КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МИНИСТРЛЕР КАБИНЕТИНЕ КАРАШТУУ ЖАРАНДЫК АВИАЦИЯ МАМЛЕКЕТТИК АГЕНТТИГИНИН БУЙРУГУ

2022-жылдын 24-ноябрындагы № 787/б

«Авиациялык коопсуздук. КРАЭ-17» Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелерин бекитүү жөнүндө

 (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2024-жылдын 7-июнундагы №465, 2025-жылдын 22-январындагы № 49 буйруктарынын редакцияларына ылайык

 

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2014-жылдын 15-сентябрындагы № 530 “Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн айрым ченем жаратуу ыйгарым укуктарын мамлекеттик органдарга жана жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу органдарына өткөрүп берүү жөнүндө” токтомуна ылайык, ошондой эле Жарандык авиация эл аралык уюмунун (ИКАО) стандарттары жана сунушталган практикасы менен максималдуу ыратуулугун камсыз кылуу максатында, буйрук кылам:

 

1. «Авиациялык коопсуздук. КРАЭ-17» Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелерин мамлекеттик жана расмий тилдеринде тиркемеге ылайык бекитилсин.

2. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигине:

- күчүнө кирген күндөн тартып үч жумушчу күндүн ичинде Кыргыз Республикасынын ченемдик-укуктук актыларынын мамлекеттик реестрине киргизүү үчүн ушул буйрукту мамлекеттик жана расмий тилдерде электрондук документ жүгүртүү тутуму аркылуу Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлигине, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Президентинин Администрациясына маалымат үчүн жөнөтсүн;

- катталган күндөн тартып үч жумушчу күндүн ичинде бул буйрук мамлекеттик жана расмий тилдерде «Эркин Тоо» газетасына жарыяласын;

- ушул буйрукту аткарууга кабыл алсын.

3. Жарандык авиация уюмдар жана окуу борборлору «Авиациялык коопсуздук. КРАЭ-17» Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелерин аткарууга кабыл алынсын, ошондой эле сапатты контролдоо боюнча программаларга жана даярдоо программаларына, авиациялык коопсуздук даярдоо программаларына зарыл болгон толуктоолорду киргизишсин.

4. 2016-жылдын 27-январындагы №1 «Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелерин бекитүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министрлигинин «Авиациялык коопсуздук КРАЭ-17» буйругунун 1-пунктунун 17-абзацы, жана 2021-жылдын 14-сентябрындагы №256 «Авиациялык коопсуздук КРАЭ-17» «Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелерине өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын транспорт жана коммуникациялар министрлигинин буйругу күчүн жоготту деп табылсын.

5. Бул буйруктун аткарылышын контролдоо директордун орун басары Т.А. Аскаровго жүктөлсүн.

6. Бул буйрук расмий жарыяланган күндөн тартып жети күн өткөндөн кийин күчүнө кирет.

 

 

Директор		А.И. Настаев
		Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2022-жылдын 24-ноябрындагы № 787 буйругу менен бекитилген Тиркеме

 

“17-КРАЭ. Авиациялык коопсуздук” Кыргыз Республикасынын Авиациялык эрежелери

 

(Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Жарандык авиация мамлекеттик агенттигинин 2024-жылдын 7-июнундагы №465 , 2025-жылдын 22-январындагы № 49 буйруктарынын редакцияларына ылайык)

 

1-бөлүм. Уюштуруучу бөлүмү

 

1-глава. Аныктамалар

 

1. Бул Эрежелердеги берилген төмөнкү терминдер мындай мааниге ээ:

1) авиациялык коопсуздук – жарандык авиацияны мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо. Бул максат иш-чаралардын комплексин ишке ашыруу, адам жана материалдык ресурстарды тартуу аркылуу ишке ашат.

2) мыйзамсыз кийлигишүү актылары – бул жарандык авиациянын коопсуздугуна коркунуч келтирген актылар же аны аткаруу аракеттери жана аны менен чектелбестен төмөнүлөрдү камтыгандар:

-  Аба кемесин мыйзамсыз басып алуу;

-  Экспуатациядагы аба кемесин жок кылуу/талкалоо;

-   Аба кемесинин бортунда же аэродромдордо туткунга алуу;

-   Аба кемесинин бортуна, аэропортко же аэронавигациялык каражаткар же кызматка күч колдонуп кирүү;

-   курал, кылмыштык максаттар үчүн дайындалган кооптуу түзүлүштү же материалды аба кемесинин бортуна же аэропротко жайгаштыруу;

- эксплуатациядагы аба кемесин өлүмгө, олуттуу жаракат алууга же мүлккө же айлана-чөйрөгө олуттуу зыян келтирүү максатында пайдалануу;

- учуп бара жаткан же жердеги аба кемесинин, жүргүнчүлөрдүн, экипаждын мүчөлөрүнүн, жердеги кызматкерлердин же коомчулуктун, аэропроттогу же жарандык авиациянын каражаттарын же кызматтарынын коопсуздугуна коркунуч туудурган жалган маалыматтарды билдирүү;

3) авиациялык атайы иштер – айыл чарбасы, курулуш, сүрөткө тартуу, топографиялык тартуу, байкоо жана кайгуул, издөө жана куткаруу, аба жарманкеси өңдүү тармактарда тейлөө кызматын көрсөтүүчү аба кемесинин учуушу;

4) жалпы багыттагы авиация – авиациялык атайын иштерди аткарууга байланыштуу болгон коммерциялык аба ташуулардан жана учуулардан тышкаркы аба кемесинин учушу;

5) адам факторлорунун аспекттери – авиациядагы долбоорлоо, тастыктамалоо, кадрларды даярдоо, техникалык тейлөө жана эксплуатациялык иш-аракеттерге карата колдонулуучу жана адамдын мүмкүнчүлүктөрүн туура эсепке алуу аркылуу адам менен системанын башка компоненттеринин ортосундагы оптималдуу өз ара аракеттенүүнү камсыз кылууга багытталган принциптер;

6) аэровокзал – жүргүнчүлөрдү жана жүктөрдү коммерциялык ташуу үчүн каттоочу негизги имарат же имараттардын тобу;

7) багаж – эксплуатант менен макулдашуу боюнча аба кемесинин ичинде же жүк ташуучу бөлүгүндө ташылуучу жүргүнчүлөрдүн же экипаждын жеке буюмдары;

8)жуктөө контейнери– аба кемесинин бортундагы ташуулар үчүн багажды жүктөй турган сыйымдуулук;

9) бир канча ташуучулар тарабынан ташылуучу багаж – жүргүнчүлөрдүн саякаттоо учурундагы бир эксплуатанттын аба кемесинен экинчи эксплуатанттын аба кемесине ташып жүктөрлүүчү жүргүнчүлөрдүн багажы;

10) жүргүнчүлөрдү телөө үчүн борттук камдар – борттук тамак аштан жана учууудагы жүргүнчүлөрдү тейлөөгө тиешелүү каражаттардан мисалы: гезиттер, журналдар, аудио жана видео пленкалар, жаздык жана жамынгычтардан башка бардык буюмдар ж.б.

11) борттук азык жана тиешелүү каражаттар – тамак-аш, суусундуктар жана башка кургак азыктардын запасы жана аларга тиешелүү аба кемесинин бортунда пайдалануучу жабдыктар;

12) борттук камдар (жабдуулар):

-   чыгымдалуучулар. Аба кемесинин бортундагы жүргүнчүлөр жана экипаждын колдонуусу үчүн дайындалган жана аба кемесин техникалык тейлөө үчүн анын ичинде күйүүчү жана майлоочу майды кошо эсептегенде сатылган же сатылбаган товарлар.

-   Чыгаруучулар. Аба кемесинин бортунан чыгаруу максаты менен жүргүнчүлөргө жана экипаждын мүчөлөрүнө сатуу үчүн дайындалган товарлар;

13) жарылуучу зат – курчап турган чөйрөгө зыян келтирүүчү өзүнөн өзү газ бөлүп чыгаруу менен химиялык реакцияга жөндөмдүү болгон күчтүү температурадагы жана басым менен тез ылдамдыкта жарылуучу катуу же суюк зат (же заттардын аралашмасы). Буга газ бөлүп чыгарбаса дагы приотехникалык заттар да кирет. Өзүнөн өзү жарылуучу болуп эсептелбеген, бирок жарылууга кооптуу болгон газ, буу жана чаң чыгаруучу атмосфераны түзгөн зат жарылуучу заттарга кирбейт;

14) учуп бара жаткан аба кемеси – жүргүнчүлөрдү отргузгандан кийин тышкы эшиктери жабылган учурдан тартып, ал эшиктер жүргүнчүлөрдү түшүрүү үчүн ачылган учурга чейинки аба кемеси;

15) эксплуатациядагы аба кемеси - эксплуатациядагы аба кемеси-уруксатсыз кирүүнү табууга мүмкүндүк берген байкоодо турган, токтоп турган жерге жайгаштырылган аба кемеси;

16) эксплуатациядагы эмес аба кемеси - пайдаланууда болбогон аба кемеси-12 сааттан ашык убакытка токтоочу жайда жайгашкан же санкцияланбаган кирүүнү табууга мүмкүндүк берген байкоодо болбогон аба кемеси;

17) жүрүм-турум мүнөздөмөсүн аныктоо - авиациялык коопсуздуктун бир бөлүгү катары-жарандык авиацияга коркунуч келтириши мүмкүн болгон адамдарды аныктоо үчүн жүрүм-турум өзгөчөлүктөрүн таануу ыкмаларын, анын ичинде физиологиялык белгилерди же аномалдуу жүрүм-турумду көрсөткөн жаңсоолорду колдонуу;

18) жүк – почта, борттук кам жана коштоочу же жиберилген багаждан тышкаркы аба кемесинин бортундагы ташылып жаткан ар кандай мүлк;

19) тобокелдиктин жогорку деңгээлиндеги жүк же почта – ыкчам маалыматтардын негизиндеги же ченемден же ачуу белгилерине шек жаратуу менен жарандык авиацияга коркунуч жаратуучу деп эсептелген жүк же почта;

20) жүктүн бөлүгү – жердин бардык участогу, ошондой эле жүктү текшерүүгө каралган каражаттар жана тетиктер. Буга перрондор, жүк кампалары жана сактоочу жайлары, жердеги транспорттук каражаттарды токтотуучу жайы жана кирүүчү жолдор тиешелүү;

21) жүк кампасы – абада жана жерде ташуунун ортосундагы этапта жүк өтүүчү жана жүктөрдү иштетүү каражаттары жайгашкан, же жүк аны абада же жерде ташыганга чейин сакталган имарат;

22) депортацияланган жак – мамлекеттин аймагына анын ыйгарып укуктуу органдары тарабынан киргизилген же мамлекетке мыйзамсыз негизде кирип жана бир канча убакыттан кийин компетенттүү ыйгарым укуктуу органдар тарабынан расмий түрдө бул мамлекетен чыгып кетүүгө буйрук берилген жак;

23) диверсия-жарандык авиациянын жана анын кызматтарынын ишине коркунуч келтирген же бул ишке мыйзамсыз кийлигишүүгө алып келген мүлктү кара ниеттик менен же маанисиз жок кылууга алып келүү максатында жасалган акт же атайылап кетирилген аракет;

24) дипломатиялык почта (вализа) – расмий түрдө тиешелүү документ менен коштолуп, тинтүү же конфискациялануудан дипломатиялык иммунитети бар транспорттук контейнер;

25) кароо -        идентификациялоо жана/же жарылуучу заттарды же башка кооптуу түзүлүштөрдү табууга дайындалган мыйзамсыз актыларды жүзөгө ашыруу үчүн пайдаланууга мүмкүн болуучу техникалык жана башка каражаттарды колдонуу;

Экскертүү. Кээ бир кооптуу нерселер же заттар эл аралык жарандык авиация жөнүндө Конвенциянын “кооптуу жүктөрдү аба аркылуу коопсуз ташуу” деген 18-тиркемесине жана кооптуу жүктөрдү аба аркылуу коопсуз ташуу боюнча тиешелүү техникалык нускамага (КТТ ИКАО 9284) ылайык кооптуу жүк катары классификацияланат жана бул нускамаларга ылайык ташылууга тийиш. Мындан тышкары, “авиациялык коопсуздук боюнча Колдонмодо” (8973-ж. Кызматтык пайдалануу үчүн) эч кандай шартта аба кемесинин салонунда ташылууга тийиш болбогон тыюу салынган буюмдардын тизмеси келтирилет;

26) каттоодон өткөн агент – эксплуатант менен коммерциялык иш жүргүзгөн жана коопсуздук максатында көзөмөлдү камсыз кылган, жүккө же почтага карата тиешелүү ыйгарым укуктуу орган тарабынан таанылган же талап кылынган агент, жүк экспедитору же башка юридикалык жак;

27) башка жакка жиберилген багаж - жүргүнчүлөрдөн же экипаждан байкабастыктан же атайылабастан башка жакка бөлүнгөн багаж;

28) уруксатсыз ачуудан корголгон баштыктар (мындан ары - УАКП) - аэропорттун стерилдүү зонасында же аба кемесинин бортунда жайгашкан соода түйүндөрүндө суюктуктарды, аэрозолдорду жана гельдерди (мындан ары-САГ) сатуу үчүн гана пайдаланылуучу атайын баштыктар;

29) чектөөсүз зона-эл кирүүгө мүмкүн болгон же башка каражаттар менен кирүүгө чек коюлбаган аэропорттун зонасы.

30) түз транзит зонасы – жүргүнчүлөр транзит же которуу учурунда чек ара көзөмөлүнүн чараларына дуушар болбостон жүрө ала турган, тиешелүү мамлекеттик ыйгарым укуктуу органдардын уруксаты менен эл аралык аэропортто алардын түздөн-түз көзөмөлү же байкоосу астындагы атайын зона;

31) аба кемелерин техникалык тейлөө зонасы - аба кемелерин техникалык тейлөө үчүн арналган жердин бардык участогу, ошондой эле каражаттар жана жабдуулар. Буга перрондор, ангарлар, имараттар жана устаканалар, жер үстүндөгү транспорт каражаттары жана кирүүчү жолдор кирет. Эреже катары, мындай аймак корголгон, кирүүгө чектөө коюлган аймак болуп саналат.

32) белгилүү жүк жөнөтүүчү - жүктү же почтаны өз эсебинен жөнөтүүчү жана жол-жоболору жалпы эрежелерге жана коопсуздук стандарттарына жооп берген, жүктү же почтаны каалаган аба кемесинде ташууга уруксат берүүчү жүк жөнөтүүчү;

33) коопсуздук абалына инспекиялык текшерүү – авиациялык коопсуздукту камсыздоонун конкреттүү чараларын ишке ашыруунун натыйжалуулугуна жарыяланган жана жарыяланбаган текшерүү;

34) коопсуздук системасын сыноо-авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу чараларынын бирин ачык же айкын эмес текшерүү, мында мыйзамсыз актыны жасоого аракет жасалмаланат;

35) коммерциялык аба ташуусу – жүргүнчүлөрдү, жүктөрдү жана почтаны төлөм үчүн же жалдоо түрү менен аба кемесинин учушу;

36) көзөмөлдөгү зона – кирүү көзөмөлдөнүүчү, аэропорттун жумушчу аянты жана ага чектеш аймак жана имаратка жакын жайгашкан же алардын бир бөлүгү. Бул аныктама ошондой эле аба кемелеринин эксплуатанттары, май куюучу уюмдар, жүк терминалдары, борттук тамак-аш цехтери, жердеги тейлөө боюнча кызмат көрсөтүүчүлөр, аэронавигациялык кызмат көрсөтүүчүлөр сыяктуу жарандык авиация уюмдарына да тиешелүү;

37) коопсуздук максатында көзөмөлдөө - коопсуздук максатында көзөмөлдөө - мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо максатында колдонулушу мүмкүн болгон курал-жарактарды, жарылуучу заттарды же башка коркунучтуу түзүлүштөрдү, буюмдарды же заттарды алып өтүүнү болтурбай коюуга мүмкүн болгон чаралар;

38) корпоротивдик авиация - коммерциялык эмес эксплуатациялоо же компаниянын аба кемелерин жүргүнчүлөрдү же жүктөрдү ташуу үчүн, компаниянын ишкердик ишин камсыз кылуу максатында, мындай аба кемелеринде учуу үчүн жалданган кесипкөй учкуч башкарат. (Корпоративдик авиация жалпы авиациянын курамдык бөлүктөрүнүн бири экендигин эстен чыгарбоо керек);

39) авиациялык коопсуздуктун маданияты - уюмдун күнүмдүк ишине мүнөздүү авиациялык коопсуздук нормалары, баалуулуктар, мамилелер жана божомолдор менен байланышкан жана уюмдун бардык бөлүмдөрүнүн жана бардык кызматкерлеринин иш-аракеттеринде жана жүрүм-турумунда чагылдырылган жыйындысы;

40) кирүүгө укугу жок жак – ыйгарым укуктуу органдар тарабынан мамлекетке кирүүгө уруксат берүүдөн баш тартылган жак;

41) каттоо орду – каттоо үчүн каражаттардын жана жабдыктардын жайгашкан орду;

42) багажды сорттоочу жай - жөнөтүлүүчү багажды рейстер боюнча бөлүштүрүү үчүн сорттолуучу жер;

43) аба кемеси токтоочу жай – аба кемесинин токтосу үчүн перрондон бөлүнүп берилген жай;

44) багажды сактоочу - катталган / жүк бөлүгүндө ташылган багаж аба кемелерине жөнөтүлгөнгө чейин сактала турган жер жана туура эмес багытка жөнөтүлгөн багаж талабы же алып коюусу боюнча жөнөтүлгөнгө чейин сактала турган жер;

45) тартипти бузган жүргүнчүлөр - тартипти бузган жүргүнчүлөр-жарандык кеменин бортунда аба кемесинин эшиги учаар алдында жабылган учурдан тартып жана конгондон кийин ачылганга чейин төмөнкүдөй аракеттерди жасаган жактар:

-   кол салуу, корутуу же жол жүрүү тартибин бузуп же мүлктүн сакталышына жана адамдардын коопсуздугуна коркунуч келтире турган атайы жазалган этиятсыздык;

-   кол салуу, коркутуу же экипажга өз милдеттерин аткарууга тоскоолдук жараткан же бул милдеттерин аткаруу мүмкүнчүлүгүн төмөндөткөн иш аракеттерди аткаруу;

-   тийиштүү тартипти бузуп жана аба кемесине анын ичиндеги жактардын коопсуздугуна коркунуч туудурган атайылап жазалган этиятсыздык же аба кемесине залал келтирүү, анын жабдыктарын же түзүлүштөрүн талкалоо;

-   жалган маалыматты таратуу менен учуп бара жаткан аба кемесине коопсуздук жаратуу;

-   тартиптүү жана натыйжалуу иш аракеттердин коопсуздугун камсыздоого багытталган мыйзамдуу тапшырмаларды же буйруктарды аткарбоо;

46) талап кылынбаган багаж-аэропортко келген жана жүргүнчү кабыл албаган же талап кылбаган багаж;

47) тартипсиз жүргүнчү-аэропортто же аба кемесинин бортунда жүрүм-турум эрежелерин сактабаган же аэропорттун кызматкерлеринин же учуу экипажынын мүчөлөрүнүн көрсөтмөлөрүн аткарбаган, ошону менен аэропортто же аба кемесинде тийиштүү тартипти жана тартипти бузган жүргүнчү;

48) көзөмөлдөнбөгөн зона – жүргүнчүлөр жана жүргүнчү болуп эсептелебеген жактар чектөөсүз кирүүгө мүмкүн болгон аэропорттун жана имараттын зонасы (ошондой эле “четөөсүз зона” термининин аныктамасынан кара);

49) белгисиз багаж – аэропортко багаж теги менен же багаж теги жок түшүп жана жүргүнчү тарабынан алынбаган же таанылбаган багаж;

50) коштоосуз багаж-жүк катары анын ээси болуп саналган адам отурган башка аба кемесинде же ошол эле аба кемесинде ташылуучу багаж;

51) коопсуздук абалын карап чыгуу - коопсуздук муктаждыктарын баалоо, анын ичинде мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо үчүн колдонулушу мүмкүн болгон аялуу жерлерди аныктоо жана түзөтүүчү иш-аракеттер боюнча сунуштарды иштеп чыгуу;

52) коопсуздук жабдуулары - жарандык авиациянын жана анын кызматтарынын ишине мыйзамсыз кийлигишүүнүн алдын алуу же аныктоо максатында өз алдынча же кандайдыр бир системанын бир бөлүгү катары колдонууга арналган атайын түзүлүштөр;

53) жардыргыч заттардын издерин табуу үчүн жабдуулар-жардыргыч заттарды өтө аз санда табууга жана багажда же анализденүүчү башка буюмдарда кандай болбосун бул заттардын бар экендиги жөнүндө белги берүүгө жөндөмдүү техникалык система же ар кандай техникалык каражаттардын айкалышы;

54) коопсуздук максатында аба кемесин тинтүү-шектүү предметтерди, куралдарды, жарылуучу заттарды же башка коркунучтуу түзүлүштөрдү, предметтерди же заттарды табуу максатында аба кемесин ичин жана тышын кылдаттык менен текшерүү;

55) кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зона-жарандык авиация уюмунун көзөмөлдөнүүчү зонасынын эң жогорку тобокелдик зонасы катары аныкталган жана кирүүнү көзөмөлдөөө кошумча коопсуздук максатында көзөмөлдөөнүн башка чаралары колдонулган участоктору;

56) жүргүнчүлөр зонасы - бардык жер тилкеси, ошондой эле перрондорду, аэровокзалдын имараттарын, жерде жүрүүчү транспорт каражаттары токтоочу жерлерди жана жолдорду кошо алганда, жүргүнчүлөр агымын иштетүүгө арналган каражаттар жана жабдуулар;

57) перрон - жүргүнчүлөрдү отургузуу же түшүрүү, почтаны же жүктөрдү жүктөө же түшүрүү, май куюу, токтотуу же техникалык тейлөө максатында аба кемелерин жайгаштыруу үчүн арналган кургактагы аэродромдун белгилүү бир аянты;

58) күтүүсүз кырдаалдар учурундагы план-коркунучтун ар кандай даражасын, тобокелдикти баалоону жана көрүлө турган тиешелүү коопсуздук чараларын эске алуу менен чараларды жана жол-жоболорду камтыган жана окуялардын алдын алууга жана алардын кесепеттеринин деңгээлин азайтууга, ошондой эле милдеттерди аткара турган бардык тиешелүү тараптарды даярдоого арналган план милдеттерди жана иш жүзүндө мыйзамсыз кийлигишүү актысы болгон учурда жоопкерчилик чөйрөлөрү. Күтүүсүз кырдаалдар планы коркунучтун деңгээли жогорулаган сайын масштабдуу чараларды көрөт. Бул өзүнчө план же кризистик кырдаалды башкаруу планынын бир бөлүгү болушу мүмкүн;

59) ташууга чектелген буюмдар-авиациялык коопсуздуктун белгилүү бир контекстинде жарандык авиацияга каршы мыйзамсыз кийлигишүү актыларын жасоо үчүн колдонулушу мүмкүн болгон же аба кемесинин жана анын бортундагы адамдардын же курулуштардын же калктын коопсуздугуна коркунуч келтириши мүмкүн болгон нерселер, түзүлүштөр же заттар катары аныкталган буюмдар;

60) анкеталык маалыматтарды текшерүү-жазык жоопкерчилигине тартуу учурларын жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык адамдын жарактуулугун баалоо үчүн маанилүү болгон коопсуздукка байланыштуу ар кандай маалыматтар менен бирге, адамдын инсандыгын жана кызмат өтөө тизмесин текшерүү;

61) коопсуздук максатында аба кемесин текшерүү - жүргүнчүлөр кирүүгө мүмкүн болгон аба кемесинин ички бөлмөлөрүн текшерүү жана шектүү нерселерди, курал-жарактарды, жардыргыч заттарды же башка коркунучтуу түзүлүштөрдү, буюмдарды жана заттарды табуу максатында багажды кароо;

62) коопсуздук үчүн ЖАГ жана ЗНВПНЫ текшерүү-коопсуздук кызматкерлери тарабынан кийлигишүү белгилерин, атап айтканда пломбаларды ачуу, уурдоо жана потенциалдуу коркунучтуу түзүлүштөрдү, буюмдарды же заттарды алып өтүү үчүн коопсуздук максатында визуалдык текшерүү же контролдоо. Мындай текшерүү контролдонуучу зонанын кире беришинде, алардын корголгондугуна, ачуу белгилери жоктугуна же буга шек туудурбагандыгына, ошондой эле зарыл болгон документтердин тартипте экендигине ынануу үчүн ЖКАНЫН жана СТВПНЫН бардык запастарына карата жүргүзүлүүгө тийиш;

63) коопсуздук абалын текшерүү – авиаяциялык коопсуздукту камсыздоодогу талаптардын бардык аспектерин сактоону тереңирээк кароо;

64) жол жүрүү документи – эл аралык ташууларда мыйзамдуу ээси тарабынан пайдаланылуучу мамлекет же уюм тарабынан берилген паспорт же расмий документ.

65) кооптуу буюмдардын сүрөттөрүн проекциялоо-ыйгарым укуктуу орган тарабынан бекитилген компьютердик программа, ал белгилүү бир рентген жабдууларына орнотулушу мүмкүн жана текшерилүүчү реалдуу багаждын рентген сүрөтүнүн чегинде кооптуу буюмдардын (мисалы, ок атуучу куралдар, бычактар, колго жасалган жардыргыч түзүлүштөр) виртуалдык сүрөтүн же кооптуу предметтерди камтыган жүктүн толук виртуалдык сүрөтүн проекциялайт жана рентген жабдууларынын операторлоруна мындай сүрөттү табууга мүмкүндүк берүүчү тескери маалыматты дароо берет;

66) жумушчу аянт - маневрлөө аянтынан жана перрондон(лордон)турган аэродромдун учуу, конуу жана аба кемелерин башкаруу үчүн арналган бөлүгү;

67) коопсуздук боюнча тергөө - жарандык авиацияга каршы мыйзамсыз кийлигишүүнүн ар кандай Актысын же аны жасоого болгон аракетин жана/же мамлекеттин жарандык авиация коопсуздугунун улуттук программасын сактабоонун мүмкүн болгон же болжолдонгон учурун же жарандык авиациянын коопсуздугуна тиешелүү башка укуктук жана/же жөнгө салуучу талаптарды иликтөө;

68) каттоо – белгилүү бир каттамга кабыл алуу үчүн эксплуатанттан катоо жол-жоболору;

69) жарылуучу заттарды аныктоо системасы - жүктүн буюму жасалган материалга карабастан, багажда же башка буюмдарда болгон мындай түзүлүштүн бир же бир нече компоненттерин табуу аркылуу, ошол эле учурда сигнализациянын ишке киришин пайда кылуу менен жардыруучу түзүлүштөрдү табууга мүмкүн болгон техникалык система же ар кандай техникалык каражаттардын айкалышы;

70) жардыргыч заттарды табуу системасы - багаждын же заттын жасалган материалынаа карабастан, сигнализация ишке кирип, багажда же башка буюмдарда болгон жардыргыч заттарды табууга мүмкүн болгон техникалык система же ар кандай техникалык каражаттардын айкалышы;

71) киргизүү система - аэропорттордо иштеген же башка себептерден улам аэропортко, көзөмөлдөгү зонага же киргуугө чектөө коюлган зонасына уруксат берүү зарыл болгон жеке адамдарга берилүүчү карточкалардан же документтердин башка түрлөрүнөн турган система. Анын максаты-инсандыкты аныктоо жана кабыл алууну жеңилдетүү. Ушул сыяктуу максаттар үчүн транспорт каражаттарына өткөрмө берилет жана пайдаланылат. Паспортторду кээде аэропорттун идентификациясы деп аташат;

72) курьердик жөнөтүүлөр кызматы - операция, анын алкагында бир же бир нече жүк жөнөтүүчүлөрдөн түшкөн жөнөтүүлөр жүк бөлүгүндө ташылуучу жүргүнчүнүн жүгүнө кадимки документ боюнча туруктуу авиаташууларды аткарган аба кемесинин бортунда жүргүнчү-курьердин багажы катары ташылат;

73) жүк ташылуучу бөлүгүндөгү коштолуучу – аба кемесинин жүк ташуучу бөлүгүндө ташуу үчүн кабыл алынган жана борттогу жүргүнчү тарабынан катталган багаж;

74) борттогу коопсуздук кызматынын кызматкерлери - эксплуатанттын мамлекеттин Өкмөтү жана катталган мамлекеттин Өкмөтү тарабынан ыйгарым укук берилген адам аба кемесинин бортуна ошол аба кемесин жана андагы адамдарды мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо максатында жайгаштырылат. Бул аныктамага аба кемесинин бортунда саякаттаган бир же бир нече конкреттүү адамдарды, мисалы, жеке жансакчыларды жеке коргоону камсыз кылуу үчүн гана жалданган адамдар кирбейт;

75) аэропорттон тышкаркы текшерүүдөн өтүү каражаттары жана жабдуулары – көзөмөлдөн өтүү каражаттары жана жабдыктар менен жабдылган шаардык аэролвокзал же жүк ташуучу транспорттук агенттик;

76) стерилдүү зона - жүргүнчүлөрдү текшерүү/атайын көзөмөлдөө пункту менен аба кемесинин ортосундагы кирүү катуу көзөмөлгө алынган аймак. (Ошондой эле “кирүүгө чектөө коюлган корголгонзона” аныктамасын караңыз);

77) ок атуучу курал-кол менен ок атуучу куралдардын бардык түрлөрүнүн жалпы белгиси;

78) транзиттик жүргүнчүлөр – аэропортко келген каттамы менен менен кайра учуп кете турган жүргүнчүлөр;

79) трансфердик жүргүнчүлөр жана багаж - бир каттамдан экинчи каттамга жүктөлгөн жүргүнчүлөр жана жүктөр;

80) жардыруу коркунучуна байланыштуу тынчсыздануу – аба кемесинин бортунда, аэропортто же жарандык авиациянын кайсы бир каражатында же кызматында шектүү түзүлүштүн табылгандыгы менен шартталган же башка булактар аркылуу ананимдүү түрдө келип түшкөн коркунуч менен байланыштуу боло турган кесепеттерди жокко чыгаруу боюнча иш чаралардын планын ишке ашыруу максатында ыйгарым укуктуу органдар тарабынан жарыяланган тынчсыздануу абалы.

81) жардыруу коркунучу – жашыруун булактан же башка каналдардан учуп бара жаткан же жердеги аба кемесине же кайсы бир аэропортко же жарандык авиациянын каражатына же кайсы бир жакка жарылуучу зат же нерсе же түзүлүш коркунуч жаратышы мүмкүндүгү тууралуу билдирилген коркунуч;

82) кризистик кырдаалды башкаруу-коркунучтун жогорку деңгээлине жооп катары кабыл алынуучу өзгөчө кырдаалдар учурундагы чаралар, ошондой эле мыйзамсыз кийлигишүү актыларын камтыган өзгөчө кырдаалдарга жооп катары чараларды жана жол-жоболорду жүзөгө ашыруу;

83) коопсуздук машыгуулары - толук масштабдуу коопсуздук машыгуулары-күтүлбөгөн кырдаал планынын алкагында ар кандай өзгөчө кырдаалдарга ылайыктуу адекваттуу чараларды көрүүнү камсыз кылуу максатында мыйзамсыз кийлигишүү актысын окшоштуруу. Чектелген мүнөздөгү коопсуздук машыгуулары-бул күтүүсүз кырдаалдар планын ишке ашырууга катышкан агенттиктер тарабынан акылга сыярлык чараларды көрүүнү камсыз кылуу же анын айрым компоненттеринин, мисалы, байланыш тутумунун иштешин текшерүү үчүн мыйзамсыз кийлигишүү актысын окшоштуруу;

84) аялуу жер-аэропортто жайгашкан же ага байланыштуу, бузулушу же жок кылынышы аэропорттун ишинин олуттуу бузулушуна алып келүүчү ар кандай каражат же жабдуу;

85) экипаж мүчөсү – кызматтык учуу убактысында аба кемесинин бортунда белгилүү бир милдеттерди аткарууга эксплуатант тарабынан дайындалган жак;

86) кибер-атака - компьютердик тутумдардын, маалыматтык жана байланыш технологиялары тутумдарынын, анын ичинде алардын программалык камсыздоосунун жана жабдыктарынын маалыматтык коопсуздугуна кол салуу.

87) адам мүмкүнчүлүктөрү – учуулардын коопсуздугуна, авиациялык коопсуздукка жана авиациялык иш аракеттердин натыйжалуулугуна таасирин тийгизе турган адам мүмкүнчүлүктөрү жана анын мүмкүнчүлүктөрүнүн чеги;

88) күтүлбөгөндүк - коопсуздук максатында көзөмөлдөө чараларын, аларды бир калыпта эмес мезгилдүүлүктө, ар кайсы жерлерде жана/же белгиленген чектерге ылайык ар кандай каражаттарды колдонуу менен, алардын токтотуучу таасирин жана натыйжалуулугун жогорулатуу үчүн ишке ашыруу;

89) жалпы дайындоодогу авиациянын аба кемесинин учуусу - жалпы багыттагы авиациянын аба кемесинин учушу-коммерциялык абада ташуудан же авиациялык атайын жумуштарды аткарууга байланышкан учуудан башка аба кемесинин учушу;

90) тастыктамалоо –авиациялык коопсуздук боюнча тиешелүү ыйгарым укуктуу орган же анын атынан тиешелүү ыйгарым укуктуу орган тарабынан аныкталган алгылыктуу деңгээлде тапшырылган функцияларды аткаруу үчүн жакка талап кылынган квалификациянын болушун расмий баалоо жана ырастоо;

91) трансфердик жүк жана почта – алар келгенден башка аба кемесинде жөнөтүлгөн жүк жана почта.

 

2-бөлүм. Жалпы жоболор

 

§ 1. Максаттар

2. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик оргнадарынын жана уюмдарынын биринчи иреттеги максаты болуп жүргүнчүлөрдүн, экипаждын, жердеги персоналдын коопсуздугун камсыздоо жана жалпы эле калкты мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо болуп эсептелет.

 

 

§ 2. Кыргыз Республикасынын авиациялык коопсуздук тармагындагы саясаты

 

3. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жарандык авиация жаатындагы мамлекеттик саясатты белгилөөчү жана ишке ашыруучу ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган болуп жарандык авиация органы эсептелет, ал учуулардын коопсуздугунун, туруктуулугунун жана натыйжалуулугунун аспектилерин эске алуу менен жарандык авиацияны мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо үчүн эрежелерди, тажырыйбаны жана жол-жоболорду иштеп чыгууну камсыз кылат жана киргизет.

Мындай эрежелер, тажырыйба жана жол-жоболор:

- жарандык авиацияны мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо менен байланышкан бардык учурларда жүргүнчүлөрдүн, экипаждын, жердеги персоналдын жана жалпы коомчулуктун коопсуздугун камсыз кылат;

- коопсуздук коркунучунун ар кандай күчөшүнө оперативдүү аракеттенүү.

4. Кыргыз Республикасынын авиациялык коопсуздук чөйрөсүндөгү саясаты ушул Эрежелердин бардык главаларында камтылган жана топтоштурулган жана авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу системасын куруунун негизи болуп саналат, ал бардык жактар, анын ичинде жарандык авиация объекттеринде өз ишин жүргүзгөн мамлекеттик органдар жана жеке уюмдар тарабынан милдеттүү түрдө аткарылууга тийиш.

 

§ 3. Коопсуздук жана формалдуулукту жөнөкөйлөтүү

 

5. Ушул Эрежелерде каралган көзөмөлдөө чаралары жарандык авиациянын ишине минималдуу тоскоолдуктарды же кечигүүлөрдү келтиргендей, мындай чаралардын жана ушул Эрежелердин натыйжалуулугун төмөндөтпөгөн шартта колдонулат.

 

 

§ 4. Эл аралык кызматташтык

 

6. Кыргыз Республикасы авиациялык коопсуздукту камсыз кылуунун улуттук программалары, персоналды даярдоо программалары жана авиациялык коопсуздукту камсыз кылуунун сапатын көзөмөлдөө программалары жөнүндө маалыматтарды даярдоо жана алмашуу жаатында башка мамлекеттер жана эл аралык уюмдар менен кызматташат.

7. Кызматташтыктын алкагында жарандык авиация органы ушул Эрежелерде белгиленген талаптар, персоналды даярдоо программалары жана жарандык авиация органы тарабынан бекитилүүчү авиациялык коопсуздукту камсыздоонун сапатын көзөмөлдөө программалары боюнча башка мамлекеттин сурамына жазуу жүзүндө маалымат берүү үчүн жооптуу адам болуп саналат.

8. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тажырыйбалык мүмкүнчүлүктөрдүн чегинде башка мамлекеттердин ушундай башка мамлекеттердин эксплуатанттарынын конкреттүү каттамга карата авиациялык коопсуздуктун кошумча чараларын көрүүгө тиешелүү өтүнүчтөрүн канааттандырууну камсыз кылат. Кыргыз Республикасына/нан бул мамлекеттердин эксплуатанттары тарабынан аткарылуучу рейстерге карата авиациялык коопсуздуктун атайын чараларын көрүү жөнүндө башка мамлекеттердин сунуштары жарандык авиация органынын дарегине кароого жиберилет жана бул маселе оң чечилген учурда заказчы-мамлекеттин каражаттарынын эсебинен жүзөгө ашырылат. Конкреттүү каттамга (каттамдарга) карата коопсуздуктун кошумча чараларын көрүүнү сураган Кыргыз Республикасы тиешелүү консультацияларды өткөрүүнү камсыз кылат жана башка мамлекет тарабынан суралгандарга эквиваленттүү альтернативдүү чараларды көрүү мүмкүнчүлүгүн карайт.

9. Кризистик кырдаалды жоюуда жана анын кесепеттерин жоюуда жардам көрсөтүү жөнүндө башка мамлекеттин суроо-талабын канааттандыруу жөнүндө чечим Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан кабыл алынат.

10. Кыргыз Республикасынын мыйзамсыз кийлигишүү актыларынын кесепеттерин жоюу боюнча башка мамлекеттен жардам керек болгон учурда жана мурда жарандык авиация органы же тышкы саясат боюнча мамлекеттин ыйгарым укуктуу органы тарабынан жиберилген суроо-талап канаатандырылбаган учурда, тиешелүү мамлекеттин өкмөтүнүн дарегине Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан кайрылуу жиберилет.

11. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тажырыйбалык мүмкүнчүлүктөрүнүн чегинде авиациялык коопсуздук жаатында мындай мамлекеттердин кызыкчылыктарын козгогон коркунуч жөнүндө маалыматты башка мамлекеттер менен өз убагында алмашуу жол-жоболорун белгилейт жана жүзөгө ашырат.

12. Башка мамлекеттин авиациялыку коопсуздугуна коркунучтар бар экендиги тууралуу маалымат алган учурда, Кыргыз республикасынывн Министрлер Кабинети тышкы иштер органы же жарандык авиация органы аркылуу бул мамлекеттин тишелүү ыйгарым укуктуу органына билдирет.

13. Кыргыз Республикасы менен башка мамлекеттин ортосундагы аба каттамы тууралуу ар кандай макулдашуу авиациялык коопсуздукту камсыздоо боюнча талаптарды камтыйт.

14. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети мындай маалыматты туура эмес пайдаланууга же ачыкка чыгарууга жол бербөө максатында башка мамлекеттер тарабынан берилген коопсуздук жөнүндө жабык маалымат же коопсуздук чөйрөсүндөгү башка мамлекеттердин кызыкчылыктарын козгогон коопсуздук жөнүндө жабык маалымат менен тийиштүү коргоону белгилейт жана киргизет жана иштөө тартибин аныктайт.

15. Киргизилген түзөтүүлөрү менен эл аралык жарандык авиация жөнүндөгү Конвенциянын 17-тиркемесинде камтылган стандарттар жана сунуш кылынган тажырыйба менен максималдуу бир түрдүүлүктү камсыз кылуу максатында бул эрежелер дайыма кайра каралып турат. Эл аралык жарандык авиация жөнүндө Конвенциянын 17-тиркемесинде системалаштырылган стандарттар жана сунуш кылынган тажырыйба менен менен ушул Эрежелердин бир түрдүүлүгүн камсыз кылуу мүмкүн болбогон учурда, жарандык авиация органы мындай айырмачылыктар жөнүндө жарандык авиациянын эл аралык уюмуна билдирет.

15¹. Кыргыз Республикасы коопсуздук тобокелдигине баа берүүнүн негизинде эл аралык жарандык авиациянын учууларына, ошондой эле ички учууларга карата стандарттарды колдонот жана 17-тиркеменин сунуш кылынган тажырыйбасын колдонууга умтулат.

15². Жарандык авиация органы максатка ылайыктуулугуна жараша жана өзүнүн эгемендүүлүгүн эске алуу менен башка мамлекеттин өтүнүчү боюнча ИКАО тарабынан жүргүзүлгөн текшерүүнүн натыйжалары жана текшерилип жаткан мамлекеттин түзөтүүчү аракеттери жөнүндө маалымат берет.

15³. Жарандык авиация органы коопсуздук максатында көзөмөлдөө чараларын ашыкча кайталоого жол бербөө жолу менен авиациялык коопсуздук системасынын туруктуулугун жогорулатуу үчүн кызматташуу жөнүндө макулдашууларды түзүү мүмкүнчүлүгүн карайт. Мындай макулдашуу жөнөтүү пунктунда коопсуздук максатында контролдун натыйжалуу чараларын колдонуунун эсебинен камсыз кылынуучу коопсуздук чараларынын натыйжаларынын эквиваленттүүлүгүн текшерүүгө негизделет.

 

§ 4. Инновациялар, изилдөөлөр жана иштеп чыгуулар

 

15⁴. Жарандык авиация органы, жарандык авиация уюмдары жарандык авиациянын коопсуздук максаттарына көбүрөөк жетишүүгө өбөлгө түзө турган коопсуздук жабдууларынын, процесстеринин жана жол-жоболорунун жаңы түрлөрүн изилдөөнү жана иштеп чыгууну кубаттайт жана бул жаатта башка мамлекеттер жана уюмдар менен кызматташат.

15⁵. Жарандык авиация уюмдары коопсуздукту камсыз кылуу үчүн жаңы жабдууларды киргизүүдө адам факторунун аспектилерин эске алышат.

 

3-бөлүм. Авиациялык коопсуздук чараларын уюштуруу

 

§ 1. Жарандык авиациянын авиациялык коопсуздук программасы

16. Кыргыз Республикасы учуулардын коопсуздугунун, туруктуулугунун жана натыйжалуулугунун аспектилерин эске алган ченемдерди, тажырыйбаны жана жол-жоболорду колдонуу аркылуу жарандык авиациянын ишин мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо үчүн ушул эрежелер түрүндө жарандык авиациянын авиациялык коопсуздугунун программасын жазуу жүзүндө кабыл алат.

17. Ушул Эрежелерди кошкондо Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларын аткарууга тиешеси бар же аны ишке ашырууга жооп берген бардык мамлекеттик органдар, аэропорттордун жана аба кемелеринин эксплуатанттары, ошондой эле бардык башка органдар же уюмдар ушул Эрежелердин талаптарын аткаруу менен байланышкан ар кандай иш-чараларды жүзөгө ашырууда жарандык авиация органына ар кандай жардам жана колдоо көрсөтүшөт.

 

18. Кыргыз Республикасында коопсуздук боюнча ведомстволор аралык мамлекеттик орган туруктуу негизде иштейт, ал мамлекеттик органдардын, аэропорттордун жана аба кемелерин пайдалануучулардын, ошондой эле авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жагындагы талаптарды аткарууга тиешеси бар кайсы болбосун башка мамлекеттик органдардын же уюмдардын ишин координациялоону жүзөгө ашырат.

 

§ 2. Жарандык авиация органы

 

19. Кыргыз Республикасынын авиациялык коопсуздук бөлүгүндөгү жарандык авиациянын ишин мамлекеттик жөнгө салууну жана көзөмөлдөөнү жарандык авиация органы аткарат.

20. Жарандык авиация органынын компетенциясына төмөнкүлөр кирет:

1) мамлекеттик органдар жана жарандык авиация уюмдары тарабынан ушул Эрежелердин талаптарын иштеп чыгуу, өзгөртүүлөрдү киргизүү, ишке ашыруу жана аткарылышын камсыз кылуу. Авиациялык коопсуздук үчүн жооптуу жарандык авиация органынын дайындалган түзүмдүк бөлүмү жөнүндө маалымат ИКАОго билдирилет;

2) Кыргыз Республикасынын Улуттук коопсуздук органдары, ички иштер органдары, жарандык авиация уюмдары менен бирдикте авиациялык коопсуздук системасын өркүндөтүү үчүн Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын аялуу жерлерине, коркунучунун жана тобокелдигинин деңгээлине туруктуу баа берүүнү жүзөгө ашыруу, тийиштүү оңдоо саясатын жана жол-жоболорун белгилөө жана ишке ашыруу жана ушул Эрежелерге жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик документтерине тиешелүү толуктоолорду киргизүү.

Эскертүү: коркунучту баалоо материалдары, тобокелдикти жана коопсуздуктун тиешелүү чараларын башкаруу жарандык авиация органы тарабынан бекитилген методикада камтылган;  

3)    ушул Эрежелердин ар түркүн аспектерин аткаруу аспекттерин аткаруу боюнча тапшырмаларды аныктоо жана бөлүштүрүү;

4) ушул Эрежелердин ар кандай аспектилери менен алектенген же жооптуу болгон мамлекеттик органдар менен уюмдардын ортосундагы ишти координациялоонун жолдорун аныктоо;

5) ушул Эрежелердин натыйжалуулугун кайра кароо жана колдоо, анын ичинде мыйзамсыз кийлигишүү актысынан кийин коопсуздук чараларын жана жол-жоболорун кайра баалоо жана аларды кайталоодон качуу максатында кемчиликтерди оңдоо үчүн зарыл болгон аракеттерди көрүү;

6) аэропорттордун, аэродромдордун, вертодромдордун, аба кемелерин эксплуатанттардын, авиа отун менен камсыз кылуу боюнча уюмдардын, жүк терминалдарынын, борттук тамактануу цехтеринин, аэронавигациялык тейлөө берүүчүлөрдүн жана жарандык авиацияда кызмат көрсөтүүчү башка уюмдардын авиациялык коопсуздук программаларын макулдашуу;

7) жаңы каражаттарды жана кызматтарды долбоорлоодо жана түзүүдө авиациялык коопсуздук боюнча чараларды оптималдуу ишке ашыруу максатында зарыл болгон архитектуралык жана инфраструктуралык талаптарды эсепке алууну жарандык авиация уюмдары тарабынан камсыз кылуу боюнча контролдоо жана Кыргыз Республикасынын Жарандык авиация уюмдарынын колдонуудагы каражаттарына жана кызматтарына өзгөртүүлөрдү киргизүү;

8) Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын авиациялык коопсуздугунун ар кандай аспекттерин жүзөгө ашыруу менен алектенген же ага жооптуу бардык кызматкерлер үчүн даярдоо жаатындагы саясатты иштеп чыгууну жана ишке ашырууну камсыз кылуу. Персоналды даярдоонун мындай саясаты мамлекеттик органдар, уюмдар кабыл алган авиациялык коопсуздук ченемдеринин, эрежелеринин жана жол-жоболорунун натыйжалуулугун камсыз кылууга чакырылган;

9) жарандык авиация уюмдарында текшерип кароону жүргүзүү үчүн жабдууларга карата минималдуу эксплуатациялык критерийлерди белгилөө жана аларды коопсуздук чараларын ишке ашыруу үчүн жооптуу тараптарга жеткирүү;

10) Кыргыз Республикасынын аймагында учуп жүргөн аэропорттордун жана аба кемелеринин эксплуатанттарына жана башка кызыкчылыгы бар органдарга же уюмдарга авиациялык коопсуздук боюнча тиешелүү талаптарды жана/же авиациялык коопсуздук жаатындагы тобокелдиктерге алардын операциялары менен байланышкан тобокелдиктерди натыйжалуу баалоону жүргүзүүдө аларга жардам көрсөтүү үчүн ушул Эрежелердин талаптарын ишке ашыруу үчүн зарыл болгон тиешелүү маалыматтарды же көрсөтмөлөрдү берүү;

11) авиациялык коопсуздук жаатында тастыктамаларды, уруксаттарды жана күбөлүктөрдү берүү;

12) авиациялык коопсуздук маселелери боюнча кыргыз республикасы менен Эл аралык жарандык авиация уюмунун (ИКАО) ортосундагы жана башка мамлекеттер менен кызматтык мамилени бекитүү жана өнүктүрүү;

13) алдыңкы жана демилгелүү административдик жана эксплуатациялык тажырыйбаны иштеп чыгуу жана жайылтуу жана аны коопсуздук кызматтары, аэропорттун администрациялары жана эксплуатанттары тарабынан пайдаланууга үндөө жолу менен авиациялык коопсуздуктун деңгээлин жогорулатуу;

14) авиациялык коопсуздук жаатында бекитилген тиешелүү талаптарды твстыктоочу тастыктаманы тотктото туруу жана/же жокко чыгаруу;

15) авиациялык коопсуздук жаатында берилүүчү тастыктамалардын үлгүлөрүн иштеп чыфгуу жана бекитүү;

16) аэропорттордун эксплуатанттары, аба кемелеринин эксплуатанттары, аба кыймылын тейлөөнү камсыздоочулар, жерде тейлөө боюнча уюмдар менен алардын ишине байланыштуу авиациялык коопсуздук үчүн тобокелдиктерге натыйжалуу баа берүүгө жардам көрсөтүү максатында, зарылдыгына жараша таасирдүү жана өз убагында тиешелүү маалыматтарды алмашуу жол-жоболорун белгилөө;

17) министрликтердин, ведомстволордун, аэропорттордун жана аба кемелеринин эксплуатанттарынын, аба кыймылын тейлөөнү камсыздоочулардын, жерде тейлөө боюнча уюмдардын, окуу борборлорунун жана ушул Эрежелердин ар кандай аспектилери менен иштеген же аларды жүзөгө ашыруу үчүн жооп берген башка уюмдардын милдеттерин аныктоо, бөлүштүрүү жана иштерин координациялоо боюнча иштерди уюштуруу;

18) жарандык авиация органдары тарабынан белгиленген критерийлердин негизинде коопсуздук максатында текшерип кароо жана көзөмөлдөө каражаттарын эксплуатациялык бөлүштүрүүнү камсыз кылуу үчүн жарандык авиация уюмдары тарабынан инновациялык процесстердин жана эксплуатациялык жол-жоболордун киргизилишин камсыз кылуу;

19) авиациялык коопсуздук жаатында мамлекеттик жөнгө салууну жана көзөмөлдү камсыз кылуучу жарандык авиация органынын улуттук инспекторлорун даярдоо жагындагы саясатты белгилөө;

20) Кыргыз Республикасынын аймагында өз ишин жүзөгө ашыруучу аэропорттордун жана аба кемелеринин эксплуатанттарына, ошондой эле аба кыймылын тейлөө берүүчүлөрүнө жана башка кызыкчылыгы бар органдарга ушул Эрежелердин тиешелүү бөлүктөрүн жазуу жүзүндө берүү, ошондой эле аларга ушул Эрежелердин талаптарын аткарууга мүмкүндүк берүүчү тиешелүү маалыматтарды жана/же сунуштарды берүү.

21. Жарандык авиация органы авиациялык коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоочу инструкторлорго жана персоналды даярдоо программаларына алардын эл аралык жана улуттук стандарттарга ылайык келишине баа берет. Авиациялык коопсуздук маселелери боюнча билимди баалоо жана инструктордук ишке уруксат берүү жол-жоболору жарандык авиация органы бекиткен персоналды даярдоо программасына ылайык жүргүзүлөт.

22. Бул Эрежелердин натыйжалуулугу жана персоналды натыйжалуу окутууну камсыз кылуу Кыргыз Республикасынын жарандык авиациясынын авиациялык коопсуздугун камсыз кылуу чөйрөсүндө сапатты көзөмөлдөө программасынын жана жарандык авиация органы бекиткен даярдоо программасынын негизинде бааланат.

23. Жарандык авиация органы инструкторлордун, инспекторлордун, авиациялык коопсуздук боюнча жарандык авиация уюмдарынын жетектөөчү курамынын, ошондой эле ушул Эрежелерге, ошондой эле граждандык авиация органы тарабынан бекитилүүчү авиациялык коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоо программасына ылайык тийиштүү профилдик тармактарда авиациялык коопсуздук жол-жоболорун ишке ашыруучу персоналдын квалификациясынын болушун кепилдей турган персоналды тастыктамалоо системасын иштеп чыгууну жана киргизүүнү камсыз кылат.

Бардык авиациялык коопсуздук персоналын даярдоо программалары баштапкы жана мезгил-мезгили менен окутуу үчүн сатып алынышы жана сакталышы керек болгон компетенцияларды баалоону камтыйт.

 

§ 3. Аэропортторду эксплуатациялоо (аэродромдор, вертодромдор)

24. Руководитель аэропорта (аэродрома, вертодрома) несет ответственность и непосредственно отчитывается перед органом гражданской авиации за состояние авиационной безопасности, разработку, осуществление мероприятий по предотвращению актов незаконного вмешательства в аэропорту (аэродроме, вертодроме) Кыргызской Республики.

25. авиациялык коопсуздук жаатындагы аэропорттордун (аэродромдор, кертодромдор) жетекичлеринин милдетине төмөнкүлөр кирет:

1) аэропроттогу авиациялык коопсуздук чараларын ишке ашыруу иштерин координациялоо (аэродромдо, вертодромдо);

2) жарандык авиация органы белгилеген квалификациялык талаптарга ылайык келген, аэропорттун авиациялык коопсуздук программасынын аткарылышы үчүн жоопкерчилик тарткан штаттык жетекчини дайындоо. Бул кызмат ордуна авиациялык коопсуздук боюнча даярдоонун тиешелүү программасынан өткөн жана окуу борбору тарабынан берилген, тастыктамаланган же жарандык авиация органы тарабынан таанылган тиешелүү тастыктамасы бар жак дайындалат;

3) авиациялык коопсуздукту камсыздоого жооптуу кызматты дайындоо;

4) авиациялык коопсуздукту камсыздоо үчүн зарыл болгон булактардын жана каражаттардын болушун камсыздоо;

5) аэропорттун (аэродром, вертодром) авиациялык коопсуздук программасын ишке ашырууну жана жарандык авиация органы менен макулдашуу, иштеп чыгуу;

6) ушул Эрежелердин талаптарына ылайык авиациялык коопсуздук боюнча аэропорттун комитетин түзүү;

7) аэропортто (аэродромдо, вертодромдо) аялуу жерлерге, авиациялык коопсуздуктун коркунучуна жана тобокелдигине дайыма баа берүүнү жүзөгө ашыруу жана өзүнүн авиациялык коопсуздук программасына зарыл болгон түзөтүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү, ошондой эле жарандык авиация органына авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу чөйрөсүндөгү ушул Эрежелерге жана ченемдик укуктук актыларга бардык зарыл болгон түзөтүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү боюнча сунуштарды киргизүү. Аялуу жерлерди мындай баалоонун натыйжалары тобокелдиктерди баалоону жүргүзүү, авиациялык коопсуздуктун ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун өркүндөтүү, тиешелүү министрликтердин, ведомстволордун, анын ичинде укук коргоо жана чалгындоо органдарынын жана башка уюмдардын ортосунда координациялоо үчүн пайдаланылат;

8) көзөмөлдөнүүчү зонанын, стерилдүү зонанын жана кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зонанын жайгашуу схемасын жана дайындалышын, ошондой эле тиешелүү нускамаларды бардык кызыкчылыгы бар адамдарга жеткирүү;

9) аэропорттун (аэродромдун, вертодромдун) авиациялык коопсуздук программасында каралган талаптардын ушул талаптарды аткарууга тиешелүү бөлүгүн бардык таламдаш жактарга жеткирүү жана;

10) жарандык авиация органына жана ушул Эрежелердин талаптарын аткаруу үчүн жооп берген башка тиешелүү ыйгарым укуктуу органдарга жарандык авиациянын ишине мыйзамсыз кийлигишүү актылары жөнүндө токтоосуз маалымдоо (кабарлоонун үлгүсү 2-тиркемеде берилген);

11) авиациялык коопсуздук чараларын, аныкталган тартип бузууларды, сапатты көзөмөлдөө боюнча көрүлгөн чараларды, иш-чараларды (пландаштырылган жана жүргүзүлгөн) камсыз кылуу жөнүндө жарандык авиация органына жыл сайын маалымат берүү;

12) авиациялык коопсуздук практикасына жана жол-жоболоруна жүрүм-турумдук мүнөздөмөлөрдү аныктоо принциптерин киргизүү;

13) архитектурага жана инфратүзүмгө талаптарды кошкондо аэропорттордо (аэродромдордо, вертодромдордо) жаңы курулмаларды долбоорлоодо жана курууда жарандык авиациянын коопсуздугун камсыз кылуу чараларын оптималдуу колдонуу үчүн зарыл болгон талаптарды эсепке алууну камсыздоо;

14) коопсуздукту камсыз кылуу үчүн жаңы жабдууларды сатып алууда адам факторунун аспекттерин эске алууну камсыз кылуу.

Эскертүү: жаңы жабдууларга инвестиция салуу өнүккөн коопсуздук жабдууларын колдонууну карайт;

15) коопсуздук максатында текшерүү жана көзөмөлдөө каражаттарынын эксплуатациялык бөлүнүшүн камсыз кылуу үчүн инновациялык процесстерди жана эксплуатациялык жол-жоболорду киргизүү;

16) мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо үчүн пайдаланылышы мүмкүн болгон жана ташууга же алып жүрүүгө санкцияланбаган курал-жарактарды, жарылуучу заттарды же башка коркунучтуу түзүлүштөрдү, предметтерди же заттарды көзөмөлдөгү зонага, кирүүгө чектөө коюлган корголуучу зонага кандайдыр бир жол менен алып кирүүнү болтурбоо үчүн чараларды жана жол-жоболорду киргизүү;

17) ишканада авиациялык коопсуздук маданиятын киргизүү, өнүктүрүү жана дем берүү;

18) жарандык авиациянын коопсуздук максаттарына зарыл болгон жерлерде жана эксплуатациялык, техникалык жана финансылык көз караштан алганда иш жүзүндө мүмкүн болгон деңгээлде коопсуздукту камсыз кылуунун техникалык каражаттарын пайдалануу үчүн;

19) жарандык авиациянын коопсуздук максаттарына жетүү үчүн жаңы жабдууларга инвестиция салууда заманбап коопсуздук жабдууларын колдонуу мүмкүнчүлүгүн карап чыгуу.

26. Аэровокзал комплекси менен перрондун ортосундагы чек аранын бир бөлүгү болгон же перронго кирүүгө мүмкүн болгон кандайдыр бир бөлмөнүн, жеке имараттын же аэропорттун участогунун же анын аймагынын ар бир ижарачысы ага таандык жайлар аркылуу көзөмөлдөгү аймакка кирүүнү көзөмөлдөө үчүн жооп берет. Бул талаптар аэропорттун авиациялык коопсуздук программасынын тиешелүү бөлүмдөрүнө киргизилет. Аэропорттун эксплуатанты ижарачы тарабынан аэропроттун авиациялык коопсуздук программаларына ылайык өзүнчө имараттын же аэропорттун аймагынын көзөмөлдөнүүчү зонасына кирүүнү көзөмөлдөө иштерин карайт.

27. Жарандык авиацияны тейлеген ар бир аэропорт, аэродром, тик учак аянтчасы жарандык авиация органы менен макулдашылган авиациялык коопсуздук программасын жазуу жүзүндө кабыл алат, жылына бир жолудан кем эмес ишке ашырат жана жаңыртат.

28. Аэропорттун, аэродромдун же вертодромдун авиациялык коопсуздук программасы (мындан ары-АКП) коопсуздук талаптарын жана аэропортто (аэродромдо, вертодромдо) колдонулуп жаткан коопсуздук чараларын жана жол-жоболорун сүрөттөйт.

29. АКП негизги максаты жүргүнчүлөрдүн коопсуздугун камсыздоо, экипаждын мүчөлөрүн, жердеги персоналдарды жана калкты бардык аспекттер боюнча аларды мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо болуп саналат. АКП төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) ушул Эрежелерди талаптары;

2) уушул Эрежелердин маалыматтарында баяндалган коопсуздук чараларына жооп берүүчү же катышуучу өзүнчө жактардын жана уюмдардын милдеттерин бөлүштүрүү жана аныктоо;

3) өндүрүштүк стандарттарды, анын ичинде базалык даярдыкка жана квалификацияны жогорулатууга жана эске алууну жүргүзүүгө талаптарды белгилөө;

4) коопсуздук чараларын стандартташтырууну;

5) аэропортторду долбоорлоого карата талаптар, анын ичинде ушул Эрежелерге ылайык коопсуздук чараларын колдонуу үчүн зарыл болгон архитектурага жана инфратүзүмгө карата талаптар, ошондой эле жарандык авиация органы тарабынан бекитилүүчү аэропорттордогу жаңы курулмаларды долбоорлоодогу жана куруудагы жана мурункуларын реконструкциялоодогу нускамалар.

30. АКП Жоболору аэропорттун (аэродромдун, вертродромдун) коопсуздук чараларын ишке ашырууга катышкан же жооп берген бардык уюмдарга колдонулат.

31. өзгөчө коргоону талап кылган объекттер аялуу аймактар катары көрсөтүлөт жана аны коргоо мүнөзү жана масштабы аныкталат:

Мындай коргоо эки категорияга бөлүнөт:

а) физикалык коргоо чаралары жана учурдагы профилактикалык жол-жоболор;

б)  жогорку коркунуч же авариялык абал учурундагы өзгөчө чаралар.

32. АКПжарандык авиация органы тарабынан бекитилген нускамага жана авиациялык коопсуздук боюнча DOC 8973 ИКАО Колдонмосуна ылайык ишке ашырылат ошондой эле эле эң аз дегенде төмөнкү түзүмдү жана мазмунду камтыйт:  

1)        уюм (эгер колдонулса жетекчиликке ала турган укуктук ченемдик актылар, милдеттер, авиациялык коопсуздук боюнча Аэропорттук комитеттин баяндамасы жана ролу, АКП максаты);

2)    аэропроттун баянвдамасы;

3)    аэропроттогу коопсуздук чаралары;

4)    кадрларды даярдоо;

5)    сапатты козөмөлдөө: байкоо жана мониторинг;

6)    мыйзамсыз кийлигишүү актыларына байланыштуу жооптуу чаралар;

7)    аэропроттун ар кандай жаңы объекттерин долбоорлоодогу коопсуздук аспекттерин эсепке алуу, өзгөчө эксплуатацияга киргенден кийин нормалдуу иш аракетти камсыздоодо маанилүү роль ойноочулар;

8) стандарттык операциялык Эрежелерде кененирээк баяндалган калибрлөө жана сыноо процедураларына шилтеме берүү менен коопсуздук жабдуулары жана аны колдонуу жөнүндө маалымат;

9) аэропорттун авиациялык коопсуздугуна жана учуу коопсуздугуна коркунуч туудурган ар кандай кырдаалдын келип чыгышы үчүн иштелип чыккан күтүлбөгөн жана өзгөчө кырдаалдар пландары;

10)  тыюу салынган буюмдардын тизмеси.

33. Аэропорттун (аэродромдун, вертодромдун) жетекчиси аэропортто (аэродромдо, вертодромдо) өз функцияларын аткарган бардык уюмдар жана жактар аэропорттун (аэродромдун, вертодромдун) авиациялык коопсуздук программасында белгиленген ченемдерди, эрежелерди жана жол-жоболорду сакташын камсыз кылат. Бардык уюмдар жана жактар тарабынан авиациялык коопсуздуктун ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун аткаруусу аэропорттун (аэродромдун, вертодромдун) авиациялык коопсуздук программасына ылайык көзөмөлдөнөт.

 

§ 4. Аба кемелерин эксплуатациялоо

34. Аба кемесинин эксплуатанты жарандык авиацияны мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоого багытталган талаптарды аткарууну жүзөгө ашырат.

35. Аба кемесинин эксплуатанты коопсуздукту камсыздоого байланыштуу эң аз дегенде төмөну аспекттерди чечет:

1) аба кемесинин эксплуатантынын ишин уюштуруу жана авиациялык коопсуздукту камсыз кылууга жооптуу кызматкерди (штаттык жетекчини) дайындоо;

2) аба кемесинин ички жана тышкы бөлүкчөлөрүнүн

3) предотвращение несанкционированного доступа к воздушному судну;

4) аба кемесинин ичиндеги жана сыртындагы атайын зоналарды жана жеткиликтүү отсектерди текшерүүгө жана карап чыгууга талаптар;

5) жүк бөлүгүндө ташылган багажды, аба кемесинин жүгүн, почтасын жана мүлкүн коргоо;

6) безопасность бортпитания и бортприпасов, уборки и чистки воздушного судна и его наземного технического обслуживания

аба кемесинин борттук тамактануу жана борттук кам, жууп-тазалоо жана аны жердеги техникалык тейлөөнүн коопсуздугу;

7) коркунучка жана коопсуздук инциденттерине байланыштуу учурлар болгон кезде экипаждын мүчөлөрүнүн жана башка персоналдын иш аракетеринин тартиби;

8) бортто куралдуу конвойлор жана коопсуздук кызматкерлери болгон учурда экипаж мүчөлөрүн машыктыруу;

9) күчөтүлгөн коркунучту жараткан өзгөчө кырдаалда же кырдаалдарда кошумча коопсуздук чаралары;

10) жүргүнчүлөрдү жана багашды каттоо боюнча агенттерди же/жана коопсуздукту камсыздоо боюнча кызматкерлерди алуу жана даярдоо;

11) 2-тиркемеге ылайык, жарандык авиация органына инциденттер тууралуу билдирүүлөрдү жиберүү;

12) мыйзамсыз кийлигишүү актысынын кесепеттерин минимумга жеткирүүгө багытталган аракеттерге экипаждын мүчөлөрүн даярдоо программасын киргизүүнү жана аткарууну камсыз кылуу;

13) аба кемесинин командири тарабынан мыйзамсыз кийлигишүү актылары тууралуу кечиктирилгис түрдө билдирүүсү;

14) аба кемесинин бортунда аба кемесин текшерүү жана тинтүү жол-жоболорунун контролдук тизмесин, анын ичинде катылган куралдарды, жарылуучу заттарды же башка коркунучтуу түзүлүштөрдү издөөнү, ошондой эле бомба же шектүү буюм табылганда көрүлүүчү тийиштүү аракеттерди камсыз кылуу;

15) жүргүнчүлөрдү ташуучу аба кемесинин учуу экипажынын кабинасынын эшигин ичинен жабуусун камсыздоо;

16) авиациялык коопсуздук чараларын, аныкталган тартип бузууларды, сапатты көзөмөлдөө боюнча көрүлгөн чараларды, иш-чараларды (пландаштырылган жана жүргүзүлгөн) камсыз кылуу жөнүндө жарандык авиация органына жыл сайын маалымат берүү;

17) авиациялык коопсуздук тажырыйбасына жана жол-жоболоруна жүрүм-турумдук мүнөздөмөлөрдү аныктоо принциптерин киргизүү;

18) жарандык авиацияда иштеген аба кемесинин бортуна кандайдыр бир жол менен мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо үчүн колдонулушу мүмкүн болгон курал-жарактарды, жардыргыч заттарды же башка коркунучтуу түзүлүштөрдү, буюмдарды же заттарды алып өтүүгө жол бербөө үчүн чараларды жана жол-жоболорду киргизүү жана аларды ташуу же алып жүрүү санкцияланган эмес;

19) ишканада авиациялык коопсуздук маданиятын киргизүү, өнүктүрүү жана дем берүү.

36. Кыргыз Республикасында катталган ар бир эксплуатант ушул Эрежелердин талаптарына жооп берген авиациялык коопсуздук программасын жазуу жүзүндө кабыл алууну, ишке ашырууну жана жаңыртууну камсыз кылат. Бул талап жалпы багыттагы авиациянын учууларын, анын ичинде максималдуу учуу массасы 5700 кг ашык аба кемелерин пайдалануу менен корпоративдик авиациянын учууларын, ошондой эле авиациялык атайын жумуштарды жүзөгө ашыруучу уюмдарга да тиешелүү. Мындай уюмдардын (жактардын) авиациялык коопсуздук программасы аткарылуучу учуулардын тибине мүнөздүү эксплуатациялоо аспектилерин белгилейт..

37. Кыргыз Республикасында ташууларды аткарган Коммерциялык аба кемелеринин чет өлкөлүк эксплуатанттары ушул Эрежелердин талаптарына жооп берген кошумча жол-жоболордун жазуу жүзүндөгү программасын белгилешет, жүзөгө ашырышат жана жаңыртышат жана аны Кыргыз Республикасынын Жарандык авиация органына мамлекеттик же расмий тилде беришет.

38. Кыргыз республикасында катталган аба кемесинин эксплуатантынын авиациялык коопсуздук программасы жарандык авиация органы менен макулдашылат.

39. Эксплуатанттын авиациялык коопсуздук программасы ошо менен бирге чет мамлекеттик аба кемесинин эксплуатантынын программасы жүргүнчүлөрдү, экипажды, жердеги песоналды аба кемесин жана кызматтарды мыйзамсыз кийлигишүү актыларынан коргоо. Кыргыз Республикасында катталган аба кемесинин эксплуатантынын авиациялык коопсуздук программасы жарандык авиация органы тарабынан бекитилген жана DOC 8973 ИКАО авиациялык коопсуздук боюнча Колдонмосу менен бул Эрежелер, нускамарлар менен иштелип чыгат жана эң аз дегенде төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) авиациялык коопсуздукка тиешелүү кыскартуулар жана терминдер;

2) авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жаатында эл аралык жана улуттук талаптарды сактоо зарылдыгын баса белгилеген Программанын максаты;

3) анын укуктук негизине, атап айтканда, тиешелүү улуттук мыйзамдарга, авиация эрежелеринин жоболоруна жана башка ченемдик укуктук актыларга шилтеме;

4) авиациялык коопсуздук боюнча ар кандай органдардын, анын ичинде эксплуатанттын өзүнүн, укук коргоо органдарынын, улуттук коопсуздук органдарынын, чек ара көзөмөлүнүн жана башка мамлекеттик органдардын, ошондой эле учуу жана учуу диспетчерлеринин ролун жана милдеттерин так көрсөткөн уюштуруу түзүмү;

5) эреже катары авиациялык коопсуздук боюнча тиешелүү ыйгарым укуктуу орган менен аба кемелеринин эксплуатантынын ортосунда коопсуздук жөнүндө маалымат алмашуу үчүн байланыш каналдарын баяндоо;

6) жүргүнчүлөргө, багаж, жүк, почта, бортук тамактануу, коштоочу каражаттарга жана бортук кам, ок атуучу жана куралдын башка түрлөрүнө, ошондой эле көзөмөлгө алынуучу бардык башка жактарга же буюмдарга карата колдонулуучу аба кемелерин жана андагы адамдарды коргоо үчүн коопсуздук чараларынын сүрөттөлүшү;

7) тиешелүү коопсуздук кызматкерлерин даярдоо талаптарынын кыскача баяндамасы жана аларды аттестациялоо критерийлери;

8) уюмдун бөлүмдөрүнүн структураларын камтыган тиркемелер, мыйзамсыз кийлигишүү аракеттерине жооп кайтарууну камсыз кылган күтүлбөгөн кырдаал планы, ошондой эле башка маанилүү маалыматтар;

9) программага өзгөртүүлөрдү киргизүүнүн жана бекитүүнү алуунун тартиби;

10) бекитилген түзөтүүлөрдүн хронологиялык тизмеси;

11) купуялуулукка арыз;

12) маалыматтык циркулярларда камтылган коопсуздукка байланыштуу шашылыш оңдоолорду киргизүү жана директивалык көрсөтмөлөрдү колдонуу тартиби.

40. Иштеп чыгуу аяктагандан кийин Кыргыз Республикасында катталган аба кемесинин эксплуатантынын авиациялык коопсуздук программасы эксплуатанттын жетекчиси тарабынан бекитилет жана жарандык авиация органына макулдашууга берилет.

41. Дайындалган авиациялык коопсуздук кызматкери жылына кеминде бир жолу эксплуатанттын авиациялык коопсуздук программасын карап чыгып, жаңыртат.

42. Кыргыз Республикасында катталган аба кемесинин эксплуатанты жарандык авиация органы белгилеген квалификациялык талаптарга ылайык келген штаттык жетекчини дайындайт, ал авиациялык коопсуздук жана авиациялык коопсуздук программасынын аткарылышы үчүн жоопкерчилик тартат. Авиакомпанияда авиациялык коопсуздук жана авиациялык коопсуздук программасынын аткарылышы үчүн жооптуу штаттык жетекчинин кызмат ордуна талапкер болгон адамдын авиациялык коопсуздук чөйрөсүндө 5 жылдан кем эмес иш тажрыйбасы бар, жарандык авиация органы бекиткен персоналды даярдоо программасында белгиленген керектүү билими, тажрыйбасы жана квалификациясы бар адам.

Авиакомпанияда штаттык жетекчинин талапкерлигин дайындоо Жарандык авиация органы бекиткен даярдоо программасына жана жарандык авиация чөйрөсүндөгү ченемдик укуктук документтердин башка талаптарына ылайык жүргүзүлөт.

43. Аба кемесинин эксплуатанты авиациялык коопсуздуктун аялуу жерлерине, коркунучтарына жана тобокелдиктерине баа берүүнү жүзөгө ашырат, анын ичинде учууларды жүзөгө ашырган жана өзүнүн авиациялык коопсуздук программасына зарыл болгон оңдоолорду жана толуктоолорду киргизген аэропорттордо, ошондой эле зарыл болгон учурда жарандык авиация органына ушул Эрежеге кандай болбосун зарыл оңдоолорду жана толуктоолорду киргизүү боюнча сунуштарды киргизет. Аялуу жерлерди мындай баалоонун натыйжалары тобокелдиктерди баалоону жүргүзүү, авиациялык коопсуздуктун ченемдерин, эрежелерин жана жол-жоболорун өркүндөтүү, тиешелүү министрликтердин, ведомстволордун, анын ичинде укук коргоо жана чалгындоо органдарынын жана башка уюмдардын ортосунда координациялоо үчүн пайдаланылат.

43¹. Кыргыз Республикасына/нан ташууларды аткарган жана коддорду биргелешип пайдалануу жөнүндө макулдашууларга же башка эксплуатанттар менен кызматташуунун башка формаларына катышкан эксплуатанттар жарандык авиация органына башка эксплуатанттардын аттарын кошуп, ушул макулдашуулардын мүнөзү жөнүндө кабарлайт.

 

§ 5. Аба каемесинин командиринин ыйгарым укуктары

44. 1963-жылдын 14-сентябрында Токиодо кол коюлган аба кемелеринде жасалган кылмыштар жана башка кээ бир актылар жөнүндө Конвенция аба кемесинин командиринин учуудагы ыйгарым укуктарын аныктайт жана мыйзамсыз иш-аракет болгон учурда жасалган конкреттүү аракеттерди сүрөттөйт. Анын жоболоруна ылайык, Кыргыз Республикасы аба кемесинин командири төмөнкүлөргө ыйгарым укуктуу белгилейт:

1) аба кемесинин жана андагы жактардын же мүлктүн коопсуздугун камсыздоо;

2) борттогу милдеттүү тартипти сактоо;

3) учуу коопсуздугуна жана авиациялык коопсуздукка коркунуч жаратуучу борттогу жактарга карата чектөөчү чараларды колдонуу;

4) авиациялык коопсуздукка жана учуулардын коопсуздугуна коркунуч жаратуучу жактарды түшүрүп салуу же ыйгарым укуктуу компетенттүү органдарга өткөрүп берүү;

5) мүмкүн болушунча кыска мөөнөттө жана мамлекеттин аймагына конууга чейин мындай мамлекеттин ыйгарым укуктуу органдарына чектөө чаралары колдонулган жак бортто экендиги жөнүндө кабарлоо максатка ылайыктуу;

6) жүргүнчүнү түшүрүү жана/же өткөрүп берүү зарылдыгын шарттаган инцидент жөнүндө далилдерди жана маалыматты мамлекеттин ыйгарым укуктуу органдарына берүү.

 

§ 6. Авиациялык коопсуздук боюнча Ведомстволор аралык комитет

 

Коопсуздук боюнча Ведомстволор аралык комитети (мынедан ары-Ведомстволор аралык комитет) авиациялык коопсуздук боюнча иш аракеттерди багытын ишке ашыруучу туруктуу иш алпаруучу орган болуп эсептелет.

46. комитеттин мүчөлөрү министрликтердин, ведомстволордун жана башка коопсуздук жаатындагы талаптарды аткарууга жооп берүүчү же иш алпаруучу уюмдарды жетектөөчү кызматкерлеринин ичинен түзүлөт.

47. Ведомстволор аралык комитеттин ыйгарым укуктарына төмөнкүлөр кирет:

1) жарандык авиациянын жана анын кызматтарынын коркунучуна жооп кайтаруу үчүн зарыл болгон авиациялык коопсуздук чараларын камсыздоо жаатында консультациялык жардам көрсөтүү;

2) мындай чараларды ишке ашыруунун жүрүшүнө дайыма байкоо жүргүзүү, коркунуч жөнүндө жаңы маалыматка, авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу технологиялары жана ыкмалары жаатындагы окуяларга жооп иретинде жана башка фактыларды эске алуу менен аларды өзгөртүү жөнүндө сунуштарды даярдоо;

3) башкармалыктардын, мекемелердин жана башка уюмдардын ортосунда авиациялык коопсуздук жаатындагы чараларды координациялоону камсыз кылуу;

4) жаңы аэропортторду долбоорлоодогу коопсуздук аспекттерин эсебине көмөк көрсөтүүчү иш аракеттерди кабыл алуу;

5) авиациялык коопсуздук жаатындагы улуттук саясатка өзгөртүүлөрдү жайылтуу боюнча сунуштарды киргизүү жана бул өзгөртүүлөрдү ишке ашыруунун жүрүшүндө координациялоону ишке ашыруу.

48. Ведомстволор аралык комитеттин курамы Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан аныкталат. Комитеттин туруктуу мүчөлөрүнөн тышкары, талкуулоонун жүрүшүндө тийиштүү техникалык эксперттердин пикирлерин жана практикалык тажрыйбаларын эске алуу максатында атайын негиздеги кеңешмелерге катышуу үчүн башка адамдар да чакырылат.

49. Жыйындар зарылчылыгына байланыштуу Ведомстволор аралык комитеттин төрагасы тарабынан чакыртылат.

 

§ 7. Авиациялык коопсуздук боюнча аэропорттук комитет

50. Аэропорттун коопсуздук программасына ылайык коопсуздук жана авиациялык коопсуздук эрежелеринин максатында көзөмөлдөө чараларын иштеп чыгуу, координациялоо жана ишке ашыруу максатында эл аралык жарандык авиацияны тейлеген ар бир аэропортто авиациялык коопсуздук боюнча аэропорт комитети (мындан ары - аэропорт комитети) түзүлөт.

51. Аэропорттук комитет тууралуу Жобо аэропорттун жетекчиси тарабынан бекитилет.

52. Аэропорттук комитеттин курамына төмөнкүлөр кирет:

1)  аэропорттун жетекчиси;

2)  аваициялык коопсуздук боюнча аэропорттун жетекчисинин орун басары;

3)  жарандык авиация органыны өкүлү;

4)  жеригилктүү укук коргоо органыны окүлү;

5)  бажы органынын өкүлдөрү;

6)  мамлекеттик чек араны коргоо органынын өкүлдөрү;

7)  мамлекеттик коргоо органынын өкүлдөрү;

8)  эксплуатанттын өкүлдөрү;

9)  аэропорттун медициналык кызматы же саламаттыкты сактоо органынын өкүлдөрү;

10) ошол аэропортто жайгашкан аскердик бөлүктүн же аэродромду пайдаланууга тиешеси бар же аэропорттун коопсуздугу үчүн жооптуу тиешелүү аскердик органдын өкүлдөрү;

11) аэропорттун сапатты көзөмөлдөө боюнча иш чараларды аткаруучу өкүлү;

12) аэропротто иш ал пв барган башка кызматтын өкүлдөрү;

 

53. Аэропорт комитетине жалпы жетекчиликти аэропорттун жетекчиси, ал эми ал жок болгон учурда аэропорттун жетекчисинин орун басары жүзөгө ашырат.

54. Авиациялык коопсуздук боюнча аэропорттун комитетинин жыйыны авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жана аэропорттун авиациялык коопсуздук программасын аткаруу боюнча маселелерди биргелешип чечүү зарылдыгын эске алуу менен, бирок жылына 4 жолудан кем эмес өткөрүлөт. Кыргыз Республикасынын аймагында же айрым облустарда, райондордо, шаарларда өзгөчө кырдаал/өзгөчө абал режими киргизилгенде авиациялык коопсуздук боюнча аэропорттун комитетинин отурумун телеконференция аркылуу өткөрүүгө жол берилет.

55. Аэропорттук комитеттин ыйгарым укуктары төмөнкүлөрдү камтыйт:

1) аэропортто ушул эрежелерди ишке ашыруу боюнча иш-чараларды координациялоо;

2) аэропорттун авиациялык коопсуздук программасын, анын ичинде авиациялык субъекттердин жетекчилиги тарабынан жүргүзүлүүчү иш-чаралардын аткарылышын көзөмөлдөөнү (сапатты ккөзөмөлдөө боюнча иш-чараларды) жүзөгө ашыруу;

3) аэропорттогу аялуу жерлерди аныктоо жана системалуу түрдө кароо, аларды ишенимдүү коргоо боюнча иш-чараларды иштеп чыгуу;

4) коркунучтун деңгээлине карата авиациялык коопсуздук иш-чараларынын шайкештигин камсыз кылуу;

5) аэропортто коопсуздукту камсыз кылуу боюнча жүргүзүлгөн иш-чаралар, пландаштырылган өзгөртүүлөр (зарыл болсо), ошондой эле жергиликтүү деңгээлде чечилиши мүмкүн болбогон аэропортту жана анын кызматтарын коргоо боюнча көйгөйлөр жөнүндө жарандык авиация органына маалымдоо;

6) авиациялык коопсуздук маселелери боюнча аэропорттун персоналын даярдоону уюштуруу;

7) аэропорттордо жаңы курулмаларды долбоорлоодо жана курууда жана мурдагыларын реконструкциялоодо авиациялык коопсуздуктун талаптарын эсепке алууну көзөмөлдөө;

8) аэропорттун контролсуз зоналарында коопсуздук чараларын камсыз кылуу.

56. Аэропорт комитети тарабынан кабыл алынган чечимдер аэропортто өз функцияларын жүзөгө ашырган бардык адамдар тарабынан милдеттүү түрдө аткарылат. Аэропорттук комитетте маселелерди чечүү мүмкүн болбогон учурда бул маселе авиациялык коопсуздук боюнча Ведомстволор аралык комитеттин кароосуна киргизилет.

 

§ 8. Ички иштер маселелери боюнча аткаруучу бийликтин органы

57. Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин борбордук органы ички иштер маселелери боюнча (мындан ары - Ички иштер органы) ушул Эрежелердин талаптарын аткарууга багытталган чараларды ишке ашырат жана мыйзамсыз кийлигишүү актыларынын алдын алуу жана бөгөт коюу боюнча иштин абалы үчүн өз компетенциясынын чегинде жоопкерчилик тартат.

58. Авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жагындагы ички иштер органдарынын милдеттерине төмөнкүлөр кирет:

- жарандык авиациянын жүргүнчүлөрүнө, персоналына, каражаттарына жана кызматтарына багытталган кылмыштарды табуу жана алдын алуу;

- көзөмөлгө алынбаган аймакта жана аэропорттун тышкы периметринде учурдагы байкоо жана патрулдук кылуу;

- жарандык авиация үчүн коркунуч келтириши мүмкүн болгон жактарды табуу максатында келген / кеткен жүргүнчүлөргө байкоо жүргүзүү;

- өзгөчө кырдаалдар пайда болгон учурда өзүнүн компетенциясынын чегинде зарыл иш-чараларды уюштуруу;

- аба кемелеринин жүргүнчүлөрүнүн жана экипаж мүчөлөрүнүн өмүрүнө жана ден соолугуна кол салуулардын алдын алуу жана бөгөт коюу.

- авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу менен байланышкан чакырыктарга жана мыйзамсыз кийлигишүү актыларына токтоосуз чара көрүү;

- ички иштер органдарынын функцияларын аткарган тиешелүү персоналды авиациялык коопсуздукту камсыз кылуу жаатындагы тажырыйбага жана аны ишке ашырууга тиешелүү жол-жоболорго окутуу.

59. Ички иштер органдары аэропорттун көзөмөлсүз зонасында коопсуздукту камсыз кылууга багытталган иш-чараларды иштеп чыгуу жана аткаруу үчүн жооптуу.

 

§ 9. Аткаруу бийлигинин улуттук коопсуздук маселелери боюнча органы

60. Кыргыз Республикасынын Улуттук коопсуздук маселелери боюнча аткаруу бийлигинин органы (мындан ары-Улуттук коопсуздук органдары):

-   маалыматтын коркунучуна жана таралышына баа берүү, жарылуучу түзүлүштөрдү идентификациялоо жана аларды жок кылуу боюнча атайын иш-чараларды өткөрүү;

- жарандык авиация объекттеринде шек туудурган түзүлүштөрдү же коркунучтун башка потенциалдуу булактарын текшерүүнү жана зарыл болгон учурда жоюуну (зыянсыздандырууну);

- аба транспортуна мыйзамсыз кийлигишүү актыларын аныктоо, алдын алуу жана бөгөт коюу боюнча иш-чараларды жана атайын операцияларды жүргүзүү;

          - Кыргыз Республикасынын жарандык авиация объекттеринин ишине мыйзамсыз кийлигишүү актыларын болтурбоодо жана жоюуда атайын Куралдуу бөлүнүштөрдү пайдалануу;

- өз аймагынын чегинде жана анын үстүндөгү аба мейкиндигинде жарандык авиация үчүн коркунучтун деңгээлине жана мүнөзүнө туруктуу негизде талдоо жүргүзүү.

61. Улуттук коопсуздук органдары тарабынан жүргүзүлүүчү тобокелдикти баалоого ылайык, көчмө зениттик-ракеталык комплекстерди (ПЗРК) жана аэропортто же ага жакын жердеги аба кемелерине ушундай коркунуч келтирүүчү башка куралдарды колдонуу менен аба кемелерине кол салуу ыктымалдыгын азайтуучу жерде коопсуздуктун тиешелүү чараларын же эксплуатациялык жол-жоболорду киргизүү камсыз кылынат.

 

§ 10. Катталган агенттер, белгилүү жүк жөнөтүүчүлөр

62. Катталган агент катары аныктала турган агент, жүк жөнөтүүчү же аба кемесин иштетүүчү менен ишкердик мамиледе болгон жана жарандык авиация органы тарабынан жүк жана почта үчүн таанылган же каралган коопсуздук үчүн көзөмөлдү камсыз кылган ар кандай субъект. Катталган агент катары аба кемесинин эксплуатанты да чыга алат. Катталган агент статусу жарандык авиация органы тарабынан ыйгарылат. Катталган агенттерди, белгилүү жүк жөнөтүүчүлөрдү бекитүү процесси ушул Эрежелерге жана жарандык авиация органы иштеп чыгуучу нускамага ылайык жүргүзүлөт.

63. Катталган агент, белгилүү жүк жөнөтүүчүнүн концепциясынын максаты катталган агенттерге, белгилүү жүк жөнөтүүчүлөргө коопсуздук көзөмөлүн иш жүзүндө ишке ашыруу боюнча негизги милдеттерди жүктөө жана учуу аэропортунда бардык жүктөрдү текшерүүнүн ордуна, жеткирүү чынжырында жүргөндө аба жүктөрүн жана почтаны коргоону камсыз кылуу болуп саналат.

64. Катталган агент, белгилүү жөнөтүүчү статусун алуу үчүн, арыз ээси жарандык авиация органы тарабынан таанылган жана макулдашылган катталган агенттин коопсуздук программасынын талаптарын көрсөтөт. 65. Жарандык авиация органы катталган агенттердин персоналын, чараларын, жол-жоболорун, жайларын жана жабдууларын инспекциялоону жана текшерүүнү жүргүзөт жана авиациялык коопсуздукту камсыз кылуунун колдонуудагы эрежелерин, ченемдерин жана жол-жоболорун сактоону талап кылат. Шайкешсиздик табылган учурда жарандык авиация органы мыйзамдарды сактабагандыгы үчүн жазалоо механизмин колдонот, ал катталган агенттин, белгилүү жүк жөнөтүүчүнүн статусун өзгөртүүнү, убактылуу токтото турууну же жокко чыгарууну камтыйт.

66. Катталган агент, белгилүү жүк жөнөтүүчү жарандык авиация органына өзүнүн дайындалышына, макулдашуусуна же мындай агенттердин тизмесине бир жылдан ашпаган үзгүлтүксүз аралыкта арыз берет.

67. Катталган агент, белгилүү жүк жөнөтүүчү катары бекитилгенге чейин, өтүнмө ээси жарандык авиация органы тарабынан текшерилет:

1) Дене тарбия жана жол-жоболук коопсуздук стандарттары Кыргыз Республикасында белгиленген ченемдик талаптарга ылайык келсе;

          2) жарандык авиация органы тарабынан катталган агенттин коопсуздук программасы макулдашылды;

3) коопсуздук маселелери боюнча персоналды даярдоо ишке ашырылат, ал жүктү жана почтаны иштеп чыгуу менен алектенгендер же корголгон авиагрузкага жана авиапочтага коштоосуз кирүү мүмкүндүгү барлар үчүн белгиленген аралыкта жүргүзүлүүчү квалификацияны жогорулатуу курстарын камтыйт;

4) корголгон авиагрузкага кирүү мүмкүндүгү бар персоналдын анкеталык маалыматтары жана/же ага байланыштуу документтер текшерилди;

5) авиациялык коопсуздукту камсыз кылуучу персонал тиешелүү окуудан өткөн жана сертификаты бар.

68. Катталган агенттер, белгилүү жүк жөнөтүүчүлөр камсыз кылат:

1) жүк жөнөтүүчүлөрдүн идентификациялык маалыматтарын каттоону жана жүктү жеткирип жаткан адамдын аны жүк жөнөтүүчүнүн агенти катары күбөлөндүргөн документи бар экендигине ынанууну;

2) жүк жөнөтүүчүлөрдүн жүктүн партиясынын ичиндегилерди толук баяндоосу;

3) кабыл алынгандан кийин жүктүн партияларын кайтаруу жана жүктүн жеткиликтүүлүгүн контролдоо;

4) жүктү талаптагыдай тандалган, жалданган жана даярдалган персонал гана кабыл алууну, тариздөөнү жана иштетүүнү жүзөгө ашыруу;

          5) коопсуздукту көзөмөлдөөнүн талап кылынган чараларын киргизүү жана колдонуу үчүн, ошондой эле аларды жүзөгө ашырууга жетекчилик кылуу үчүн жооптуу бир же бир нече адамды дайындоо;

6) аба кемесинин эксплуатантына же катталган агентке жиберилүүчү жүктүн ар бир партиясын тиешелүү документация менен же авиажүккө коштомо кагаз менен же төмөнкүдөй маалыматтарды камтыган өзүнчө декларация түрүндө жабдуу:

- катталган агенттин аталышы, дареги жана байланыш маалыматы;

- жүк жөнөтүүчүнүн аталышы жана дареги;

- жүктүн партиясынын ичиндегилер;

- жүктүн коопсуздугу жөнүндө декларация;

7) авиациялык коопсуздук жаатындагы өзүнүн тажырыйбасына жана жол-жоболоруна жүрүм-турумдук мүнөздөмөлөрдү табуу принциптерин киргизүү.

8) ишканада авиациялык коопсуздук маданиятын киргизүү, өнүктүрүү жана колдоо.

 

2-бөлүм. Авиациялык коопсуздук чараларын камсыздоо

4-бөлүк. Превентивдүү коопсуздук чаралары

 

§ 1. Жалпы талаптар

 

69. Кыргыз Республикасы жарандык авиацияда иштеген аба кемесинин бортуна мыйзамсыз кийлигишүү актысын жасоо үчүн пайдаланылышы мүмкүн болгон жана ташууга же алып жүрүүгө санкцияланбаган куралдарды, жарылуучу заттарды же башка коркунучтуу түзүлүштөрдү, предметтерди же заттарды алып өтүүнү болтурбоо үчүн авиациялык коопсуздук чараларын киргизүүдө. Мында авиациялык коопсуздуктун тиешелүү деңгээли мамлекеттик органдар жана уюмдар тарабынан төмөнкү талаптарды сактоо менен камсыз кылынат:

1) жарандык авиация чөйрөсүндө коммерциялык иш жүргүзүүгө укук берген документтери жок болгон учурда Кыргыз Республикасынын аймагында бир дагы аба кемеси учпайт;