Маалымат алуу укугу жөнүндө

1-глава. Жалпы жоболор

1-берене. Ушул Мыйзамдын максаттары

Ушул Мыйзамда аныкталган маалымат ээлеринин карамагында турган маалыматты ар бир адамдын алуу укугун ишке ашырууну жана коргоону камсыз кылуу жана алардын ишинде маалыматтын эң жогорку деңгээлдеги ачыктыгына, маалымдуулугуна, айкындуулугуна жетишүү ушул Мыйзамдын максаттары болуп саналат.

2-берене. Ушул Мыйзамды колдонуу чөйрөсү

1. Ушул Мыйзам ар бир адамдын маалымат алуу укугун ишке ашыруу жана коргоо менен байланышкан мамилелерди жөнгө салат.

2. Ар бир адам ушул Мыйзамда каралган тартипте маалымат ээлеринин карамагында болгон маалыматты алуу укугуна ээ.

3. Башка мыйзамдарда жана башка ченемдик укуктук актыларда камтылган жана ушул Мыйзамдын иш чөйрөсүнө тиешелүү болгон мыйзамдардын ченемдери ушул Мыйзамга ылайык келүүгө тийиш. Ушул Мыйзам менен башка мыйзамдардын ортосунда коллизиялар келип чыккан учурда ушул Мыйзамдын ченемдери колдонулат.

Ушул берененин 2-бөлүгүнүн жоболору башка мыйзамдар менен ушул Мыйзамдын талаптарына ылайык маалымат алууга чектөөлөрдү белгилөөгө тоскоол болбойт.

4. Ушул Мыйзамды колдонууда анын ченемдери анын максаттарын жана ушул Мыйзамдын 1-беренесинде жана 5-беренесинин 2-бөлүгүндө баяндалган маалымат алуу укугун ишке ашыруу максаттарын кыйла толук ишке ашырууга мүмкүндүк бере турган ыкма менен чечмеленүүгө тийиш.

5. Ушул Мыйзам төмөнкүлөргө колдонулбайт:

1) ушул Мыйзамды бузууларга байланыштуу берилүүчү даттанууларды кошпогондо, жеке жана юридикалык жактардын мамлекеттик органдарга же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына сунуштары, арыздары жана даттануулары менен байланышкан мамилелерге;

2) кароонун тартиби процесстик мыйзамдарда белгиленген жеке жана юридикалык жактардын кайрылуусуна байланыштуу келип чыккан мамилелерге;

3) Кыргыз Республикасынын мамлекеттик сырларды коргоо, жеке маалыматтарды коргоо чөйрөсүндөгү мыйзамдарына ылайык алуу мүмкүндүгү чектелген маалыматты берүүгө байланышкан мамилелерге, ошондой эле ушул Мыйзамдын 8-беренесинин 3-бөлүгүндө келтирилген маалыматка карата алуу мүмкүндүгү чектелген маалыматты берүүгө байланышкан мамилелерге.

3-берене. Ушул Мыйзамда пайдаланылуучу негизги түшүнүктөр

Ушул Мыйзамда төмөнкүдөй негизги түшүнүктөр пайдаланылат:

1) документ - документтин ушул формасы үчүн белгиленген реквизиттери бар жазуу жүзүндөгү, аудиовизуапдык, акустикалык, электрондук, оптикалык же түздөн-түз кабыл алуу үчүн жарактуу ар кандай башка формада жазылган маалымат;

2) маалымат - ушул Мыйзамда аныкталган маалымат ээлеринин карамагында турган маалыматтын формасына же булагына карабастан адамдар, предметтер, фактылар, окуялар, кубулуштар жана процесстер жөнүндө ар кандай каражаттар менен жана ар кандай алып жүрүүчүдө жазылган маалымат (билдирүүлөр, маалыматтар);

3) расмий документ - мамлекеттик сектордун субъекттери тарабынан өздөрүнүн ыйгарым укуктарынын чегинде түзүлгөн жана белгиленген тартипте күбөлөндүрүлгөн төмөнкүдөй документ:

- ар кандай материалдык алып жүрүүчүлөрдө жазылган белгилүү бир окуяларды, кубулуштарды же фактыларды ырастоочу же күбөлөндүрүүчү маалыматты камтыйт;

- укуктарды берүүгө, милдеттерден бошотууга же укуктук мүнөздөгү башка натыйжаларды түзүүгө жөндөмдүү болгон;

- мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, мамлекеттик жана муниципалдык мекемелердин ыйгарым укуктуу адамдары, ошондой эле менчигинин түрүнө карабастан юридикалык жактар тарабынан түзүлгөн, берилген же күбөлөндүрүлгөн;

- мыйзамда аныкталган форманы сактоо менен түзүлгөн жана мыйзамда каралган реквизиттерди камтыган.

4) маалымат ээлери - ушул Мыйзамдын 11-беренесинде аныкталган мамлекеттик жана мамлекеттик эмес сектордун субъекттери;

5) маалымат алуу укугу - ушул Мыйзамдын жана башка ченемдик укуктук актылардын талаптарын сактоо менен ар бир адамдын маалыматты ар кандай формада жана ар кандай булактардан эркин издөө жана алуу укугу;

6) маалыматты пайдалануучулар - мамлекеттик сектордун субъекттерин кошпогондо, маалыматты сураган жана (же) пайдаланган жеке жана юридикалык жактар;

7) веб-сайт - Кыргыз Республикасынын интернет мейкиндигинде жеткиликтүү болгон маалыматтардын жыйындысын билдирген Интернет желесиндеги орун;

8) мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын расмий маалымат фонду - мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын маалыматты пайдалануучулар таанышуусу үчүн ачык укуктук актылары, башка документтери жана материалдары;

9) мамлекеттик сектор - мамлекеттик органдар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, оперативдүү башкаруу, чарба жүргүзүү жана/же өзүн-өзү каржылоо принциптеринде иштеген мамлекеттик жана муниципалдык мекемелер жана ишканалар, ошондой эле катышуунун мамлекеттик же муниципалдык үлүшү бар башка юридикалык жактар.

4-берене. Маалымат алуу укугун камсыз кылуунун кепилдиктери

1. Мамлекет ар бир адамга маалымат ээсинин карамагында турган маалыматты ушул Мыйзамдын жоболоруна ылайык издөө, алуу, сактоо, пайдалануу жана таратуу укугун кепилдейт.

2. Маалымат алуу укугу төмөнкүлөр менен кепилденет:

1) маалымат ээлеринин маалыматты берүүгө жана жарыялоого милдеттүүлүгү менен;

2) өздөрү ээлик кылган маалыматты алууну белгиленген тартипте уюштуруучу атайын түзүмдүк бөлүмдөрдү же кызмат адамдарын маалымат ээлери деп аныктоо менен;

3) маалыматты суратуу жана алуу жол-жоболорун мүмкүн болушунча жөнөкөйлөштүрүү менен;

4) мамлекеттик сектордун субъекттеринин коллегиялык органдарынын ачык жыйналыштарына катышуу менен;

5) маалымат алуу укугунун сакталышына парламенттик, коомдук жана мамлекеттик контролду жүзөгө ашыруу менен;

6) маалымат алуу жөнүндө мыйзамдарды бузгандыгы үчүн юридикалык жоопкерчиликке тартуу менен;

7) маалымат алуу укугун натыйжалуу ишке ашырууга багытталган башка чаралар менен.

5-берене. Маалымат алуу укугун камсыз кылуунун принциптери жана ишке ашыруунун максаттары

1. Маалымат алуу укугун камсыз кылуу төмөнкү принциптерге негизделет:

1) мыйзамдуулук;

2) маалымат ээлеринин ишинин ачыктыгы жана айкындыгы;

3) жалпыга жеткиликтүүлүк, аныктыгы жана толук болушу;

4) актуалдуулук жана өз убагында аткаруу;

5) маалымат алуу укугунун теңдиги;

6) жеке жана юридикалык жактардын укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын сактоо.

2. Маалымат алуу укугун ишке ашыруунун максаттары болуп төмөнкүлөр саналат:

1) сөз жана пикир эркиндигин бекемдөө;

2) маалымат ээлеринин карамагында турган маалыматты ар бир адамдын тез жана бирдей алуусу үчүн шарттарды түзүү;

3) мамлекеттик сектордун субъекттерине карата калктын ишенимин бекемдөө;

4) коррупцияны, кылмыштардын жана укук бузуулардын башка түрлөрүн, ошондой эле ак ниетсиз мамлекеттик башкаруу фактыларын аныктоого жана бөгөт коюуга көмөк көрсөтүү;

5) маалымат ээлеринин отчеттуулугун жогорулатуу;

6) мамлекеттик сектордун субъекттери тарабынан коомдук-укуктук милдеттердин аткарылышын коомчулук тарабынан контролдоо.