;
айдоочунун документтери - айдоочулук күбөлүктү, транспорт каражатынын каттоо документтерин, лицензияны, уруксатты, жолдомо баракчасын, туруктуулук баракчасын, иштөө жана эс алуу режиминин графигин, кыймыл ырааттамасын, каттам схемасын, ташуучу менен түзүлгөн келишимди камтыйт;
маалыматтык-сурап-билүү системасы - автобустардын кыймыл ырааттамасы, жол кире, бул убактылуу Эрежеден көчүрмө, көрсөтмөлөр жана каттамдар узундугу ж.б., ошондой эле автобекеттин башка кызматтары жөнүндө жүргүнчүлөргө маалымат берүүчү автобекеттердин, автостанциялардын кызматы;
жеңил такси - айдоочунун орундугун кошпогондо, 7ге чейин орундугу бар, жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташуу үчүн арналган автотранспорт каражаты;
туруктуулук баракчасы - каттамда автобустун кыймыл ырааттамасында каралган, иш жүзүндө аткарылган рейстерди (баштапкы, орто аралык жана акыркы пункттардагы белги) эсепке алуу боюнча айдоочунун документи;
уруксааттама - жүргүнчүлөрдү тейлөө же ташуу боюнча ишти аткарган жеке адамга же юридикалык жакка берилүүчү уруксат;
маршруттук түйүн - шаарда, райондо, облуста жана республикада автобустук, троллейбустук каттамдардын өтүү линияларынын жыйындысы жана жыштыгы;
шаарлар аралык каттамдар - аралыгы 60 чакырымдан ашкан, жөнөтүлүүчү жана жетүүчү пункттардын ортосунда жүргөн автобустук каттамдар;
эл аралык каттамдар - эки же андан ашык мамлекеттин чек ара чектеринен өткөн автобустук каттамдар;
айдоочуну медициналык күбөлөндүрүү - линияга же рейске чыгаарда айдоочунун ден-соолугунун абалын, анын ичинде алкоголдун калдыгын медициналык кызматкерлер тарабынан текшерүү;
барып-келүү рейси - белгиленген каттам боюнча автобустун барып-келүү багыттарындагы жүрүшү;
аялдама пункту - жүргүнчүлөрдү түшүрүү жана отургузуу үчүн автобустардын жана троллейбустардын кыска мөөнөттө токтошу үчүн атайын бөлүнгөн жер;
жүргүнчү - түзүлгөн ташуу келишиминин же башка мыйзамдын негизинде ташуучунун жана станциялык курулмалардын кызматтарын пайдаланган адам;
байма-бай эмес ташуулар - жүргүнчүлөрдү баштапкы, орто аралык, акыркы пункттарда жана станциялык курулмаларда отургузбастан жана түшүрбөстөн, ташуучу менен жеке жактар же юридикалык жактар ортосундагы бир жолку ташуу келишиминин негизинде аткарылган ташуулар;
байма-бай ташуулар - ташуунун баштапкы жана акыркы пункттарын, автобустардын жана маршруттук таксилердин кыймылынын токтоо пункттарын жана алардын кыймыл ырааттамасын көрсөтүү менен мурдатан макулдашылган каттамдар боюнча аткарылган ташуулар;
ташуучу - жеке менчик укугунда же башка мыйзамдуу негиздерде жүргүнчү транспорт каражатына жана автотранспорт каражаттарын сактоо, оңдоо үчүн өндүрүштүк-техникалык комплексине ээ болгон, жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташуу боюнча кызматтарды көрсөткөн, ишкердик субъект катары катталган жана белгиленген тартипте берилген тийиштүү уруксаты (лицензиясы) бар юридикалык жак же болбосо жүргүнчү транспорт каражатына ээ болгон, жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташуу боюнча кызматтарды көрсөткөн, ишкердик субъект катары катталган жана белгиленген тартипте берилген тийиштүү уруксаты (лицензиясы) бар жана юридикалык жактардан өндүрүштүк-техникалык мүнөздөгү, ошондой эле автотранспорт каражаттарын оңдоо боюнча кызмат көрсөтүүлөрдү алган жеке жак;
жарым экспресс (ылдам) каттам - ырааттамада каралган айрым токтоочу пункттарда жүргүнчүлөрдү отургузуу жана түшүрүү үчүн токтоо менен, баштапкы жана акыркы пунктка чейинки автобустардын кыймыл каттамы;
туруктуу автобустук каттамдар - жыл бою иштеген автобустук каттамдар;
рейс алдындагы техникалык кароо - линияга чыгаар алдында автоунаанын рулдук башкаруусунун, тормоздук системасынын, жарык берүүсүнүн, электр жабдыктарынын, автошиналарынын, кыймылдаткыч бөлүгүнүн оңдугунун техникалык абалын, ошондой эле тышкы көрүнүшүнүн жана салонунун абалын, медициналык кутучанын жана өрт өчүргүчтүн бар экендигин текшерүү;
шаар четиндеги каттамдар - 60 чакырымга чейинки аралыкта жайгашкан жөнөтүлүүчү жана баруучу пункттар аралыгында жүргөн автобустук каттамдар;
кыймыл ырааттамасы - рейстерди аткаруу убактысы, орду жана ырааттуулугу жөнүндө маалыматты камтыган график-таблица;
кыймылдын байма-байлыгы - жүргүнчүлөрдү тейлөө сапатынын көрсөткүчү, каттам боюнча убакыттын белгилүү бир мезгилинде ырааттамада каралган санга карата иш жүзүндө аткарылган рейстердин санынын катышы менен аныкталат;
рейстердин байма-байлыгы - белгиленген ченемдерди бузуусуз жана алардан четтөөсүз, ырааттама боюнча рейстерди так аткаруу;
рейс - каттамдын баштапкы жана акыркы пунктуна чейинки жөнөтүү убактысы боюнча автобустун жолу;
автобустарды резервдөө - ташуучунун каттам боюнча жүргүнчүлөрдү баруучу пунктуна жеткирүүнү жана каттамдын туруктуулугун камсыз кылуу үчүн жолдо бузулуп калуу, жол кырсыгы (мындан ары - ЖТК), айдоочунун ден соолугунун абалына байланыштуу айдай албагандыгынан улам линиядан чыккан каттамдагы автобусту алмаштыруу үчүн кошумча автобустарды кармоосу;
кол жүгү - автобус менен таксинин салонунда сапаты, салмагы, өлчөмдөрү боюнча тыюу салынбаган, жүргүнчүнүн жекече жоопкерчилигиндеги ташылуучу буюму же бөлөк мүлкү;
уруксат системасы - эл аралык автоунаалык катнаштар жөнүндө макулдашууларга ылайык мамлекет аралык ташууларды аткаруу үчүн ченемдик, технологиялык документтер жыйындысы;
атайын автобустук каттамдар - окуучуларды жана мектеп жашына чейинки балдарды, ошондой эле өзгөчө иш тартибине байланыштуу уюмдардын кызматкерлерин жана жумушчуларын ташуучу автобустук каттамдар;
станциялык курулмалар - жүргүнчүлөрдү жана ташуучуларды тейлөө үчүн арналган, ага тиешелүү уруксаты бар автобекеттер, автостанциялар жана автокассалар;
транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган - автоунаа транспортунда субъекттердин жөнгө салууну жүзөгө ашыруучу мамлекеттик орган;
жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган - автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташуу боюнча ишти мамлекеттик контролдоону жана лицензиялоону жүзөгө ашыруучу мамлекеттик орган;
экипировка - автоунааны жасалгалоо же жабдуу, төмөнкүлөрү менен кошо: каттамдын көрсөткүчү, орундуктардын номуру, отургучтар үчүн каптама, пардалар, баш жөлөнгүч, медициналык үкөкчө, өрт өчүргүчтөр, жол кире акысы жөнүндөгү маалымат, каттамдын схемасы, ташуучунун жана айдоочунун аты-жөнү;
экспресстик каттам - баштапкы пункттан акыркы пунктка чейин аралыкта токтоосуз жүргөн автобус каттамы;
электрондук билет - автоматташтырылган электрондук системалар аркылуу алынган, жүргүнчүлөрдү автотранспорт каражаты менен ташуу боюнча кызматтарды жүргүнчүлөрдүн пайдалануу укугун күбөлөндүрүүчү, ташуучу менен жүргүнчүнүн ортосунда ташуунун ачык келишими түзүлгөндүгүн ырастоочу электрондук документ;
электрондук багаж билети - автоматташтырылган электрондук системалар аркылуу сатып алынган, багажды кабыл алуу жана ташуу үчүн төлөмдү ырастоочу электрондук документ.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401, 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644, 2023-жылдын 10-февралы № 55 токтомдорунун редакцияларына ылайык)
5. Транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган, тийиштүү органдар жана ташуучулар эсептешүүлөрдү жүргүзүүдө, статистикалык маалыматтарды түзүүдө, отчет берүүдө ушул Эрежелердин 1-тиркемесине ылайык негизги ченемдик жана сапаттык көрсөткүчтөрдү колдонушат.
2-глава Автобустук каттамдарды уюштуруу
§ 1. Каттамдарды ачуу тартиби
6. Автобустук каттамдарды ачууну төмөнкүлөр жүргүзүшөт:
- республикалык маанидеги шаарлардын (Бишкек жана Ош) шаардык каттамдарын - жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен макулдашуу боюнча шаарлардын мэриялары, ал эми башка шаарлардын шаардык каттамдарын - жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жана транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган менен макулдашуу боюнча шаарлардын мэриялары;
- облус ичиндеги шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдарды жана облустар аралык катнаштарды - транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен макулдашуу аркылуу;
- эл аралык катнаштын каттамдары - аймактары аркылуу автобустук каттамдар өткөн, келишим түзүүчү тараптардын транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдары.
(КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 2-сентябрындагы № 480, 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомдорунун редакциясына ылайык)
7. Автобустук каттамды ачуудан мурда төмөнкүлөрдү камтыган даярдык иштери жүргүзүлөт:
- мүмкүн болгон жүргүнчүлөр агымын аныктоо жана каттамды ачуунун максаттуулугун негиздөө;
- комиссия түзүү;
- жол шарттарын иликтөө, каттамдын трассасын тандоо жана каттамдын узундугун ченөө актысын түзүү;
- токтоо пункттарынын жайгашуу ордун аныктоо;
- кыймыл каттамынын схемасын түзүү;
- кыймылдуу курамдын сарамжалдуу түрүн жана маркасын тандоо, ошондой эле алардын талап кылынган санын ушул эрежелердин 18-тиркемесине ылайык аныктоо;
- кыймыл ылдамдыктарын ченемдөө;
- кыймыл ырааттамасын түзүү жана жол кире акысын аныктоо;
- каттамды тейлөөчү ташуучуну аныктоо сынагын өткөрүү жана конкурстун жеңүүчүсүнө каттамды бекитүү;
- жүргүнчүлөр транспортунун башка түрлөрүн эске алуу менен, орун алган каттамдарда автобустардын координацияланган кыймылын камсыз кылуу;
- жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу каттамдын ачылышы жөнүндө калкка өз убагында кабарлоо.
8. Калктын суроо-талабына жараша транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жаңы автобустук каттамды ачуунун максаттуулугун жана зарылдыгын негиздөөнү жүргүзөт.
Автобустук каттамдар төмөнкү принциптер боюнча ачылат:
- айыл (калктуу конуш) - райондук борбор - облустук борбор;
- айыл (калктуу конуш) - облустук борбор;
- райондук борбор - облустук борбор;
- облустук борбор - борбор калаа;
- райондук борбор (шаар) - борбор калаа;
- Бишкек шаарынын чет-жакасы - борбор калаа.
9. Эл аралык катнаш каттамдары Кыргыз Республикасы катышкан эл аралык келишимдерге жана макулдашууларга ылайык ачылат.
Республика ичиндеги каттамдарды ачуу үчүн транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган (облус ичиндеги жана облустар аралык катнаштын шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдары боюнча) тарабынан жол шарттарын иликтөө жана каттамдын узактыгын ченөө боюнча төмөнкүдөй курамдагы комиссия түзүлөт (мындан ары - комиссия):
- транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын, жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын, жол уюмдарынан жана башка кызыкдар жактардын өкүлдөрүнүн курамында; шаарлардагы шаардык каттамдарын - жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын чечиминин негизинде;
- транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын, Кыргыз Республикасынын Президентинин облустагы ыйгарым укуктуу өкүлүнүн аппаратынын, жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын, жол уюмдарынын өкүлдөрүнүн курамында - облус ичиндеги жана облус аралык катнаштагы шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдарды транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын чечиминин негизинде.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401, 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомдорунун редакциясына ылайык)
10. Комиссия каттам боюнча жүрүүгө контролдук жүрүүнү ишке ашырат, анын узактыгын ченөөнү жана жол шарттарын иликтөөнү жүргүзөт, алардын негизинде ошону менен бирге эле бул Эрежелердин 2- жана 3-тиркемелеринде келтирилген формага ылайык актылар түзүлөт.
Жол тилкесинде кемчиликтер белгиленген учурда, комиссия тарабынан аларды бир айлык мөөнөттө жоюу үчүн автоунаа жолу балансында турган тийиштүү мамлекеттик органдарга актылар жөнөтүлөт.
Автобустардын каттам боюнча кыймылы, актыда көрсөтүлгөн кемчиликтерди жоюу иш-чаралар планы толук аткарылгандан кийин гана ачылат.
11. Жүргүнчүлөрдүн агымынын көптүгүнө, жол шарттарына жараша автобустук каттамды ачууда төмөнкүлөрдүн болушу каралат:
- каттамдын баштапкы жана акыркы пункттарында автобустардын бурулушу жана токтотулушу үчүн аянттардын;
- каттамдын орто аралык токтоочу пункттарында отургузуучу аянттардын;
- кирип-чыгуу үчүн атайын аянттардын - "чөнтөкчөлөрдүн";
- шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдардагы акыркы токтоочу пункттарда автобекеттердин жана автостанциялардын, шаар четиндеги акыркы токтоочу автопавильондордун жана автокассалардын;
- шаардык каттамдардын баштапкы жана акыркы токтоочу пункттарындагы контролдук-диспетчердик пункттардын.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
12. Комиссия жол шарттарын иликтөөгө жана каттамдын узактыгын ченөөгө чыгуу алдында, автоунаанын спидометринин көрсөткүчүн тарирлөөнү жүргүзөт.
Тарирлөө чакырым түркүктөрү бар, 10 чакырымдан кем эмес узундуктагы катуу төшөлмөлүү жолдун түз жана тегиз тилкесинде жүргүзүлөт. Чакырым түркүктөрүнөн автоунаа 10 чакырым өткөндөн кийин спидометрдин көрсөткүчү алынат жана спидометрди тарирлөө коэффициенти аныкталат (мисалы, 10 чакырым жүрүүдө спидометр боюнча көрсөткүч 10,68 же 9,2 чакырымды түздү, тарирлөө коэффициенти 10,68/10=1,07 же 9,2/10=0,920 түзөт). Кийин да, бардык ченөөлөрдө ушул чоңдук боюнча түзөтүүлөр киргизилет (спидометр боюнча аралык 1,07 же 0,92 коэффициентке бөлүнөт).
Спидометрди тарирлөөгө милдеттүү түрдө, 4-тиркемеге ылайык, комиссиянын бардык мүчөлөрүнүн колу коюлган, белгиленген формадагы акт түзүлөт.
13. Автобустук каттамдардын токтоочу пункттары жүргүнчүлөр чогулуучу пункттарга: калктуу конуштарга, ишканаларга, маданий-тиричилик мекемелерине, соода борборлоруна, массалык эс алуу жерлерине, темир жол станцияларына, аэропортторго ж.б.у.с. жерлерге жакын жайгаштырылууга тийиш.
14. Автобустун кыймылынын каттам схемасы түзүлөт, бекитилет жана берилет:
- республикалык маанидеги шаарлардын (Бишкек жана Ош) шаардык каттамдарына - жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен макулдашуу боюнча шаарлардын мэриялары тарабынан, ал эми башка шаарлардын шаардык каттамдарын - жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жана транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган менен макулдашуу боюнча шаарлардын мэриялары тарабынан;
- облус ичиндеги жана облус аралык катнаштагы шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдарга - транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу ыйгарым укуктуу органдын макулдугу менен.
Шаар четиндеги жана эл аралык катнаштын шаарлар аралык каттамдарынын автобустарынын кыймылынын схемасы ташуучу тарабынан түзүлөт жана аймагынан автобустук каттамдар өткөн, келишим түзүүчү тараптардын транспорт чөйрөсүндөгү эки ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар тарабынан макулдашылат.
Каттам схемасы ушул Эрежелерге ылайык берилет. Жол шарттарына байланыштуу автобустун кыймыл каттамы өзгөргөн учурда, каттам схемасы кайра каралат жана жалпы негиздерде берилет.
(КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 2-сентябрындагы № 480, 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомдорунун редакциясына ылайык)
15. Автобустар арналышы жана сыйымдуулугу боюнча классифицикацияланат:
Арналышы боюнча автобустар шаардык, шаар четиндеги жана шаарлар аралык болуп бөлүнөт.
Шаардык автобустар жүргүнчүлөрдү ташууга арналат жана жүргүнчүлөрдүн отуруп жана туруп баруу мүмкүнчүлүктөрүн камсыз кылууга тийиш.
Шаар четиндеги автобустар калктуу конуштарда жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташууга арналган. Салонго төрт катар же үч катар орундуктардын жайгашуусу пландаштырылган автобустар колдонулат.
Шаарлар аралык автобустар алыс аралыкта жүргүнчүлөрдү ташууга арналат. Орундуктарынын баш жөлөнгүчтөрү бар, бийик жөлөнгүчтөрү болот. Бардык жүргүнчүлөрдүн отуруу орду аныкталып, салондо кол жүгүн жайгаштыруу мүмкүнчүлүгү берилет. Бул автобустардын жол жүк салуучу бөлүктөрү болот.
Туристтик автобустар жабдылуусу жана арналышы боюнча шаарлар аралык автобустарга окшош.
Сыйымдуулуктары боюнча автобустар төмөнкүдөй бөлүнөт:
- өзгөчө кичи класстагы автобустар (узундугу 6,9 м ге чейин) - айдоочунун ордун кошпогондо 9дан 16га чейинки орундугу бар;
- кичи класстагы автобустар (узундугу 7,0-7,9 м) - айдоочунун ордун кошпогондо 17ден 25ке чейинки орундугу бар;
- орто класстагы автобустар (узундугу 8,0-10,4 м) - айдоочунун ордун кошпогондо 26дан 35ке чейинки орундугу бар;
- ири класстагы автобустар (узундугу 10,5-12,0 м) - айдоочунун ордун кошпогондо 36дан 45ке чейинки орундугу бар;
- өзгөчө ири класстагы автобустар (узундугу 16,5 м дан жогору) айдоочунун ордун кошпогондо 46дан ашуун орундугу бар.
Жүргүнчүлөрдү ташуу үчүн автобустардын рационалдуу тибин тандоодо тоолуу жана барууга кыйын болгон жерлерди эске алуу менен, автобустардын дагы башка конструкциялык өзгөчөлүктөрү да эске алынат.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
16. Автобустардын керектелүүчү саны, аткарылган рейстердин санына, автобустун рейстеги орточо убактысын алуу менен, кыймылдын жөнгө салынышына жана жүргүнчүлөрдүн агымына жараша аныкталат.
17. Автобустук каттамды ачуу процессинде каттамдын узундугун ченөөнүн жана иликтөөнүн негизинде ылдамдыкты ченемдөө жүргүзүлөт, бул сутка, апта күндөрү жана жыл мезгилдерине, кыймыл шарттарына жараша өзгөрүлө турган рейске зарыл убакытты аныктоого мүмкүндүк берет.
Автобустук каттамдарда кыймыл ылдамдыгын ченемдөө жол кыймылынын коопсуздугун сактоону эске алуу менен, рейстеги убакыттын жана контролдук пункттар ортосундагы аралыктын оптималдуу ченемин белгилөөнү камсыз кылышы керек.
Ылдамдыкты ченемдөө адатта жайкы мезгилдеги шарттарда жүргүзүлөт, ал эми күзгү-кышкы мезгилде 4-тиркемеге ылайык аралыкты ченөө актысына жараша оңдоп, түзөтүү жүргүзүлөт:
- иштеп жаткан каттамдарга - ташуучу тарабынан;
- облус ичиндеги жана облустар аралык жана эл аралык каттамдардын шаар четиндеги жана шаарлар аралык кайрадан ачылган каттамдарында - транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен биргеликте.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомунун редакциясына ылайык)
18. Кыймыл ылдамдыгын ченемдөөнүн методикасынын, ташуулар түрлөрү боюнча (шаардык, шаар четиндеги, шаарлар аралык) бир катар өзгөчөлүктөрү бар, бирок ошол эле учурда негизги ченемдөө көрсөткүчтөр төмөнкүлөр болушу керек:
- аралык (участоктун, аралыктын, каттамдын);
- автобустун жүрүү жана токтоп туруу убактысы;
- кыймылды чектөөгө дайыма таасир эткен факторлор (жол-техникалык мүнөздөмөлөр, жол белгилери, аба-ырайынын шарттары, сутка мезгили ж.б.).
19. Каттамдын аралыгын өлчөөдө жана бул максаттар үчүн бөлүнгөн автоунаалардын кыймыл ылдамдыгын ченемдөөдө:
- автошиналардын протекторунун сүрөтүнүн стандарттуулугу жана абалы;
- спидометрдин көрсөткүчүнүн тактыгы текшерилет.
Кыймыл ылдамдыгын ченемдөөнүн бардык маалыматтары, аларды андан ары пайдалануу үчүн иштелип чыгат.
20. Автобустардын кыймыл ырааттамасы жүргүнчүлөрдү ташуучу транспорттун ишин уюштуруунун негизин түзүп, ташуу процессинин бардык катышуучулары үчүн милдеттүү болот. Автобустардын кыймылынын ырааттамасы түзүлөт жана бекитилет:
- республикалык маанидеги шаарлардын (Бишкек жана Ош) шаардык каттамдары үчүн - шаарлардын мэриялары, ал эми башка шаарлардын шаардык каттамдары үчүн - транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен макулдашуу боюнча шаарлардын мэриялары;
- облус ичиндеги жана облустар аралык катнаштагы шаар четиндеги, шаарлар аралык каттамдар - транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен макулдашуу менен;
- эл аралык каттамдар үчүн - келишим түзүүчү мамлекеттердин транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдары тарабынан.
(КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 2-сентябрындагы № 480 токтомунун редакциясына ылайык)
21. Автобустук каттамдардын кыймыл ырааттамасы жалпысынан жана узак мөөнөткө түзүлөт. Кыймылдын колдонуудагы ырааттамасын кайрадан өзгөртүп бекитүү төмөнкү учурларда жүргүзүлөт:
- жүргүнчүлөрдүн агымы өзгөргөндө;
- каттамдын жол шарттары өзгөргөндө;
- каттамдын узундугу өзгөргөндө.
22. Автобустардын кыймылынын ырааттамасы бул убактылуу эрежелердин 5 жана 6-тиркемелерине ылайык түзүлөт жана таблицалык түрдө колдонулат.
Ташуучулар жана станциялык курулмалар каттам ырааттамасын жарандарга маалымат берүү үчүн, бул Эрежелердин 7 жана 8-тиркемелерине ылайык жайгаштырышат.
23. Автобустук каттамдардын кыймыл ырааттамасын түзүү, транспорттун башка түрлөрү менен иштөөнү өркүндөтүү жана координациялоо, жүргүнчүлөрдү тейлөө маданиятын жогорулатуу, каттамдык тармактын келечектүү өнүгүүсү үчүн жүргүнчүлөрдүн агымын изилдөө жүргүзүлөт.
Жүргүнчүлөрдүн агымын изилдөө үчүн төмөнкү иликтөө методдору колдонулат:
- отчеттук-статистикалык (билеттик);
- көз ченеми;
- сурамжылоо (анкеталык);
- талондук;
- таблицалык.
24. Тийиштүү органдар жаңы ачылган каттамдын документтерин түзүп, бекиткенден кийин транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан автобустук каттамдын (облус ичиндеги жана облустар аралык катнаштын шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдары боюнча) паспорту түзүлөт, жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу органдары тарабынан конкурс өткөрүлгөнгө чейин каттамды тейлөө (Бишкек жана Ош шаарларынын шаардык каттамдары боюнча) ташуучуга убактылуу бекитип берилет.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
25. Автобус каттамдары ачылганы жана автобустардын иштөө тартиби тууралуу тийиштүү органдар станциялык курулмалар менен бирге калкка жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу автобустар кыймылы башталганга чейин 5 күн мурда кабарлайт.
26. Каттамдык тармак - өзүнчө алынган аймактагы (шаардагы, райондогу, облустагы) автобус каттамдарынын жыштыгын мүнөздөйт жана калктын жүргүнчүлөр транспортунун кызматы менен камсыздалуу деңгээлин баалоонун көрсөткүчтөрүнүн бири болуп, автобустук каттамдардын ырааттамасынын негизги параметрлерин чагылдырат.
27. Каттамдык тармак автобустук каттамдардын кыймылынын колдонуудагы ырааттамасынын негизинде жыл сайын түзүлөт жана бул Эрежелердин 9-тиркемесине ылайык формага жараша бекитилет:
- шаардык каттамдар - жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан;
- облус ичиндеги жана облус аралык катнаштагы шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдар - транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен макулдашуу аркылуу.
28. Автобустук каттамдарда тийиштүү органдар бир жыл ичинде, зарыл болгон учурда автобустук каттамдардын колдонуудагы ырааттамасын кайрадан карайт жана каттамдык тармакка өзгөртүүлөрдү киргизбестен жаңы ачылган автобус каттамдарынын ырааттамасын иштеп чыгат жана бул Эрежелердин 27-пунктунда аныкталган тартипте бекитет.
§ 2. Ташуучуларга каттамды бекитип берүү
29. Каттамдарда жүргүнчүлөрдү тейлөө үчүн:
- Байма-бай автобустук каттамдарды тейлөө үчүн автоташуучуну аныктоо конкурстарын (тендерлерин) уюштуруу жана өткөрүү жөнүндө (бул Эрежелердин 19-тиркемеси) жобого ылайык каттамдарда жүргүнчүлөрдү тейлөө боюнча автоташуучуну аныктоо үчүн ачык конкурс өткөрүлөт;
- облус ичиндеги жана облустар аралык катнаштардын, шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдарды тейлөө боюнча конкурстун жеңүүчүсү - ташуучу менен транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын ортосунда контракт түзүлөт;
- ошондой эле, конкурс өткөрүлгөнгө чейин 3 айлык мөөнөттүн ичинде ташуучуларга автобустук каттамды убактылуу тейлөөнү бекитип берүү жүргүзүлүшү мүмкүн;
- автобустар кыймылынын графигин жана ырааттамасын көрсөтүү менен ташуучуга станциялык курулмаларды бекитип берүү боюнча транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан тийиштүү чечим чыгарылат;
- каттамды бекитип берүү жөнүндө чечимдин негизинде транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган бул Эрежелердин 10-11-тиркемелерине ылайык, станциялык курулмалар менен контракт түзөт;
- муниципалдык транспорт ишканалары тейлеген автобустук, троллейбустук каттамдар конкурс өткөрбөстөн бекитилет.
(КР Өкмөтүнүн 2014-жылдын 7-июлундагы № 374, Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомдорунун редакцияларына ылайык)
30. Ташуучу транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен каттамды тейлөө боюнча түзүлгөн контрактка, бул Эрежелердин 12-тиркемесине ылайык станциялык курулмаларда жана каттамдарда автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташуу кызматын көрсөтүү жөнүндө келишим түзөт.
31. Бекитилген каттам бир айдын ичинде ташуучу тарабынан тейленбеген, ташуучу тарабынан каттамды тейлөөгө контракттын (келишимдин) шарттарын системалуу түрдө бузган учурда транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган, жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу органы (Бишкек жана Ош шаарлары үчүн) каттамды тейлөөгө контрактта бузат жана бул каттам конкурс өткөрүлгөнгө чейин ушул Эрежелердин 29-пунктуна ылайык башка ташуучуга убактылуу өткөрүп берилет.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
§ 3. Ташуучуга коюлган талаптар
32. Ташуучуга коюлган негизги талаптар:
- жүргүнчүлөрдү коопсуз ташууну камсыздоо жана айдоочулардын эмгегин коргоо боюнча иш-чараларды өткөрүү;
- "Д" категориясына ээ болгон жана иш стажы 3 жылдан кем эмес айдоочулар менен автобустарды комплекттөө;
- ушул Эрежелердин 20-тиркемесине ылайык форма боюнча жолдомо баракчасына белги коюу менен, айдоочуларды рейс алдында күн сайын медициналык текшерүүнү жана автобазадан жолго чыгуу алдында автоунааларды рейс алдында техникалык кароону жүргүзүү;
- билеттерди сатуу ведомостуна белги коюу менен, айдоочуларды рейс алдында күн сайын медициналык текшерүүнү жана автоунааны автобекеттерде жана автостанцияларда (мындан ары - АВ/АС) рейс алдында техникалык кароону камсыздоо;
- ташууларды диспетчердик башкаруу;
- персоналдын квалификациясын колдоо;
- тиешелүү "экипировкага" жана жол кыймылы коопсуздугунун талаптарына ылайык автобустарды техникалык оң абалда шаардык каттамдарда - диспетчердик пунктка, ал эми шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдарда - станциялык курулмаларга ырааттама боюнча автобустун жөнөө убактысына 30-40 мин. калганда берүү;
- билим деңгээлин жана кесиптик чеберчилигин жогорулатуу боюнча такшалууну жана окутууларды уюштурууну өз убагында өткөрүү;
- транспорт тартибин жана автобустун сыйымдуулук ченемдерин сактоону камсыздоо;
- айдоочулардын белгиленген иштөө жана эс алуу тартибин камсыздоо;
- ырааттамада каралган автобустун керектүү санын камсыз кылуу;
- бекитилген каттамдар боюнча рейстердин туруктуулугунун аткарылышын камсыздоо;
- ташуучунун, станциялык курулмалардын жана транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын, ташуучунун жана жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу органынын (Бишкек жана Ош шаарлары үчүн) ортосундагы контракттын шарттарын аткаруу;
- кыймылдын туруктуулугун жана жүргүнчүлөрдү тейлөөнүн сапатын жогорулатуу үчүн автобустарды резервдөө;
- каттамда жолдо бара жатканда бузулган автобусту өз убагында алмаштыруу;
- шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдарда жол кире баасын Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык белгилөө;
- айдоочуларды тийиштүү медициналык текшерүүнү жана тиешелүү диагностика борборлорунда жылына эки жолу транспорт каражаттарын техникалык кароодон өткөрүүнү камсыз кылуу;
- транспорт ишин камсыздаган ички өндүрүштүк, техникалык документтерди жүргүзүү;
- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын каттамдардагы айдоочулардын сактоосун камсыз кылуу;
- жүргүнчүлөрдү ташуу маданиятын жана сапатын камсыздоо;
- жарандардын жеңилдетилген категориясын ташууну камсыздоо;
- жол жүрүүдө жүргүнчүлөрдү маалыматтык камсыздоо;
- жүргүнчүлөр өткөргөн жол жүктүн сакталышын камсыздоо;
- бул Эрежелер менен каралган, жүргүнчүлөрдү ташуу үчүн документтердин болушу;
- транспорт каражатын жолдо жүрүү эрежелеринин талаптарына жана санитардык ченемдерге ылайык техникалык оң абалда күтүү;
- шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдардагы баштапкы, орто аралык жана акыркы пункттарда, станциялык курулмаларда автобустардын келиши жана жөнөтүлүшү жөнүндө айдоочулардын жөнгө салуу баракчаларына белги коюу;
- жүргүнчүлөрдүн өмүрүнүн жана ден-соолугунун коопсуздугун камсыздоо жана айлана-чөйрөнү коргоо талаптарын сактоо;
- коопсуздукту камсыз кылуу жана жол кыймылынын эрежелерин сактоо боюнча айдоочуларга байма-бай нускамаларды өткөрүү;
- ташуучунун жүргүнчүлөрдүн алдындагы жарандык жоопкерчилигин милдеттүү камсыздандыруу келишимдерин түзүү.
(КР Өкмөтүнүн 2014-жылдын 7-июлундагы № 374, 2016-жылдын 2-сентябрындагы № 480, Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомдорунун редакцияларына ылайык)
33. Белгиленген талаптарды бузгандыгы үчүн ташуучу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартат.
§ 4. Кыймыл коопсуздугунун негизги талаптары
34. Автобустук каттамдардагы кыймыл коопсуздугу автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууну уюштуруудагы негизги милдеттердин бири болуп саналат.
35. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана жол органдары алардын карамагындагы автоунаа жолдорун, жол белгилерин, көрсөткүчтөрүн жана башка техникалык каражаттарын автобустардын тоскоолсуз жана коопсуз кыймылын камсыздоочу жана башка техникалык каражаттарды коюлган талаптарга ылайык кармоого тийиш.
36. Төмөнкү учурларда автобустарды линияга чыгарууга жол берилбейт:
- техникалык бузугу бар жана автобустардын салонундагы люктарды, эшиктерди, терезелерди авариялык ачуунун түзүлүштөрүндөгү бузугу болгон, ошондой эле өрт өчүрүү үчүн зарыл болгон жабдуулардын оң абалы камсыз болбогон;
- медициналык кутучасы жок;
- авариялык токтотуу белгилери, жылып кетүүгө каршы тирөөчтөрү жок;
- айнектерди сындыруу үчүн балка комплекттери жок;
- жол-транспорт кырсыгы болгон учурда автобустардын салонунан люктарды, терезелерди жана эшиктерди шашылыш ачуу жана айнектерди чыгаруу ыкмалары тууралуу жүргүнчүлөргө маалымдаган жазуусу жок;
- жайгашкан жерин аныктоо үчүн орнотулган спутниктик прибору, ошондой эле шаардык, шаар четиндеги, шаар аралык жана эл аралык каттамдарда жүрүү процессин жазуучу прибору (видеокаттагыч) жок;
- шаардык каттамдардагы токтоо пункттары жөнүндө жүргүнчүлөргө маалымдоочу аудио, графикалык жана тексттик орнотулган прибору жок.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
37. Тоолуу жана аларга теңештирилген каттамдарда иштеген автобустар туманга каршы фаралар жана артка жүрүү фаралар менен кошумча жабдылышы керек.
38. Линиядагы автобустардын ишинде, ташуучу айдоочулардын иш убактысынын графигин, кыймыл ырааттамасын жана автобустардын даярдоочу завод караштырган сыйымдуулук ченемдерин камсыз кылышы керек:
- шаардык жана шаар четиндеги каттамдардагы автобус салондорундагы жүргүнчүлөрдүн саны даярдоочу заводдун нускамасында каралган жалпы сыйымдуулуктан ашпоого тийиш;
- шаарлар аралык каттамдарда жана тоолуу жердеги каттамдарда жүргүнчүлөрдүн саны отуруучу орундуктардын санынан ашпоого тийиш.
39. Автобустун салонунда жүргүнчүлөр менен кошо жүктөрдү жана жол жүктөрдү ташууга тыюу салынат. Жол коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан берилген каттоо документтерине ылайык келбеген автобустарда жүргүнчүлөрдү ташууга жол берилбейт.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомунун редакциясына ылайык)
40. Автоунаа жолдорунун, темир жол өткөөлдөрүнүн токтоо пункттарынын, көпүрөлөрдүн жана башка жол курулмаларынын абалы кыймыл коопсуздугунун талаптарына жооп бериши керек.
41. Каттамдарда автобустардын бекитилген кыймыл схемасынан четтөөгө тыюу салынат.
§ 5. Айдоочунун эмгек жана эс алуу тартиби
42. Каттамдарда автобустардын ишин уюштурууда Кыргыз Республикасынын Эмгек кодексине ылайык айдоочулардын эмгек жана эс алуу тартибин сактоо керек, кыймыл ырааттамасы анын талаптарын эске алуу менен түзүлөт.
43. Айдоочулардын эмгек жана эс алуу тартибин сактоо бардык ташуучулар үчүн милдеттүү болуп эсептелет жана бардык автобустук каттамдардын түрлөрүндө кыймыл ырааттамасын жана айдоочулардын иш графигин түзүүдө эске алынат.
44. Айдоочулардын иш убактысынын узактыгынын толук ченеми бир жумада 40 сааттан ашпоого тийиш.
45. Иш убактысынын максималдуу узактыгы суткасына 10 сааттан ашпашы керек.
46. Рейстин узактыгы 10 сааттан ашкан шаарлар аралык ташууларда, рейске эки айдоочу жиберилет жана мындай автоунаалар алмаштыруучу айдоочунун эс алуусу үчүн атайын орун менен жабдылышы керек.
47. Айдоочунун иш убактысынын курамына төмөндөгүлөр кирет:
- линияга чыгаар алдында жана линиядан ишканага кайткандан кийин жумуштарды аткаруу үчүн, ал эми шаарлар аралык ташууларда - сменанын башталышынын алдында жана бүткөндөн кийин айлануу пунктунда же жолдо (токтоо ордунда) жумуштарды аткаруу үчүн ченемдер менен белгиленген даярдык-аяктоо убактысы;
- айдоочуларды рейс алдындагы медициналык кароодон өткөрүү убактысы;
- автоунаанын каттамдагы кыймыл убактысы;
- жүргүнчүлөрдү отургузуу жана түшүрүү жерлериндеги токтоо убактысы;
- айдоочуларга байланышпаган, токтоп туруулар убактысы;
- жолдо баратканда кыска убакытка эс алуу үчүн графикте каралган, акыркы пункттардагы токтоолор убактысы, ошондой эле кыймылдуу курамды текшерүү жана аны тейлөө убактысы. Шаарлар аралык каттамдарда автоунааны тынымсыз айдоодо айдоочулар үчүн ар бир 2 саат сайын 10 мүнөттүк убакытка токтоо каралат, ал эми эс алуу жана тамактануу үчүн ар бир 4 саат сайын 20 мүнөттөн ашпаган тыныгуу каралат;
- автоунааны коргоо үчүн график (тапшырма) менен каралган, эл аралык ташуулардын аралык жана акыркы пункттарында токтоолор убактысы. Бул убакыт айдоочуга иш убагынын 1/3 көлөмүндө, ал автоунаанын корголушун камсыз кылууга мажбур болгондо гана чегерилет;
- автоунааны эки айдоочу тейлегенде рейске тапшырмада (ырааттамада, графикте) каралган убакыттын жарымы.
48. Автоунаалардын айдоочуларынын иш убактысы иш убактысынын суммаланган эсеби жумуш сааттарынын белгиленген ченемин аткаруу эсебинде толук бир айга түзүлгөн, айдоочунун иш убактысынын графиги менен жөнгө салынат. Бул мезгилде аларда төмөнкүлөр аныкталат: күнүмдүк жумуш (смена) башталган, аякталган убакыт жана узактыгы, эс алуу жана тамактануу үчүн тыныгуу маалы, ошондой эле сменалар аралык жана апта сайын эс алуу үчүн берилген убакыт.
49. Жүргүнчүлөрдү шаарлар аралык ташууларды аткаруу үчүн айдоочулар алыскы рейстерге (айдоочу графикте белгиленген сменада дайыма иш ордуна кайта албаган рейстер) жөнөтүлгөндө ишканалардын тиешелүү кызматтары, даярдык-аяктоо жумуштарына, айдоочуларды рейс алдындагы медициналык кароого, жолдогу кыска мөөнөттүү эс алууга, жүргүнчүлөрдү отургузуу жана түшүрүү убактысына, автоунаалардын эсептелген жүрүү ченемине, ташуу аралыгына жана айдоочуларга берилген иш тартибине таянуу менен автоунаалардын кыймылына жана токтоосуна убакыт боюнча милдеттеме белгилейт. Тапшырмада (ырааттамада, графикте) белгиленген убакыт иш убактысы катары эске алынат.
50. Эс алуу жана тамактануу үчүн тыныгуу иш сменасынын ортосунда эки сааттан көп эмес узактыкта, бирок иш башталгандан кийин 4 сааттан кечиктирилбей берилет.
51. Иш сменасы 8 сааттан ашыкка созулганда, эс алуу жана тамактануу үчүн бир күн ичинде жалпы узактыгы эки сааттан көп эмес эки тыныгуу берилет.
52. Шаарлар аралык ташууларда бир жумадан ашык узактыкта иштеген жана барып келүү мезгилинде бир жумадагы бир күндүк эс алууну пайдаланууга мүмкүнчүлүгү жок айдоочуларга дайыма иштеген жерине кайткандан кийин эс алуу берилет.
53. Иш убактысынын суммалык эсеби белгиленген айдоочуларга, мыйзамдарда каралган апта сайынкы эс алуу күндөрү, айдоочунун иш убактысынын графигине ылайык аптанын ар кандай күнүндө белгилениши мүмкүн.
54. Эс алуу, майрам күндөрү ишке тартуу жана бул жумуш үчүн компенсация берүү Кыргыз Республикасынын Эмгек кодексинде каралган тартипте жүргүзүлөт.
55. Айдоочулардын иш убактысынын эсеби табелдин, жолдомо баракчаларынын жана башка документтердин негизинде ишке ашырылат.
56. Айдоочуларды башка жумушка которууда (автоунааны оңдоп-түзөө ж.б.) алардын иш убактысынын эсеби бул жумуштагы колдонулган тартипте жүргүзүлөт.
57. Иш сапар учурунда айдоочулардын иш убактысы ташуучу тарабынан белгиленген тартипте жалпы негиздерде эсептелет. Эгер иш сапар учурунда дайыма иштеген ордундагы графиктен айырмаланган график боюнча иш уюштурулса, анда айдоочулардын иш убактысы анын иш жүзүндөгү узактыгы боюнча эсептелет.
58. Айдоочулар үчүн иштин башталышы болуп, ички эмгек тартиби же айдоочулардын иш графигинде белгиленген саатта дайыма иштеген ордуна келген учуру, ал эми иштин аяктоосу болуп автоунаа токтоо ордуна келгенден кийин жыйынтык жумуштарын жүргүзүү үчүн белгиленген ченемдик убакыттын бүтүшү эсептелет.
59. Смена боюнча жана сменаны экиге бөлүп иштеген айдоочулар үчүн жумушка келүү орду (гараж, алмашуу, токтоо пункттары), сменанын башталышы жана аякталышы айдоочулардын иш убактысынын графиги менен аныкталат.
60. Автоунаалардын айдоочуларынын туруп калуу убактысын эсепке алуу туруп калуу жөнүндө кагаздарды толтуруу жолу же жолдомо баракчаларында өзгөчө белгилер коюу менен жүргүзүлөт.
61. Түнкү жана мөөнөттөн ашык иштөө тартиби Кыргыз Республикасынын Эмгек кодексине ылайык колдонулат. Мөөнөттөн ашыкча иштөөлөр ар бир айдоочу үчүн эки күн ичинде төрт сааттан жана бир жылда 120 сааттан ашпашы керек. Кечки саат 22ден таңкы 6 саатка чейинки убакыт, түнкү убакыт деп эсептелет.
62. Айдоочулардын иш убактысынын графиктери бардык айдоочулар үчүн ай сайын, ар бир күнгө же сменага, иш убактысынын күн сайынкы жана суммалык эсебинде транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган, жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу органдары (Бишкек жана Ош шаарлары үчүн) менен макулдашуу боюнча түзүлөт жана ташуучу тарабынан бекитилет, 13-тиркемеге ылайык айдоочуга күн мурдатан берилет.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
§ 6. Автобустардын кыймылын убактылуу токтотуу
63. Автобустардын кыймылын убактылуу токтотуу табигый мүнөздөгү кырсыктарга же жүргүнчүлөрдүн өмүрүнө жана ден-соолугуна коркунуч туудуруу менен коштолгон жол-климат шарттарынын өзгөрүшүнө байланыштуу өзгөчө учурларда гана жүргүзүлөт.
64. Каттамдардагы автобустар кыймылы төмөнкү учурларда убактылуу токтотулат:
- сутканын күндүзгү жана түнкү мезгилдеринде көрүү (фаранын алыскы жарыгы) 50 м түзгөн климаттык шартта (туман);
- аяз учурунда абанын температурасы Цельсий боюнча 40 градустан төмөн болгон учурда;
- табият кырсыктары учурунда (кар көчкүлөрүнүн, селдердин, ташкындардын, жууп кетүүлөрдүн, урап түшүүлөрдүн, таш кулоолордун мүмкүндүгү ж.б. болушу);
- бажы жана чек ара маселелери боюнча;
- жол шарттары боюнча.
Жогоруда көрсөтүлгөн бардык учурларда жол уюмдары станциялык курулмаларга, ташуучуларга жана тийиштүү органдарга чечимдерди кабыл алуу жана кызыкдар уюмдарга жана ишканаларга, ошондой эле жүргүнчүлөргө кабарлоо үчүн маалымат берүүгө милдеттүү.
Автобустардын кыймылын убактылуу токтотуу же кыймыл графигин өзгөртүү же рейстерди алып салуу жөнүндө негизсиз чечимдерди кабыл алган тиешелүү органдардын кызмат адамдары жекече жоопкерчилик тартышат.
Калктуу конуштун көчөлөрүндө оңдоо иштерин жүргүзүүгө, жолдорду тосууга алып келген массалык иш-чараларды өткөрүүгө байланыштуу маршруттук схемаларды убактылуу өзгөртүү жол кыймылынын коопсуздугу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын аймактык бөлүмү менен макулдашуу боюнча жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу органынын чечими менен ишке ашырылат.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
65. Каттам боюнча автобустар жүрүп баратканда автобус кыймылына тыюу салынган деңгээлге чейин метеорологиялык же жол шарттары күтүүсүздөн өзгөрүп кеткен учурда айдоочу автобусту, жүрүүгө мүмкүндүк пайда болгонго чейин коопсуз жерде токтотуп турууга милдеттүү. Айдоочу каттам боюнча жүрүүсүн улантуу жөнүндө чечим кабыл алган мындай учурларда, ал өзүнүн колунда болгон бардык ыкмалар (жарык жана үн сигналы, кыймылдын ылдамдыгын тандоо ж.б.) менен коопсуздукту камсыздоого тийиш. Эгер жолдо жүрүүдөгү кармалып калуу узак мөөнөткө созулса, айдоочу жүргүнчүлөрдү артка же алардын эс алуусу жана тамактануусу үчүн шарттары бар жакынкы автостанцияга же алардын макулдугу менен жакынкы башка конуштарга жеткириши керек.
§ 7. Байма-бай эмес ташуулар (буйрутма, атайын, туристтик-экскурсиялык, коммерциялык)
66. Байма-бай эмес (буйрутма) автобустук ташууларга юридикалык жактардын тапшырыктары боюнча атайын, туристтик-экскурсиялык, коммерциялык ташуулардын бардык түрлөрү кирет.
67. Байма-бай эмес (буйрутма) автобустук ташуулар убактысы боюнча дайыма, убактылуу жана бир жолку болушу мүмкүн.
Тапшырыктар боюнча жүргүнчүлөрдү дайыма ташууну уюштурууда алардын жөнөгөн убактысы жана орду боюнча үзгүлтүксүз каттамдарда рейстик автобустардын ишин кайталоого жол берилбейт.
(КР Министрлер Кабинетинин 2023-жылдын 10-февралы № 55 токтомунун редакциясына ылайык)
68. Байма-бай эмес каттамдар боюнча жүргүнчүлөрдү ташууларды ташуучу уюштурат.
69. 60 чакырымга чейинки аралыкка буйрутма ташууларды аткарган автобустардын толтурулушу 60 чакырымдан ашуун аралыктагы жалпы сыйымдуулук орундардын санынан ашпоого, тоолуу каттамдарда кандай аралыкка болбосун жана балдарды ташууда отургучтардын санынан ашпоого тийиш.
70. Атайын ташууларды жана бир жолку тапшырыктар боюнча ташууларды ишке ашырган автобустарга "Жалдама" көрсөткүчү орнотулат.
71. Линияда иштеп жаткан айдоочу кыймылдын каттамын жана отургучтардын санын, жол баракчасын жана жүргүнчүлөрдүн тизмесин көрсөтүү менен тапшырыкчы менен жазуу жүзүндө түзүлгөн келишимди же автоматташтырылган электрондук системалар аркылуу түзүлгөн келишимди алып жүрүүгө тийиш.
(КР Министрлер Кабинетинин 2023-жылдын 10-февралы № 55 токтомунун редакциясына ылайык)
72. Айдоочу рейс алдындагы медициналык кароодон өтүүгө милдеттүү.
Автобустун рейс алдындагы техникалык кароодон өтүүсү милдеттүү.
73. Байма-бай эмес ташууларда айдоочу станциялык курулмаларга кирүүгө жана баштапкы, акыркы, ошондой эле орто аралык пункттарда жүргүнчүлөрдү отургузууга жана түшүрүүгө укугу жок.
74. Каттамдардын тоолуу участкаларында автобустардын жүрүүсүнө сутканын күндүзгү мезгилинде гана уруксат берилет.
75. Жүргүнчүлөрдү атайын ташуулар атайын каттамдар же каттамдардагы атайын рейстер боюнча уюштурулат.
76. Атайын автобустук ташуулар төмөнкүлөрдү жеткирүү үчүн уюштурулат:
- өнөр-жай ишканаларынын, байланыш ишканаларынын, курулуш уюмдарынын, айыл-чарба уюмдарынын өндүрүштүк объекттери жана жумушчулардын турак жайлары жалпы пайдалануудагы каттамдардан алыс болгон же жалпы пайдалануудагы каттамдардагы ташуулардын шарттары ишке барып келүүнүн зарыл болгон деңгээлин камсыздабаган;
- балдарды калктуу конуштардын чегинен сыртта жайгашкан мектептерге, мектепке чейинки мекемелерге, интернаттарга;
- калктуу конуштардан сыртта жайгашкан жумуш ордуна айрым жумушчу топторун (вахтаны).
77. Ташууларга муктаждыкка жараша атайын каттамдар - жыл бою автобустар дайыма жүрүүчү же белгилүү бир мезгилде автобустар жүргөн сезондук каттамдар болушу мүмкүн. Жүргүнчүлөрдүн агымы анча көп болбогон учурларда автобустук кыймыл аптанын башка күндөрүндө уюштурулушу мүмкүн.
78. Атайын автобустук каттамдарды уюштуруу келишимдеринде автобустардын жолдо жүрүүсү, алардын саны, кыймыл ырааттамасы, токтоо пункттары, ошондой эле чыгымдардын ордун толтуруу тартиби көрсөтүлөт.
Келишимдерде бул уюмдардын атайын ташуулары чыгашалуу болгон учурда, транспорттук уюмдардын чыгашаларынын кошумча ордун жабуу милдеттери каралат.
§ 8. Автобустарды берүү тартиби
79. Тапшырык боюнча бөлүнгөн автобус алыскы узактыктагы (100 чакырымдан ашуун, өзгөчө эгер ташуулар дайыма жана сезондук мүнөзгө ээ болсо) каттамда пайдаланылган учурларда, айдоочу үчүн коркунучтуу жерлер көрсөтүлгөн каттамдын схемасы, түштөнүүгө жана түнөөгө жолдо токтой турган убакыт жана жер көрсөтүлгөн кыймылдын ыраттамасы түзүлөт.
80. Белгиленген жүрүү каттамынан четтөөгө, кыймыл ылдамдыгын көбөйтүүгө, автобустарды белгиленген сыйымдуулук ченеминен ашыкча толтурууга, айдоочулардын эмгек жана эс алуу тартибин бузуусуна тыюу салынат.
81. Уюмдардын, ошондой эле жарандардын автобустарга тапшырыктары жазуу жүзүндө же келишим түзүү аркылуу, анын ичинде автоматташтырылган электрондук системалар аркылуу түзүлгөн келишимде таризделет. Туристтик-экскурсиялык ташуулар ташуучу тарабынан келишимдик негизде ишке ашырылат.
Туристтик-экскурсиялык ташууларга келишимдерди жол-жоболоштуруу уюмдан - тапшырыкчыдан, дайындалган орду, жүрүү каттамы, токтоочу пункттар, ташылган жүргүнчүлөрдүн саны, ташуу үчүн жооптуу адамдын (топтун жетекчисинин, экскурсоводдун) аты-жөнү көрсөтүлгөн, толтурулган тапшырык бланкы алынганда жүргүзүлөт.
(КР Министрлер Кабинетинин 2023-жылдын 10-февралы № 55 токтомунун редакциясына ылайык)
82. Топтордун жетекчилери жүрүү убагында автобуска отургузууда жана түшүрүүдө балдарга, майыптарга жана карыларга өзгөчө көңүл бөлүү менен жүргүнчүлөр арасында талаптагыдай тартипти кармайт.
83. Атайын автобустук каттамдарда ташууларды уюштурууда ташуучу төмөнкүлөрдү камсыз кылат:
- көбүнчө катуу төшөлмөлүү жолдорду гана пайдалануу менен каттамдын трассасын тандоо;
- каттамдагы жол шарттарын иликтөө жүргүзүү;
- каттамда пайдаланыла турган автобустун тибин тандоо, тапшырыкчы уюм менен бирге каттамдын узундугун ченейт, кыймылдын ылдамдыгын ченемдөө жүргүзүлөт;
- жүргүнчүлөрдү ташуу үчүн, алардын күтүлгөн санына жараша кыймылдуу курамга болгон керектөөлөрдү аныктоо;
- каттамдын схемасын, андагы коркунучтуу тилкелерди көрсөтүү менен иштеп чыгуу;
- каттамдын паспортун түзуү (тапшырыкчы-уюмдардын катышуусу менен), каттамдын трассасын, каттамдын схемасын тандоо. Атайын каттамдын паспорту жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен макулдашылат жана ташуучу тарабынан бекитилет.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомунун редакциясына ылайык)
§ 9. Жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү жүк-жүргүнчүлөр автоунаа транспортунда ташуу
84. Жүк-жүргүнчүлөрдү ташуулар жүргүнчүлөрдү ташууларга кирет жана ага коюлган талаптар жүргүнчүлөрдү ташуу талаптарына окшош.
85. Жүк-жүргүнчүлөр автоунаа транспортунда жүргүнчүлөрдү ташууларда ташылган жүргүнчүлөрдүн саны чыгаруучу завод тарабынан каралган орундуктардын санынан ашпашы керек.
86. Жүргүнчүлөр салону менен жүк бөлүгүнүн ортосунда тосмо болушу керек. Автоунаанын салонуна кошумча орундуктарды орнотууга тыюу салынат.
§ 10. Токтоочу пункттар
87. Токтоочу пункттардын жайгашкан ордун тандоо, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен макулдашылган, жүргүнчүлөрдүн ыңгайлуулугун, токтоочу пункттарынын зарыл болгон көзгө көрүнүктүүлүгүн жана транспорт каражаттары менен жөө жүргөндөрдүн кыймыл коопсуздугун камсыздоо шарттарына жараша каттамды ачууда жол шарттарын иликтөөлөрдү жүргүзгөн комиссия тарабынан жүргүзүлөт.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомунун редакциясына ылайык)
88. Жүргүнчүлөр транспортунун токтоочу пункттары, пайдалануу убактысы жана кыймыл шарттары төмөнкүдөй классификацияланат:
туруктуулар - жүргүнчүлөрдүн агымы туруктуу жерлерде жайгаштырылат. Автобустар жана троллейбустар иштеген бардык мезгилде аларга токтоого милдеттүү;
убактылуулар - жол ремонт жумуштарын жүргүзүүдөн улам келип чыккан өзгөрүүлөргө жана башка ушуга байланыштуу убактылуу каттамдар;
талап боюнча - сутканын сааттары боюнча туруктуу эмес жүргүнчүлөр агымы орун алган жерлерде жайгаштырылат. Автобустар жүргүнчүнүн талабы боюнча же белгиленген сааттарда жүргүзүлөт;
техникалык токтоо жол кыймылынын татаал шарттарындагы каттамдарда жайгаштырылат.
89. Кыймыл коопсуздугун камсыздоо үчүн техникалык токтоо пункттарында жүргүнчүлөрдү отургузуу жана түшүрүү жүргүзүлбөйт.
90. Каттамдарда жайгашуусу боюнча токтоочу пункттар баштапкы, орто аралык жана акыркы болуп бөлүнөт.
91. Шаардык каттамдардын токтоо пункттары жолдордун кесилиши алдында, кесилишинен кийин, жүрүү ортосунда жана бири биринен төмөнкү аралыкта жайгашышы керек:
- кадимки каттам үчүн - 400-600 метр;
- ылдам каттам үчүн - 1500-2000 метр. Кесилиштен токтоо пунктуна чейинки аралык 20 метрден кем болбошу керек.
92. Шаар четиндеги автобус каттамдарындагы аралык токтоо пункттар калктуу конуштарда жана башка жүргүнчүлөр көп топтолгон жерлерде жайгаштырылат.
93. Шаарлар аралык каттамдардагы токтоочу пункттар калктуу конуштарда, автобекеттерде жана автостанциялардын же баштапкы жана акыркы пункт болуп эсептелинген автопавильондордун жанында жайгаштырылат.
94. Шыдыр жүрүү ортосунда токтоо пункттарын жайгаштырууда токтоо пунктунун көрсөтмөсү, кыймыл коопсуздугун камсыздаган шарттарга жараша жөөлөр өткөөлүнөн кеминде 3-5 метр, бирок 20 метрден ашпаган аралыкта орнотулушу керек.
95. Жер астындагы жөөлөр өткөөлү болсо шаардык транспорттун токтоо пункттары ал өткөөлдөргө кирүүгө жакын жайгашат, бирок, жер астындагы жөөлөр өткөөлдөрү аркылуу бара жаткан жөө жүргүнчүлөрдүн кирүүсүнө жана чыгуусуна, транспорттун келишин күтүп жаткан жүргүнчүлөр тоскоол болбогудай эсеп менен жайгаштырылат.
Ар бир багытта кыймылдын үчтөн кем эмес тилкеси бар шаар көчөлөрүндө каршы багыттагы токтоо пункттары бири биринен 25 метрден кем эмес аралыкта жайгашат.
Темир жол өткөөлдөрүнө чейинки жана кийинки орто аралык токтоо пункттары жолдон 50 метрден кем эмес аралыкта жайгашат.
Акыркы токтоо пункттары, транспорт каражаттарынын кыймылынын жөөлөрдөн бөлүнгөн жерлерде, атайын кайрылууга ыңгайлуу аянтчалары да караштырылышы керек.
Отургузуу аянтчалары транспорт каражаттарынын кыймылына тоскоолдуктарды түзбөөгө, тротуарлар боюнча жөө жүргүнчүлөрдүн кыймылына жолтоо болбоого тийиш жана токтоо аянтчаларынан 20 см бийик болушу зарыл.
Көчөлөрдүн жүрүү бөлүгүнүн кеңдигинин эсебинен жабдылган отургузуу аянтчалары сутканын караңгы мезгилинде жарыктандырылышы керек.
Зарыл болгон учурда, троллейбустар жана автобустардын "чөнтөктөр" деп аталган токтоо пункттарына кирүү үчүн атайын аянтчалар курулушу керек. "Чөнтөкчөлөрдүн" тереңдиги 3 метрден жана айлана радиусу - 10 метрден кем болбойт.
96. Токтоо пункттарында аялдаган жөө жүргүнчүлөрдү жаан-чачындан, күн нурларынан коргоочу павильондор жана бастырмалар тургузулуп, скамейка отургучтары менен жабдылышы керек.
97. Токтоо пункттары төмөнкү маалыматтарды камтыган көрсөтмөлөр менен жабдылат:
- токтоо пунктунун аталышы;
- анда токтоочу каттамдардын номуру;
- ар бир каттамдын акыркы токтоочу пунктунун аталышы;
- белгилүү сааттарда гана анда токтотула турган автобус каттамдары үчүн токтоочу пункт иштеген мезгил.
Токтоочу пунктунун көрсөткүчтөрүнүн астында кыймыл ырааттамасынын тактасы, ал эми кыймыл тездиги чоң болсо интервалы илиниши керек.
98. Ири түйүндүү, акыркы, орто аралык жана токтоо пункттарында диспетчердик байланыш каражаттары же айдоочулардын жол баракчаларын белгилөө үчүн штамп-сааттар менен жабдылган линиялык диспетчердик пункттар болууга тийиш.
99. Автобустардын токтоп туруусу үчүн аянтчалар бир мезгилде токтоо эсебине жараша уюштурулат:
- 20 бирдикке чейин - 0,15 га;
- 30 бирдикке чейин - 0,20 га;
- 40 бирдикке чейин - 0,25 га.
§ 11. Тоолуу автобустук каттамдарга коюлган талаптар
100. Каттамды "тоолуу" категорияга киргизүү аны ачууда же каттамдын трассасында жол шарттары өзгөргөндө жол шарттарын иликтөө боюнча комиссия тарабынан жүргүзүлөт.
101. Тоолуу автобустук каттамдарга узакка созулган жантайыңкы участкалары бар жана төмөнкү өзгөчөлүктөргө ээ болгон каттамдар кирет:
- 6%дан ашык жана узактыгы 2 же андан көп чакырымга созулган эңкейиштер;
- 1 чакырымда алты жолу кайталанган 100 метр радиустуу бурулуштар;
- радиусу 1500 метрден кем эмес бойлото кеткен профилдүү өргө карай бурулуштары жана 1200 метрден кем эмес радиустуу, ичин карай бурулуштар;
- жолду көрүү аралыгы 60 метрден аз жана каршы келаткан автоунааны көрүү - 120 метрден аз.
Катуу төшөлмөлөрү жок жана ченемдик талаптардан четтеген жана өзгөчө татаал шарттардагы каттамдар тоолуу категорияларга теңделет.
102. Тоолуу каттамдарды уюштурууда:
- токтоочу пункттарды 4%дан ашык эмес эңкейиштерге, ал эми өргө чыгууда "чөнтөкчөлөрдү" милдеттүү орнотуу менен тоо кырында жайгаштыруу керек;
- өргө көтөрүлүү алдында токтоочу пункттар көтөрүлүү башталганга чейин 250 метр алыс болушу керек.
103. Тоолуу шарттардагы каттамдарда иштөөгө "Д" категориясына ээ болгон жана автобус айдоосунун жалпы стажы 3 жылдан кем эмес айдоочуларга жол берилет.
Тоолуу каттамдарда автобус айдоо үчүн дайындалган айдоочулар 80 саат милдеттүү кошумча такшалуудан өтүшөт, бир тоолуу каттамдан экинчисине которулууда айдоочулар жаңы каттамда 14 саат такшалуудан өтүшөт.
(КР Өкмөтүнүн 2014-жылдын 7-июлундагы № 374 токтомунун редакциясына ылайык)
104. Тоолуу каттамдарда иштеген бардык автобустар туманга каршы фаралар жана артка жүрүү фаралары менен жабдылышы керек.
Тоолуу каттамдарда кадимки модификациялардагы автобустарды пайдаланууда чыгаруучу заводдордун автобусту пайдалануу боюнча нускамасынын талаптарын сактоо зарыл.
Өзгөчө татаал тоолуу жолдордун шарттарында өтүүсү жогорку деңгээлдеги автобустар иштетилет.
§ 12. Жалпы пайдалануудагы жүргүнчүлөр транспортунун сырткы жана ички жабдылышына жана жасалгасына коюлган талаптар
105. Сырткы жасалгасы төмөндөгүлөрдү камтыйт:
- каттамдын жүрүүсүнүн алдыңкы көрсөткүчүн жана каттамдын номурун;
- каттамдын жүрүүсүнүн капталдагы көрсөткүчүн;
- каттамдын жүрүүсүнүн арткы көрсөткүчүн жана каттамдын номурун;
- "Чыгуу" жазуусу бар тактачаны.
Алдыңкы жана каптал көрсөткүчтөрүндө каттамдын баштапкы жана акыркы пункттарынын аталышы, номуру түшүрүлөт.
Жүрүү каттамынын бардык көрсөткүчтөрүнүн жазууларын жарыктандыруу жана алардын өлчөмдөрү сутканын күндүзгү жана түнкү мезгилдеринде көрүүнү камсыз кылышы керек.
106. Ички жасалга төмөнкүлөрдү камтыйт:
- жүргүнчүлөр үчүн арналган каттамдын схемасын. Каттамдын схемасы бир жана бир нече каттамга карата аткарылышы мүмкүн;
- жүргүнчүлөрдүн көрүп маалымат алуусу үчүн "кирүү" жана "чыгуу", балалуу жүргүнчүлөр жана майыптар үчүн орундар, чукул токтотуу баскычы жайгашкан орун, жол киренин баасы тууралуу маалыматтар;
- ташуучунун аталышы, дареги жана телефон номуру;
- өрт өчүргүч жана медициналык кутуча;
- айнектерди сындыруу үчүн балка жана жылып кетүүгө каршы тирөөч - 2 даана;
- жарандардын даттанууларын жана сунуштарын кароо үчүн лицензиардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу органынын байланыш маалыматтары.
(КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 2-сентябрындагы № 480, Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомдорунун редакцияларына ылайык)
107. Автобустардын сырткы жана ички санитардык абалдары талаптагыдай тазалыкта болушу, ал эми шаарлар аралык каттамдардын автобустарынын отургучтары баш жөлөгүчтөр, орундук каптамалар менен жабдылууга тийиш.
108. Такси катары пайдаланылган автоунаанын таанымал белгиси болууга тийиш.
109. Ички жасалга төмөнкүлөрдү камтыйт:
- бузугу жок таксометр;
- ташуучунун аталышы, дареги жана телефон номуру жазылган табличка;
- автоунаа-таксинин айдоочусунун аты-жөнү.
3-глава Станциялык курулмалардын ишин уюштуруу
§ 1. Автобекеттердин (АБ), автостанциялардын (AC), автопавильондордун жана автокассалардын функциялары
110. АБ/АС кызматтарынын иштерин уюштуруунун мааниси, жүрүүгө байланыштуу бардык операцияларды аткарууга убакытты аз жумшап, жүргүнчүлөргө мүмкүн болушунча ыңгайлуулук түзүп берүүдө.
111. АБ/АС өз ишин бул Эрежелерге жана транспорт чөйрөсүндөгү мыйзамдарда белгиленген укуктарга ылайык жүзөгө ашырат.
112. АБ/АС иши бирдиктүү болуп саналат жана төмөнкү функцияларды камтыйт:
- коммерциялык операциялар;
- маалыматтык иштер;
- диспетчердик жетекчилик;
- контролдоо функциялары;
- жүргүнчүлөрдү тиричиликтик тейлөө;
- автобустардын айдоочуларынын тиричилигин жана эс алуусун уюштуруу;
- техникалык операциялар;
- ташууларды эсепке алуу жана анализдөө функциялары;
- бөлмө жайларды, имараттарды куруу, имараттарды жана аймактарды күтүү.
113. Коммерциялык операциялар - жол кире жана жол жүктү ташууда билеттерди сатуудан жана жеке адамдарга, юридикалык жактарга көрсөтүлгөн башка кызмат көрсөтүүлөрдөн түшкөн кирешелерди чогултуу боюнча негизги көрсөткүчтөрдү аткарууну камсыздоо.
114. Маалыматтык иш - АБ/АС кызматтарын пайдаланууга жана автобуста жүрүүгө байланышкан бардык маселелер боюнча жүргүнчүлөргө өз убагында жана анык маалымат берүүгө багытталган иш-чараларды өткөрүү, жаңы кызмат көрсөтүүлөр жөнүндө калкка маалымдоо, анын ичинде массалык маалымат каражаттары аркылуу маалымат берүү.
115. Диспетчердик жетекчилик - ташуулардын коопсуздук ченемдерин жана эрежелерин сактоо менен ар бир автобустун сыйымдуулугун майнаптуу пайдаланууну эске алып, бекитилген каттам боюнча автобустардын кыймыл ырааттамасын аткарууну камсыздоо максатында автобустардын кыймылын уюштуруу.
116. Контролдук функциялар - ташуучунун жөнөтүлүүчү автобустарынын экипировкасын жана санитардык абалын текшерүү, жүргүнчүлөрдүн жол кире документтеринин бар экендигин жана туура жол-жоболоштурулгандыгын, жол кире жана жол жүктү ташуу үчүн акы алынгандыгын, айдоочунун тийиштүү документтеринин болушун текшерүү.
117. Жүргүнчүлөрдү тиричиликтик тейлөө - АБ/АСда болгон мезгилде жүргүнчүлөрдүн тиричилик керектөөлөрүн толук канааттандыруу үчүн иш-чараларды өткөрүү.
118. Автобустардын айдоочуларынын тиричилигин жана эс алуусун уюштуруу - кезексиз тейлөөнү камсыз кылуу жана өзүнчө акыга АБ/АСда бөлмө бөлүп берүү.
119. Техникалык операциялар - рейс алдындагы күн сайын техникалык текшерүүнү (кыймыл коопсуздугун камсыздаган түйүндөрдү жана агрегаттарды текшерүү) жана айдоочуларды медициналык кароолорду уюштуруу.
120. Ташууларды эсепке алуу жана анализдөө функциялары - автобустардын ишин жакшыртуу маселелери боюнча жүргүнчүлөрдүн сунуштарын чогултуу, калктын автотранспорт кызматтарына болгон муктаждыктарын изилдөө, ташууларга суроо-талапты канааттандыруу деңгээлин анализдөө жана алардын негизинде жаңы каттамдарды ачуу, иштеп жаткан каттамдарда рейстердин санын көбөйтүү жана автобустардын кыймыл ырааттамасын өзгөртүү боюнча сунуштарды берүү.
121. Бөлмө жайды, имараттарды жана аймактарды күтүү - АБ/АСда санитардык тартипти сактоо боюнча чаралар комплексин аткарууну камсыздоо, имараттарды, бөлмө жайларды өз убагында оңдоп-түзөөнү, асфальт төшөөлөрдү, аймактарды көрктөндүрүүнү ж.б. уюштуруу.
122. Автопавильон жана автокассалар кызматтары жүргүнчүлөргө кызмат көрсөтүшү керек жана төмөнкү функцияларга ээ болот:
- диспетчердик;
- контролдук;
- маалыматтык;
- билет сатуу.
§ 2. Автобекеттердин жана автостанциялардын түрлөрү жана алардын классификацияланышы
123. Станциялык курулмаларга транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан бекитилген типтүү форма боюнча паспорт түзүлөт.
124. АБ/АС кошумча түрдө төмөнкүлөргө ээ болууга тийиш: рейс алдында автобустарды техникалык кароо жана айдоочуларды медициналык күбөлөндүрүү пункттары, жүргүнчүлөрдү маданий-тиричилик жана санитардык-гигиеналык жактан тейлөө бөлмөлөрү жана жумушчулар үчүн башка кызматтык бөлмөлөрү.
125. Автобекет - калктуу конуштарда жүргүнчүлөрдү тейлөөчү, 75тен ашуун адам сыйган күтүү залы бар станциялык курулма.
Автобекеттин жүргүнчүлөрдү отургузуучу жана түшүрүүчү перрону, автобустар токтоочу аянтчасы, билеттик кассасы, жол жүктү жана кол жүгүн сактоочу камералары, эненин жана баланын бөлмөсү, маалымат-сурап билүү кызматы, буфети же кафеси, жүргүнчүлөрдү маданий-тиричилик жана санитардык-гигиеналык тейлөө бөлмөлөрү (почта, телеграф, медициналык жардам пункту ж.б.), ошондой эле айдоочулардын эс алуу бөлмөсү, айдоочулардын рейстер аралык эс алуусу жана медициналык кароосу үчүн пункттар жана жүргүнчүлөрдү тейлөө жана автобустардын кыймылын уюштуруу менен түздөн-түз байланышы бар жумушчулар үчүн кызматтык бөлмөлөрү болушу керек. Автобекет - облустар аралык жана эл аралык маанидеги шаарлар аралык жана шаар четиндеги каттамдардагы жүргүнчүлөрдү тейлөөгө арналган.
126. Автостанция - калктуу конуштардагы жүргүнчүлөрдү тейлөөнү камсыз кылган станциялык курулма жана саны 75ке чейин адам сыйган күтүү залы бар имарат.
Автостанция жүргүнчүлөрдү отургузуучу жана түшүрүүчү перрону, ошондой эле автобустар токтоочу аянтчасы бар имарат. Автостанциянын имаратында билеттик кассалар, маалымат сурап-билүү кызматы, эне жана бала бөлмөсү, сактоочу камера жана жүргүнчүлөрдү маданий-тиричилик жана санитардык-гигиеналык жактан тейлөөчү башка бөлмөлөр жана автобустардын кыймылын уюштурууга, жүргүнчүлөрдү түздөн-түз тейлеген жумушчулар жайгашкан бөлмөлөр жайгаштырылат. Автостанция облустар аралык жана эл аралык маанидеги шаарлар аралык жана шаар четиндеги каттамдардагы жүргүнчүлөрдү тейлөөгө арналган.
(КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 2-сентябрындагы № 480 токтомунун редакциясына ылайык)
127. Автопавильон - жүргүнчүлөрдү жаан-чачындардан жана башка жагымсыз климаттык шарттардан коргоо үчүн арналып, автоунаа жолдоруна жакын жердеги калктуу конуштарда курулат. Бул автокассасы жана диспетчердик пункту бар жабык жана жарым жабык түрүндөгү имарат, жакынкы АБ/АС филиалы катары иштейт.
128. Автокассалар - каттамдарда автобустардын кыймылына диспетчердик жетекчиликти уюштуруу жана калктуу конуштарда жүргүнчүлөргө автобилеттерди сатуу үчүн арналып, жакынкы АБ/АС филиалы же өзүнчө чарба субъекти катары иштейт.
129. Станциялык курулмаларды долбоорлоо, куруу, жайгаштыруу, ордун алмаштыруу жана эксплуатацияга берүү транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын макулдугу менен жүргүзүлөт.
130. АБ/АС сыйымдуулугуна, тилкенин аянтына жана жайгашуу ордуна жараша транспорт чөйрөсүндөгү тиешелүү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган багыттар боюнча каттамдарды аныктайт жана АБ/АС бекитип берет.
131. АБ/АС үчүн бөлүнгөн аймак, курулуш аянтына жана технологиялык максаттар үчүн кызматтык аянтка бөлүнөт. Технологиялык максаттар үчүн кызматтык аянт төмөнкүлөргө бөлүштүрүлөт:
- жүргүнчүлөрдү тейлөө зонасына (автобустардын жөнөтүлүшү жана келиши үчүн перрондор, күтүү зонасы);
- автобустардын техникалык абалдарын текшерүү жана эксплуатациялык жөнгө салуулар, салондорду нымдуу тазалоо үчүн сырткы эстакадасы бар автобустарды техникалык тейлөө зонасына;
- автобустардын рейстер аралык токтоочу зонасына;
- чарбалык зонага;
- жашылдандыруу аянтына.
§ 3. Жүргүнчүлөрдү ташууларды ишке ашырууда автобекеттин жана автостанциянын ташуучулар менен өз ара карым-катыштары
132. Шаарлар аралык жана шаар четиндеги автобустук каттамдарда ташууларды уюштуруу деңгээлин жогорулатуу, жүргүнчүлөрдүн кызыкчылыктарын коргоо, ташуучу менен станциялык курулмалардын ортосундагы өз ара милдеттерди, укуктарды жана жоопкерчиликтерди так аныктоо максатында, ташуучу менен транспорт чөйрөсүндөгү тиешелүү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган ортосундагы конкурстун натыйжалары боюнча түзүлгөн контракттын негизинде, ташуучу менен станциялык курулмалардын ортосунда ушул Эрежелерге карата 12-тиркемеге ылайык келишим түзүлөт. Ошондой эле, станциялык курулмалар жана транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган ортосунда станциялык курулмалардын жүргүнчүлөрдү жана каттамдарды тейлөөсү боюнча контракт түзүлөт.
133. Менчик жана таандык түрүнө карабастан, ташуу процессинин бардык катышуучулары жогоруда көрсөтүлгөн келишимдин бардык шарттарын аткарууга милдеттүү.
134. Жүргүнчүлөрдүн кызыкчылыктарын жана жүргүнчүлөр транспортунун технологиялык процессинин принциптерин коргоо максатында, тиркелген келишимдин кайсы бир пункттарын алып салууга жол берилбейт.
135. АБ/АС жана ташуучу жүргүнчүлөр билеттерин саткандыгы үчүн келишимге ылайык өз ара эсептешүүнү жүргүзөт.
Каттамдарда автотранспорт менен кызмат көрсөтүүгө АБ/АС менен ташуучу ортосундагы келишимде кошумча акы үчүн төмөнкү жумуштарды жана кызматтарды аткаруу каралат:
- күн сайын рейс алдында айдоочуларды медициналык текшерүү жана автотранспорт каражаттарын техникалык кароо;
- акыркы пунктка келген автобусту кайтаруу;
- жууп-тазалоо жумуштарын аткаруу;
- токтоочу жайда автобуска орун берүү.
136. Келишимдин шарттарын аткарбагандыгы үчүн тараптар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартат.
§ 4. Станциялык курулмалар аймагында автобустардын кыймылын жана жүргүнчүлөр коопсуздугун камсыз кылуу
137. АБ/АС аймагында автобустардын кыймылын, бурулуштарын жана жүргүнчүлөрдүн кыймылын тартипке салуу үчүн төмөнкүлөрдү кароо зарыл:
- автобустардын кыймылынын жана жүргүнчүлөр агымынын схемасын туура түзүү, алардын кесилишине жол бербөө;
- автобустардын кыймыл ылдамдыгын минимумга - 10 чакырым\саатка чейин чектөө;
- транспорттун өз-өзүнчө кирүүсү жана чыгуусу.
138. АБ/АС аймагында автобустардын кыймыл схемасын иштеп чыгууда, кирүүдө жана чыгууда оңго бурулууларды пайдаланууну, автобусту перронго (платформага) токтотууну, оң жактан отургузууну жана түшүрүүнү; жүргүнчүлөрдү түшүрүү белгиленген жерлерде гана жүргүзүүнү; жүргүнчүлөрдү отургузууга жана түшүрүүгө автобусту берүүдө минималдуу жол табууну караштыруу зарыл.
139. Перрондор автобустар алдыга карай жүрүү менен кирүүсүнө эсептелүүгө жана жүрүү бөлүгүнөн 0,25 метрге бийик болууга тийиш.
140. Каттамдарда автобустардын кыймыл коопсуздугун камсыз кылуу үчүн АБ/АС төмөнкү негизги талаптарды аткарышы керек.
- автобустарды перрондон жөнөтүүдө алардын сыйымдуулук ченемин сактоо;
- автобустарды ырааттама боюнча гана жөнөтүү;
- автобустун артка бурулуу пунктунда автобустардын рейс алдындагы техникалык кароодон жана айдоочунун медициналык текшерүүдөн өтүшү;
- тийиштүү эс алуу үчүн, артка бурулуу пунктундагы токтоп туруу убактысын айдоочулардын пайдалануусун контролдоо;
- ачык-айкын каттамда айдоочулардын иш шарттарын жана тартипти сактоосу;
- каттамдарда метеожол шарттары жөнүндө дайыма билдирүү.
141. Автопавильондор жана автокассалар аймагында төмөнкүлөр каралышы керек:
- диспетчер, кассир үчүн кызматтык бөлмө;
- жүргүнчүлөрдүн кыска мөөнөттүк болуулары үчүн бастырмалуу отургузуу аянтчалары.
§ 5. Станциялык курулмалардын кызматтарынын ишин уюштуруу
142. Жүргүнчүлөргө максималдуу ыңгайлуулукту түзүү жана АБ/АСта технологиялык процессти сактоо үчүн негизги кызматтарга ээ болуу жана төмөнкү ишти уюштуруу керек:
1) сурап-билүү-маалымат иштерин;
2) диспетчердик жетекчиликти;
3) кассалардын ишин;
4) автобустарды жөнөтүү боюнча перрондордогу ишти;
5) сактоо камераларынын, эне жана бала бөлмөсүнүн, айдоочулардын эс алуу бөлмөсүнүн иштерин.
143. Станциялык курулмалар имаратынын маңдай тарабына "автобекет", "Автостанция", "Автопавильон", "Автокасса" деген тиешелүү жазуулары бар көрнөктөр орнотулат.
144. АБ/АС касса залында жана күтүү залында төмөнкүлөр илинет: кызматтардын жана бөлмөлөрдүн жайгашуу көрсөткүчтөрү; автобустук каттамдардын схемасы; автобустардын кыймыл ырааттамасы; автобустардагы орундуктардын жайгашуу схемасы жана номурлары; жол кире жана жол жүктү ташуунун баасынын таблицасы; жүргүнчүлөрдү жана жол жүктөрдү ташуулар эрежесинен үзүндү; жүргүнчүлөрдүн айрым категориялары үчүн автобустарда жеңилдетилген жана акысыз жүрүү эрежелеринин көчүрмөсү ж.б.
145. Кассанын терезелеринин өйдө жагына төмөнкү маалыматтык көрсөткүчтөр жайгаштырылат:
- кассалардын ишин уюштуруу тартиби - бардык багыттар боюнча бардык кассалар же бекитилген каттамдары көрсөтүлгөн бир багыты боюнча касса;
- кассалардын арналышы жөнүндө маалымат (алдын ала, азыркы, транзиттик рейстер, билеттерди кайтаруу ж.б.);
- "Касса" жазуусу, анын номурун көрсөтүү менен;
- билетти кезексиз сатып алууга укуктуу жүргүнчүлөр категориялары көрсөтүлгөн тактача.
Кассалык терезелерде кассанын иш тартиби жана кассирдин аты-жөнү жазылган тактача жайгаштырылат.
146. Сурап-билүү бюросу зарыл маалыматтар жана жүргүнчүлөр үчүн сурап-билүү материалдары менен камсыз болушу керек. Сурап-билүү бюросунун терезесинде "Сурап-билүү бюросу", иш тартиби жана маалымат берүүчүнүн аты-жөнү көрсөтүлгөн тактача жайгаштырылат.
Сурап-билүү бюросу каралбаган АБ/АСта, жүргүнчүлөргө маалымат берүү үчүн көрүнүктүү жерде, маалым каттарды берүү милдеттемеси кимге жүктөлгөндүгү тууралуу маалымат болууга тийиш.
147. Кол жүктөрүн сактоо камерасында төмөнкүлөр жайгаштырылат: "Сактоо камерасы" көрнөгү, жүктөрдү сактоо кызматтарына акы төлөө тартибин көрсөтүү менен сактоо камерасын пайдалануу Эрежелери; иш тартиби тууралуу тактача, ошондой эле буюмдарды сактоочунун аты-жөнү жазылган тактача.
148. Эне жана бала бөлмөсүндө төмөнкүлөр жайгаштырылышы керек:
- "Эне жана бала бөлмөсү" тактачасы;
- балалуу жүргүнчүлөр үчүн бөлмөнү пайдалануу эрежелери;
- нөөмөтчүнүн аты-жөнүн көрсөтүү менен эне жана бала бөлмөсүнүн иштөө тартиби жөнүндө тактача.
149. Перрондордо төмөнкүлөр орнотулат: отургузуу платформасынын номурун белгилөө менен автобустарга отурчу ордун көрсөткүчтөр, бул платформадан жөнөтүлүүчү автобустар каттамынын тизмеси, жүргүнчүлөрдү түшүрүү платформасынын көрсөткүчтөрү. Оозеки маалымат, сурап-билүү маалыматтары сурап-билүү бюросунун маалымат берүүчүсү, автобекет боюнча нөөмөтчү, диспетчер же кассир тарабынан берилет.
150. Жүргүнчүлөргө радио берүү түйүнү аркылуу мамлекеттик жана расмий тилдерде төмөнкү суроолор боюнча маалымат берилет: автобустардын келиши жөнүндө; автобуска отургузуунун башталышы жана аны рейске жөнөтүү убактысы; автобустардын кыймыл ырааттамасынан четтөөлөрү жөнүндө (рейстерди алып салуу, жөнөтүүнүн же келүүнүн кечигүүсү, жумшак автобусту катуу автобуска алмаштыруу, транзиттик автобустардын туруучу убактысынын өзгөрүшү) жана жол кире билеттерин кайрадан жол-жоболоштуруу тартиби; автобустарда бош орундуктардын бардыгы, кошумча рейстер; жүргүнчүлөрдүн автобустарда билетсиз жүрүүсү үчүн жоопкерчиликтери жөнүндө ж.б.
151. Диспетчердик жетекчиликтин негизги милдеттери кыймылдын туруктуулугун жана жүрүүлөрдүн коопсуздугун сактоо үчүн автобустардын сыйымдуулугун натыйжалуу пайдаланууну камсыздоо болуп саналат. Диспетчердик кызматка төмөнкү функциялар жүктөлөт:
- автобустардын кыймыл ырааттамасын сактоосун контролдоо;
- ырааттамада көрсөтүлгөн убакыттан четтеген учурларда автобустардын кыймылын жөнгө салуу;
- кассалардын билеттерди өз убагында жана толук сатууларын контролдоо;
- автобустарды лицензиясыз жана жүргүнчүлөр болсо да бош орундуктары менен жөнөтүп жиберүү учурларын жоюу, диспетчердик документтерди жана айдоочулардын жолдомо документтерине ырааттаманын иш жүзүндө аткарылышын белгилөөнү жүргүзүү;
- автобустардын кыймылы менен байланышкан бардык суроолор боюнча жүргүнчүлөргө маалымдоо, өтө оор багыттарда (каттамдарда) автобустардын чыгууларын көбөйтүү боюнча зарыл чараларды көрүү;
- жүргүнчүлөргө автобустардын келиши, аларда бош орундардын бар экендиги жөнүндө, ырааттамадагы өзгөрүүлөр жана четтөөлөр тууралуу үзгүлтүксүз жана өз убагында маалымдап туруу;
- коңшу станциялык курулмаларга жөнөтүлүп жаткан автобустардагы бош жана бошогон орундуктардын бар экендиги жөнүндө, ырааттамадан четтөөлөр, рейсти токтотуу, кошумча рейстерди транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган менен макулдаштыкта кошумча рейстерди жөнөтүү тууралуу маалымдап туруу;
- бардык каттамдарда метеожол шарттарын дайыма изилдөө;
- чектеш станциялык курулмалар менен өз ара эки жактуу маалымат алып туруу;
- бекитилген участокто техникалык бузулуулардан токтоп калган автобуска техникалык жардам көрсөтүү, ташуучуга өз убагында кабарлоо жана жүргүнчүлөрдү башка автобуска отургузуу боюнча чара көрүү;
- автобустардын кыймылынын ырааттамасын өркүндөтүү боюнча талдоо жүргүзүү жана негиздүү сунуштарды киргизүү.
Диспетчерде төмөнкү документтер болушу керек: кызматтык нускама; автобустук каттамдардын схемасы; автобустардын кыймыл ырааттамасы; зарыл диспетчердик журналдар.
Ырааттама боюнча ташуучу тарабынан автобус берилбеген жана жүргүнчүлөрдү кошумча рейс менен жөнөтүү зарыл болгон учурларда, станциялык курулмаларга бул каттам боюнча автобустардын иш графигинде көрсөтүлгөн башка автобусту жөнөтүүгө уруксат берилет.
(КР Өкмөтүнүн 2014-жылдын 7-июлундагы № 374 токтомунун редакциясына ылайык)
152. Кассалардын ишине коюлган негизги талаптар:
- жүргүнчүлөрдү тез жана маданияттуу тейлөө;
- жүргүнчүлөр болсо да орундуктары бош автобустарды жөнөтүү учурларын жокко чыгаруу;
- кассалык ведомосттор өз убагында жабылбагандыгынан улам автобустарды жөнөтүүнү жокко чыгаруу;
- билеттерди жана кассалык ведомостторду сапаттуу жол жоболоштуруу;
- түшкөн акчанын сакталышын жана анын инкассацияга толук өткөрүлүшүн камсыз кылуу;
- смена үчүн кассирлердин өз убагында жана сапаттуу отчет берүүсү.
Аткарылуучу жумуштун көлөмүнө жана шарттарына жараша төмөнкүдөй адистештирилген кассалар уюштурулат:
- билеттерди алдын ала сатуу кассалары;
- билеттерди учурдагы сатуу кассалары;
- транзиттик рейстер кассалары;
- жүргүнчүлөрдүн айрым категорияларын тейлөө үчүн касса;
- пайдаланылбаган билеттерди кайтаруу кассасы;
- нөөмөттүү (түнкү) касса.
Билеттерди сатуу станциялык курулмалардын кассирлери тарабынан жүргүнчүлөргө билеттерди берүү жана 14-тиркемеге ылайык билеттерди сатуу ведомостун тариздөө менен ишке ашырылат.
Билеттерди сатуу ведомосту 2 нускада таризделет, экинчи нускасы автобустун айдоочусуна берилет жана ташуучу тарабынан текшерүүдө иш жүзүндө жүргүнчүлөргө билет берилгендигинин аныктыгын текшерүүнүн негизи катары кызмат өтөйт.
Билеттик кассалардын ишин уюштурууга жараша, билеттерди тариздөө жана берүү оператордук кызматтын жардамы аркылуу жана ансыз ишке ашырылышы мүмкүн.
153. Перрондук кызматка төмөнкү милдеттер жүктөлөт:
- жүргүнчүлөрдү отургузууга автобустарды бергенге чейин анын экипировкасын жана санитардык абалын текшерүү;
- жүргүнчүлөрдү отургузууга автобустарды берүүнү контролдоо; жүргүнчүлөрдү отургузууну уюштуруу жана ишке ашыруу, жүрүүгө жана жол жүктөрдү ташууга алардын билеттеринин бардыгын контролдоо;
- жүрүү документтеринин туура таризделишин текшерүү;
- жол кире үчүн төлөө наркынын алынышынын тууралыгы;
- ашыкча жүктүү автобустарды жөнөтүү учурларына жол бербөө;
- автобустардын рейске ырааттама боюнча так жөнөтүлүшүн контролдоо.
Перрондук кызмат АБ/АС аймагынан текшерилбеген, ашыкча жүктөлгөн, билет сатылбаган жана жол жүктөрдү бар автобусту жөнөткөндүгү үчүн жоопкерчилик тартат.
Перрондордо ишти уюштурууга коюлган негизги талаптар:
- жүргүнчүлөрдү отургузуу аянттарын адистештирүү (келүү, жөнөтүү, транзиттик, шаарлар аралык жана шаар четиндеги);
- автобустарды жөнөтүүнү туура бөлүштүрүү.
Жөнөтүү перрондору төмөнкүлөр менен жабдылышы керек: бастырма, жарыктандыруу, отургузуу орундарын көрсөткүчтөр, скамейкалар ж.б.
154. Кол жүктөрүн жана жол жүктөрдү убактылуу сактоо үчүн жүрүү билеттери бар же жогуна карабастан жүргүнчүлөрдөн кол жүктөрдү жана жол жүктөрдү кабыл алган сактоо камерасы уюшулат жана ал жол жүктүн квитанциясын берет.
Кол жүктөрдү жана жол жүктөрдү сактоо үчүн акы, аны сактоого кабыл алган күндү жана сактоо камерасынан берилген күндү кошуу менен ар бир календардык сутка үчүн төлөнөт. Сутка бөлүгү толук сутка катары эсептелет.
Кол жүктөрдү жана жол жүктү сактоо камерасына кабыл алуу сакталышы таңгактоону талап кылбаган айрым буюмдардан тышкары да таңгактарда алынат. Чогуу байланган нерселерди сактоого өткөрүүдө сактоо акысы ар бир буюм үчүн өзүнчө алынат.
Жүргүнчү кол жүктөрдү жана жол жүктү сактоо камерасына өткөргөндө жалпы бааны же айрым буюмдардын баасын жарыялоого укуктуу. Сактоого өткөрүлүп жаткан кол жүктөрдүн же жол жүктүн бааларын жарыялоо үчүн акы өзүнчө алынат. Жарыяланган баанын тууралыгы күмөн туудурса, АБ/АС жүргүнчүгө биргеликте кароо үчүн кол жүктөрүн жана жол жүктү ачууга талап кылууга укуктуу.
Сактоо камерасына өткөрүлгөн жана ээси тарабынан 10 күн ичинде талап кылынбаган буюмдар АБ/АС кампасына сактоого өткөрүлүп берилет. Эгер буюмдар кампага берилгенден кийин 3 ай ичинде ээси буюмдарын талап кылбаса, АБ/АС бул буюмдарды соода тармагы аркылуу сатууга жана түшкөн кирешени кириштөөгө укуктуу.
Буюмдар сатылган учурдан тартып, алты ай ичинде жол жүктүн квитанциясын көрсөткөн адам буюмдарды сактоого жана сатууга байланышкан сумма кармалгандан кийин тиешелүү сумманы алууга укуктуу.
Төмөндөгүлөр сактоого кабыл алынбайт: жарылуучу, тез күйүүчү, ууландыруучу, жегич, коңурсуган, тез бузулуучу, булгоочу заттар жана нерселер, кутулардагы жана каптамалардагы аңчылык мылтыктардан бөлөк ок атуучу курал.
Сактоо камерасында төмөнкү эсепке алуу китепчелери жүргүзүлөт:
- ушул Эрежелердин 15-тиркемесине ылайык жол жүктүн жана кол жүктөрүнүн кыймылын эсепке алуу китепчеси;
- сактоодо 10 күндөн ашык турган кол жүктөрдү жана жол жүктү эсепке алуу китепчеси (эркин форма);
- автобустарда табылган жана унутулган буюмдарды эсепке алуу журналы (эркин форма);
- сменаларды өткөрүү журналы (эркин форма).
155. Автобус жана башка жерлерде табылган (унутулган) буюмдарды кабыл алган АБ/АС, кийинки күндөн кечиктирбестен бул жөнүндө белгиленген жерлерде жарыя илүүгө милдеттүү.
Жүргүнчү жол жүрүүдө автобустан калып калган учурда кол жүктөрүнө жана жол жүгүнө (буюмдарына), карата ушул Эрежелердин 154-пунктуна ылайык тартип колдонулат.
Табылган (унутулган) кол жүктөрүн жана жол жүктү (буюмдарды) берүү, ким экендигин күбөлөндүрүүчү документин көрсөткөн бул буюмдардын ага таандыктыгын далилдеген жүргүнчүнүн жазуу жүзүндөгү арызы боюнча ишке ашырылат.
Кол жүктөрүн жана жол жүктөрүн (буюмдарды) жөнөтүүгө жана сактоого байланышкан чыгымдар ээсинин эсебинен жүргүзүлөт.
Табылган (унутулган) кол жүктөрү жана жол жүктөрү (буюмдар) АБ/АС кампасында 90 сутка бою сакталат. Бул мөөнөт өткөндөн кийин АБ/АС бул буюмдарды соода тармагы аркылуу сатууга жана түшкөн кирешени кириштөөгө укуктуу.
156. АБ/АС, сактоо камерасына тапшырылган жол жүктүн жана кол жүктөрүнүн (анын ичинде табылган жана унутулган буюмдардын) сакталышы үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоокерчилик тартат.
157. Жүргүнчү жол жүктү кабыл алууда сактоо камерасы берген квитанцияны жоготкон учурда, жол жүктү берүү төмөнкүдөй тартипте жүргүзүлөт:
- жүргүнчү сактоо камерасынын квитанциясын жоготкондугу жөнүндө АБ/АС жетекчисинин атына, өзүнүн жашаган жерин жана паспортунун номурун көрсөтүү менен белгиленген үлгүдөгү арыз жазат;
- жүргүнчү арызда сактоо камерасына өткөрүлгөн жол жүктүн ичиндегилерди көрсөтүшү керек (буюмдардын аталышын, санын, өңү-түсүн, салмагын ж.б.);
- жол жүктү же кол жүктөрдү (сумка, кап, таңылчак ж.б.) ачкан жана берген ар бир учур квитанцияны жоготкон жүргүнчүнүн катышуусунда комиссия тарабынан (АБ/АС жумушчуларынын эсебинен 2-3 адамдан турган) өткөрүлөт, мында жол жүктү (кол жүктөрдү) ачуу актысы түзүлөт жана ага бардык катышуучулар тарабынан кол коюлат;
- жол жүктү (кол жүктөрдү) ачууда жана берүүдө жүргүнчү, эреже катары ким экендигин күбөлөндүрүүчү документти (паспорт, аскердик билет, күбөлүк ж.б.) көрсөтүшү керек.
§ 6. Жүргүнчүлөргө билеттерди сатуу тартиби
158. Жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташууда төлөм кабыл алуу ар кандай түрдө уюштурулат (билеттик, накталай эсептешүү, накталай эмес эсептешүү, электрондук).
Бишкек жана Ош шаарларында коомдук жүргүнчүлөр транспортунда жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташуу үчүн төлөмдү алуунун тартиби жана ыкмалары жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан иштелип чыгат жана бекитилет.
Билеттер боюнча жүргүзүлүүчү жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташуу контролдук-кассалык машиналарды колдонуу менен жүзөгө ашырылат, ошондой эле курчалган жана түрмөктөлгөн билеттерди пайдаланууга жол берилет.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
159. Шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдардагы автобустарда жүргүнчүлөрдүн жүрүүсүнө жана жол жүктөрдү ташууга билеттер кассаларда, ал эми станциялык курулмалар жок болгондо жүрүү жолдорунда - шаар четиндеги каттамдарга гана айдоочулар тарабынан сатылат. Жүрүү жолунда станциялык курулмалар бар болсо, шаарлар аралык жана шаар четиндеги каттамдардагы автобустарда айдоочулардын билеттерди сатуусуна тыюу салынат. Муну менен катар, шаарлар аралык (облустар аралык, эл аралык) каттамдарда жүрүү жолундагы автобустардын кыймыл ырааттамасында каралбаган орто аралык пункттарда жүргүнчүлөрдү отургузууга тыюу салынат.
160. Билеттерди күндөлүк сатуу автобусту жөнөтүү күнү жүргүзүлөт. Шаарлар аралык каттамдарда жүрүү үчүн билеттерди алдын ала сатуу, үйгө жеткирүү менен жана телефон аркылуу жүргүзүлөт. Тапшырык алуу, билеттерге орундарды брондоо автобусту жөнөтүүгө 12 саат калганда токтотулат. Билеттерди үйгө жеткирүү, билетке тапшырык түшкөн шаардын чегинде гана ишке ашырылат. Брондоо боюнча тапшырык билеттер кассада сакталат жана автобусту жөнөтүүгө 12 саат калганда гана жалпы тартипте сатууга берилет.
161. Билеттерди алдын ала сатуу автобусту жөнөтүүгө 15 сутка калганда жүргүзүлөт. Алдын ала жүрүү билеттерди сатуу, билеттерди үйгө жеткирүү, телефон аркылуу тапшырык, орундарды брондоо, транзиттик өтүүнү тариздөө үчүн станциялык курулма белгилеген өлчөмдө комиссиялык жыйым алынат.
162. Шаарлар аралык жана шаар четиндеги каттамдардагы автобустарда жүрүү билети милдеттүү түрдө төмөнкү реквизиттерди камтышы керек:
- станциялык курулманын аталышын;
- билеттин номурун жана сериясын;
- билеттин баасын;
- жүрүүнүн баштапкы жана акыркы пунктун;
- автобусту рейске жөнөтүү датасын жана убактысын;
- орундуктун номурун.
163. Билетти оңдоого жол берилбейт, тамга мөөрлөрү жана реквизиттер так жана даана болушу керек. Билеттик кассалар билеттерди сатууну төмөнкүчө токтотушат:
- шаарлар аралык каттамдарда - автобусту жөнөтүүгө 10 мүнөт калганда;
- шаар четиндеги каттамдарда - автобусту жөнөтүүгө 5 мүнөт калганда;
- орто аралык пункттарда - автобусту түздөн-түз жөнөтүү алдында.
164. Шаарлар аралык каттамдардагы автобустарда жүрүүгө билеттерди сатуу андагы орундуктардын саны боюнча гана жүргүзүлөт. Сатылган билет, ошол автобуска, күнгө жана рейске гана жарактуу. Билетти алууда жүргүнчү билетте көрсөтүлгөн датанын жана убакыттын, жөнөтүүчү жана баруучу пункттардын туура экендигин, ошондой эле билетте көрсөтүлгөн баанын билет үчүн төлөнгөн сумма дал келүүсүн текшерет. Жүргүнчү жүрүү жана жол жүктүн билеттерин автобуста жүрүүнүн акырына чейин сакташы керек жана аларды контролдоочу адамдардын талабы боюнча көрсөтөт. Жүрүү аяктаганга чейин жүрүү жана жол жүктүн билети жоготулса, жоголгон билет жаңыланбайт, билеттин акысы кайтарылбайт.
165. Эгер ырааттамада көрсөтүлгөн автобустун ордуна, жүрүү баасы кымбатыраак башка автобус берилсе, анда, бул жөнүндө жарыяга чейин билеттерди алып алган жүргүнчүлөр кошумча төлөмсүз, ошол билеттер боюнча жүрүүгө укуктуу. Автобустун тибин алмаштыруу жөнүндө жарыяланган учурдан баштап билеттер белгиленген жол кире боюнча сатылат.
§ 7. Жол кире
166. Шаардык, шаар четиндеги, облустар аралык жана шаарлар аралык каттамдар боюнча жалпы пайдалануудагы транспорт менен жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташуу тарифин ташуучу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык иштеп чыгат жана төмөнкүдөй бекитилет:
- шаардык каттамдарда - шаардык кеңештер тарабынан;
- шаар четиндеги каттамдарда - Кыргыз Республикасынын Президентинин облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү тарабынан;
- облустар аралык жана шаарлар аралык каттамдарда - аймагында автобус каттамынын кыймылы башталган жана аяктаган тийиштүү шаарлардын мэриялары жана Кыргыз Республикасынын Президентинин облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү тарабынан.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
167. Шаарлар аралык каттамдардагы автобустарда жүргүнчүгө өзү менен кошо өзүнчө орундукту ээлөө укугусуз 5 жашка чейинки бир баланы акысыз ала барууга уруксат берилет. Чоң жүргүнчүнүн коштоосунда 5 жашка чейинки ар бир балага, бирөөсүнөн башкага, ошондой эле 5-10 жаштагы ар бир балага отурууга өзүнчө орун ээлөө укугу менен балдар билети алынат (билеттин толук баасынан 50%).
168. Шаардык жана шаар четиндеги каттамдардын автобустарында жүргүнчүгө өзү менен кошо 7 жашка чейинки бир баланы акысыз ала барууга уруксат берилет.
Чоң жүргүнчүнүн коштоосунда 7 жашка чейинки бир нече баланы ташууда, бирөөсүнөн башка, ар бир бала үчүн, ошондой эле 7 жаштан өткөн балдар үчүн акы толук алынат.
169. Тийиштүү мамлекеттик органдар тарабынан акысыз жүрүүгө жеңилдиктер айрым категориядагы адамдарга берилгенде ташуучулардын кирешелеринин жоготуулары компенсацияланат.
Адамдардын айрым категориялары үчүн жол жүрүү жеңилдиктерин белгилөөдө ташуучунун киреше жоготуусу, эгерде жеңилдиктер жергиликтүү кеңештин чечими менен киргизилсе, жергиликтүү бюджеттин каражаттарынын эсебинен компенсацияланат.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
170. Шаарлар аралык жана шаар четиндеги каттамдарда акысыз жүрүүгө укугу бар адамдарга ушул эрежелердин 16-тиркемесине ылайык, калкты социалдык коргоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган берген талондун ордуна белгиленген үлгүдөгү акысыз билет берилет, мындай учурда бул адамдын аты-жөнү жана күбөлүк N акысыз билетте жана "билеттерди сатуу ведомостунда" көрсөтүлөт. Акысыз берилген билетке алмаштырылган талон станциялык курулманын кассиринин отчетуна тиркелет же айдоочу тарабынан алынган талон ташуучунун бухгалтериясына өткөрүлөт. Калкты социалдык коргоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан талондордун баасына ылайык ташуучуга компенсация берилет.
Берилген акысыз билет кайтарылбайт же алмаштырылбайт, жоготулган билет жаңыртылбайт. Пайдаланылбаган билет үчүн жол кире акысы компенсацияланбайт.
Берилген акысыз билет энчилүү болуп саналат, башка адамдарга берилбейт жана тиешелүү күбөлүктү көрсөткөндө гана жарактуу болот.
Талондор тапшырык автобустарга акысыз билеттерди алууга укук бербейт.
Билеттерди тариздөөнүн ушундай эле тартиби жеңилдетилген жүрүүгө укуктуу адамдарга да таркатылат. Жарандардын бул категориялары үчүн сатылып алынган билетти кайтаруу же алмаштыруу иш жүзүндө жүрүү наркынын төгүлгөн суммасында жалпы негизде гана жүргүзүлөт.
171. Окуучуларга жана студенттерге шаардык каттамдардагы автобустарда жүрүү үчүн, окуу жайларынын билдирмелери боюнча бир айлык билеттер сатылат.
Окуучунун жана студенттин жеңилдетилген бир айлык билети энчилүү болуп саналат жана ал кимдин атына жазылса, ошол адам үчүн гана жарактуу, башка адамга кайрадан жазууга жол берилбейт.
Окуучунун же студенттин бир айлык билети шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдардагы автобустарда жүрүүгө укук бербейт жана сатып алынган шаарда гана жарактуу.
Сатылган бир айлык билеттер кайра алынбайт жана алмаштырылбайт, жоготулса калыбына келтирилбейт.
§ 8. Жүргүнчүлөрдү автобуска отургузуу, түшүрүү жана жүрүү шарттары
172. Жүргүнчүлөрдү шаарлар аралык жана шаар четиндеги каттамдардагы автобустарга автобекеттерден, автостанциялардан жана автопавильондордон отургузуу алдыңкы эшиги аркылуу гана жүргүзүлөт, ал эми жолдо баратканда жолдогу пункттардагы жүргүнчүлөрдү арткы эшик аркылуу отургузууга жана алдыңкы эшиктен түшүрүүгө жол берилет (шаардык жана шаар четиндеги каттамдарда).
Жүргүнчүлөрдү автобуска отургузуу жана автобустан түшүрүү ырааттамада каралган токтоочу пункттарында гана, автобус толук токтогондон кийин жүргүзүлөт.
173. Шаардык жана шаар четиндеги каттамдардагы автобустардын алдыңкы эшиги аркылуу төмөнкүлөр кирүүгө укуктуу:
- мектепке чейинки жаштагы балдары бар жүргүнчүлөр;
- кош бойлуу аялдар;
- майыптыгынын белгилери ачык байкалган майыптар жана карылар;
- I-IV класстын окуучулары;
- жүргүнчүлөр автотранспортунун ишине контроль жүргүзүүчү адамдар.
Шаардык жүргүнчүлөр транспортунда жол кире акысын накталай эмес, электрондук төлөө системасын киргизүүдө жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жүргүнчүлөрдү автобустарга жана троллейбустарга бекитилген тариф боюнча төлөө жана жол жүрүү фактысын каттаган электрондук түзүлүш орнотулган эшик аркылуу гана отургузуу талабын коюуга укуктуу.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 29-июлундагы № 401 токтомунун редакциясына ылайык)
174. Сыйымдуулугу эң аз автобустар тейлеген каттамдарда түшүрүү, жүргүнчүнүн талабы боюнча, жол кыймылынын эрежелерин бузбай жүргүзүлөт.
175. Жүргүнчүлөр билеттерде көрсөтүлгөн орундарды ээлешет.
176. Шаарлар аралык каттамдарда автобустар сыйымдуулугу 30%дан аз толтурулган учурларда, станциялык курулмаларга төмөнкүгө укук берилет:
- автобусту бир саатка чейин кармоо, ал эми көрсөтүлгөн убакыт өткөндө автобус толтурулганына карабастан рейске жөнөтүлөт;
- эгер алардын ортосундагы кыймыл интервалы эки сааттан ашпаса рейстерди бириктирүүгө;
- эгер рейс кайсы бир каттамдын бир күн ичиндеги акыркы нөөмөттүү рейс болсо, автобус толгон-толбогонуна карабастан жөнөтүлөт.
177. Автобуста жүргүнчүлөргө тамеки тартууга, мас абалында, башка жүргүнчүлөрдүн кийимин же каптамаларды булгаган кийимчен жүрүүгө, эшиктердин жабылышына тоскоолдук кылууга же аларды автобус толук токтогуча ачууга, айдоочунун (ээсинин) уруксатысыз терезелерди ачууга, терезеден баш салууга, отургучка балдарын тургузуп коюуга жана жол жүгүн (кол жүктөрүн) коюуга, эшиктерди ачуу механизмдерин иштетүүгө, кыймыл учурунда айдоочуну алаксытууга жана аны менен сүйлөшүүгө, курч, кескич, жарылуучу, ууландыруучу, тез күйүүчү, булганыч, жегич жана коңурсуган нерселерди, каптамасыз ок атуучу куралдарды, ошондой эле жаныбарларды жана канаттууларды кошо алып барууга тыюу салынат.
178. Жогоруда көрсөтүлгөн укук бузууларга, ошондой эле жүрүм-турум ченемдерин бузууга жол берген жүргүнчүлөрдү айдоочу жана контролдоочу адам автобустан түшүрүп салууга укуктуу.
179. Жолдо баратканда автобус иштен чыгып калган учурда ташуучу ички катнаштын шаарлар аралык жана шаар четиндеги каттамдарында эки саат ичинде жана эл аралык каттамдарда алты саат ичинде башка автобус берүүгө же жүргүнчүлөрдү көздөгөн пунктуна кошумча акы албастан жеткирүүгө чара көрүүгө милдеттүү.
180. Эгер жүргүнчү өз күнөөсүнөн улам автобустан калып калса, кийинки рейске билет кайрадан таризделбейт жана өтүлбөгөн аралык үчүн акчасы кайтарылбайт.
181. Шаарлар аралык (облустар аралык, эл аралык) каттамдарда жүргүнчүлөрдү автобустарга отургузуу кыймыл ырааттамасында (графигинде) каралган орто аралык токтоо пункттарында гана жүргүзүлөт.
§ 9. Ишке ашырылбаган ташуулар боюнча жүргүнчүлөр менен эсептешүү
182. Жүргүнчү төмөнкү учурларда шаарлар аралык жана шаар четиндеги каттамдардагы автобустарда жүрүүдөн баш тартууга укуктуу, мындай учурда билеттин жана жол жүктүн ташуу баасы автобус кеткенге чейин кайтарылат, төлөнгөн акчаны комиссиондук жана камсыздандыруу жыйымдары менен кошо алат:
- автобусту жөнөтүү ырааттамада каралгандан 1 сааттан ашык кечиккенде же кармалганда;
- жүргүнчүгө, ага сатылган билеттеги артка кыйшаюучу жумшак орундуктуу автобустун ордуна жалпы типтеги автобустан орун берилсе;
- жүргүнчүгө билетте көрсөтүлгөн, отуруучу орун берилбегенде;
- ташуучунун күнөөсү боюнча ишке ашпай калган башка бардык учурларда.
183. Артка кыйшаюучу жумшак орундуктуу автобус жалпы типтеги автобуска алмаштырылган учурда, станциялык курулманын кассасы жүргүнчүнүн макулдугу боюнча, жүрүү баасындагы айырманы кайтаруу менен анын билетин алмаштырат.
184. Эгер билет алган шаарлар аралык каттамдын автобусу менен кетүүгө жүргүнчүнүн мүмкүнчүлүгү болбосо, жүргүнчүгө автобус жөнөгөнгө чейин кеминде эки саат мурда билетти станциялык курулмалардын кассасына тапшырууга жана билет баасынан 5% кармап калынгандан кийин анын баасын кайра алуу укугу берилет, ал эми көрсөтүлгөн убакыт өткөндөн кийин, бирок ырааттама боюнча автобусту жөнөтүү убактысына чейин жүргүнчүгө билет баасынын 15% кармап калуу менен жол кире баасы кайтарылат.
185. Шаарлар аралык каттамдын автобусу менен баратканда жүргүнчү күтүүсүз ооруп калганда же ташуучуга көз каранды эмес себептер боюнча (бөөдө кырсык, чек аралык жол жоболор, жүргүнчүнүн каалоосу ж.б.) аны баруучу пунктуна жеткирүү мүмкүн болбосо, жүргүнчүгө, жүрүү токтотулган пункттан билетте көрсөтүлгөн жүрүү пунктуна чейинки жүрүү баасы (камсыздандыруу жыйымысыз) кайтарылат. Эгер жүргүнчү жол жүрүүдө өзүнүн күнөөсү менен автобустан калып калса, кийинки рейске билет кайрадан таризделбейт жана акчасы кайтарылбайт.
186. Шаарлар аралык каттамдын автобусуна кечигип калган жүргүнчү автобус рейске жөнөтүлгөн учурдан баштап сатып алган билетин 3 сутка ичинде, ошол эле каттамдагы же багыттагы автобустун башка рейсине билеттин баасына 25% кошумча акы төлөп жол-жоболоштурууга же баасынан 25% кармоо менен билеттин акчасын алууга укуктуу.
187. Шаар четиндеги каттамдын автобусуна кечигип калган жүргүнчү сатып алган билетти автобус рейске жөнөтүлгөн учурдан баштап 30 мүнөт ичинде, ошол эле каттамдагы же багыттагы автобустун башка рейсине билеттин баасына 25% кошумча акы төлөп жол-жоболоштурууга же баасынан 25% кармоо менен билеттин акчасын алууга укуктуу. Жүргүнчүгө акчасы бир саат ичинде кайтарылат.
188. Автобусту рейске жөнөтүүгө карай жүргүнчүлөр келбеген учурда станциялык курулманын кызматкери жүргүнчүнүн келбей коюусу жөнүндө "Билеттерди сатуу ведомостунун" бардык нускаларында - "N _______ орун келген жок" деген тийиштүү жазууларды жазууга жана билеттерди сатуу ведомостуна суммага тийиштүү оңдоолорду киргизүүгө милдеттүү.
4-глава Жеңил автоунаа-таксилер менен жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруу
§ 1. Жалпы шарттар
189. Таксинин иши калктуу конуштар (шаарлар) ичиндеги жана шаарлар аралык каттамдарда калктын катнашуу керектөөлөрүн кыйла толук канааттандыруу үчүн уюштурулат. Таксилердин иши аракеттер зоналары боюнча бөлүнөт:
- шаардык - шаар боюнча жана анын чегинен тышкары, 50 чакырымга чейин радиуста;
- эл аралык - калктуу конуштар (шаарлар) ортосунда жана шаар чектеринен тышкары, 50 чакырымдан жогору радиуста.
190. Жүргүнчүлөрдү жана жол жүктөрдү ташууларды аткарган бардык автоунаалар-таксилер таксометр, таксинин таанымал белгилери менен жабдылышы керек.
191. Көрсөтүлгөн таанымал белгилерсиз автоунааларга жүргүнчүлөрдү ташууларга жол берилбейт.
192. Жүргүнчүлөрдү жеңил автоунаалар-таксилер менен ташууларды уюштуруу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана ушул Эрежелердин талаптарына ылайык ишке ашырылат.
193. Такси айдоочулар автотранспорттун техникалык абалына байкоо жүргүзүүгө жана автотранспорт каражатынын техникалык абалы туура келбегенде Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартууга милдеттүү.
194. Жеңил автоунаа-таксилерде жүргүнчүлөргө тамеки тартууга, мас абалында, башка жүргүнчүлөрдүн кийимин же каптоочу материалды булгаган кийимчен жүрүүгө, эшиктердин жабылышына тоскоолдук кылууга же аларды автоунаа толук токтогуча ачканга, айдоочунун (ээсинин) уруксатысыз терезелерди ачууга, терезелерден баш салып кароого, отургучка балдарды тургузуп коюуга жана жол жүктү (кол жүктөрдү) коюуга, эшиктерди ачуу механизмдерин иштетүүгө, жүрүп баратканда айдоочуну алаксытууга жана аны менен сүйлөшүүгө, курч, кескич, жарылуучу, ууландыруучу, тез күйүп кетүүчү, булганыч, жегич жана коңурсуган нерселерди, капталбаган ок атуучу куралдарды, ошондой эле жаныбарларды жана канаттууларды ташууга тыюу салынат.
§ 2. Шаардык таксилердин ишин уюштуруу
195. Таксинин натыйжалуу иштөөсү жана бардык жүргүнчүлөр топтолуучу (аэропорттордо, вокзалдарда, ири соода жана маданий борборлордо ж.б.) пункттарда аларды пайдаланганда жүргүнчүлөргө ыңгайлуулук түзүү үчүн жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана курулмалардын менчик ээлери транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган менен биргеликте жеңил таксилер токтоочу орунду уюштурууну жана жабдууну камсыздайт.
196. Шаардык таксилердин токтоочу жайлары кезектештик тартибинде токтоп турууга жана жүргүнчүлөрдү топтоого арналат жана жол таманынын капталында "чөнтөкчө" түрүндө жайгашат.
197. Шаардык таксилердин токтоочу жайларынын орундары транспорт чөйрөсүндөгү жана жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдар менен макулдаштыкта жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы тарабынан аныкталат.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомунун редакциясына ылайык)
§ 3. Шаарлар аралык таксилердин
§ 3. Шаарлар аралык таксилердин ишин уюштуруу
198. Калктуу конуштар ортосунда жүргүнчүлөрдү ташуулар боюнча шаарлар аралык таксилердин ишин уюштуруу жана кыймылын тартипке келтирүү АБ/АС тарабынан жүргүзүлөт, ошондой эле алардын аймагынан сырткары жеңил таксилер менен жүргүнчүлөрдү ташуу юридикалык жана жеке жактардын диспетчердик кызматтарынын тапшырыктары боюнча жүргүзүлөт.
АБ/АС жеңил-таксилердин багыттар боюнча АБ/АС аймагындагы белгиленген жерлерден жөнөтүүгө диспетчердик жетекчиликти уюштурат.
199. АБ/АС аймагында шаарлар аралык таксилердин токтоо жайлары күнү-түнү, дайыма жана убактылуу тартипте иштейт.
200. Жүргүнчүлөрдүн коопсуздугун камсыз кылуу, таксилердин кыймылын жөнгө салуу үчүн АБ/АС айдоочуларды рейс алдындагы медициналык текшерүүнү жана транспорт каражаттарын рейс алдындагы техникалык кароодон өткөрүүнү уюштурат.
§ 4. Автобустарда жана жеңил автоунаа-таксилерде жол жүктөрдү ташуу
201. Жол жүктүк бөлүмдөрү бар каттамдык автобуста жүргүнчүгө 3 жол жүктүк орундан көп эмес, ошондой эле жол жүктүк бөлүмдөрү жок каттамдык автобуста 2 жол жүктүк орундан көп эмес, өлчөмү 100x50x30 см.ден ашпаган жол жүктү алып өткөнгө уруксат берилип, жүргүнчүдөн акы алынат. Жол жүк үчүн акы ташуучу тарабынан белгиленет.
Жол жүк үчүн акы төлөө анын салмагы жана көлөмү боюнча алынат. Жол жүктүн капталдарынын кээ бир өлчөмдөрү көрсөтүлгөн чоңдуктан ашып кетиши мүмкүн, бирок 3 габариттик өлчөмдөрдүн суммасы 180 см.ден, ал эми салмагы 40 кг.дан ашпоого тийиш. Жол жүктүк билет жол жүктү алып өтүүгө укук берген документ болуп калат.
Андан тышкары, жүргүнчүгө 60x40x20 см.ден ашпаган өлчөмдөгү, 20 кг.га чейин салмактагы бир орундуу кол жүгүн акысыз алып өтүүгө уруксат берилет.
202. Автобустун жол жүктүк бөлүмүндө кабыл алынган жол жүктүн жана кол жүктүн ар бир ордуна жарлык илинет, ушундай эле номурлуу дүмүрчөк жол жүктү өткөргөн жүргүнчүгө берилет. Жүргүнчүгө берилген жарлык дүмүрчөгү келген пунктта жол жүктү алуу үчүн документ болуп саналат. Жүргүнчүгө аталган дүмүрчөк берилген учурдан тартып, жол жүк алынды деп жана ташуучу дүмүрчөктү алган учурдан тартып, жол жүк берилди деп эсептелет.
203. Автобустун жол жүктүк бөлүмүндөгү жана жеңил автоунаа-таксинин багажнигиндеги жол жүктөр жана кол жүктөрдүн сакталышы үчүн жоопкерчиликти ташуучу же автобус, же автоунаа-такси таандык болгон ээси тартат, эгер ал жол жүктүн жана кол жүктүн жоголушу, кем чыгышы же зыян тартышы анын күнөөсүнөн улам болуп өткөндүгүн далилдебесе.
204. Автобустун жана жеңил автоунаа-таксинин салонунда ташылган жол жүктөрдүн жана кол жүктөрүнүн сакталышы үчүн жоопкерчиликти жүргүнчү өзү тартат.
205. Сыйымдуулугу аз автобустарда жүргүнчүгө 20 кг.дан ашпаган жана 60x40x20 см өлчөмүндөгү жол жүктү, 10 кг.дан ашпаган салмактагы жана 60x40x20 см өлчөмүндөгү кол жүктү алып өтүүгө уруксат берилет.
206. Автоунаа-таксилерде жүргүнчүлөргө орундуктардын тышын булгабаган жана багажникти толук жабууга тоскоолдук кылбаган 60x40x20 см өлчөмдөгү, 16 кг чейин салмактагы жол жүктү жана 60x40x20 см өлчөмдөгү, 10 кг чейин салмактагы кол жүктү алып өтүүгө уруксат берилет.
Жеңил автоунаа-таксилерде жол жүк жана кол жүктөрдү алып өтүү үчүн жүргүнчүлөрдөн өзүнчө акы алынбайт.
207. Автобуста (жеңил автоунаа-таксилерде) жүргүнчү таап алган (унутулуп калган) буюмдарды, документтерди жана акчаларды айдоочу буюмдардын, документтердин жана акчалардын суммасынын тизмесин көрсөтүү менен акыркы станциялык курулманын диспетчерине же ташуучунун диспетчерине тил кат жаздырып алып өткөрүүгө милдеттүү.
Автобуста (автоунаа-таксилерде) табылган (унутулган) буюмдарга станционардык курулманын, ташуучунун диспетчери тарабынан айдоочу менен биргеликте буюмдарды, документтерди жана акчалардын суммасынын тизмесин көрсөтүү менен эркин формада акт түзүлөт, андан кийин журналга катталып, сактоо камерасына же станционардык курулманын, ташуучунун кампасына өткөрүлөт. Журналда каттоо, сактоо мөөнөттөрү, берүү тартиби, акы төлөө, маалымдоо тартиби ушул эрежелердин 154-пункту менен регламенттелет.
208. Автобустун жол жүктүк бөлүмүнө жана жеңил автоунаа-таксинин багажнигине ташууга кабыл алынган жол жүктөрдүн жана кол жүктөрүнүн жоголушу, кем чыгышы, бузулушу же зыян тартышы үчүн, ошондой эле аларды жеткирүү мөөнөтү өтүп кеткендиги үчүн материалдык жоопкерчиликти ташуучу тартат, эгер жоголушу, кем чыгышы, бузулушу же зыян тартышы, ошондой эле мөөнөтүн өткөрүп жибергендиги ташуучунун күнөөсүнөн улам болгондугу далилденбесе.
209. Ташууга кабыл алынган жол жүктүн жана кол жүктүн жоголушу жана кем чыгышы үчүн ташуучу төмөнкүдөй өлчөмдөрдө жоопкерчилик тартат:
- ташууга кабыл алынган (сактоо камерасына өткөрүлгөн), баасы жарыяланган жол жүк жана кол жүктөрүнө эгер алар анын чыныгы наркынан төмөн экени далилденбесе, ошол жарыяланган баасы өлчөмүндө;
- ташууга кабыл алынган (сактоо камерасына өткөрүлгөн), баасы жарыяланбаган жол жүк жана кол жүктөрүнө, жоголгон же кем чыккан жол жүк (кол жүктүн) баасы өлчөмүндө.
210. Жол жүктүн жана кол жүктүн бузулушуна жана зыян тартышы үчүн ташуучу алардын баасы түшүп кеткен сумманы төлөшөт.
211. Эгер жоголгондугу же кем чыккандыгы үчүн ташуучу тиешелүү акы төлөгөн жол жүк же кол жүктөр кийин табылса, жүргүнчү бул жол жүктү же кол жүктү ага берүүнү талап кылууга жана акы төлөнгөн сумманы кайтарып берүүгө укуктуу.
5-глава Жүргүнчүлөрдүн жоопкерчиликтери жана милдеттери
212. Автобустарды жана жеңил автоунаа-таксилерди пайдаланууда жүргүнчү төмөнкүлөргө милдеттүү:
- шаардык каттамдарда автобуска каттамдар белгиленген токтоо пункттарында гана, шаар четиндеги жана эл аралык каттамдарда автобекеттерде, автостанцияларда жана кыймыл ырааттамасында белгиленген каттамдын токтоочу пункттарында гана отурууга жана андан түшүүгө;
- жүрүүгө жана жол жүктү жана кол жүктөрүн ташууга акы төлөөгө жана тийиштүү билеттерди алууга;
- алгачкы талап боюнча автобустук жана жүрүү билеттерин жүрүүнүн акырына чейин сактоого жана аны көзөмөлдөөчү адамдарга, айдоочуларга (ээлерине) жана станционардык курулмалардын жумушчуларына көрсөтүүгө;
- каттамдын акыркы токтоо пунктуна келгенде автобустун салонун бошотууга;
- сатылган билетте көрсөтүлгөн номур боюнча автобустан орун ээлөөгө;
- жүрүүгө билет анда белгиленген күнгө жана автобус рейсине гана жарактуусун билүүгө, аны башка адамдарга берүүгө тыюу салынат;
- автобустун салонунда унутулуп калган документтерди, акчаларды жана башка баалуу нерселерди таап алууда, айдоочуга же станционардык курулмалардын диспетчерине өткөрүүгө.
213. Автобустун жана автоунаа-таксилердин жабдуусун бузган күнөөлүү адамдан белгилүү тартип боюнча бузуунун акысы алынат. Бузуунун мүнөзү тууралуу акт түзүлөт.
214. Автобустун жол жүктүк тор текчесинде же жеңил автоунаа-таксилердин багажнигинде ташылган жол жүк ташуучунун күнөөсү менен жоголгон же бузулган учурда, жүргүнчүнүн талабы боюнча автоунаанын айдоочусу (ээси) менен биргеликте акт түзүлөт. Акттын бир нускасы жүргүнчүгө берилет.
215. Доомат жол жүк жоголгон же бузулган күндөн тартып бир айлык мөөнөт ичинде ташууларды аткарган ташуучуга көрсөтүлөт. Дооматты алган күндөн тартып, бир ай ичинде ташуучу аны кароого жана анын канааттандырылышы же жокко чыгарылышы жөнүндө арыздануучуга билдирүүгө милдеттүү. Дооматтын жокко чыгарылышында жактардын талаш-тартыштары Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен белгиленген тартипте чечилет.
6-глава Эл аралык катнашта жүргүнчүлөрдү жана жол жүктөрдү автоунаа транспорту менен ташууларды уюштуруу
§ 1. Ташуулардын шарттары
216. Ташууларды уюштурууну жана аларды ишке ашырууга укук алууну, камсыздандыруу тартибин, чек аралык, бажылык, санитардык жана контролдун башка түрлөрүн камтыган, жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү эл аралык автоунаа ташууларынын жалпы шарттары төмөнкү документтер менен регламенттелет:
- Кыргыз Республикасы катышкан, белгиленген мыйзамдуу тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдер жана макулдашуулар менен;
- тараптардын улуттук мыйзамдары менен.
217. Эл аралык катнашта жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташуу жекече, жамааттык, мамлекеттик же аралаш менчик формасынын укук субъекттери болгон, автобус катталган мамлекет тарабынан берилген, тийиштүү уруксат берүүчү документтери бар ташуучулар аркылуу аткарылышы мүмкүн.
218. Жүргүнчүлөрдү жана жол жүктөрдү эл аралык ташууларда ташуучу мамлекеттин жол кыймылы, жаратылышты коргоо жагындагы мыйзамдарын жетекчиликке алат.
§ 2. Жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү эл аралык ташууларды уюштуруу жана контролдоо
219. Жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү эл аралык ташууларды уюштуруу жана контролдоо "Жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү эл аралык автоунаалык ташуулар жөнүндө конвенцияны ратификациялоо" тууралуу Кыргыз Республикасынын мыйзамы менен ратификацияланган жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү эл аралык автоунаалык ташуулар жөнүндө конвенцияга жана ушул эрежелердин талаптарына ылайык жүргүзүлөт.
220. Мамлекеттердин ташуучуларынын ортосунда түзүлгөн жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү туруктуу эл аралык катнашта ташуулар боюнча биргелешкен иши жөнүндөгү келишим - эл аралык туруктуу катнашта жүргүнчүлөрдү жана жол жүктөрдү ташууларды уюштуруунун негизи болуп калат, алар келишим түзүүчү тараптардын транспорт чөйрөсүндөгү тийиштүү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдары менен алдын ала макулдашылган, жол кире баасын аныктап, кыймыл ырааттамасын түзүшөт.
221. Байма-бай эмес катнашта автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууларды аткарган ташуучу, тийиштүү келишимсиз токтоочу пункттарда жана жүргүнчүлөр станциялык курулмаларында жүргүнчүлөрдү отургуза жана түшүрө албайт.
222. Келишим түзүүчү тараптардын транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдары туруктуу катнаш автобустарынын чек арадан өтүү убактысын макулдашып, чек арадан кезексиз өтүүгө өткөрмө беришет.
223. Жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташууларды эсепке алуу жана контролдоо, Кыргыз Республикасынын аймагында жана чек аралардан өтүү жерлеринде визалык тартипте эл аралык катнашта түшкөн акчаны толук чогултуу максатында төмөнкүдөй тартип белгиленет:
- станциялык курулмалар ар бир жүргүнчүгө автобус билетин сатат жана ташуучуга жүргүнчүнүн аты-жөнүн, паспорт маалыматтарын, жашаган жерин, жетүүчү пунктун көрсөтүү менен жүргүнчүлөрдүн тизмесин берет;
- транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган Кыргыз Республикасынын мамлекеттик чек арасы аркылуу өтүүдө автотранспорт каражаттарын өткөрүүнүн контролдук пункттарын уюштурат.
224. Транспорт чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган, ал эми Кыргыз Республикасында Евразия экономикалык бирлигинин бажы чек арасынын өткөрүү пункттарында – бажы иши чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган жүргүнчүлөрдүн транспортун контролдоо бөлүгүндө жүзөгө ашырат:
- чет өлкөлүк жана улуттук ташуучулардын жүргүнчүлөр автотранспорт каражаттарын документтик эсепке алуу;
- өкмөттөр аралык макулдашууларда каралган, жүргүнчүлөрдү ташууларга тараптардын лицензиясы жана уруксаты бардыгын текшерүү;
- жүргүнчүлөр автоунаа транспорт каражаттарында катталган мамлекеттин айырмалуу белгилеринин, айдоочулардын эмгек жана эс алуу тартибинин контролдук түзүлүштөрүнүн же эмгек жана эс алуу тартибин эсепке алуунун күндөлүк баракчаларынын бардыгын, ошондой эле жүргүнчүлөр автоунаалык транспорт каражаттарынын айдоочуларында айдоочулук күбөлүктөрүнүн, автотранспорт каражатын каттоо жөнүндө күбөлүктүн жана эл аралык автоунаа катнашы жагындагы эл аралык келишимдерде каралган башка документтердин бардыгын текшерүү;
- жүргүнчүлөрдү жана жол жүктү ташуулар эрежелерин жана шарттарын сактоону текшерүү;
- кыймыл коопсуздугуна коркунуч туудурган бузуктары болсо, алардын андан аркы жүрүүсүнө жол бербөө максатында, жүргүнчүлөр автоунаа транспорт каражаттарынын рейс алдындагы техникалык абалын текшерүү;
- зарыл учурларда ташуучуларга уруксат берүүлөрдү жол-жоболоштуруу жана берүү, чет өлкөлүк ташуучуларга берилген уруксаттардын эсебин алуу;
- жүргүнчүлөрдө автобустук жана жол жүктүк билеттердин бардыгын текшерүү;
- Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларынын талаптарына ылайык башка функциялар.
(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2024-жылдын 12-апрелиндеги № 178 токтомунун редакциясына ылайык)
7-глава Жүргүнчүлөр транспортунун ишин контролдоо
225. Линиядагы жүргүнчүлөр автоунаа транспортунун ишин контролдоону жол кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка органдар жүргүзөт.
(КР Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 18-ноябрындагы № 644 токтомунун редакциясына ылайык)
|
| Кыргыз Республикасында автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруунун эрежелеринин 1-тиркемеси |
Жүргүнчүлөр автоунаа транспортунун ишинде пайдаланылган жана ага карата коюлган негизги ченемдик жана сапаттык көрсөткүчтөр
1. Жүргүнчүлөр автоунаа транспортунун ишинде пайдаланылган түшүнүктөр
1. Каттамдык тармактын көрсөткүчтөрү:
каттамдык тармактын жыштыгы - бул шаардын же региондун аймагынын автобустук каттам линиялары менен камсыздалышы. Ал шаардын курулган аянтына же региондун (райондун, облустун, республиканын) аймагына карата автобустук каттамдар өткөн шаар көчөлөрүнүн же региондун автожолдорунун узундугунун катышы менен аныкталат;
каттамдык коэффициент - каттамдык тармактын бутактанышын мүнөздөйт жана каттамдык тармактын узундугунун бардык автобустук каттамдардын узундугуна катышын көрсөтөт;
калктын транспорттук кыймылы - бул бир жашоочунун бир жылдагы баруу-келүүсүнүн орточо саны шаардын, райондун жана республиканын жашоочуларынын санына карата ташуулар көлөмүнүн катышы менен аныкталат;
жүргүнчүлөрдүн жүрүүлөрүнүн орточо алыстыгы - жүргүнчүнүн автобуста жүрүүсүнүн орточо аралыгы;
которулуп отуруу коэффициенти - бир жана андан көп которулуп отуруу менен бара жаткан жүргүнчүлөрдүн суткалык көлөмүнүн ташылган бардык жүргүнчүлөр көлөмүнө катышын көрсөтөт. Ал атайын иликтөөлөр менен аныкталат;
жүргүнчүлөр агымы - бул убакыт бирдигине бир багытта ташылган же ташылууга тийиш болгон жүргүнчүлөр саны;
жүргүнчүлөрдү алмашуу - белгилүү бир убакытта каттамдын токтоочу пунктунда транспортто келген жана жөнөтүлгөн жүргүнчүлөрдүн саны менен мүнөздөлөт;
каттамда жүргүнчүлөрдүн топтолушу - бул убакыт бирдигинде каттамдын белгиленген бөлүгү аркылуу өткөн жүргүнчүлөр саны;
кыймыл интервалы - бул автобустун токтоочу пункттардан биринин артынан бири өтүүсүнүн кезектешүү убактысы;
каттамда (тармакта) автобустар кыймылынын жыштыгы - бул бир багытта бир саатта жөнөтүүлөр саны, кыймылдын интервалына тескери пропорциялуу чоңдук.
2. Каттамдарда автобустардын ишинин негизги сапаттык көрсөткүчтөрү
2. Каттамдарда автобустардын кыймылынын туруктуулугу жүргүнчүлөрдү тейлөөнүн сапатын баалоонун маанилүү көрсөткүчтөрүнүн бири болуп саналат. Ал белгилүү бир убакытта (суткада, декадада, айда, кварталда, жылда) ырааттамада каралган рейстердин санына карата чынында аткарылган рейстердин сандык катышы менен аныкталат.
Эгерде автобус рейске ырааттама боюнча так жөнөтүлсө, бардык аралык контролдук пункттардан өз убагында өтүп, ырааттамада жол берилген четтөөлөрдү эске алуу менен акыркы пунктка ырааттама боюнча:
- шаардык (+-) 2 мүн.;
- шаарлар аралык (+-) 5 мүн.;
- шаар чети (+-) 3 мүнөттө келсе каттамдагы автобустун кыймылы үзгүлтүксүз деп эсептелет.
Каттамдарда автобустардын кыймылынын туруктуулугун контролдоо үчүн айдоочуга кыймылдын туруктуулук баракчасы (17-тиркеме) берилет, анда диспетчердик пункттардын жана станционардык курулмалардын белгилери коюлат.
3. Жүргүнчүлөрдүн ташылышы - бул, каттамдарда автотранспорттун аткарган ишин аныктоочу көрсөткүч. Жүргүнчүлөрдүн ташылышы - автобустардын жалпы өндүрүмдүү жүрүүсүн алардын орточо сыйымдуулугуна көбөйтүү менен аныкталат. Ал, жүргүнчүлөр ташылган аралыкты эске алуу менен аткарылган жүргүнчүлөрдү ташуулардын көлөмүн мүнөздөйт.
4. Ташуулар көлөмү - бул каттамдар (авто ишкана, шаар ж.б.) боюнча ташылган жүргүнчүлөрдүн жалпы саны.
5. Автобустардын кыймыл ылдамдыгы төмөнкүлөрдү айырмалайт:
- техникалык ылдамдык - жол кыймылы себептери боюнча кармалып калууларды эске алуу менен автобустардын жолдогу кыймылынын суммалык убактысына каттамдын узундугунун катышы менен аныкталган ылдамдык;
- катнаш ылдамдыгы - кыймылга, жолдо кармалууга жана аралык токтоо пункттарында токтоп турууга сарпталган суммалык убакыттын каттамдын узундугуна катышы менен аныкталган ылдамдык;
- эксплуатациялык ылдамдык - кыймылга, аралык токтоо жана акыркы токтоо пункттарында топтоолорго сарпталган суммалык убакыттын каттамдын узундугуна катышы менен аныкталган ылдамдык.
Автобустардын көрсөтүлгөн кыймыл ылдамдыктары, каттамдарда автобустардын кыймыл ырааттамасын түзүүдө пайдаланылат. Андан тышкары, жол шарттарынын абалы жана кыймыл коопсуздугунун талаптарына жараша аныкталган, техникалык мүмкүнчүлүктөргө жана жол берилген ылдамдыкка таянган жолдун түз бөлүгүндө автобус жетише алган эң чоң ылдамдыкты айырмалашат.
6. Каттамдын иштөөсүнүн узактыгы - бул кыймыл ачылган учурдан тартып аякталганга чейинки сутка мезгили.
7. Автобустардын линияда болуу узактыгы - бул автобус чыккан учурдан тартып ал кайра кайтканга чейинки аныкталган автобустар болгон убакыт. Ал каттамдагы автобустардын иш убактысын жана нөлдүк жүрүш убактысын камтыйт.
8. Каттамдагы автобустун иш убактысы кыймылдын, акыркы жана аралык токтоо пункттарында токтоп туруу убактысынан жана жолдо кармалып калуу убактысынан топтолот.
9. Автобустардын сыйымдуулугу - шаардык жана шаар четиндеги каттамдарда отуруу үчүн орундуктардын саны жана туруп турган жүргүнчүлөрдү эске алган орундун жалпы саны боюнча, шаарлар аралык каттамдар үчүн - даярдоочу завод караштырган отуруу үчүн орундардын саны боюнча гана аныкталат.
10. Автобустардын сыйымдуулугун пайдалануу коэффициенти - автобустардын жүргүнчүлөргө толуу деңгээлин мүнөздөйт жана жүргүнчүлөрдүн иш жүзүндөгү ташылышынын мүмкүн болгон ташууга катышы менен аныкталат.
11. Каттамдагы жүргүнчүлөрдүн алмашуу коэффициенти - бул бир рейсте автобуста бир жүргүнчү орунда ташылган жүргүнчүлөрдүн саны жана ал каттамдын жалпы узундугунун жүргүнчүлөрдүн жүрүүсүнүн орточо узактыгына катышы менен аныкталат.
12. Техникалык даярдык коэффициенти - автоунаалардын линиядагы ишине даярдык деңгээлин мүнөздөйт жана ташуучунун паркынын жалпы автоунаа-күндөрүнүн бузугу жок абалдагы автоунаа-күндөрүнө катышы менен аныкталат.
13. Линияга чыгуу (паркты пайдалануу) коэффициенти - линиядагы автоунааларды пайдалануу даражасын мүнөздөйт жана ташуучунун тизмелик паркынын жалпы автоунаа-күндөрүнүн линиядагы иштин автоунаа-күндөрүнө катышы менен аныкталат.
14. Жүрүүнү пайдалануу коэффициенти - бул автобустардын өндүрүмдүү жүрүүсүнүн жалпы жүрүүгө карата катышы. Каттамдарда автобустардын жүргүнчүлөр менен жүрүүсү өндүрүмдүү жүрүү болуп саналат.
15. Автобусту иштетүү - бул кыймылдуу курамдын бирдигинин белгилүү бир убакыт мезгилиндеги транспорттук жумушунун көрсөткүчү жана ташылган жүргүнчүлөрдүн саны аткарылган жүргүнчү-чакырымдарда же акча (сом) менен ченелет.
3. Жүргүнчүлөрдү ташуулардын сапаттык көрсөткүчтөрүнүн сунушталган ченемдери
16. Шаарлар аралык каттамдарда автобустардын кыймылынын туруктуулугу 100%дан кем эмес (ырааттама боюнча), шаардык жана шаар четиндеги каттамдарда 98%дан аз эмес.
17. Автобустардын номиналдуу сыйымдуулугу андагы орундуктардын санына жана туруп барган бир жүргүнчүгө салондун астанасынын бош аянтынын ченемине жараша төмөнкүдөй эсепте белгиленет:
- шаардык каттамдарда - 0,2 чарчы метр;
- шаар четиндегилерде - 0,33 чарчы метр.
18. Убакыттын чыгымдалышы:
- шаардык каттамдардагы автобустарда жүрүүлөр 30 мүн. ашпоого тийиш;
- бир отургузууну күтүү - 10 мүн. ашпайт, отургузуу - 5 мүн.;
- шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдарда каалаган рейске билет алуу 15-20 мүн. ашпайт.
|
| Кыргыз Республикасында автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруунун эрежелеринин 2-тиркемеси |
Форма |
|
|
Жол шарттарын иликтөө АКТысы
N ___ каттам ______________________________ каттамында (шаардык, шаар четин., шаарлар аралык)
Күнү "__" ______ 20__-жыл.
автоунаанын тиби _________________________________________________
Аба-ырайы _______________________________________________ (ачык, жаан, шамал)
Айдоочу _________________________________________________________ (аты-жөнү)
Жол __________________________________________ (кургак, асфальт, бетон, шагыл)
N | Каттамдын токтоочу пункттары | Токтоочу пунктунда (токтоодо) спидометр көрсөткүчү | Аралык N | Кыймыл ылдамдыгын чектөө факторлорунун (себептеринин) орду (же спидометрдин көрсөткүчү), бар кемчиликтери |
1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
|
|
|
|
|
Маалыматты чогултууга
жооптуу ___________________________ ________________ (аты-жөнү) (колу)
|
| Кыргыз Республикасында автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруунун эрежелеринин 3-тиркемеси |
Форма |
|
|
Автобустардын кыймылынын аралыгын жана убактысын ченөө АКТысы N ____ каттам боюнча (аталышы)
Төмөнкү курамдагы комиссия:
төрагасы _________________________________________________________
мүчөлөрү _________________________________________________________
N ________ марка автоунаасында бузугу жок спидометри менен жана стандарттык резинада, "__" ______ 20__-ж. жүргүздү.
N | Катышуучулардын аталышы | Спидометрдин көрсөтүүлөрү | Узактыгы (чакырым менен) | Убактысы (мүн.) | Орточо техникалык ылдамдык, ч/с | Жолдордун участкаларынын өзгөчөлүгү (төшөө, өтүү бөлүгүнүн кеңдиги, көтөрүлүүлөр, түшүүлөр, көпүрөлөр ж.б.) | Автобекеттер жана автостанциялар жайгашкан калктуу конуштар | |||||
башталгыч пункттан | пункттар ортосунда | анын ичинде кыймылдын ылдамдыгын чектөө менен | каттамдын участкасындагы кыймылда | анын ичинде кыймылдын ылдамдыгын чектөө менен | аралык пунктта туруп калууда | участоктогу жалпы | анын ичинде кыймылдын ылдамдыгын чектөө менен участкада | |||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Комиссия мүчөлөрүнүн колдору:
________________________ (аты-жөнү) |
| ________________________ (ээлеген орду) |
________________________ (аты-жөнү) |
| ________________________ (ээлеген орду) |
|
| Кыргыз Республикасында автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруунун эрежелеринин 4-тиркемеси |
Форма |
|
|
Спидометрдин көрсөтүүлөрүн текшерүү АКТысы
Биз, жол шарттарын иликтөө жана каттамдын узундугун ченөө боюнча төмөндө кол койгон комиссия:
комиссия төрагасы _______________________________________________ (кызматы, аты-жөнү)
жана комиссия мүчөлөрү ___________________________________ (кызматтары, аты-жөндөрү)
курамында, _____________________________________________ каттамы боюнча
(автобустук каттамдын аталышы)
_________________________________________ автоунаа жолунун участкасында
(автоунаа жолунун аталышы)
айдоочу ____________________ мам. N _________ ________________ маркасындагы автоунаанын спидометр көрсөткүчүн тарирлөө жөнүндө ушул актыны түздүк.
Муну менен катар участоктун 10-чакырымында спидометр көрсөткүчү ____________ чакырымды түздү.
Тарирлөө коэффициенти ______________________________________
Комиссиянын төрагасы ______________________ (колу)
Комиссия мүчөлөрү ______________________ (колу)
|
| Кыргыз Республикасында автоунаа транспорту менен жүргүнчүлөрдү ташууларды уюштуруунун эрежелеринин 5-тиркемеси |
Үлгү |
|
|
|
|
|
|
| Бекитемин ____________________ "__" _______ 20__-ж. |
Шаар четиндеги жана шаарлар аралык каттамдарда автобустардын ЫРААТТАМАСЫ
Каттамдын узундугу - __________________________ чакырым.
Иштеген автобустардын саны - __________________ бирдик.
Келүү | Жөнөтүү | Келүү | Жөнөтүү | Токтоочу пункттун аталышы | Келүү | Жөнөтүү | Келүү | Жөнөтүү |
|
|
|
|
|
|
|
|
|