1-тиркеме

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2025-жылдын 26-майындагы № 280 токтомуна)

Накта бал жөнүндө ЖОБО

1-глава. Жалпы жоболор

1. Аарычылык тармагын башкаруу системасын өркүндөтүү боюнча талаптарды белгилөө, аарычылык чарбаларынын ишинин натыйжалуулугун жогорулатуу, өндүрүштүн көлөмүн андан ары көбөйтүү жана аарычылык продукциясынын сапатын жакшыртуу, тармактын экспорттук потенциалын кеңейтүү максатында, "Жаныбарлар дүйнөсү тууралуу" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 8, 13-статьяларына, "Ветеринария жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык Накта бал жөнүндө жобо (мындан ары - Жобо) төмөнкүлөрдү белгилейт:

1) Кыргыз Республикасынын аймагында жүгүртүүгө чыгарылган накта балга (мындан ары - бал), иштетүү үчүн берилген жана түздөн-түз тамак ашка колдонууга арналган анын бардык типтерине, ошондой эле керектөө идишине жана транспорттук идишке куюлган балга жайылтылуучу коопсуздуктун милдеттүү талаптарын;

2) аарылардан үй шартында алынуучу жана сатуу үчүн арналбаган балды кошпогондо, балды кайра иштетүү, сактоо, ташуу, сатуу, утилдештирүү жана (же) жок кылуу процесстерине карата талаптарды;

3) балды идентификациялоо эрежелерин;

4) балды маркалоого карата талаптарды;

5) Жободо белгиленген талаптарга балдын шайкештигин баалоо эрежелерин жана формаларын.

2. Жобону колдонууда тамак-аш азыктарына жана азык-түлүк чийки заттарына, анын ичинде технологиялык материалдарга, тамак-аш азыктарын маркалоого, тамак-аш азыктарын өндүрүү үчүн таңгактоо материалдарына жана жабдууларга карата милдеттүү талаптарды белгилеген Жободо, ЕАЭБ техникалык регламенттеринде жана башка ченемдик укуктук актыларда белгиленген талаптар эске алынат.

3. Жобо жарандардын өмүрүн жана ден соолугун коргоо жана балдын керектөөчүлөрүн адаштырууга алып келүүчү аракеттердин алдын алуу максатында иштелип чыкты.

4. Жобонун объекти болуп аарылардан алынуучу бал, ошондой эле аны кайра иштетүү (эритүү, идишке куюу), сактоо, ташуу жана сатуу менен байланышкан, кайра иштетүү үчүн берилген жана түздөн-түз тамак-ашка керектөө үчүн арналган процесстер эсептелет. Жобонун талаптары үй шартында аарылардан алынуучу жана сатууга арналбаган балга жайылтылбайт.

5. Ушул Жободо төмөнкүдөй терминдер жана алардын аныктамалары колдонулат:

1) тобокелдиктерди талдоо жана кооптуу контролдоо түйүнү - өз ара байланышкан төмөнкүдөй төрт компоненттен: тобокелдиктердин булагын аныктоо, тобокелдикти баалоо, тобокелдикти башкаруу жана тобокелдик жөнүндө маалыматтан турган, коркунучтуу факторлорду аныктоо жана тобокелдиктерди баалоо үчүн жеткиликтүү маалыматтарды пайдалануу жол-жобосун өткөрүүнү караган коопсуздукту контролдоо системасы;

2) көлөм бирдигине диастаза (амилаза) ферменттеринин саны - бир грамм балдын суусуз затындагы амилолитикалык ферменттердин жардамы менен бир саатта ажырай турган 1 пайыздык эрүүчү крахмалдын миллилитринин саны. Бир миллилитр крахмал эритмеси бир активдүүлүк бирдигине туура келет;

3) арыз ээси - шайкештикти ырастоо үчүн шайкештик жөнүндө декларацияны кабыл алган жеке же юридикалык жак (бал даярдоочу жана (же) Кыргыз Республикасында белгиленген тартипте катталган чет өлкөлүк даярдоочунун өкүлү);

4) балдын кристаллдашуусу - убакыттын өтүшү менен балдын май сымал пластикалык консистенциядан катуу кристаллдык консистенцияга чейин табигый коюулануу процесси;

5) кооптуу контролдоо түйүнү - тамак-аш азыктарынын коопсуздугуна коркунуч туудурган олуттуу коркунучту болтурбоо же аны алгылыктуу деңгээлге чейин төмөндөтүү үчүн башкаруу иш-чаралары колдонулган жана оңдоолорду колдонууга мүмкүндүк берүүчү кооптуу чектер жана өлчөөлөр аныкталган процесстин этабы;

6) бал - бал аарылары өндүргөн, өсүмдүктөрдүн гүлдөрүнүн нектарынан же өсүмдүктөрдүн жандуу бөлүктөрүнүн таттуу бөлүп чыгарууларынан же өсүмдүктөрдүн жандуу бөлүктөрүн мителештирүүчү курт-кумурскалардын таттуу бөлүп чыгарууларынан алынган, аарылар чогулткан, уюктун уячасына салган, өздөрү өндүргөн өзгөчө заттар менен аралаштырып, өзгөртүп түзгөн жана уюктарда жетилүү үчүн калтырган продукт;

7) гүлдүн балы - аарылар өсүмдүктөрдүн гүлдөрүнүн нектарынан өндүргөн бал;

8) монофлорлуу бал - көбүнчө бир түрдөгү өсүмдүктөрдүн нектарынан өндүрүлгөн гүлдүн балы;

9) полифлорлуу бал - көптөгөн өсүмдүктөрдүн нектарынан өндүрүлгөн гүлдүн балы;

10) аралашма бал - гүлдүн балынын жана шире балынын аралашмасы;

11) уюктагы бал - аарынын момдорунан гана даярдалган, тукумдарынан бош болгон, жаңыдан курулуп бүткөн чапталган уюктарга аарылар сактап койгон бал;

12) аарынын уюктарынан ажыратылбаган бал - уюктагы балдын керектөө идишине жайгаштырылган жана бал куюлган бөлүгү же бир нече бөлүгү;

13) чайкалган бал - аарысыз ачык уюктардан чайкалганда алынган бал;

14) шире балы - ширеден (өсүмдүк ширесин жеген курт-кумурскалар бөлүп чыгарган таттуу суюктук) жана бал шүүдүрүмүнөн (өсүмдүктөрдүн жалбырактарында жана сабактарында чыгып турган таттуу шире) иштелип чыккан бал;

15) пресстелген бал - аарысыз уюкту жылытууну колдонуу менен же ансыз престөөдөн алынган бал;

16) дренаждалган (сордуруп чыгарылган) бал - личинкалары жок жабылбаган уюкту дренаждоо менен алынган бал;

17) кристаллдашкан бал - суюк абалдан кристаллдык абалга өткөн бал;

18) сууда эрибеген аралашмалар - органикалык эмес жана органикалык, анын ичинде аарылар жана алардын бөлүктөрү, личинкалар, момдун кесимдери, пергалар, прополис жана сууда эрибеген башка аралашмалар;

19) ачып калуу белгилери - балдын үстүндө же көлөмүндө активдүү көбүктөнүү, газ чыгаруу, өзгөчө жыттын жана даамдын болушу;

20) өндүрүштүк процесс (балды кайра иштетүү) - аары үйүрүнөн балды тандап алуу процессинен тартып транспорттук жана керектөө идиштерине куйганга чейинки балга таасир этүүнүн бардык стадиялары;

21) өндүрүштүк контролдоо - продукциянын жана тамак-аш азыктарын өндүрүү жана жүгүртүү чөйрөсүндөгү чарбалык иштин катышуучусу тарабынан жүзөгө ашырылуучу өндүрүш процесстеринин Жобонун талаптарына ылайыктуулугун контролдоо;

22) тамак-аш азыктарына байкоо жүргүзүү - объектти өндүрүүнүн, иштетүүнүн жана бөлүштүрүүнүн белгилүү бир стадиясында (стадияларында) тарыхын, колдонулушун, кыймылын же жайгашкан жерин байкоо мүмкүнчүлүгү;

23) менеджмент системасынын сертификаты - тамак-аш азыктарынын сапат менеджментинин системасына жана (же) коопсуздук менеджментинин системасына (ИСО 9000 жана ИСО 22000 эл аралык стандарттардын серияларына ылайык) бөлүнгөн, өздөштүрүлгөн менеджмент системасынын шайкештик жана натыйжалуулук даражасын ырастаган документ;

24) тамак-аш продукциясынын жарактуулук мөөнөтү - тамак-аш продукциясы (бал) ага коюлган, Бажы бирлигинин техникалык регламенттеринде белгиленген коопсуздук талаптарына толук ылайык келүүгө, ошондой эле маркалоодо билдирилген өзүнүн керектөө касиеттерин сактоого тийиш болгон жана ал бүткөндөн кийин бал арналышы боюнча пайдалануу үчүн жараксыз болгон мезгил;

25) даярдоочу (кайра иштетүүчү) - балды өз атынан өндүрүүнү (жыйноону), кайра иштетүүнү жана (же) сатууну жүзөгө ашыруучу, анын Жобонун талаптарына шайкештиги үчүн жооптуу жеке же юридикалык жак;

26) даярдоочу (кайра иштетүүчү) тарабынан ыйгарым укук берилген жак - белгиленген тартипте катталган, Кыргыз Республикасынын аймагында продукциянын шайкештигин ырастоодо жана жайгаштырууда анын атынан иш-аракеттерди жүзөгө ашыруу, ошондой эле продукциянын ушул Жобонун талаптарына ылайык келбегендиги үчүн жоопкерчилик жүктөө үчүн кайра иштетүүчү аны менен түзүлгөн келишимдин негизинде аныкталган юридикалык же жеке жак.